Tình yêu hướng về ngôi sao xanh biếc
Có nhiều khi phải đi rất xa chúng ta mới thấy được cái mà chúng ta muốn thấy. Ở sát một bên nhưng chúng ta không thấy. Chung đụng hằng ngày, trong mỗi giờ, mỗi phút nhưng không thấy. Đợi đến khi đi rất là xa, xa cách tưởng như không còn có thể có cơ hội gặp nhau trở lại thì lúc đó mình mới bắt đầu thấy được những gì rất đỗi gần gũi đó.
Năm 1969, lần đầu tiên loài người tổ chức một chuyến đi rất là xa. Đi lên mặt trăng. Apollo 11 là đoàn thám hiểm đó. Bao nhiêu công phu và tiền bạc đã đổ ra để loài người gửi những người đầu tiên đi lên mặt trăng. Khi phi thuyền bay ra khỏi bầu khí quyển và nhìn lại, đó là cảnh tượng chưa bao giờ ai trông thấy. Trên đường lên mặt trăng, máy ảnh đã ghi lại được hình ảnh của trái đất lần đầu tiên trong lịch sử. Ngày xưa Thầy cũng đã viết một bài thơ:
“Trên đường lên nguyệt cầu
Quay nhìn lại
Tôi thấy em
Và tôi không ngừng kinh ngạc:
Em xinh đẹp quá chừng
Em là một chiếc bong bóng nước
Nổi trên biển không gian mông mênh…”
(Trích “An tịnh tâm hành”, thơ Sư Ông Làng Mai)
Đi ra ngoài không gian nhìn lại thì mới thấy hành tinh của mình là đẹp. Trong thái dương hệ này, trong vũ trụ này, mình chưa bao giờ thấy một cái gì đẹp như vậy và cũng mong manh như vậy. Khi lên tới mặt trăng rồi, mình thấy mặt trăng rất khác, không có sự sống. Ban đêm trên mặt trăng, người ta thấy đường được là nhờ ánh sáng của mặt trời phản chiếu bởi trái đất. Và trên mặt trăng mình có thể thấy trái đất đang lên. Ở dưới đất mình thấy trăng lên, mà ở trên trăng thì mình thấy đất lên. Đất lên rất là đẹp, rất là xanh. Nó không phải màu vàng như khi trăng lên, mà xanh xanh trắng trắng. Và những hình ảnh đó đã được gửi về cho đồng loại trên trái đất.
Nguồn ảnh: Wikipedia
Tất cả những thành viên của phi đoàn Apollo 11 đều có cảm xúc rất sâu sắc khi nhìn lại hình ảnh của trái đất. Họ nói khi ở trong không gian nó lạnh lùng vô cùng, khắc nghiệt vô cùng. Màu đen trên đó rất là đen. Ở dưới đất chưa bao giờ thấy một màu đen như vậy. Dầu một đêm đen kịt thì cái đen kịt ở trái đất cũng rất linh động. Nó có hương, có sức nóng, có âm thanh. Còn cái đen ở trên đó rất lạnh lùng, cái đen tuyệt đối. Tuy có vầng thái dương chiếu nhưng không thấy gì hết, vì vũ trụ trên đó rất trống. Ánh sáng phải chạm vào một vật gì đó thì mình mới thấy được cái đó. Còn nếu ánh sáng chỉ đi trong khoảng không thì mình không thấy có ánh sáng. Màu xanh mà mình thấy mỗi khi ngửa mặt nhìn lên trời, ở trên đó không có. Nhờ có bầu khí quyển và ánh sáng mặt trời chiếu lên đó nên mình mới thấy màu xanh trời. Đi ra khỏi bầu khí quyển thì không có màu xanh đó nữa, mà nó đen, đen kịt, đen tuyệt đối, đen lạnh lùng.
Và khi nhìn thấy trái đất, một niềm cảm thương lớn trào ra trong trái tim. Mình thấy mấy tỷ người ở trong đó đang làm gì. Họ đang ăn, họ đang ngủ, họ đang làm việc, họ đang chọc nhau giận, họ đang đánh nhau, họ đang giết nhau. Họ tranh nhau từng tấc đất. Người da trắng chống người da đen, người da đen chống người da trắng. Người miền Nam chống người miền Bắc, người miền Bắc chống người miền Nam. Người Do Thái chống người Ả Rập.
Khi ngồi từ một điểm rất xa nhìn trở lại, mình thấy rất khác; thấy rằng chúng ta đang rất điên rồ, rất dại dột. Chúng ta có một hành tinh xinh đẹp như vậy, mầu nhiệm như vậy mà chúng ta đang làm cho nó tan nát. Một phi hành gia không gian khi trở về trái đất có nói rằng khi đi thì họ đi với tư cách của những nhà chuyên môn, và khi trở về, họ là những con người thật sự. Những người có trái tim của con người. Cần một chuyến đi như vậy mới thấy rõ được mình là ai, hành tinh của mình quý giá đến như thế nào, mới thấy được rằng chúng ta quá dại dột.
Chúng ta ở gần, ở ngay sát đó, chúng ta ở trong đó mà chúng ta không biết đó là cái gì. Chúng ta không quý giá nó, chúng ta để cho mất đi. Sự sống quý giá như vậy, mỗi người chúng ta đều đang có sự sống. Nhưng chúng ta không trân quý sự sống của chúng ta. Chúng ta để cho ngày giờ qua đi một cách dại dột, rất là oan uổng. Chúng ta tiêu phí thời gian và sự sống như cách chúng ta đốt lấy những tờ một trăm đô la, hết tờ này tới tờ khác. Chúng ta làm khổ nhau. Chúng ta đi tìm những cái mà chúng ta cho là hạnh phúc. Trong khi đó chúng ta chất chứa khổ đau và tạo ra khổ đau cho nhau. Điều đó đang xảy ra bây giờ ở đây, ngay tại chỗ này. Nhưng chúng ta không thấy. Chúng ta cần phải đi rất xa, chúng ta phải đi vào địa ngục rồi nhìn lại thì chúng ta mới thấy thiên đường chính là nơi mình đã từng cư ngụ.
Các phi hành gia nói rằng trăng sao rất đẹp nhưng lại cực kỳ lạnh lùng. Nó không chào đón mình. Chỉ có chỗ đó, chỉ có hành tinh nhỏ xíu đó, xanh xanh trắng trắng đó, mới là nhà của mình, mới chào đón mình. Chúng ta đang ở trong nhà của chúng ta, nhưng chúng ta không biết trân quý. Chúng ta không trân quý cái nhà của chúng ta, không trân quý thời gian mà chúng ta đang được ở nhà. Những bức hình mà các phi hành gia không gian gửi về cho mình là những tiếng chuông chánh niệm. Nhìn vào một bức hình như vậy thì cũng như nghe một tiếng chuông, mình phải thức dậy. Thức dậy để hiểu, để thấy và để thương. Chánh niệm là như vậy. Chánh niệm là để thức dậy, để thấy, để hiểu, để thương và để trân quý.
Số các nhà phi hành gia không gian đi ra được ngoài kia có cơ hội nhìn lại trái đất chỉ mới chừng mấy trăm người, nhưng đó là anh em của chúng ta, đó là đại diện của chúng ta. Những người đó đi ra, nhìn và báo cáo cho chúng ta biết. Cũng như con mắt của chúng ta, chỉ có mấy chục gram thôi nhưng mà nó thấy và nó báo cáo lại cho toàn khối cơ thể mấy chục kilogram những gì nó thấy. Những người phi hành gia không gian đầu tiên bay ra khỏi quỹ đạo trái đất để đi lên mặt trăng biết rằng chuyến đi rất nguy hiểm. Có thể lên trên đó rồi và không bao giờ trở về nữa. Đôi khi phi thuyền mới lên tới thượng tầng không khí thì đã nổ, và người ta đã chết trên đó. Như vậy họ đi không phải cho chính họ, một mình họ, mà đi cho cả nhân loại. Nhân loại cần phải đi những bước tiến cho nên phải có những người hy sinh đi trước. Các phi hành gia không gian cũng có vợ con, và họ biết rằng cái hiểm nguy đang chờ đợi họ. Một phi hành gia khi được hỏi: “Hồi hôm anh có ngủ được không? Có ngủ không?” “Có, tôi có ngủ.” “Anh có uống thuốc ngủ không?” “Không, tôi không uống thuốc ngủ. Tôi ngủ nhưng gặp ác mộng rất khủng khiếp.” Anh biết rằng có thể ngày mai khi mình bước vào trong phi thuyền đó rồi mình sẽ đi hoài, sẽ không bao giờ về.
Đó là con mắt của mình. Mình gửi ra ngoài không gian để nhìn cho mình. Và khi con mắt báo cáo về, mình có nghe không? Mình có thấy không?
Chúng ta phải giáo dục con cái chúng ta như thế nào để chúng thấy được điều đó. Đó là giác ngộ. Thấy được sự quý giá của hành tinh này, thấy được cái quý giá của sự sống, thấy sự quý giá của cái cơ hội mình được sinh ra, lớn lên, đi và thở trong hành tinh này. Và thấy được rồi thì bước đi một bước là hạnh phúc, nói ra một lời là hạnh phúc. Bước đi đó có chánh niệm, có thương yêu. Mình động, mình chạm tới Đất Mẹ thì bước chân của mình đầy thương yêu. Mình nói một lời, lời nói đó có thương yêu. Nó thay đổi con người của mình. Vì sao nó thay đổi? Vì mình có được cái thấy. Ngày xưa Đức Thế Tôn cũng là một con mắt. Ngài không cần phải đi du hành ra ngoài không gian. Ngài chỉ ngồi dưới cây bồ đề nhưng với con mắt của tâm, Ngài đã thấy được và Ngài đã báo cáo. Ngài báo cáo cho mình biết là có một thế giới của tự do. Đó là niết bàn. Và có một con đường để đi tới tự do, đó là con đường Bát Chánh Đạo. Đức Thế Tôn là một con mắt. Ngày xưa có nhiều vị đệ tử đã xưng tán Ngài là con mắt của thế gian. Thì các nhà phi hành gia không gian đó, họ cũng đi theo con đường đó, họ cũng tình nguyện làm con mắt cho mình, nhìn cho mình. Và họ đã truyền cho mình cái thấy đó. Mình có thấy hay không?
Nếu quý vị là cha mẹ, nếu quý vị là cô giáo, thầy giáo, là anh, là chị, quý vị phải có được cái thấy đó. Và quý vị phải truyền cái thấy đó cho các con của mình, các em của mình. Chúng ta phải thức dậy đi thôi. Nếu không thì quá trễ. Đạo Bụt được gọi là đạo tỉnh thức. Tỉnh thức nghĩa là như vậy. Biết bao nhiêu tiếng chuông đã gióng lên, biết bao nhiêu hình ảnh đã được gửi về, nhưng chúng ta vẫn còn sống trong mê ngủ. Chúng ta tiếp tục làm khổ nhau. Và chúng ta tiếp tục làm hư hoại cái tác phẩm có một không hai này của vũ trụ là trái đất.