Đạo cả nâng niu hồn thơ ấu

(Chút bình an khi lật lại “Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời”)

Chuyện kể rằng, một hôm nọ có ông thương gia giàu có lên chùa tìm gặp vị hòa thượng trụ trì. Đứa con trai nhỏ của ông đang ốm nặng, ông rất lo lắng và ưu phiền. Vừa đến cửa chùa, bước  qua cổng tam quan, ông dừng lại ở hồ Bán Nguyệt khi thấy một chú tiểu nhỏ đang ngồi nhổ cỏ ở đó. Ông đứng đó ngắm chú tiểu một lúc rồi lại gần. “Chú điệu ơi, chú có thể cầu nguyện cho con trai của tôi được không? Con tôi nó đang bệnh nặng lắm. Nó trạc chừng tuổi chú.” Một thoáng ngạc nhiên vụt qua trong lòng chú điệu nhỏ, nhưng rồi chú cũng chắp tay thầm niệm danh hiệu Bồ tát Quán Thế Âm để cầu nguyện cho cậu bé đó cũng như người cha kia.

Chú điệu năm xưa trong câu chuyện ấy chính là Thầy Làng Mai. Thầy kể lại rằng, có lẽ chính sự bình an toát lên từ hình ảnh chú điệu đang ngồi nhổ cỏ ấy đã chạm đến tâm hồn người thương gia, gợi cho ông nhớ về hình ảnh người con trai bé bỏng của mình. Ông mong con trai mình bây giờ cũng có thể bình an như thế. Nên ông đã nhờ chú điệu đó gửi một chút bình an của chú đến cho con trai ông. Và có lẽ đâu đó, tâm hồn ông lắng dịu lại được một chút trước khung cảnh thiền môn thanh tịnh cùng hình ảnh bình an nhẹ nhàng, thanh thoát đó của chú điệu.

Hình ảnh “mái chùa che chở hồn dân tộc” là một hình ảnh khá thân thuộc, in sâu vào trong tâm khảm của biết bao thế hệ người Việt. Có bao nhiêu người Việt khi nói đến chữ bình an, hình ảnh mái chùa, hình ảnh ngôi cổ tự lại thấp thoáng hiện lên trong tâm trí và gắn liền với hình ảnh đó là bóng dáng của những chú tiểu hồn nhiên, thơ ngây trong tấm áo khói lam hay nâu sồng?

Chú điệu đó lớn lên, trở thành một người mang lại nhiều bình an và hạnh phúc cho thế giới, một người thường nói rằng “tâm bình, thế giới bình”. Có bao giờ chúng ta tự hỏi điều gì đã điêu khắc nên một khối năng lượng bình an khổng lồ trong con người đó để họ hiến tặng cho nhân loại? Nếu nhìn thật sâu vào hành trình mà họ đi qua, họ đã lớn lên, có lẽ ta sẽ thấy một phần không thể thiếu là dấu ấn tuổi thơ của người ấy. Điều này sẽ phần nào thấp thoáng hiện lên khi chúng ta đọc “Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời”, một tác phẩm của Thầy được in trong tập “Thơ từng ôm và mặt trời từng hạt”.

“Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời” là chuỗi những bức tranh với nhiều tầng màu sắc, hình ảnh. Và trong chuỗi bức tranh ấy là hình ảnh rõ nét của những chú điệu Phùng Xuân và Tâm Mãn…

“Có những buổi chiều ngồi nhổ cỏ dưới hồ bán nguyệt, chú Phùng Xuân nghe tiếng tụng kinh công phu của chú Tâm Mãn từ Đại Hùng Bảo Điện vọng xuống. Giọng chú trong và vang như tiếng chuông đồng.

Chú ngồi bên hồ, chăm chú lắng tai nghe. Cho đến khi bóng tối phủ đầy, chú vẫn chưa chịu đi xuống bậc hồ để rửa tay. Khung cảnh mầu nhiệm lạ lùng.

Trăng núi đồi Dương Xuân sáng quá.

Chú Phùng Xuân không thể không trở thành thi sĩ.”

Chú Phùng Xuân ngày ấy đúng sau này đã trở thành thi sĩ thật. Đó là khung cảnh chùa Tổ Từ Hiếu những ngày Thầy còn làm điệu. Tiếng tụng kinh trầm hùng bao trùm lấy không gian buổi chiều tĩnh lặng, cái “mầu nhiệm” thiền môn đó đã đi vào sâu thẳm trong tâm hồn, làm nên con người của mỗi vị sư chú từ ngày ấu thơ làm điệu. Khi nhìn vào một chú điệu nhỏ, nhìn vào một sư chú, sư cô trẻ, nhìn vào một vị ni sư, một vị hoà thượng trưởng lão, chắc sẽ có rất nhiều điều vô cùng thú vị và nuôi dưỡng khi tìm hiểu để khám phá cái bình an, tĩnh lặng tươi mát trong họ đến từ đâu.

“Những buổi trưa ở chùa Tổ rất yên lặng. Bóng mát của Đại Hùng Bảo Điện chỉ đủ để che cho hàng dài những chiếc chum bên hông dãy liêu của Sư Ông. Cửa vào Lạc Nghĩa Đường bao giờ cũng để ngỏ. Giữa sân cây khế ngọt rủ bóng che cho chiếc bể cạn và hòn non bộ. Những chiếc lá khế vàng thỉnh thoảng rụng và rơi nhẹ trên mặt nước… Hai chú Phùng Xuân và Tâm Mãn thường đứng chơi với nhau rất lâu dưới gốc cây hồng quân. Chú Mãn hay leo đứng trên cây, còn chú Phùng Xuân đứng ở dưới. Chú này liệng cho chú kia những trái hồng quân chín. Hai anh em ở chơi ở vườn dương liễu hàng giờ, vào những buổi trưa nắng gắt trong khi đại chúng đang nghỉ ngơi trong liêu xá yên tịnh.”

Chúng ta thường nghe câu “mái chùa che chở hồn dân tộc”, nhưng gần gũi hơn trong câu này, đó là hình ảnh mái chùa che chở cho những tâm hồn thơ ngây, cái yên tịnh và tĩnh lặng của chốn thiền môn che chở cho những tâm hồn thiện lành, để rồi từ đó, từ mảnh đất tâm xốp tơi mầu mỡ đó những hoa trái thiện lành mọc lên, ngày sau dâng hiến bình an và hạnh phúc cho đời.

Nhưng có lẽ cũng không cần phải đợi đến ngày sau. Như trong câu chuyện của người thương gia kia. “Hai mắt của chú sáng nay đã làm cho trái tim tôi dường như ngừng lại. Dáng điệu tôi ngập ngừng nhưng cái nhìn của chú với chất liệu dịu ngọt và can trường đã chuyền cho tôi biết bao nhiêu là ánh sáng.” Đã có biết bao nhiêu người khách lạ như thế, tìm lối đi lên thảo am. Và họ đi được vào vùng “Vân thâm xứ” nhờ vào một cái nhìn dịu hiền, một đôi mắt từ bi toát lên ánh sáng hay một chút bình an đâu đó toát ra từ một nụ cười hay một cử chỉ từ một sư chú, sư cô trẻ, từ một chú điệu nhỏ.

“Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời” là khúc ca hoài niệm của một người lớn, nhưng sự hoài niệm đó đẹp đẽ và sâu sắc ở chỗ người lớn kia không còn thấy mình và chú bé ngày xưa là hai thực thể tách biệt. Người lớn kia thấy chú bé, chú điệu kia vẫn đang sống trong mình ngay trong từng giây, từng phút của khoảnh khắc hiện tại, đang đi cùng với mình trong từng sự sống vẫn đang diễn ra. Có chú điệu kia của ngày xưa để có vị thầy đó của ngày hôm nay. Thương mời quý thân hữu gần xa cùng ghé đọc lại những dòng văn rất thơ của “Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời” để cùng tiếp xúc trở lại với chú điệu ngày xưa ở trong bản môn và cũng là để chạm một chút bình an trong lòng mình, cảm nhận đó đây nụ cười huyền diệu và đôi mắt chan hoà ánh sáng của chú tiểu hồn nhiên thơ ngây đó vẫn đang chạm đến những vùng trời sâu thẳm bên trong tâm hồn mình.