Default – Page 124

Buông dần triêng gióng (1)

Thầy Thủ tọa Thích Giác Viên

Con nhặt đòn gánh cũ

Nơi để rác bên đường

Do chợt nhớ về mẹ

Lòng thương cảm kính thương

Ngày con còn lớp sáu

Chiến tranh ngập máu xương.

Chết sau lưng trước mặt

Say ngủ thở bình yên

10.

Pháo đâu xuyên thủng mái

Nổ già trẻ chịu chung

Đớn đau khô suối lệ

Kêu trời ngoài hay trong?

15.

Nguồn lực nào xui khiến

Con may áo nông dân

Bao mì đà hết bột

Tự thêu một chữ thương

Mỗi lần mặc áo ấy

Lòng nhẹ nhõm lạ thường

20.

Muốn xuất gia xin mẹ.

Không do dự vấn vương

Ngàn lần con chẳng muốn

Khoác súng ra chiến trường

25.

Mẹ nhìn con lâu lắm

Với đôi mắt tỏ tường

Một cái nhìn sâu thẳm

Sâu hơn lòng đại dương

Không hề lộ dấu hiệu

Lệ đang nhỏ vào tim

30.

Ở chùa con nhớ mẹ

Xin mẹ chớ vào thăm

Con hình dung nỗi khổ

Đôi quang gánh trĩu vai

Quãng đường dài sỏi đỏ

Lửa lựu đẫm nắng nung

35.

Mắt con thành suối lệ

Lệ mẹ đã tuôn dòng

Năm (mươi) hai năm tu tập

Sóng cồn lắng tâm trong

Mẹ hiền con quá vãng (1988)

40.

Đã trên ba mươi năm

Con tiếp tuệ tương tức

Đường hiếu vẫn mở tung

Con lắng là mẹ lắng

Mạch tiên tổ gia phong

45.

Nay nhìn đòn gánh cũ

Con mẹ lớn sơ tâm

Nguyện chí thành phụng hiến

Sống nếp sống bỏ buông.(2)

Ân thầy hôm sớm đệ huynh

Càn khôn tỏa rạng suối nguồn khai thông

Hiện pháp đắc an tịnh cư

An Bằng, ngày 16 tháng 05 năm 2019

(1) Triêng gióng: Gióng là chiếc quang nhỏ bằng tre hay mây. Gióng là quang, triêng là đòn gánh thường được làm bằng tre. Triêng gióng (quang gánh) là dụng cụ thường dùng của dân tộc Việt Nam, nhất là nông thôn.

Cụ Phan Bội Châu có câu thơ: Một triêng đủng đỉnh hai đầu thúng

(2) Bỏ buông: câu đối ở mộ mẹ 1988:

Trông xác vữa mẹ già chết để lại
Nhắc thân hèn trẻ mọn sống cho đi.

Nụ cười

(Lời Việt: Sư cô Chân Không dựa theo bài hát Pháp Je souris à l’étoile)

Thương tặng các em tôi đã đi cứu trợ lũ lụt

Cười cùng vầng trăng đang lấp lánh trên cao

Cười cùng vầng đông đưa ta ra khỏi đêm sâu

Cười cùng ngày mới đang lên,

cùng tiếng chim lao xao.

Thế gian đang mỉm cười với ta,

ta cũng vui theo.

Cười cùng em thơ đang bơ vơ chẳng có ăn

Mười ngày trôi qua mưa tuôn, gạo cơm hết đã lâu.

Buồng chuối sạch từ lâu, nồi sắn cũng cạn khô

Thức ăn chẳng có gì, gạo muối cũng không còn

Lòng thầm cầu mong

Ấp dưới có chút cơm

Nhưng nghe: đường cùng sạt luôn,

xe cấp cứu khó lái lên.

Người cứu không thể nào lên.

Chỉ còn cách lên núi mà đi,

Gặp sạt lở ráng tránh kiếm lối đi

Nguy hiểm cũng cứ đi…

Ô kìa ruộng lúa còn đâu…

chỉ thấy cả biển khơi

Xà lách, cải làm dưa, hành,

tỏi bán Tết cũng mất tăm…

Ôi, tất cả đã thành mưa,

Ngồi mênh mông giữa xóm thôn nhưng như đang giữa biển khơi.

Hồi nào, mới hôm qua là làng xóm ngát tiếng trẻ thơ

Nay sao chỉ thấy biển mù giăng, đường sá mất biệt tăm?

Ôi thế gian đang nghĩ gì khi mưa, gió bão tung hoành

Lòng thầm niệm luôn Bồ tát Quán Thế Âm

Chỉ xin một mình con cực khổ đến thế thôi

Bồ tát… ôi… giang tay, và giúp các xóm xa

Thế gian đang rất cần nhiều nắng sau cơn mưa…

Rồi một ngày kia khi giá buốt tỏa khắp nơi

Đừng tìm tôi, bạn ơi, không tìm ra,

hình bóng của tôi đâu

Hãy thấy tôi là mưa,

là cả vũ trụ trong vòng tay.

Tôi vẫn múa ca suốt đời cuộc sống nhiệm mầu

Rồi một ngày kia có cháu bé mới sinh

Nhoẻn nụ cười yêu, em ôm hết cả thế gian

Rồi bé sẽ ngọt ngào hơn, và bé hát ca luôn

Bé cứ đi, mãi hoài,

múa ca trên sông núi đất Mẹ.

Thư cảm ơn

Chương trình Hiểu & Thương năm 2020

Sư cô Chân Không

Kính thưa quý đạo hữu và ân nhân,
Lại một năm nữa trôi qua với nhiều sự kiện và biến cố xảy ra trên thế giới và trên quê hương thân yêu của chúng ta. Bà con đồng bào, nhất là những người sống ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa, vừa phải đối diện với đói nghèo, cơ cực, vừa phải chống chọi với đại dịch Covid và bão lụt. Chương trình Hiểu và Thương với sự yểm trợ của quý đạo hữu và ân nhân tiếp tục góp một phần nhỏ của mình để đem những giọt nước từ bi thanh lương đến với đồng bào.

Chương trình Hiểu và Thương xin chân thành tri ân những bàn tay từ bi, lân mẫn và tấm lòng của quý đạo hữu và ân nhân, thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Chương trình sẽ không thể nào tiếp tục nếu không có những yểm trợ quý báu này.

Kính chúc quý đạo hữu và ân nhân cũng như quý cô bác, anh chị và gia quyến một năm mới an lành và hạnh phúc.

Báo cáo cứu trợ lũ lụt

Từ ngày 8 tháng 10, mình đi cứu lụt quá sức là nhiều ở ngay thành nội, thành phố Huế. Nhiều chỗ ngập lút đầu nên chỉ dám đi ba chuyến quanh ngoại ô Huế gần gần, như Hương Sơ, v.v. Khi đi những nơi xa như Phong Điền, Lương Mai, các sư cô về báo cáo thấy thương và nguy hiểm cho các sư cô lắm. Nhân viên tiếp cứu của nhà nước mà mất tích 13 người, qua ngày sau 22 người mất tích ở Quảng Trị (trong đó có 2 vị tướng). Vậy mà hôm sau ba đoàn đi cứu trợ có quý thầy Từ Minh, Pháp Hương, quý sư cô Như Hiếu, một đoàn đi Quảng Trị, một đoàn đi Phong Điền, Thừa Thiên, rồi hôm sau cũng lại đi Thừa Thiên nhưng ra đảo Ma Nê và Tân Bình. Ôi chao là nguy hiểm! Mới hôm trước là đường đi và ruộng, nay nước lên có cảm tưởng là đi giữa biển nước mênh mông. Những vùng này là thương nhất, người lớn trẻ con đều sống bấp bênh trên nước. Còn nhiều nơi lũ lụt ở Thừa Thiên, còn nhiều nơi lắm, khổ lắm.

May mắn là mình có gửi đi trực tiếp 100 triệu tiền mặt cho thầy Huyền Diệu (đệ tử Ôn Khế Chơn, Thiên Minh, Huế) ở Phong Điền. 100 triệu nhờ Ni sư Như Minh ở Huế và 100 triệu nhờ Ni sư Diệu Đàm tạm lo giúp Hương Trà, Phú Vang, Phú Lộc.

Nhưng bình tâm mà xét thì lụt và đói nhiều nhất là Phong Điền, Thanh Hà, Quảng Điền, Thành Trung thuộc Thừa Thiên nên Ban Cứu Trợ đã giúp anh em Tiếp Hiện HIỂU & THƯƠNG ở Thừa Thiên lo đi cứu cấp Thành Trung, Thanh Hà (quê bên chị của Sư Ông Làng Mai).

Theo hướng dẫn của thầy Từ Minh, sư cô Chân Không và thầy Từ Hải nhờ thư ký là sư cô Trăng Thương Yêu ghi rõ ràng như sau:

Chương Trình Từ Thiện Hiểu & Thương của Từ Hiếu và Diệu Trạm cứu trợ lũ lụt 2020

1. Trưởng ban cố vấn: Ni trưởng Thích Nữ Chân Không
2. Phó ban cố vấn: Thầy Chân Pháp Ứng, thầy lớn ở xóm Thượng, Làng Mai
3. Ban điều hành: Thầy Từ Hải, thầy Pháp Nhiệm, sư cô Chơn Tâm, sư cô Phát Nghiêm

Thư ký: Sư cô Trăng Thương Yêu

Cứu trợ đợt một

Tại Quảng Bình

Gồm có hai đoàn cứu trợ đi Quảng Bình với 10.000 phần quà.

– Đoàn thứ nhất do thầy Từ Hải, Tổ đình Từ Hiếu hướng dẫn cùng với các sư cô Diệu Trạm.
– Đoàn thứ hai do thầy Pháp Ứng từ xóm Thượng, Làng Mai hướng dẫn cùng với các sư cô Diệu Trạm.

Cả hai đoàn chia nhau leo núi cao đi đến những thôn làng sạt lở phía trên núi Bản Rục, xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa, huyện Quảng Ninh, Quảng Trạch, huyện Lệ Thủy rồi Tuyên Hóa, xuống các xã đồng bằng bị lũ lụt. Đoàn cũng niệm Bồ tát Quán Thế Âm, hát những bài tu học thật thấm thía và vui thêm cho đồng bào. Đoàn leo núi thăm viếng từng thôn hẻo lánh bị lấp vùi, thật tận tụy. Nhờ vào tình thương và sự đóng góp tài chánh của các anh chị em cùng khắp năm châu và cả những chùa cùng khắp trên thế giới gửi về tận tay đồng bào các huyện lũ lụt nặng nề nhất Quảng Bình.

Tại Quảng Trị

Có một đoàn đi Quảng Trị với 10 nghìn phần quà do quý thầy Pháp Hương, Mãn Thành, sư cô Chơn Tâm cùng ba sư cô khác ở Diệu Trạm, cũng leo núi rất hiểm nguy, gởi quà cứu trợ đến các thôn làng. Leo núi cứu trợ rất vất vả, nhất là vùng huyện Đakrông, Hướng Hóa, Quảng Trị.

Tại Thừa Thiêncũng có hai đoàn đi cứu lụt:

– Đoàn thứ nhất do thầy Pháp Nhiệm, quý sư cô Diệu Trạm cứu trợ 300 phần quà ở A Lưới.

– Đoàn thứ hai đem 250 phần quà do tăng thân Hiểu và Thương Thừa Thiên gồm anh Lê A, Nguyễn Nam, anh Sum, chị Chân Hỷ Hạnh, chị Cecile Phạm, nhóm Pháp Việt giúp trẻ em mồ côi Việt Nam và vợ chồng chú Minh, con trai út của Bác Em (chị ruột của Sư Ông Làng Mai). Vợ chồng chú ra Huế dự hiệp kỵ ba mẹ Sư Ông tại Diệu Trạm nên cùng được đi phát quà ở Nam Đông Hương Hữu cheo leo, rất vất vả.

Cứu trợ đợt hai:

Quảng Nam và Quảng Ngãi

Hai đoàn cho Quảng Bình do quý thầy Pháp Ứng và Từ Hải hướng dẫn phát quà, ăn nghỉ tại chỗ luôn 10 ngày nên đa số khá mệt rồi.

Sau hai chuyến đi dài ở Quảng Bình và Quảng Trị, thầy Pháp Ứng vẫn cố gắng đi Quảng Ngãi và Quảng Nam thăm nạn nhân trung tâm bão số 9 tại Quảng Ngãi Thứ Bảy, ngày 7 tháng 11, lúc 4 giờ sáng, vài thầy ở chùa Từ Hiếu và vài sư cô ở ni xá Diệu Trạm sẽ hướng dẫn chuyến đi vì thầy Pháp Ứng, sư cô Chơn Tâm đi Quảng Trị 10 ngày về khá vất vả. Tuy khá mệt nhưng vẫn quyết định đi Quảng Ngãi giúp nhiều ấp thật nghèo ở huyện Mộ Đức và cùng giúp với nhóm chị Cecile Phạm Phi Long cho các thôn trên núi sạt lở ở Nam Giang, Tây Giang. Các sư cô Chơn Tâm, Tại Nghiêm lại đi sau chuyến dài ở Quảng Bình và Quảng Trị.

Ở Mộ Đức, Quảng Ngãi, mình chỉ đủ tiền giúp 300 cái nhà hoàn toàn tan nát. Mỗi gia đình 800.000 đồng VN (tương đương khoảng 38 Euro cho xây lại một mái nhà của 7 người trong gia đình mà nóc vách đều không còn). Họ vẫn chưa có điện để dùng, chưa có mùng mền và thức ăn, nhưng chắc cũng sẽ có đoàn cứu trợ khác vì mình đã lỡ hứa đi phát ở Quảng Nam: 400 phần quà, 300 phần thị xã, 400 phần quà ở hai nơi là Cà Dy và Tây Giang.

13 giờ ngày 7 tháng 11 mới tới Đức Phong, Mộ Đức. Sư cô Chân Không dặn cho thêm 10 gia đình phát sinh mỗi nhà một triệu. Tới nơi hiểu ra mới thấy không đến nỗi nào. Họ có cơm ăn, chỗ tạm trú trong khi chờ đợi cứu trợ.

Cứu trợ trẻ em nghèo ở vùng núi:

Sư cô Trăng Thương Yêu nói so với Quảng Trị, vùng núi sạt lở, trẻ em đen đủi nghèo xác xơ. Bố mẹ mỗi cháu chỉ cần nộp 10.000 đồng Việt Nam cho bữa ăn trưa lúc 10 giờ 30, bữa lỡ lúc 13 giờ. Các cháu ngủ dậy ăn bữa lỡ, chơi và hát, 15 giờ ăn cháo chiều rồi về nhà ngủ. Nhà nước mời ba mẹ các em cho con đi học để biết chữ, biết mẫu giáo. Ban đầu chương trình Hiểu và Thương tài trợ 10.000 đồng cho bữa ăn sáng cho ba ấp, tất cả là 300 cháu. Người dân tộc thiểu số không quen cho con đi học vì bị mất cánh tay giữ em mà còn đóng tiền ăn tới 10.000 đồng. Nhưng trẻ của ba ấp đầu đều đã được đi học, được uống sữa lúc 13 giờ, ăn củ khoai trước khi về nhà, được cô giáo rửa tay chân, thích quá nên ấp 4, ấp 5, ấp 6 đòi đi học mà không chịu trả tiền. Sư cô Chân Không nói Sư cô không đủ tiền vì đã nuôi nhiều trẻ rồi. Các cô giáo tùy nghi mà sử dụng số tiền 200 đô Mỹ lúc ban đầu Sư cô cho ba lớp đó, thế là họ xài cũng chỉ có 200 mỹ kim cho 6 lớp. Rồi 3 ấp chót của A-vao cũng đòi đi học mà cũng không đủ sức đóng tiền cơm. Vậy là chỉ riêng A-vao mình đã nuôi mỗi tháng 900 em, mỗi em chỉ có 3000 đồng một bữa ăn. Các xã Nam Đông cũng đang kêu gọi chỉ có 3000 đồng VN một ngày cơm cho các cháu. Tóm lại năm 2020, Làng và Maitreya Fonds tài trợ bữa ăn trưa cho 5966 cháu, chỉ có 3000 đồng một cháu mỗi ngày (thay vì 10.000 đồng).

Thưa quý thân hữu và ân nhân

Mọi đóng góp cho chương trình Hiểu và Thương, xin gửi về các địa chỉ hoặc tại các ngân hàng như sau:

Tại Việt Nam, miền Trung và Trung Bắc

Tài khoản dưới tên: Cao Thị Mỹ Hà – VIETCOMBANK chi nhánh Hùng Vương Huế TK tiền Việt Nam số 0161001757893
TK tiền Euros số 016114175 8236
TK tiền USD 0161 37 175 8235

SWIFT Code BFTVVNVX 016

Tại Việt Nam, miền Tây Nam

Tài khoản dưới tên: Đỗ Thị Hồng Vân
Số tài khoản: 0421000419439, ngân hàng Vietcombank
chi nhánh Phú Thọ, Tp Hồ Chí Minh E-mail: cxcaonguyen2013@gmail.com

Số tài khoản: 0421000419439, ngân hàng Vietcombank
chi nhánh Phú Thọ, Tp Hồ Chí Minh E-mail: cxcaonguyen2013@gmail.com

Tại Mỹ

Địa chỉ: Thich Nhat Hanh Foundation
(Chương trình Giọt Nước Cánh Chim – Love and Understanding), Deer Park Monastery
2944 Melru Lane, Escondido CA 92026 USA Email: info@tnhf.org
https://tnhf.org/donate

Tại châu Âu

Địa chỉ: CBZ Village des Pruniers, Banque CREDIT AGRICOLE
IBAN FR76 1330 6003 4242 9011 9901 196 BIC AGRIFRPP833

Tại Đức

Maitreya Fonds e.V. – Spenden-Konto: Munchner Bank e. G.
Konto-Nr.: 2520010 – BLZ: 701 900 00
IBAN: DE 92701900000002520010

BIC: GENODEF 1M01
E-mail: hilfe@maitreya-fonds.de

Tại Hà Lan

Stichting Leven in Aandacht
Dorpsstraat 25, 7221 BN Steenderen, Holland IBAN: NL52INGB0006839039
E-mail: administratie@aandacht.net

Kính mến và tri ân,

Sư Cô Chân Không.

Rạng nẻo đường vui

Sư cô Chân Trăng Mây Lành

Đường đồi núi quanh co hiểm trở

Nhưng ta thấy ý nguyện thẳng băng

Gửi thiện tâm của mạnh thường quân

Tới bà con đồng bào bão lũ.

Dù ngoài kia gió mưa vần vũ

Nhưng trong lòng rực rỡ nắng lên

Nghe trong ta rơi rụng ưu phiền

Vùng đất tâm trời quang mây tạnh.

Đây: gạo, chăn, mền, quần áo lạnh

Và tịnh tài, dù một chút thôi

Kèm tình thương làm ấm lòng người

Lân mẫn nhau những khi khốn khó.

Nhìn bà con nhận quà hớn hở

Chắp tay hoa bày tỏ biết ơn

Trong ánh mắt vơi bớt nỗi buồn

Niềm vui rạng những ngày mưa lụt.

Con cũng chắp tay tri ân Bụt

Và mọi người ở khắp bốn phương

Gieo mầm san sẻ, sống yêu thương

Con đường Bụt ngàn xưa mở lối.

(Cảm nhận sau chuyến đi cứu trợ ở Quảng Ngãi)

Bước ra để thấy

Sư cô Chân Trăng Khiêm Hạ

Huế vào những ngày mưa bão…

Con sinh ra và lớn lên trên vùng đất miền Trung, nhưng dường như con chưa bao giờ thực sự biết thế nào là lũ lụt, thế nào là ngập nhà và mất hết tất cả sau mưa lũ, gió bão. Cho đến những ngày này, khi tất cả quý thầy, quý sư cô ở Từ Hiếu và Diệu Trạm chúng con đặt hết tâm sức và thời gian đem tình thương đến khắp nơi trên mảnh đất miền Trung bé nhỏ (Huế, Quảng Trị, Quảng Nam…), con mới nhận ra sự thiếu sót của mình. Hai mươi lăm năm sống trên đất Huế, nhưng đây là lần đầu con cảm nhận được nỗi đau do lũ lụt và gió bão gây ra cho người dân quê mình. Và lần này con được bước ra, bước ra để thấy trước mắt mình là những ngôi nhà đang chìm trong biển nước mênh mông…

Người dân miền lũ những ngày này phải tập “sống chung với lũ”. Những con đường đi học ngày nào giờ đây là nước. Những cánh đồng lúa xanh um ngày nào giờ đây là biển cả. Bèo trôi, lúa trôi, động vật trôi và bao nhiêu là rác cũng đang bập bềnh trên mặt nước. Năm nay lụt to, mà chẳng ai nghĩ là lại to đến vậy nên hầu như chưa có sự chuẩn bị gì hết. Nên chi, mất mát nhiều hơn, đau thương cũng nhiều hơn…

Nhớ hồi còn đi học con được nghe các bạn kể về mùa mưa lũ. Nào là nhà các bạn đều bị ngập đến nửa căn, sách vở thì ướt sũng, phải đợi cái nắng đầu tiên ló dạng, mang ra phơi thì mới có sách vở để đi học trở lại. Gia súc, gia cầm của nhiều gia đình có thể chết hết. Với cái đầu non nớt, con đâu thể hình dung được những tổn thất lại lớn đến như vậy. Con chỉ thấy vui với những con nước, vui với những trò chơi mùa lụt. Con đâu nghĩ rằng chống chọi với lụt lại khó khăn, đau thương và mất mát quá nhiều như vậy. Con thật ngây thơ.

Cho đến năm nay, khi đã là một người xuất sĩ, con đã lớn hơn, đã yên hơn, được bước ra và nhìn rõ, con mới thấy những gì đang xảy ra quanh mình trong mùa nước lũ. Và con thấy mình may mắn quá. Con có đủ cơm ăn ba bữa, áo quần khô ráo, không phải lo lắng gì cả. Con thực sự thán phục ý chí và nghị lực của người dân quê. Phải tập sống chung an lạc với những gì thiên nhiên mang lại, năm này qua năm khác. Họ vẫn chấp nhận làm lại từ đầu với những gì còn lại sau cơn lũ, dù biết rằng những gì mình tích góp được trong cả năm qua bây giờ chẳng còn gì. Nhìn những con người nơi đây, con rất khâm phục sự kiên cường và mạnh mẽ của họ. Mất người thân, mất hoa màu, mất hết những gì họ đã dành dụm bao năm. Con người miền Trung là vậy. Họ luôn cố gắng đứng lên, gạt đi nỗi đau chồng chất trong tâm hồn lẫn thể xác để gầy dựng lại mọi thứ, gầy dựng lại cuộc sống cho ngày mai.

Sau những ngày mưa bão, con được làm vườn lại. Mảnh vườn xanh tươi ngày nào nay trơ ra sỏi đá. Rau bị dập nát và úng gần hết. Nhìn cảnh hoang tàn ấy con mới hiểu rằng thế nào là mưa thối đất, câu nói thường dùng của bao người dân miền Trung. Con tự hỏi: “Sao họ có thể chịu nổi khi mọi thứ lại trở về con số không như vậy?”. Mọi thứ mất hết chỉ sau những ngày mưa to gió lớn, bão lũ hoành hành.

Bước ra để thấy và để trân quý những gì mình đang có. Chỉ cần một ánh đèn nhỏ sáng lên cho những người dân vùng ngập lụt, hay chỉ một bát cơm nóng thôi đã là quý giá, đã đủ làm họ hạnh phúc rồi. Điện cúp, nước cúp, gói mì trên tay nhưng là để ăn sống, chắt chiu chút nước sạch hiếm hoi để mong chờ ngày nước rút. Nhưng đến bao giờ? Còn con, con đang có tất cả những nhu yếu phẩm cơ bản mà một con người đang cần.

Ra khỏi vùng nước nổi, xe chúng con đang thẳng tiến lên đồi để về lại chùa. Trời vẫn còn đang mưa, cây cối còn ngả nghiêng theo từng đợt gió, hai bên đường nhà cửa như vẫn còn đang ngủ. So với vùng nước lụt con vừa đi qua thì nơi đây vẫn còn khô ráo lắm. Con thấy hạnh phúc khi ít ra vẫn còn những nơi cao ráo để khi cần thiết mọi người có thể lên đây tránh lũ. Những ngày khó khăn như vầy mới thấy cái tình được biểu hiện rõ hơn, mới thấy thấm câu tục ngữ “lá lành đùm lá rách” là như thế nào.

Khi trở về, con lại được nghe thêm các câu chuyện về những nỗi đau mà người dân phải gánh chịu mỗi ngày được quý sư cô, sư chị, sư em kể lại từ các chuyến đi khác. Mọi người lại có thêm động lực để ngày mai tiếp tục nấu cơm cứu trợ, tiếp tục lên đường.

Chuyến đi hôm nay đã đem lại cho con thật nhiều ý nghĩa. Một ngày con không thể nào quên. Con đã cho mình cơ hội được làm điều mà con luôn ấp ủ trong trái tim: “Đi để thấy, để cảm nhận, để hiểu và thương thực sự”. Nhiệt huyết tuổi trẻ không cho con lùi bước. Chỉ có một con đường là đi tới.

Những trải nghiệm thực tế này cho con thấy rõ và vun bồi thêm niềm tin vào con đường mình đã chọn. Rằng đây là đạo Bụt dấn thân, đạo Bụt đi vào cuộc đời. Và cứ thế mỗi khi chuyến đi thực tế được ghi lên bảng thông tin là mọi người đều nhanh tay đăng ký.

Con cảm ơn Bụt, Tổ; cảm ơn quý thầy, quý sư cô đã cho chị em chúng con cơ hội được bước ra, được tiếp cận và thấy rõ hơn con đường của mình.

Bước ra để thấy, để cảm nhận, để trân quý hơn những gì mình đang có.

Lễ truyền đăng trong Đại Giới Đàn “Qua Bờ”

Lễ truyền đăng tại Xóm Thượng (Làng Mai-Pháp)

Lễ truyền đăng tại Tu viện Lộc Uyển (Làng Mai-Mỹ)

Lễ truyền đăng tại Tu viện Vườn Ươm (Làng Mai-Thái Lan)

Hạnh duyên

Sư cô Chân Định Nghiêm

Vào mùa đông năm 2013-2014, sư em Uyển Nghiêm là chị lớn trong ban chăm sóc của xóm Mới. Hôm đó gần đến Tết rồi, các anh chị em ngồi chơi và bàn với nhau về chương trình Tết. Có một thầy nghe nói sư em giỏi tập kịch nên đề nghị sư em tập cho các chị em một tác phẩm của Sư Ông để đóng cho văn nghệ Tết. Nhưng xưa nay các thầy, các sư cô cũng đã đóng hết các tác phẩm của Sư Ông rồi! Sư em suy nghĩ hoài mới nhớ đến vở kịch Cậu Đồng. Sư em dự định đi xin Sư Ông kịch bản để tập nhưng hôm ấy, vừa mở máy đọc sách Kindle ra thì lại thấy đúng tác phẩm này đã có ngay trong máy. Sư em mừng quá! Vài ngày sau, khi được gặp Sư Ông, sư em bèn thưa:

– Bạch Sư Ông, Sư Ông đã từng viết một vở kịch tên Cậu Đồng phải không Sư Ông?

-Đúng vậy, thật ra câu chuyện đó xuất xứ từ một tác phẩm của Pháp. Nhưng khi thầy tập cho các em trong Gia đình Phật tử, thầy làm cho nó giống với hoàn cảnh Việt Nam ngày xưa. Mà vì sao con hỏi câu này vậy?

– Bạch Sư Ông, cho văn nghệ Tết năm nay, con còn đang phân vân không biết nên tập kịch Một bó hoa đồng hay Cậu Đồng.

-Tập Cậu Đồng đi con – Sư Ông trả lời ngay không cần suy nghĩ. Nhưng cuốn đó xưa lắm rồi, tụi con có để tập không?

– Bạch Thầy, con đã tìm ra được rồi ạ.

-Ủa, sao con hay vậy?Con kiếm ra được ở đâu?

– Bạch Thầy, ở trên máy Kindle của con.

Thế là về lại xóm Mới, sư em bắt đầu in kịch bản và tuyển chọn diễn viên ngay. Cậu Đồng là nhân vật chính trong vở kịch. Cậu thường lên đồng và làm như có đức Ông nhập vào cậu để dạy bảo đủ điều. Ông Phán, một ông nhà giàu cuồng tín, tôn sùng cậu Đồng, xem cậu là người đức độ nhất và rước cậu về nhà sống chung. Trong khi đó, trừ mẹ ông Phán, cả gia đình ông đều biết rõ bộ mặt đạo đức giả và gian tà của cậu Đồng nhưng họ có nói gì thì ông Phán cũng không tin, trái lại ông còn la rầy cả nhà là bất kính, phạm thượng với thần thánh. Ông Phán nghe lời cậu Đồng đến mức ông sắp hủy bỏ hôn ước của đứa con gái một của mình để ép gả cho cậu Đồng, rồi đuổi đứa con trai duy nhất của ông ra khỏi nhà. Chưa hết, ông còn ký giấy tờ để giao hết nhà cửa và tài sản của ông cho cậu Đồng. Cho đến một hôm, ông Phán chứng kiến cảnh cậu Đồng tán tỉnh vợ mình mà không hề sợ Thánh quở phạt hành động bất chính đó. Ông giận quá, đuổi cậu Đồng ra khỏi nhà. Nhưng oái oăm thay, cậu Đồng lại đuổi ngược ông đi vì nhà cửa ông đã ký giao hết cho cậu rồi. May quá, ông em vợ của ông Phán trước đó đã tình cờ thấy được tờ giấy giao tài sản nên đã tráo với tờ giấy giả. Nhờ vậy mà ông Phán và cả gia đình thoát nạn!

Đầu tiên, sư em Uyển Nghiêm đi mời sư chị Hạnh Nghĩa đóng vai cậu Đồng.

– Em cho chị vai gì được được một chút, chị đã xấu rồi mà sao em lại bắt chị đóng vai ác nữa? – Sư chị nhăn nhó phản đối đóng vai chính.

-Vở kịch này mà không có chị đóng thì coi như bỏ. Thôi, chị không chịu đóng vai chính thì chị cũng phải đóng một vai khác mới được chị nờ.

Sư em năn nỉ ỉ ôi một hồi thì sư chị đồng ý đóng vai mẹ ông Phán.

Sau đó sư em lại đi mời sư em Phẩm Nghiêm. Trong thời gian chuẩn bị Tết, công việc ngút ngàn. Nào là dọn dẹp chùi rửa khắp xóm, nào là nấu ăn, nào là đi mua sắm Tết, nào là gói bánh chưng, bánh tét, nào là đốn tre chuẩn bị dựng cây nêu, xây cổng cho hội chợ, v.v. Sư em Phẩm Nghiêm lại có tánh ôm đồm nên chuyện gì cũng phụ. Vì vậy, khi nghe sư chị Uyển Nghiêm nhờ đóng một vai, sư em trả lời rất nhanh gọn để đi chấp tác tiếp:

– Ok, chị. Chị đưa kịch bản cho em coi sớm để còn tập nữa- Sư em Phẩm Nghiêm cười hề hề rồi biến mất.

Sư em Uyển Nghiêm đi mời tiếp sư chị Dung Nghiêm, các sư em Phương Nghiêm, Hiểu Nghiêm, Chỉnh Nghiêm, Quế Nghiêm và Trăng Chùa Xưa. Hầu hết các sư em đều hoan hô ủng hộ. Người thì nhận đóng vai con Sen, người thì đóng vai con gái, con trai ông Phán, người thì đóng vai ông Hoài – em vợ ông Phán, cảnh binh, v.v.

Đến sư cô Tuệ Nghiêm, sư cô hỏi lui hỏi tới rất kỹ về vai mà sư cô sẽ đóng:

– Không còn ai khác đóng sao em? – Sư cô lưỡng lự.

– Vai chọn người sư cô à! – Sư em Uyển Nghiêm trả lời nhanh nhảu

– Ghê vậy đó! Thôi được rồi, chị đồng ý.

Sư em Uyển Nghiêm lại đi kiếm tôi. Vừa nghe sẽ có vở kịch Cậu Đồng cho văn nghệ Tết năm nay, tôi vui quá. Tôi đã từng nghe nhiều lần đến vở kịch này mà chưa bao giờ thấy “mặt mũi” tác phẩm như thế nào. Sư Ông đã phóng tác từ tác phẩm Le Tartuffe của Molière, một đại văn hào Pháp của thế kỷ XVII mà bất cứ học sinh nào bên Pháp cũng phải học để thi tú tài. Tôi hồ hởi phấn khởi, tán thán sư em có ý hay quá. Đây cũng là cơ hội ngàn vàng để tôi và các chị em được biết đến vở kịch này. Tôi hoàn toàn yểm trợ sư em, vì vậy khi sư em rủ tôi đóng một vai, tôi nhận lời ngay và cũng chẳng quan tâm hay thắc mắc mình sẽ đóng vai nào. Được các sư em cho đóng một vai trong vở kịch này là tôi đã mừng lắm rồi.

Dầu cho phòng ốc ngổn ngang, chưa kịp dọn dẹp cho Tết, chúng tôi cũng bỏ hết mọi việc sau lưng để đi tập kịch được ba lần. Trong căn phòng Dodo ấm cúng bên lò sưởi củi, “bà bầu” Uyển Nghiêm nướng hạt dẻ cho mọi người ăn, còn tôi thì nấu sô-cô-la nóng để các “kịch sĩ” thưởng thức và có nhiều năng lượng mà tập. Đây là những giây phút vui nhất trước ngày Tết và cũng là cơ hội để các chị em chúng tôi khám phá thêm những tính cách của mỗi chị em mà xưa nay chưa ai thấy trong đời sống hàng ngày. Chưa bao giờ tôi thấy sư em Chỉnh Nghiêm nhí nhảnh như thế! Sư em Hạnh Nghĩa thì nhập vai khỏi nói. Tôi đóng cũng nhập vai lắm chứ! Lúc tôi liếc mắt tán tỉnh bà Phán, các sư em “hết hồn” luôn! Chỉ có sư em Phẩm Nghiêm tập làm ông Phán mà cứ bị đạo diễn chê hoài. Lúc ông Phán chứng kiến cảnh cậu Đồng tán tỉnh vợ mình, ông Phán nổi giận đùng đùng và sẽ nắm áo xách cổ cậu Đồng lên. Nhưng sư em Phẩm Nghiêm không dám túm cổ xách tôi lên! Cứ bị chê hoài, sư em Phẩm Nghiêm nổi bực:

– Không cần tập, cứ để đó rồi vài bữa em đóng cho mà xem!

Vào 30 Tết, như hằng năm, đại chúng các xóm tập họp tại xóm Mới để đi thiền hành rồi nghe Sư Ông đọc thơ, bình thơ. Chiều hôm đó, Sư ông giảng về những phong tục Việt Nam trong đó có đốt vàng mã, lên đồng v.v. như để giúp cho đại chúng hiểu thêm về vở kịch Cậu Đồng trong buổi văn nghệ sắp tới. Sau đó đại chúng ngồi thiền đón giao thừa theo giờ Việt Nam. Đúng 18 giờ tối bên Pháp, nghĩa là 00 giờ ở Việt Nam, đại chúng bước sang năm mới với ba hồi chuông trống Bát nhã, một thời kinh và khấn lạy tổ tiên. Làm lễ xong, đại chúng ăn tiệc đầu năm rồi xem văn nghệ.

Hôm đó, Sư Ông bị trúng gió nhưng vẫn đi xem kịch. Lần đầu tiên, mà cũng là lần độc nhất, Sư Ông tập cho nhóm gia đình Phật tử diễn vở kịch này, tại nhà hát ở Cầu Đất, là vào dịp Tết đầu năm 1952. Lúc đó Sư Ông còn là một sư chú, mới có 25 tuổi. Mãi cho đến hôm nay, 62 năm sau, hơn nửa thế kỷ, Sư Ông mới xem lại vở kịch này.

Thiền đường Trăng Rằm chật kín không khác gì một nhà hát lớn. Các thầy, các sư cô chậm chân một chút là phải đứng quanh ngoài cửa sổ. Tất cả các diễn viên đều đã có mặt sẵn sàng, chỉ có tôi là vẫn còn loay hoay trong phòng để chuẩn bị mấy bao lì xì cho các sư em sắp đến xông đất. Ngoài thiền đường, sư em Biểu Nghiêm đang nôn nóng đợi tôi để hóa trang. Sư em đợi không nổi nữa, phải chạy vào tận phòng để kéo tôi ra. Vừa nghe Sư Ông đang ngồi ngoài thiền đường đợi xem kịch, tôi hốt hoảng, thả xấp lì xì xuống đi theo sư em. Tôi bỏ quên lại cả cái đãy trong đó có kịch bản, phòng hờ để ôn lại vào phút cuối.

Đây là một vở kịch lồng tiếng. Thầy Pháp Độ vừa cất lên giọng Bắc xưa, đặc sệt của thầy là Sư Ông đã xoay người ra sau nhìn quanh đại chúng. Thầy đã cố ý ngồi trốn trong một góc thiền đường, ấy vậy mà vẫn không trốn được cặp mắt của Sư Ông.

Khi nãy, thấy tôi đến trễ vào phút cuối, “bà bầu” Uyển Nghiêm thấy nghi nghi nên đã chui xuống gầm bàn ngay chỗ tôi diễn để nhắc tuồng. Đến lúc diễn trên sân khấu chúng tôi mới thấy đồ hóa trang của nhau. Sư cô Tuệ Nghiêm mặc áo làm bà Phán rất yểu điệu và sang trọng. Sư em Hạnh Nghĩa mặc áo dài đóng vai bà cụ ông Phán, vái lạy than khóc dữ dội, suýt nữa là áo xống hóa trang bị tuột luôn! Sư em Quế Nghiêm trong vai Thu Hương, con ông Phán với cái bím tóc hết sức hiền từ và ngoan ngoãn. Ông Phán được sư em họa sĩ Tuyết Hoa điểm bộ râu trên mặt làm cho ông lại càng thêm vẻ giàu và ngố.

Tôi đóng vai cậu Đồng, hơi bị khớp trước mặt Sư Ông và khán giả nên không dám “tán tỉnh” bà Phán nhiều quá, tôi giảm đô xuống 50%. Ấy vậy mà ông Phán nổi giận đùng đùng, túm cổ áo kéo xốc tôi lên. Còn con Sen thì tỏ vẻ xem thường và miệt thị tôi không còn chỗ nói, qua cái cách cô ấy thảy cái khăn xuống rồi nguẩy mặt đi. Sư Ông chăm chú xem vở kịch từ đầu đến cuối.

Hôm sau, các sư em mang cơm dâng Sư Ông ở Sơn Cốc. Vừa thấy sư em Phẩm Nghiêm từ xa, Sư Ông đã lên tiếng: “Ông Phán qua rồi!”. Sau bữa cơm, trước ly trà nóng, Sư Ông cười tủm tỉm trong khi lắng nghe các sư em bàn tán, bình phẩm từng diễn viên. Sư Ông hỏi sư em Phẩm Nghiêm:

– Ai vẽ râu cho con?
-…
-Lúc con nắm cổ áo sư cô Định Nghiêm, con nghĩ gì?
Sau một lúc lâu, Sư Ông lại nói:
– Sư cô Định Nghiêm chưa biết lên đồng.

Đúng rồi! Đạo diễn nói tôi phải rùng mình lên khi lên đồng thì tôi cứ rùng, có người nói tôi giống bị điện giật. Mà hình như trong chúng tôi không có ai rành về chuyện này, mà cũng chẳng có ai lên mạng tìm hiểu thêm để chỉ cho tôi. Mỗi lần tập đến đoạn đó, mọi người không có gì để bàn bạc nên chỉ lướt qua thôi.

Từ thời làm sadi, tôi cũng thường hay đóng kịch, nhưng đây là vở kịch khiến tôi vui và ấn tượng nhất. Các chị em tôi có ngờ đâu, đó là vở kịch đón xuân cuối cùng mà Sư Ông ngồi xem một cách thích thú khi chưa ngã bệnh.

…

Một buổi sáng yên tĩnh có nắng ấm cách đây gần hai năm, trong thời gian thị giả Sư Ông ở Huế, tôi gặp hai dì cháu đến xin đảnh lễ Sư Ông. Sau khi thăm hỏi một hồi, tôi mới biết đây là cô Thành, tức Phương Hải, người đã từng được Sư Ông dạy đóng vai con Sen năm xưa. Cuối năm 1951, Sư Ông, lúc bấy giờ còn là chú Nhất Hạnh, được thầy Đức Thiệu, trụ trì chùa Viên Giác ở Cầu Đất mời lên mở một khóa giáo lý mười lăm ngày tại đó. Thầy Đức Thiệu đã từng là bạn học của chú Nhất Hạnh tại Phật học đường Báo Quốc ở Huế, là đệ tử lớn của thầy Trí Thủ.

Lớp giáo lý có chừng ba mươi người, trong đó có những người rất trẻ và bé Thành là một trong những người trẻ ấy. Cứ mỗi tối sau giờ cơm chiều, các em, các bác lên chùa để học giáo lý. Suốt trong hai tuần không có ai vắng mặt. Chú Nhất Hạnh cưng nhóm học trò này của chú lắm. Tất cả các học viên nam được chú đặt tên bắt đầu bằng chữ Đức, và tất cả các em nữ được đặt tên bắt đầu bằng chữ Phương. Cô Phương Nguyên sau này đã trở thành Sư bà Như Lý, Ni trưởng chùa Long Hoa. Bé Thành thì được tên Phương Hải. Cuối khóa, mỗi em đều viết một bài và Tạp chí Liên Hoa đã xuất bản văn tập kỷ niệm ấy.

Xong lớp giáo lý này, thầy Đức Thiệu mời chú Nhất Hạnh ở lại thêm hai tuần nữa để ăn Tết trước khi về Sài Gòn. Mỗi tối, các em, các bác lại tiếp tục lên chùa để tụng kinh rồi vừa nghe chú kể chuyện vừa hơ tay sưởi ấm bên bếp lửa hồng trước cái lạnh mùa đông miền cao nguyên. Mỗi sáng, họ lại nối gót chú thiền hành lên đồi trà ở phía sau chùa Viên Giác để tắm mình trong hương trà ngào ngạt. Từ trên đồi nhìn xuống, bên trái là đồn điền trà của Pháp, bên phải dưới phố là nhà thờ. Con đường chính và thôn xóm, tất cả đều chìm trong sương mù và chầm chậm lộ hình dưới ánh nắng ban mai.

Thấy các em trẻ trong lớp này có rất nhiều năng khiếu về kịch nghệ, chú Nhất Hạnh tập cho các em vở kịch Cậu Đồng với rất nhiều thích thú. Khi còn đi học theo chương trình Pháp ở trường tư thục Vương Gia Cần tại Sài Gòn, chú đã có cảm hứng phóng tác và Việt hóa vở kịch Le Tartuffe của Molière. Bấy giờ mỗi chiều, chú đi bộ từ chùa Viên Giác xuống phố tập kịch cho các em. Chú chọn cho bé Phương Hải vai con Sen. Bé nũng nịu than phiền:

– Thưa chú, sao chú không cho con đóng vai gì khác mà chú cho con đóng vai con ở?

-Con không biết à, vai đó là vai khó nhất đó con. Con đóng hay nên chú mới chọn vai đó cho con.

Các em trình diễn kịch trong dịp Tết để gây quỹ lập đoàn quán cho Gia đình Phật tử Cầu Đất. Sau này rời Cầu Đất về lại Đà Lạt, nơi chú đã lập trường tiểu học Tuệ Quang, chú Nhất Hạnh cũng mở một lớp giáo lý khác, dạy ba, bốn buổi tối mỗi tuần. Nhóm học trò từ Cầu Đất của chú bữa nào cũng thuê xe vượt qua quãng đường dài 23 cây số, bất kể trời mưa giá rét, vẫn chăm chỉ đến học lớp này. Có những đêm mưa gió, xe đưa các em đến lớp học trễ, chú đã luôn đợi nhóm Cầu Đất đến lớp đông đủ rồi mới bắt đầu giảng bài.

…

Lần đầu tiên Sư Ông về lại Việt Nam vào năm 2005, Sư Ông đang đi dạo thăm một ngôi chùa tại Bảo Lộc cùng với rất đông chư Tôn đức, cô Phương Hải thấy Sư Ông từ xa, quá mừng và không cần biết đến ai xung quanh, cô vừa rượt theo Sư Ông vừa la to:

– Thưa Thầy, con Phương Hải đây Thầy!

Sư Ông dừng lại, xoay ra sau, cũng vừa đúng lúc cô chạy đến nơi, quỳ xuống trước Sư Ông.

– Con Phương Hải đóng vai con Sen đây Thầy.

Lúc đóng vai con Sen, bé chưa đầy 15 tuổi. 53 năm sau, bé 68 tuổi, tóc bé đã bạc, vậy mà Sư Ông nhận ra bé ngay. Sư Ông cười vui và đưa tay xoa đầu người học trò cưng năm xưa.

Mười bốn năm sau ở Huế cũng vậy, sau khi nghe giới thiệu, Sư Ông đã lập tức nhận ra cô Phương Hải và nắm tay cô. Cô Phương Hải than thở với Sư Ông rằng bây giờ cô yếu và hay bệnh lắm, có thể đây là lần cuối cùng cô đi được đến Huế để thăm Sư Ông. Lúc cô chào Sư Ông để đi về, cô đi xa rồi mà Sư Ông vẫn còn vẫy tay chào cô qua cửa sổ.

Sư Ông và các chị em chúng tôi cứ ngỡ rằng không còn cuốn Cậu Đồng nào nữa qua năm tháng và nhất là sau chiến tranh. Không ngờ chính cô Phương Hải còn giữ lại được một bản gốc mà bìa sách đã sờn phai và những trang giấy đã vàng ố. Sư Ông viết lời tựa tại Lâm Viên, mùa xuân Quí Tỵ (1953). Trang đầu cuốn sách có chữ ký của Thanh Huyền (cô Thanh) ngày 18-01-1956. Trên danh sách các nhân vật, cô Thanh còn ghi tên của từng diễn viên đóng vai nào.Cô đã gửi cuốn sách này cúng dường Sư Ông và cuốn này hiện đang được tàng trữ trong kho lưu trữ sách Sư Ông tại Sơn Cốc bên Pháp.

Năm ngoái, 2020, vào tháng Bảy, trang điện tử vnexpress.net đăng một bài với tựa đề Hàng trăm khán giả xem Thành Lộc diễn “Cậu Đồng”:

“Hơn 330 khán giả ủng hộ nghệ sĩ Thành Lộc diễn lại Cậu Đồng – vở kinh điển của 23 năm trước, do nghệ sĩ Đoàn Minh Ngọc đạo diễn. Vở công diễn lần đầu năm 1997, được khán giả ủng hộ nồng nhiệt, mang về cho Thành Lộc giải Mai Vàng năm 1998. Đến nay, tác phẩm đạt kỷ lục về suất diễn của Idecaf. ( https://vnexpress.net/hang-tram-khan-gia-xem-thanh-loc-dien-cau-dong-4128492.html )”2 400 đêm diễn và suất nào cũng “cháy vé”. Vở kịch này được xem là thành công của một sân khấu đang có lượng khán giả đông nhất tại Sài Gòn.

Họ biết rằng Cậu Đồng được Việt hóa từ tác phẩm Le Tartuffe của đại văn hào Pháp Molière, nhưng không biết ai đã Việt hóa tác phẩm này. Các sư em Thư Nghiêm và Tư Nghiêm trước khi xuất gia cũng đã từng đi xem vở kịch này. Đến khi về Làng Mai xuất gia, các sư em mới biết rằng vở kịch này là do Sư Ông phóng tác.

Sau khi đọc tin tức trên trang điện tử vnexpress.net, chị Liên, một vị cư sĩ trong tăng thân đã liên lạc để cho nghệ sĩ Thành Lộc biết ai đã phóng tác vở kịch này. Đạo diễn Trần Minh Ngọc đã xác minh ngay rằng tác giả đúng là Sư Ông. Đó là nhờ quyển sách từ cô Phương Hải mà đạo diễn đã đối chiếu với kịch bản ông đang có, chứ nếu chỉ tìm kiếm trên google về các tác phẩm của Sư Ông thì không thấy có vở kịch này trong danh mục.

Ngay sau đó trên facebook, nghệ sĩ Thành Lộc đã viết như sau: “Đây là một niềm hoan hỉ lớn, một vinh dự và cũng là sự may mắn từ DUYÊN LÀNH mà sân khấu kịch Idecaf chúng tôi có được: Chúng tôi đã từ một nhịp cầu nối thật tình cờ mà biết được người đã phóng tác vở kịch CẬU ĐỒNG – từ vở kịch Pháp Le Tartuffe của nhà soạn kịch lừng danh Molière – và đã Việt hóa vở kịch để được đạo diễn NSND Trần Minh Ngọc (người lĩnh hội văn hóa Pháp và Tây học từ nhỏ) dàn dựng và trình diễn cho quý vị khán giả xem từ 23 năm trước cho đến hiện nay là AI.

Và bắt đầu từ suất diễn tối thứ năm 20/8/2020 sắp tới, sân khấu chúng tôi sẽ vô cùng hoan hỉ và hãnh diện được xướng tên để giới thiệu cùng quý khán giả yêu kịch Idecaf tên của “Ngài”, đây cũng là bổn phận và trách nhiệm của công ty Thái Dương (kịch Idecaf) chúng tôi, chứ không giới thiệu ở đây. Ahihi… vì vui quá nên cho phép tôi được giữ bí mật, chỉ dành bật mí này cho quý khán giả mua vé xem Cậu Đồng mà thôi!

* Chú ý: Hiện nay các nghệ sĩ trong vở còn chưa biết tin này nên tôi thấy đã quá chừng… các nghệ sĩ ơi! Muốn biết tên người phóng tác này là ai thì inbox nhé, tôi cho biết! Hí hí…”

Sau buổi diễn, trên facebook nghệ sĩ Thành Lộc đã kể tiếp: “Suất diễn mới vừa rồi, khi chúng tôi xướng tên người đã dịch thuật và Việt hóa vở hài kịch cổ điển Pháp LE TARTUFFE (Kẻ đạo đức giả) của Molière sang phiên bản Việt Nam với tựa đề CẬU ĐỒNG, khán giả đã ồ lên rõ to và vỗ tay!

Một cảm giác thật sự hoan hỉ!”

Ngay sau đó, các anh chị trong tăng thân ở Sài Gòn nhắn tin cho tôi rằng: “Mấy hổm rày ở Sài Gòn đang rất là hot, vở kịch Cậu Đồng đang diễn trở lại dưới tên tác giả là Thiền sư Thích Nhất Hạnh”. Rất nhiều trang báo cũng đăng tin về sự kiện này.

Ông Huỳnh Anh Tuấn – giám đốc Công ty Thái Dương (Idecaf) – cho biết: “Chúng tôi mong muốn sớm hợp thức hóa thủ tục để trả lại đúng tên của Thiền sư cho một tác phẩm sân khấu mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Dù chậm còn hơn cứ để hai chữ khuyết danh. Khán giả đang hưởng ứng vở kịch này, lượng vé bán ngày càng tăng, các suất diễn trong tuần cũng dành cho vở kịch này. Do đó, đây là một tín hiệu đẹp để hướng tới việc tri ân công đức của Thiền sư đã viết kịch bản, tạo duyên may để sân khấu chúng tôi dàn dựng và được công diễn”.

Thế là nhà biên kịch Châu Thổ, một trong những đệ tử cư sĩ của Sư Ông liền liên lạc với Idecaf để xin một suất diễn đặc biệt dành cho các tăng thân cư sĩ ở Sài Gòn vào ngày 30.9.2020. Không có đủ vé cho mọi người nên các anh chị trong ban tổ chức của tăng thân phải đứng xem kịch. Trước giờ diễn, Idecaf đã hoan hỉ dành 30 phút cho các đệ tử của Sư Ông dùng sân khấu để sinh hoạt và biến sân khấu kịch thành thiền đường, cùng thực tập chánh niệm trước và trong khi xem kịch. Chị Mỹ Hằng hướng dẫn thính chúng ngồi thiền 20 phút, an tịnh thân tâm và thưởng thức vở kịch một cách sâu sắc.

Hơn 300 người ngồi yên, buông thư và theo dõi hơi thở:

1. Thở vào, tôi biết tôi đang thở vào.

Thở ra, tôi biết tôi đang thở ra.

Vào – Ra

2. Thở vào, tôi buông thư toàn thân.

Thở ra, tôi buông thả mọi căng thẳng trong thân và tâm.

Buông thư toàn thân – Buông thả mọi căng thẳng

3. Thở vào, tôi quán tưởng Thầy năm 25 tuổi

Thở ra, tôi tiếp xúc với năng lượng trẻ trung, đầy nhiệt huyết và sáng tạo nơi Thầy.

Thầy 25 tuổi – Trẻ, đầy nhiệt huyết và sáng tạo

4. Thở vào, tôi tiếp xúc được với năng lượng của Thầy lan tỏa cùng khắp trong 70 năm qua.

Thở ra, tôi tiếp xúc được với những hạt giống tốt Thầy gieo trồng trong suốt 70 năm qua.

Thầy lan tỏa cùng khắp – Hạt giống tốt khắp nơi

5. Thở vào, tôi tiếp xúc được với năng lượng của Thầy trong chính tôi.

Thở ra, tôi xúc chạm được với những hạt giống tốt Thầy đã gieo trồng nơi tôi.

Năng lượng Thầy trong tôi – Hạt giống tốt Thầy gieo trồng nơi tôi

6. Thở vào, Thầy đang cùng thở vào với tôi.

Thở ra, Thầy đang cùng thở ra với tôi.

Thầy thở vào với tôi – thở ra với tôi

7. Thở vào, tôi là sự tiếp nối của Thầy.

Thở ra, tôi có thêm niềm tự tin và hạnh phúc.

Tôi tiếp nối Thầy – Thêm tự tin và hạnh phúc

8. Thở vào, Thầy trong tôi đang thở.

Thở ra, Thầy trong tôi đang mỉm cười.

Thầy trong tôi thở – mỉm cười

Đại chúng ngồi thiền xong, cô Châu Thổ lên giới thiệu về vở kịch. Điều đặc biệt nhất là cô còn mời cô Phương Hải lên sân khấu để khán giả được làm quen với người đóng vở kịch này lần đầu trong vai con Sen vào năm 1952. Hầu hết những diễn viên còn lại trong nhóm đều đã không còn.

Có lẽ đây là lần đầu tiên các khán giả lại gây ấn tượng mạnh cho đoàn nghệ sĩ Idecaf đến như vậy. Không khí an tịnh và trang nghiêm quá, nghệ sĩ Hữu Châu đóng vai ông Phán rất xúc động, tới mức bị quên lời thoại ở đoạn đầu.

Vở kịch chấm dứt, đoàn diễn viên ra chào khán giả. Nghệ sĩ Thành Lộc chia sẻ vài lời với đại chúng. Anh có giải thích như thế này: “Cách đây 23 năm, chúng tôi nhận được kịch bản này từ một bản đánh máy đã bị xé trang đầu, nên chúng tôi không biết là của tác giả nào. Nhưng cũng có thể, nếu vào thời điểm đó mà biết là của ai thì chưa chắc vở này đã được diễn. Cho nên điều này đúng là hạnh duyên”. Khán giả vỗ tay ầm ầm! Các đại diện tăng thân lên tặng sách Sư Ông( Đạo Phật ngày nay, Am mây ngủ và Văn Lang dị )sử cho từng nhà nghệ sĩ để tỏ lòng cảm kích.

Có lẽ họ không biết là từ khi còn trẻ, Sư Ông đã quan tâm và yểm trợ đặc biệt giới văn nghệ sĩ. Khi Sư Ông mới thành lập nhà xuất bản Lá Bối năm 1964, Sư Ông đã có một buổi hội thảo với các nhà văn, nhà thơ, các nhạc sĩ như Hồ Hữu Tường, Tam Ích, Phạm Duy… Sư Ông đã nói đến trách nhiệm của văn nghệ sĩ là khai thị và trị liệu. Với tài năng của mình, các nhà văn, nghệ sĩ mang sứ mạng tưới tẩm hạt giống tốt nơi quần chúng và làm cho cuộc đời bớt khổ. Trong những năm ở Tây phương, Sư Ông đã hướng dẫn nhiều khóa tu cho giới văn nghệ sĩ ở Mỹ, Âu châu và Sư Ông cũng hướng dẫn những pháp môn thực tập giúp họ thực hiện được sứ mạng đó. Đồng thời trong những năm khó khăn nhất tại quê nhà, Sư Ông đã tìm cách tưới tẩm những hạt giống hạnh phúc, khơi lại nguồn hứng khởi nơi các văn nghệ sĩ qua những lá thư, những gói quà gửi về cho họ và cho gia đình họ( Phương Hương xuôi vạn lý, Sư cô Chân Không.)

Ông Huỳnh Anh Tuấn cũng đã bày tỏ với báo chí như thế này: “Sau khi Thiền sư Thích Nhất Hạnh trao tập Bông hồng cài áo cho NSND Kim Cương cách đây hơn 50 năm, sân khấu cải lương và kịch nói đã có tác phẩm Bông hồng cài áo do soạn giả Hoàng Khâm chuyển thể. Từ bài viết này, nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ đã sáng tác ca khúc Bông hồng cài áo. Cứ đến mùa Vu Lan báo hiếu, giai điệu và ca từ của ca khúc này lại vang lên ở nhiều nơi. Người làm sân khấu lại càng háo hức, hân hoan khi biết vở kịch Cậu Đồng là do Thiền sư Thích Nhất Hạnh phóng tác và Sân khấu Idecaf đã dàn dựng, tổ chức biểu diễn thành công. Đó là hạnh duyên mà những người làm nghệ thuật như chúng tôi trân quý, mang ơn công đức của Thiền sư đã viết nên những tác phẩm đẹp đời, đẹp đạo, gieo vào lòng khán thính giả thiện tâm sống tốt đẹp vì đời sống cộng đồng” ( https://nld.com.vn/van-nghe/nsut-thanh-loc-cong-bo-kich-cau-dong-cua-thien-su-thich-nhat-hanh-20200906155736292.htm )

Đóa vô ưu nở thắm mùa xuân

Sư cô Chân Thoại Nghiêm

Bạn hiền,
Lâu lắm rồi tôi mới có một ngày ngồi yên, đốt trầm, ngắm hoa khi viết bài cho Lá thư Làng Mai. Cành hoa lan trắng bên cửa sổ đang mơ màng với tia khói mỏng manh tỏa ra bên cạnh. Cuộc đời đầy những ngẫu nhiên không tính trước được. Tôi đã gật đầu với lời mời về tu viện Lộc Uyển ở Mỹ cho khóa tu kỷ niệm 20 năm thành lập, với tu viện Nhập Lưu ở Úc để đón Giao thừa và bói Kiều, với dự tính sẽ về Pháp như thường lệ vào mùa xuân để gia hạn thẻ sinh hoạt tạm trú, và cũng đã nghĩ tới những chuyến bay ra vào Hà Nội cho triển lãm mùa xuân. Tôi đã chuẩn bị tinh thần cho một năm đầy những di chuyển bận rộn nữa, nhất là khi nhận ra trong ngày đầu năm 2020 thì đang ngồi trên xe buýt từ Bangkok đi Pakchong (mình vẫn đùa với nhau rằng đầu năm làm gì là cả năm làm chuyện đó mà). Ấy vậy đó, mà mười tháng nay tôi ở yên một chỗ, di chuyển xa nhất là đi Bordeaux làm giấy tờ và hình như bước chân ra khỏi tu viện không quá mươi lần. Năm nay dịch bệnh lan tràn, thay đổi hết mọi kế hoạch và đời sống của mọi người. Tôi nghĩ bụng, viết lại ít hàng để nhớ đến một năm đặc biệt cũng tốt, bởi vì nào ai biết được tương lai sẽ như thế nào. Mình biết rằng hiện tại làm nên tương lai, nhưng một thay đổi nhỏ nào cũng ảnh hưởng đến tất cả và hiệu ứng cánh bướm (the butterfly effect) càng minh chứng cho định luật vô thường. Vậy nên cứ sống hết lòng, và mỉm cười với những gì xảy tới.

Vì vậy, kể cho bạn hiền nghe những gì đã qua trong năm đặc biệt này nghe.

Tháng Giêng

Thầy từ Thái về lại Việt Nam, sức khỏe ổn định. Tôi đưa hai cô bác sĩ từ nước ngoài và các sư cô Từ Nghiêm, Đào Nghiêm, Khuê Nghiêm từ Làng về đi quanh quanh nhân dịp họ tới Việt Nam thăm Thầy: đi Hội An xem đèn lồng, đi Mỹ Sơn xem Tháp Chàm, đi Non Nước thăm động Âm Phủ. Có cả một bức hình tăng thân Làng Mai với nón lá nhân dịp đi thăm Mỹ Sơn với Thầy treo ở đây. Nhờ có chuyến đi này mà tôi có dịp được đi ngang sông Thu Bồn để nghĩ tới hình ảnh Thầy với ngón tay nhỏ máu trên dòng sông trong trận bão lụt kinh hoàng năm Giáp Thìn 1964:

Trên thượng lưu sông Thu Bồn
Đứng giữa dòng
Tôi cắt đầu ngón tay cho giọt máu đào rơi hòa tan vào dòng nước
Máu tôi đã được hòa với dòng sông
Thôi hãy nằm im
Tất cả những ai đã vong thân oan ức!…

(Trích “Ruột đau chín khúc”- thơ Thầy)

Bài thơ đó đã khiến tôi xúc động rất nhiều. Nghe nói thảm cảnh năm ấy đã khiến hơn 6000 người chết và trên 53.000 ngôi nhà bị chìm trong biển lũ mênh mông ở miền Trung. Sông Thu Bồn đã thành nơi viếng thăm lịch sử trong các chuyến đi hành hương về đất Tổ của đệ tử phương Tây của Thầy.

Tiễn mọi người rời Huế, tôi và sư em Pháp Nguyện bay ra Hà Nội để tiếp tục tìm chỗ cho buổi triển lãm thư pháp. Anh Hiểu chịu khó đưa đi xem nhiều nơi, rốt cuộc đi xem lại phòng triển lãm ở trường Đại học Mỹ thuật Việt nam, ở phố Yết Kiêu, mới sửa sang xong, chúng tôi đồng ý ngay, ký hợp đồng luôn. Thế là ngày triển lãm đã được dự tính vào cuối tháng Tư và đầu tháng Năm. Mong là Thầy khỏe đủ để có thể nhìn thấy những bức thư pháp của mình được triển lãm ở Việt Nam.

Về lại Diệu Trạm, không khí chuẩn bị cho ngày tết rộn rịp khắp nơi. Các sư em rủ đi chợ hoa. Nhớ năm ngoái Thầy đi chợ hoa rồi về ghé thăm ôn Từ Đàm, năm nay Thầy không đi thì con đi chợ hoa cho Thầy. Lần này, các sư em đưa đến một tiệm bán cây và tình cờ mua được hai cây mộc lan màu trắng và một cây màu hồng. Tôi vui quá sức. Bao nhiêu năm tôi tìm cây màu trắng để trồng ở Làng vì Thầy thích cây này sau chuyến đi Đại Hàn về mà ở Pháp không có. Những cây non Thầy đem về sau chuyến đi, tôi trồng được một mùa thì từ từ chết mất, rồi sau đó tôi đi tiền trạm đem về mấy cây nhưng cũng không sống được nên cứ thấy mình “nợ nợ” Thầy một ước muốn. Trên đường về tình cờ bắt gặp một chậu cúc đại đóa màu hỏa hoàng là loại hoa Thầy ưa thích, thế là xuống xe hỏi thăm và đi về tận vườn để lựa được một chậu thật tròn cho Thầy. Vui quá! Tôi làm quà cho mình thêm một cây lan dã hạc treo ở trước cửa sổ. Thấy mình đang chuẩn bị hết lòng cho một cái tết nữa ở quê hương. Mà không chuẩn bị cũng không được vì các sư em nhắc nhở nhớ đổi tiền mới, phát cho bao lì xì “chùa made” với nhiều hình vẽ thiết kế khác nhau, tình nguyện giúp bỏ bao v.v… Diệu Trạm đã nhỏ mà còn thêm Trạm Tịch ra ăn tết chung, không khí rộn ràng hết sức.

Ấy vậy mà, 29 tết tôi không từ chối được lời năn nỉ của các sư em ở Úc nên lên máy bay đi ăn tết… xa nhà. Lúc này chuyện đại dịch còn đang ở Vũ Hán, chỉ mới bắt đầu ở các nước khác nên tôi có chút quan tâm nhưng không bận tâm. Thầy đang khỏe, ăn được, thường xuyên ra ngoài đi chơi nên tôi yên tâm. Lên xin Thầy cho con đi ít ngày vì tội các sư em ở tu viện xa xôi hẻo lánh. Ngày 30 tết Việt Nam thì ở Úc đã là mồng Một tết, tôi ngồi khai bút đầu năm trên chiếc đơn thấp ở phòng sư em Thượng Nghiêm bên Nhập Lưu. Năm nay là năm đầu tiên sau bao nhiêu năm tôi khai bút với hương sage, bạch lạp vì sư em đã chuẩn bị cho sẵn sàng, và vì Úc đi trước Việt Nam 4 tiếng nên đón Giao thừa xong thì mới có 9 giờ tối Việt Nam nên tôi còn tỉnh táo để mở máy viết ít hàng. Đang từ không khí đông đúc của Diệu Trạm, bỗng chốc lại ở trong cái thiền đường nhỏ giữa khu rừng khuynh diệp rộng mênh mông chỉ có năm sáu chị em, thật là một trải nghiệm! Vài người thôi nhưng đón Giao thừa có chuông trống Bát nhã đàng hoàng. Trước giờ vì luôn luôn làm lễ chung với quý thầy nên việc thỉnh chuông gia trì và chuông trống Bát nhã đâu có tới lượt quý sư cô. Học thì có học từ thời sa di mà không bao giờ được thực hành. Kỳ này tôi ngồi chuông gia trì, cười tươi, ôi rồi cũng có lúc mình được… thực tập. Chuông và trống do hai sư em phụ trách, lực không mạnh nhưng cũng rất hùng. Khi nghe tiếng chuông trống Bát nhã nổi lên giữa núi rừng, đột nhiên tôi thấy lòng rưng rưng, như đánh thức một cái gì đó vốn rất yên tĩnh tận bên trong. Bỗng chốc cảm nhận được những gì Thầy đã viết: “Những tiếng trống oai hùng như sấm dậy mở đầu cho những tiếng đại hồng chung ngân vang sung sướng. Bảy hồi chuông náo động cả đêm khuya tịch mịch, tưng bừng đón tiếp một mùa xuân mới”- (Tiếng chuông giao thừa, Tình người.)

Rồi tôi bói Kiều cho Phật tử lên thăm Nhập Lưu. Gặp được phụ huynh của các sư em người Việt ở Úc qua Làng và qua Thái xuất gia như ba mẹ của các sư chú Trời Gió Xuân, Trời Thinh Không và mẹ của Trời Khiết Minh. Hy vọng từ từ Úc sẽ đủ người địa phương xuất gia để có thể duy trì và nối tiếp được tu viện bên này. Sự tu tập và chăm sóc thiền sinh của các sư em đang có kết quả tốt và tôi cảm được năng lượng đó qua những nụ cười trân trọng và thương yêu của Phật tử.

Mồng Ba tết, nhận được clip về những ngày đón tết do các sư em từ Diệu Trạm gởi qua, có cả hình chụp chúc tết Thầy đầu năm. Số tôi ít được chụp hình với Thầy, mỗi lần có dịp chụp hình là tôi lại đi đâu đó. Kỳ này hình Thầy rất đẹp, ngồi một mình vững vàng vì thị giả ý tứ, đắp y quỳ xa xa.

Tháng Hai

Trong những ngày tôi còn ở Úc thì dịch corona rất nhanh chóng đã thành đại dịch của thế giới. Thời tiết từ mát lạnh trở nên nóng gay gắt nên tôi bị cảm, mong là đừng sốt vì nếu có thì không dám bay về luôn. Chuyện đại dịch khiến các nơi đều lo sợ. Diệu Trạm hủy hội chợ và không có ngày quán niệm. Thái Lan hủy khoá tu người Việt. Sư cô Chân Không cũng đã hủy chuyến đi trước đó vì sợ người già dễ bị lây nhiễm. Ngày 3 tháng 2 là hội chợ ở Nhập Lưu nhưng nghe nói nhiều người cũng sợ đám đông nên không đến. Trời đột ngột trở lạnh, tôi ngồi bói Kiều ngoài trời luôn ba tiếng ròng rã lạnh run, không ngơi tay để ăn trưa vì ai cũng dự một chút rồi lo về vì đường xa. Tôi hoàn toàn kiệt sức, xong việc là theo xe Phật tử lên Melbourne để hôm sau bay về Việt Nam. May sao tối đó cô Chi cạo gió giúp mới ngủ ngon để có năng lượng đi tiếp. Tôi bay về Sài Gòn, nghỉ lại một đêm rồi hôm sau mới đi Huế. Trên chuyến bay từ Melbourne về Sài Gòn, tôi thấy dân Á châu đeo khẩu trang nhưng người Úc không hề. Cũng không thấy kiểm tra nhiệt độ khi đi vào sân bay. Tuy nhiên trong chuyến bay từ Sài Gòn ra Huế thì cả máy bay đều đeo khẩu trang hết. Về tới Huế tôi trốn luôn không lên thăm Thầy vì đang cảm sợ Thầy bị lây, với lại tôi chỉ ở có hai ngày rồi lại bay đi Hà Nội nên không dám gặp Thầy xin phép đi tiếp nữa.

Ra Hà Nội tôi không đi đâu nhiều vì phải dưỡng bệnh. Ở nhà làm việc qua mạng cũng được, để thầy Pháp Nguyện đi với anh Hiểu. Cảm xong lây lất tới ho, mà mùa này ho một tiếng là thiên hạ xanh mặt sợ corona dù chỉ mới Vĩnh Phúc là bị cách ly. Hà Nội lạnh và ẩm, trúng mùa nồm, phòng tôi cứ vặn điều hòa cao mới chịu nổi. Hơi kha khá hết bệnh lại được mấy anh chị trong tăng thân Hà Nội rủ đi dạo phố cổ. Tôi cũng đeo khẩu trang đi ra ngoài xem thành phố thế nào giữa mùa dịch, thấy phố cổ vắng nhiều (nên đỡ chen lấn) nhưng sinh hoạt vẫn khá bình thường. Thầy Pháp Nguyện chưa từng được đi Yên Tử nên mấy anh chị mời đi Quảng Ninh. Tôi cũng hăng hái tham gia, phen này quyết định phải leo lên tới chùa Đồng vì lần trước đi với Sư Ông chỉ tới chùa Hoa Yên là dừng chân. Lần trước, mười lăm năm rồi, chưa có cáp treo và con đường lên núi không đơn giản. Lần này tôi đi trên con đường Tùng để lên tới chùa Đồng. Quãng đường trước đó thì ngồi trên ca bin cáp treo nhìn xuống cánh rừng xanh ngắt mà nhớ tới cáp treo ở Hồng Kông để lên chùa Bảo Liên. Không trúng mùa lễ hội và cũng đang mùa dịch bệnh nên núi vắng người, nhưng khi lên tới chùa Đồng cũng vẫn phải chen chân như thường. Không thể tưởng tượng nếu đang mùa lễ hội thì chỗ đâu mà để chân. Chùa Đồng cũng không còn như tôi nghĩ nên khá ngỡ ngàng. Về mở mạng ra xem mới biết năm 2006 chùa đã được xây dựng lại với thiết kế khác. Bởi vậy nên tôi càng quý trọng những gì đang xảy ra, vì tương lai có thể chẳng bao giờ còn gặp lại được.

Về lại Huế, tôi cách ly… chung phòng với Sư cô Chân Không, chỉ không dám qua thăm Thầy thôi. Vẫn xuống bếp làm tekka, vẫn đi chợ mua đồ cho chúng, vẫn ra nhà băng sắp xếp mọi chuyện trước khi rời Việt Nam. Lần này đi không biết sẽ bao lâu. Tôi nghĩ nhanh nhất cũng phải ba tháng. Việt Nam lo lắng cho dịch bệnh nhưng mọi chuyện vẫn bình thường, chỉ có đeo khẩu trang (cũng là bình thường nốt) và rửa tay thường xuyên. Em Liên ở Hà Nội gởi cúng dường mỗi người một chai nước rửa tay cá nhân thơm mùi quế, tôi đem theo luôn trên đường đi qua Pháp một tuần sau.

Ngày cuối trước khi tôi đi Pháp là ngày kỵ Sư Cố. Dĩ nhiên, tôi không khéo lánh qua Từ Hiếu dù nếu tôi mà có bị nhiễm virus thì chắc Sư cô Chân Không cũng đã bị lây. Nghe kể sư cô Định Nghiêm khuyên Thầy đừng ra ngoài kẻo lây bệnh, Thầy lặng thinh. Nhưng đến khi đi thắp hương Sư Cố xong, Thầy đi chơi xuống hồ bán nguyệt và chủ động kêu các em trong nhóm Thiện Tài Đồng Tử tới rồi nắm tay từng em. Thầy thấy thị giả căng thẳng quá nên trấn an chăng?

Tháng Ba

Tôi lại về đây, về cái xóm Mới nhỏ mà rộn ràng đầy ắp thương yêu. Mỗi năm dịp cuối đông là tôi lại bay về Pháp để gia hạn cho visa ở lâu. Lần này giữa mùa dịch, tôi về được một tuần hơn thì việc vào Pháp trở nên khó khăn. Đón tôi ở phi trường là hai sư em Trai Nghiêm và Hào Nghiêm, và hai sư em cũng sẽ đưa tôi đi làm giấy tờ ở Bordeaux luôn vì cái hẹn của tôi nằm trong thời gian bị cách ly. Do đó, sau khi chở thẳng tôi tới nhà Lưng Đồi thì hai sư em cũng “cách ly”, không ở với chúng mà ở nhà khác cho tới khi tôi xong thời gian ở riêng để bảo đảm nếu có “cô Vy” nào theo tôi thì cũng chỉ có theo tôi thôi hay cùng lắm là theo hai sư em chứ không đặt chân được đến xóm Mới. Corona đã bắt đầu lan tràn ở châu Âu. Và song song vào đó, việc trở lại Việt Nam cũng thành vô hạn định vì Việt Nam đóng cửa không nhận khách du lịch quốc tế. Đóng cửa cho đến khi nào hết dịch. Khi nào? Không ai biết. Đã lo toan mọi việc ở Việt Nam rồi nên tôi bỏ Việt Nam lại sau lưng và tận hưởng trọn vẹn những ngày cách ly. Mùa này mưa suốt ngày. Lúc ở xứ mưa dầm dề như Huế thì không có một giọt mà về đây lại mưa. May là khí hậu khô nên không có gì để than phiền. Tôi đi qua khí hậu nồm, ẩm, khô, nắng, mưa, sương mù trong một khoảng thời gian ngắn, thấy cuộc đời thật phong phú! Không biết ai sao chứ với tôi được nghỉ ngơi 14 ngày thật tuyệt vời. Tôi hồi sức sau chuyến đi và đồng hồ sinh học cũng được điều chỉnh lại nên ngày về với đại chúng tôi tràn đầy năng lượng và hội nhập hoàn toàn với nếp sống của xóm Mới.

Tháng Ba, trời bắt đầu vào xuân dù còn lạnh lắm. Còn những ngày mưa phùn ướt át nhưng cũng đã bắt đầu có những ngày nắng óng ả vàng tươi. Hoa thủy tiên tàn rồi nhưng hoa tulip đang nở, và hoa lê trắng, hoa đào hồng, hoa forsythia (mai Đông Á) vàng đều đang khoe sắc trong vườn. Mùa xuân của Pháp đẹp quá! Trên bãi cỏ xanh, bồ công anh vàng và những đóa cúc trắng tí xíu nở đầy. Dù bị ngứa mắt, sổ mũi, ho khục khục vì dị ứng trở lại (ở Việt Nam không khí ô nhiễm vậy mà thoát cái nạn bị dị ứng phấn hoa bụi cỏ này), tôi vẫn không ngăn được mình cầm kéo ra vườn tỉa cây và thơ thẩn… ngắm trời ngắm đất.

Thầy có lần bảo cái gì cũng là một cơ hội. Đúng vậy đó bạn hiền. Bao nhiêu năm rồi có bao giờ mình dám “đóng cửa chùa”, không tiếp nhận thiền sinh về thực tập trong một thời gian dài như bây giờ? Cả tu viện như đang trong một thời kỳ “an cư” không chủ định. Không cần kiết giới mà cũng không ai ra khỏi đại giới. May đất đủ lớn để đi bộ trong xóm. May có vườn mận nhà bên gần là của mình rồi (vì chịu bán nhưng chưa đủ tiền mua) nên ngày nào đại chúng cũng được đi thiền hành lên ngọn đồi đầy hoa nở trắng. Mùa thu vừa rồi thu hoạch mận xong tới mùa tỉa cây, không ai chịu tỉa (vì chủ đất coi như sẽ bán đất nên không chăm sóc nữa, nhà mình thì chưa mua nên chưa trách nhiệm) nên, nhờ đó, hoa mận nhiều hơn, trắng ngợp cả trời. Ngày hội hoa mai chị em tổ chức gần tháp chuông, nghe nhạc và ngắm hoa rất vui. Năng lượng trẻ đầy tràn qua “ban nhạc xóm Mới” với sư em Trai Nghiêm chơi violin, sư em Trăng Linh Dị chơi keyboard, sư em Trăng Hiếu Đức, Trăng Hồ Sen, Trăng Cẩm Tú đàn guitar, sư em Sinh Nghiêm đàn tranh và những nụ cười tươi hết cỡ. Các sư em rộn ràng với những màn hát, hò, múa ngẫu hứng giữa vườn mận rất là “văn nghệ cây nhà lá vườn”. Giữa mùa dịch bệnh, chúng tôi nuôi nhau bằng năng lượng tích cực để nâng cao sức khỏe thân và tâm, không phải chỉ cho mình mà còn cho tất cả mọi người.

Các hoạt động bên ngoài đều giới hạn, chỉ có tri khố mỗi hai tuần ra khỏi nhà. Tri xa thì “ế ẩm”. Ai bước chân ra ngoài là phải cầm theo giấy chính quyền yêu cầu: phải điền lý do, giờ rời nhà. Trong xe chỉ được có hai người. Từ nhà chính đi qua nhà Lưng Đồi hay Sơn Cốc cũng phải cầm theo giấy vì phải đi xe hơi. Từ nhà chính đi qua nhà Giếng Thơm cũng đi đường bên trong cho an toàn. Có một hôm vài chị em đi thiền hành trên con đường đất ranh giới vườn rau xóm Mới với nhà hàng xóm trồng măng tây cũng được cảnh sát ưu ái nhắc nhở chỉ nên đi trong đất nhà mình, và mỗi lần không được quá hai người đi chung. Thế là “the way out is in”, tha hồ mà quay về NHÀ.

Nhờ không đi ra ngoài nên mọi thời khóa đều đủ người. Năng lượng tu tập và học hành lên cao. Không có thiền sinh đồng nghĩa với thời gian dành toàn bộ cho nhau, nên lớp học đều đặn và không ai bị vắng mặt. Người đứng lớp cũng nhiều hơn vì không ai phải đi hướng dẫn khóa tu nước khác. Mọi chuyến hoằng pháp mùa xuân đều bị hủy bỏ. Vì thế thời khóa được sắp xếp lại để các lớp học có thêm giờ và thêm nhiều môn như các lớp về ngôn ngữ, kỹ năng, nội điển, v.v…

Vì tình trạng cách ly nên ba xóm không còn gặp nhau vào ngày quán niệm như truyền thống nhưng chúng tôi vẫn giữ chương trình quán niệm đều đặn mỗi thứ Năm và Chủ nhật, pháp thoại thì online: ngày thứ Năm xem DVD của Sư Ông, ngày Chủ nhật giáo thọ ba xóm chia nhau giảng dạy. Tới phiên xóm nào giảng thì hai xóm kia học online. Gặp nhau qua màn hình thôi cũng ấm áp lắm rồi. Những buổi ngồi thiền sáng tối chúng tôi đều gởi năng lượng an lành cầu nguyện cho các nạn nhân nhiễm bệnh cũng như cho cả thế giới. Nghĩ tới các thân hữu không được tới tu viện tu tập chung với quý thầy, quý sư cô giữa cơn bão dịch bệnh này chúng tôi rất thương. Biết là bên trang nhà tiếng Anh (plumvillage.org) đã có nhiều hoạt động trực tuyến, phía tiếng Việt cũng bàn tính sẽ lên chương trình ngày quán niệm trực tuyến bằng những video hướng dẫn ngồi thiền, thiền buông thư, thiền hành, ăn cơm im lặng, nghe pháp thoại để các thân hữu và đồng bào có thể tham dự. Cùng thực tập, dù là qua mạng, sẽ chế tác năng lượng bình an cộng đồng để chăm sóc những bất an, sợ hãi trong tâm mọi người. Và chưa bao giờ, tôi thấy “ngôi chùa điện tử” như ý Thầy mong muốn được rõ nét như bây giờ. Ngày ấy, đã mười mấy năm rồi, Thầy dạy chúng tôi làm chùa trực tuyến để mọi người cùng thực tập nhưng có lẽ phải đủ nhân duyên như bây giờ, khi cửa chùa bên ngoài bị đóng lại thì cổng chùa trên mạng mới thật sự mở ra để cùng tu tập.

Mới biết, tầm nhìn của Thầy xa đến chừng nào!

Có một ngày gần cuối tháng, tôi mơ thấy Thầy. Đây là một trong những lần hiếm hoi mà giấc mơ còn rõ nét khi tỉnh dậy. Tôi thấy Thầy đang ngồi trên giường và có nhiều người tới thăm Thầy lắm nên tôi chờ đến lúc còn ít người chung quanh thôi thì mới tới gần, quỳ xuống chào Thầy. Tôi thưa là con xin lỗi đi lâu quá, đi Úc về rồi đi Pháp, rồi bệnh dịch nên bây giờ mới chào Thầy được. Thầy im lặng xoa đầu tôi xong khẽ khàng nói, rất chậm: “Bên Pháp lạnh không con?”. Sư cô Định Nghiêm đang nói chuyện với ai đó dưới chân giường la lên: “Thầy nói được rồi”. Lúc đó tôi tỉnh dậy. Biết chỉ là giấc mơ và cũng không buồn lý giải vì sao lại có giấc mơ như vậy, nhưng cảm giác ngọt ngào và vui sướng còn đọng lại trong tôi rất lâu.

Ngày 22 tháng 3, nghe tin có lễ xuất gia ở tu viện Vườn Ươm. Chỉ có một em, vì mùa covid nên tập sự các nơi không qua được Thái Lan mà em này tập sự đã lâu nên được xuất gia… một mình. Tự dưng trở thành đặc biệt. Trong con số trên một ngàn đệ tử của Sư Ông cũng chỉ có hai người là xuất gia một mình, và sau này thì đợt xuất gia nào cũng đông. Không chừng sau này em thành cao tăng, như những vị khác trong tăng thân mà xuất gia một mình cũng đều nổi bật: sư cô Đoan Nghiêm, thầy Pháp Ấn. Đã vậy lại còn được đặt tên là gia đình Cây Me. Trong khi nhiều người khúc khích nghĩ tới cây me có rất nhiều trái mà gia đình này chỉ có một người. Tôi lại nghĩ tới cây me thật to, thật vững chãi ở tu viện Vườn Ươm đã đem niềm vui rất nhiều cho tăng thân từ những ngày đầu lên đất mới.

Những tháng mùa xuân

Về lại Làng là hội ngộ với bệnh dị ứng nên giấc ngủ không ngon, nhưng tôi sung sướng được đi làm vườn dù bữa nào cũng bị dị ứng hành cho đuối: sưng mắt, nghẹt mũi, miệng đắng. Hôm sinh nhật sư cô Chân Không, đại chúng ăn ngoài vườn và canh giờ để gọi qua Việt Nam hát mừng. Sư cô đem điện thoại qua cho Sư Ông gặp mấy sư con xuất gia ở xóm Mới mà Thầy chưa thấy mặt. May quá, lúc đó Thầy đang khỏe nên chịu nhìn vào màn hình. Thế là các sư em được “gặp” Thầy, được hát cho Thầy nghe, em nào cũng hạnh phúc. Tôi nhìn thấy Thầy, hơi xót xa vì Thầy ốm hơn lúc trước, nhưng khỏe là mừng rồi.

Mùa xuân này tôi được ở Làng để ngắm những cành dâu trơ trụi đột nhiên một ngày chi chít đọt non xanh mát. Lá dâu non nhú ra, cả những quả dâu bé tí màu xanh. Những trái mận non cũng ra đời còn dính vào cuống hoa chưa rụng. Cả vũ trụ như đang bừng lên sức sống. Đọt dâu lớn rất nhanh thành những chiếc lá be bé và còn mềm, nên chúng tôi bỗng thành những cô gái “hái dâu” khi tôi tỉa những cành dâu mọc không trật tự. Chỉ cần tỉa chừng hai cây được khoảng mười cành là đại chúng ăn lá dâu non hai ngày. Chúng tôi cười với nhau, thấy mình như tằm ăn dâu. Các sư em bảo mình thành Ỷ Lan đi hái dâu hết rồi. Mà cả xóm có hơn chục cây dâu lận, ăn sao hết. Lá dâu có vị béo và thơm, lại là một loại lá có nhiều công dụng hỗ trợ cho sức khỏe: bổ phổi, giúp thanh lọc gan, giải nhiệt cơ thể, trị nám da, cải thiện trí nhớ, làm sáng mắt, hạ cao máu, cholesterol… (nghe tôi quảng cáo ghê chưa?). Thế là mâm cơm hầu như ngày nào cũng có lá dâu, không luộc thì xào. Ăn thả cửa đến nửa tháng sau thì lá đã sẫm màu và bắt đầu dai, bấy giờ phải đi hái đọt thôi chứ không ăn hết tất tần tật mọi lá như trước. Lá dâu gần hết “mùa” thì sư cô Chân Đức cho thị giả đem măng bên Sơn Cốc qua. Thế là lại tha hồ ăn măng cho nhớ Thầy (vì Thầy thích tự tay kho măng đãi học trò), ăn hết măng Sơn Cốc thì đi quanh hai bụi trúc xóm Mới, rồi xóm Trung, rồi qua nhà hàng xóm “đạp măng”. Cứ cách mấy ngày lại có măng kho, mà ăn hoài không ngán. Rồi thì măng nướng chấm muối tiêu, bún măng, gỏi măng… Ngày xưa các cụ bảo “thu ăn măng trúc đông ăn giá”, mình thì mùa xuân cũng ăn măng luôn. Ăn măng “ta” chưa đủ, ăn tiếp qua măng tây. Nhà hàng xóm trồng măng tây nên thu hoạch xong còn loại vụn vụn, là tới phiên mình lấy về. Thỏa thuận với nhau là mình biếu chả giò trao đổi. Măng tây bán ở ngoài mắc ơi là mắc, mà xóm Mới thì cứ hết măng tây luộc lại tới măng tây đút lò. Các sư em còn làm măng tây ngâm chua ngọt nữa chứ.

Sống ở đồng quê, rau trái tươi ngon nên bữa cơm nào cũng lành, cũng ngon. Sáng nào cũng có hạt phỉ (hazel) rang vừa bùi vừa béo. Năm ngoái đi lượm được quá nhiều, năm nay lại không có khóa tu nên tới giờ vẫn còn hạt để ăn. Mùa hè năm nay Làng sẽ không mở cửa vì vẫn chưa hết dịch bệnh. Mấy cây mận, mấy cây dâu tằm, cây sung tím chắc là ế khách vì không có thiền sinh, không có mấy cháu nhỏ tới Làng thì ăn sao hết. Bữa nay mấy cây anh đào đã đầy trái và có trái bắt đầu đỏ rồi. Nghe nói mùa anh đào năm ngoái đại chúng ăn no cả bụng mà vẫn còn trái, năm nay mất mùa nên trái không trĩu cành nhưng thấy cũng đầy trái non.

Bạn hiền ơi, có một ngày tôi ôm rổ đi chơi, ngắt ở đây một ít, kia một ít hoa lá trong vườn. Nắng rất trong, cỏ thật xanh, và những đóa hoa dại đủ màu nhàn nhã đu đưa trong gió. Hôm kia nông trại hạnh phúc của Sơn Hạ vừa mới gởi lên những búp xà lách xanh non bụ bẫm nên tôi nhất định phải làm một thau xà lách đủ màu cúng dường lên đại chúng. Đi quanh một chút, vừa ngắm vừa hái, hương thơm của rau thì là, của hoa hồng, của hoa xô thơm thật ngọt ngào. Bạn hiền biết món xà lách này có bao nhiêu thứ không? Kể cho bạn hiền nghe nhé: xà lách, arugula, xà lách xoong, ngò, rau răm, rau bạc hà, thì là, bồ công anh, mùi tây, hẹ và mười loại hoa: hoa hồng năm loại (đỏ, hồng, vàng, trắng, tím), cúc vạn thọ vàng nhạt, vàng đậm, hoa bồ công anh, kim ngân hoa trắng và vàng, hoa xô thơm, hoa sen cạn (nasturtium). Đây đều là những loại hoa và rau trong xóm, vừa là cây trồng vừa là hoa dại. Hầu như thứ nào cũng có chút vị thuốc. Tôi bỏ hoa vào chậu nước lạnh để ngâm, nghe mùi thơm dìu dịu phảng phất và nhìn màu sắc tươi sáng chen lẫn, lòng thật thỏa mãn như ôm cả hương vị mùa xuân vào người.

Bây giờ đi thiền hành là chúng tôi đi lên đồi mận. Trời nắng ấm. Hoa dại màu xanh nhạt rập rềnh chen lẫn những đóa hoa hồng, tím, vàng, trắng. Cả một cánh đồng hoa dại đẹp sững sờ. Có lẽ mọi năm mưa ít hơn, hay cỏ cắt thường hơn mà tôi không thấy nhiều hoa như năm nay. Chắc vì miếng vườn sắp sang tay nên chủ vườn không buồn cắt cỏ, do đó nhiều loại hoa hiếm thấy năm nay có cơ hội lớn lên đầy cả vườn. Có một loại lan đất nhỏ xíu, tên là lan ong (bee orchid) vì thu hút ong, rất giống loại lan mini màu xanh và tím. Có một loại lan dại hình tháp màu tím hồng, vốn dĩ là nằm trong dạng được bảo tồn vì sắp tuyệt chủng, hai mươi năm trước ở xóm Hạ tôi đã biết là không được hái mà bây giờ không ngờ vườn mận lại đầy hoa này. Hôm lễ Phật đản vừa ăn trưa xong thấy ông hàng xóm lái xe cắt cỏ lớn qua cắt cỏ, chúng tôi vội vàng đi bứng những gốc lan đó về trồng trong khu vườn nhỏ trước thiền đường. Bứng chỉ được một số, không kịp nữa rồi, chúng tôi đành cắt về trước khi những đóa hoa đó tan nát dưới cái xe cắt cỏ. Bởi vậy, hoa trước giờ chỉ dám ngắm mà bây giờ lại đầy nhà, cắm mấy bình cúng Bụt, rồi cắm chưng trong phòng ăn, nhìn thấy cả mùa xuân.

Có một ngày trái trăng vàng “ửng chín”, sáng và gần. Thu hút ánh mắt mọi người sau giờ ngồi thiền. Tôi đang đứng chiêm ngưỡng chung với một số sư em thì sư em Trăng Phương Nam người Indonesia lí lắc hoa tay trước mắt tôi, nói tiếng Việt: “Con đẹp không?”. Tôi ngớ ra một chút mới nhận được em đang chơi chữ vì em là Trăng mà, nên tôi lắc đầu: “Trên kia mới đẹp”, và chỉ về phía mặt trăng. Em nương theo hướng tay tôi, cũng là hướng sư em Trăng Khương Giới đang đứng, lắc đầu nguầy nguậy: “Không, trăng này (chỉ vào mình) mới đẹp, trăng kia không đẹp bằng” rồi cười lém lỉnh.

Ừ, dù cho có thế nào đi nữa, trăng vẫn có mặt đó, trong sáng và bao dung. Trăng không kỳ thị, chỉ có mình chọn lựa được nhận ánh trăng đó hay không mà thôi.

Cũng không biết năm nay có phải vì covid hạn chế đi lại nên trời trong xanh hơn, thiên nhiên đẹp hơn, hay vì tôi không được đi lại nên có giờ thưởng thức thiên nhiên hơn, chú tâm hơn. Vì vậy mà thấy quanh cái xóm bé tí ti này bao nhiêu là điều kỳ diệu. Như hôm trước tỉa cái hàng rào quanh bình đựng gas trước phòng Sư Ông, cây lên cao khỏi cái hàng rào cả mấy tấc, ra hoa trắng khá đẹp. Đang cắt ngắn xuống bỗng sư em thị giả thấy một tổ chim có một con chim mẹ và hai cái trứng giữa bụi cây. Thế là rình khi chim mẹ đi kiếm ăn, tôi cắt hết xung quanh nhưng chừa lại mấy cái nhánh cây trên đầu tổ để che mưa che nắng cho cái tổ, nhìn như một cái đầu nấm nổi lên màu xanh. Hai con chim mẹ chim cha bay về chắc có ngơ ngẩn, nhưng tổ nguyên vẹn nên chim mẹ lại vào ấp trứng cho đến ngày trứng nở ra chim non, tập bay và bay đi hết. Còn để lại cái hàng rào chữ nhật có một túm cao cao như dấu tích của một ngôi nhà đã hết được sử dụng. Cái tổ trống không nhưng không ai muốn dọn đi, thỉnh thoảng các sư cô đi ra văn phòng ghé ngang vạch cây nhìn xem có con chim nào mượn tổ đẻ trứng nữa không.

Rồi tới cây mận trước lan can của Nhật Nguyệt thất có một cặp bồ câu tha cây về làm tổ. Các sư cô thấy chim bay đi tìm nhánh nhỏ nên đi lượm dùm, đem về chất đống dưới gốc cây mận, nhưng con chim này không biết vì sợ hơi người hay chọn lựa gỗ tốt cho tổ ấm mà không thèm động vào nhánh nào hết, tự mình bay đi ngậm từng cọng cây về. Cái tổ này thật là vui, chỉ toàn cành cây xếp lên nhau chứ không có rêu, cỏ đan lại tròn ủm như cái tổ chim kia. Vậy mà chị bồ câu nằm rất vững vàng. Cái tổ chỉ đủ cho một con béo ú, con còn lại nhảy nhảy rồi bay mất, sau này mới biết chúng nó thay nhau ấp trứng. Đứng trên hành lang nhìn xuống thấy cái tổ và cặp chim rất rõ ràng. Sư em Trăng Tin Yêu quay một đoạn clip, xem lại cứ như xem phim động vật chiếu trên tivi vậy đó.

Và có khoảng năm con nai ở trong rừng, thỉnh thoảng chạy vụt qua sát mé cái mương ranh giới giữa đất mình và nhà hàng xóm. Thấy nai thì vui vì nai cũng biết đất mình hiền nên vào tránh nạn, nhưng hơi ngài ngại vì sợ bị con ve nai (deer tick) cắn thì phiền.

Đã có nhiều thân hữu quan tâm, gởi tiền cúng dường Làng vì sợ chúng tôi không có nguồn thu nhập trong mùa dịch bệnh bị đói. Ôi những tấm lòng để chúng tôi tri ân. Đức của Sư Ông lớn lao nên con cháu được hưởng. Chúng tôi chưa thiếu ăn, chưa đói, chỉ ăn rau và đậu nên cũng không tốn kém lắm. Tuy nhiên dịch bệnh kéo dài nên cũng khá chật vật với các chi tiêu khác như thuế đất, thuế nhà, bảo hiểm nhà, bảo hiểm xe, bảo hiểm sức khỏe, điện, nước, gas, phí điện thoại, linh tinh. Chưa kể toàn nhà cũ nên nay hư cái này, mai sập cái khác… Nghe nói bên Việt Nam đã hết cách ly, mọi người có thể đi làm lại. Ở Pháp vẫn còn lệnh phong tỏa. Có một ngày ông xã trưởng tới thăm, đem cho một túi khẩu trang may sẵn cho mình dùng. Từ ngày 15 tháng 5 thì ra đường không còn phải đem giấy tờ chứng minh là đi đâu nhưng nạn dịch vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt. Nhưng có lẽ thiên hạ không thể ở nhà thêm nữa nên mấy ngày rồi con đường trước mặt xóm bắt đầu có nhiều xe trở lại.

Sau mấy tháng cách ly, bây giờ mọi người học làm quen với vấn đề trực tuyến. Chúng tôi không giỏi giang gì về kỹ thuật, đường truyền Internet thì chậm rì rì vì là “vùng sâu vùng xa”, (công nhận Internet ở Việt Nam ngon lành hơn nhiều), nhưng cũng bắt đầu chuyển tải những buổi tu tập của mình đến thân hữu gần xa. Các sư cô hay đi dạy xa cũng cho những buổi pháp thoại để thay thế cho khóa tu dự định ở Đài Loan, Nhật Bản. Các nhóm lo về sinh hoạt tiếng Anh, tiếng Việt, tiếng Pháp và ban kỹ thuật luôn luôn bận rộn với những pháp thoại trực tuyến và thu hình sinh hoạt. Ban giáo thọ họp về việc cho các khóa tu online để thế cho những khóa tu không thể tổ chức ở Làng. Ai có việc đó. Sinh hoạt tu tập vẫn đều đặn. Những buổi ngồi thiền, tụng giới, thiền hành đều hướng tâm cầu nguyện cho dịch bệnh sớm tiêu trừ và mọi người được bình an vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Thời khóa mùa xuân của chúng tôi có giờ giới thiệu văn hóa để chị em hiểu nhau hơn và cũng giúp chính người trình bày có cơ hội hiểu sâu về quê hương của mình hơn. Hôm tháng Tư có buổi thuyết trình của các sư em Indo và Nhật Bản. Rất có ích và giúp tôi biết được thêm về các đất nước này dù đã từng qua đó giảng dạy. Buổi thuyết trình chấm dứt với sư em Sinh Nghiêm giả làm người Nhật ngồi gảy đàn tranh và các sư em khác đem bánh, bún, món truyền thống mời mọi người ăn. Thật là vui. Đúng là năng lượng trẻ trung và sáng tạo. Sau đó thì tới văn hóa Pháp, rồi văn hóa miền Bắc, văn hóa miền Trung, miền Nam của Việt Nam. Buổi nào cũng kết thúc với “văn hóa ẩm thực” vùng miền làm ai cũng no mắt và no bụng.

Mùa Hè

Mùa hè năm nay không mở cửa tu viện được nên Làng tổ chức khóa tu trực tuyến. Những khóa đầu tiên khá vất vả vì máy móc không đủ, kinh nghiệm không có nhưng các sư em đã tổ chức rất giỏi. Khóa tu ba ngày vào tháng Sáu có trên 400 người, khóa tu năm ngày về não bộ có 420 người, khóa tu ba ngày của tháng Bảy có khoảng 520 người và khóa tu ba ngày tháng Tám có khoảng 1.300 người. Làm khóa tu online vất vả phần tổ chức nhưng người dự lại dễ hơn vì ở nước nào cũng được, như khóa tu tháng Tám có pháp đàm cho nhiều ngôn ngữ là Anh, Pháp, Việt, Nhật và Hoa.

Tôi bận rộn theo thời khóa chúng, thỉnh thoảng cho pháp thoại và đi dọn vườn mận. Vườn mận không được tỉa mùa trước nên bây giờ làm những nhánh mận sai trái bị gãy vì chịu không nổi sức nặng của cả trăm trái đang ngày một lớn. Ngày nào cũng có những nhánh cực lớn cần phải cưa để không làm hư cây. Covid vẫn còn hoành hành. Chúng tôi vẫn bị cách ly. Có cô cư sĩ Hồng Kông cúng dường tiền để các sư cô xóm Mới mua đồ thể dục thể thao cho… có vận động. Chắc cô này đã từng tới xóm Mới và thấy nó bé như cái lỗ mũi so với hai xóm kia, bây giờ bị cách ly nữa nên thương các sư cô đang tuổi ăn tuổi lớn mà không có chỗ chơi. Thế là một buổi họp toàn chúng sôi nổi với những yêu cầu được nêu ra: bóng rổ, bóng bàn, quần vợt, tập lưng, tập hít xà đơn v.v… Tôi xin mua dụng cụ cắt cây với lý do ngày hai buổi leo lên đồi mận cắt tỉa là vận động lắm lắm đó, ai cũng cười và dĩ nhiên đồng ý. Cái hồ bơi mini có mấy mét ở nhà Hoa Mai cũng được đem ra phân tích, may sao chỉ cần mua một con robot hút dơ mà thôi chứ không tốn kém gì vì hồ còn mới. Khi mua cái nhà chúng tôi không nghĩ đến chuyện có thể sử dụng hồ bơi vì cứ nghĩ là sẽ rất tốn kém, không ngờ thầy Trời Đại Nghĩa kiếm được ông thợ tới cố vấn… miễn phí, chỉ cho cách làm sạch nước, lọc nước, v.v… quá dễ dàng. Thế là mùa hè này có một nhóm “yêu nước” hăng hái chịu trách nhiệm quản lý hồ bơi luôn.

Chép lại cho bạn hiền lá thư tôi viết tính gởi cho Thầy nhưng rồi bỏ dở dang, ít nhiều gì bạn hiền đọc để thấy thêm xóm Mới mùa hè:

Thầy thương kính,
Con vừa đi hái cà chua ở ngoài vườn vào. Những trái cà chua chín mọng rất ngon mắt làm con nhớ tới những lần đi chợ ở Việt Nam mua đồ về nấu ăn cho Thầy. Năm nay xóm nào cũng trồng rau củ rất nhiều nên chúng con được ăn thức ăn sạch hoàn toàn, vừa tươi vừa ngọt. Ở Huế không kiếm ra thức ăn tươi như vậy cho Thầy trong khi ở đây chúng con sống đời nông dân sướng quá chừng. Mùa hè này chúng con có bầu, bí, khổ qua, cà chua, bí ngòi (zucchini), dưa leo, su hào, su su, bông cải xanh (broccoli), mồng tơi, rau muống, rau lang, các loại rau thơm chẳng thiếu thứ gì. Chúng con cũng đang phơi khô và bỏ tủ đá để dành cho mùa đông sắp tới. Đồi mận ở xóm Mới mình đã mua nhờ một vị mạnh thường quân ở Việt Nam cúng dường và mình cũng đã thu hoạch xong. Ông hàng xóm của Sơn Cốc tới cắt cỏ, hái mận và sấy khô dùm mình luôn. Mình và ông ta chia đôi số lượng mận thu hoạch được và ông ta báo tin là chúng con sẽ có được năm tấn mận khô khi sấy xong. Ui, cả năm nay vì dịch covid mình đóng cửa không có thiền sinh tới nên số lượng mận ấy chắc phải năm năm mới ăn xong. Con đang sắp đóng gói hút chân không để giữ mận được lâu. Vì mình thỏa thuận sẽ mua đồi mận nên nguyên năm nay đồi mận không được chăm sóc, nhờ vậy mà cũng không có xịt thuốc trừ sâu, quả mận đúng là bio 100% và không khí xóm Mới thở rất sướng Thầy ạ. Đó cũng là một trong những lý do chính mình muốn có đồi mận ngoài việc mở rộng thêm đất cho xóm Mới.

Năm nay con không kịp tỉa cành nên những nhánh dâu tằm sà xuống mặt. Nhờ vậy dù đi thiền hành mà lâu lâu có người đứng lại hái trái ăn. Mùa dâu tằm hết rồi thì chúng con có mận, sung, lê, nho, táo, và sắp tới là hồng. Cứ đi vòng vòng là đem về cả rổ trái cây cho mọi người dùng. Con hái sung, lột vỏ và bổ ra thành từng lát như lát cau để phơi khô ăn cho mùa đông. Vỏ màu ngà, ruột màu đỏ rất đẹp.

Năm ngày nữa Lộc Uyển sẽ cho xuất gia ba sư em trai người Mỹ, gọi là gia đình White Sage (Xô Thơm Trắng). Tháng 10 bên này chúng con sẽ cho xuất gia bảy sư em trai người châu Âu, hai sư em nữ cũng dân châu Âu và một sư em tới từ Hồng Kông, gọi là gia đình Chestnut (Hạt Dẻ).

Mùa Thu

Năm nay trời ấm nên vào thu rồi mà muỗi vẫn còn nhiều. Chúng tôi vào ba tháng An cư kiết thu. Tôi bận rộn hơn một chút với họp hành, dạy lớp, cho pháp thoại mỗi tuần để săn sóc các sư em ngoài chuyện tiếp tục giờ chấp tác đi cắt cây. Năm nay táo mất mùa nên đại chúng không đi thu hoạch táo, nhưng bù lại cánh đồng kế nhà bỗng dưng năm nay có hợp đồng với hãng đồ hộp nên trồng bắp, bắp Mỹ hẳn hòi. Vì ở đây xưa giờ nông dân chỉ trồng bắp cứng dành cho bò ăn nên khi cô Martine cầm về mấy trái bắp Mỹ ai cũng ngạc nhiên, không tin. Mình xin mua nhưng họ bảo họ thu hoạch xong rồi, cái gì còn trên mặt đất mình được lấy. Thế là an cư nhưng cả xóm ra khỏi đại giới đi thu hoạch bắp. Báo tin cho các xóm khác cùng đi lấy mà cũng không hết. Chúng tôi đem về nhiều quá ăn không kịp, lớp ăn bắp luộc, bắp nướng, lớp bỏ vào tủ đá để dành cho mùa đông. Người châu Âu không có thói quen ăn bắp nhiều như vậy nên rất ngạc nhiên khi thấy các sư cô Việt Nam ngày nào cũng ăn bắp luộc mà không ngán.

Hết bắp tới đi lượm hạt phỉ (hazelnut). Năm nay họ bảo mất mùa, không đáng công thu hoạch nên gọi cho chúng tôi tới lấy mà hạt nào hạt nấy thật là to, không cần phải đi lượm kỹ mà cũng đầy cả xe.

Xong chuyện hazelnut thì tới hồ đào (walnut), cô Martine tìm ra mấy vườn hồ đào xanh sạch gần St. Foy La Grande bán sỉ rất rẻ nên chúng tôi quyết định mua về cho chúng ăn thay vì phải đi mua các loại hạt khác. Đúng là cây vườn và vào đúng vụ nên hạt rất ngọt và thơm, khác xa hạt bán trong bao ngoài siêu thị. Walnut giúp bổ não và nhiều omega-3 nên không cần quảng cáo, ngày nào hộp đựng hạt cũng hết rất sớm. Tôi chủ trương tiền ăn hơn tiền thuốc nên mùa covid này phải tìm cách tăng cường hệ miễn nhiễm của mọi người. Vậy là cả mùa thu lúc nào trong góc nhà ăn cũng có người đập hạt, hết loại hạt này thì tới loại hạt kia. Tôi ngâm qua đêm cho hết chất ức chế enzyme và chất độc rồi mới bỏ vào máy sấy khô trước khi ăn nên nhiều sư em ngạc nhiên vì ăn không bị “nóng” và “đầy hơi” như trước.

Có nhiều hạt, chúng tôi được uống thêm sữa hạt và làm bơ hạt ăn với bánh mì, thấy mình đúng là sống vùng quê thứ thiệt. Đơn giản nhưng rất thích bạn hiền ạ. Ở thành phố làm gì kiếm ra đồ tươi như thế chứ.

Bước vào an cư, nhà ăn xóm Mới đúng là… mới. Cả năm trời thợ sửa cái hiên tạm bợ thành phòng mở rộng của nhà ăn và đập bức tường chắn ở giữa. Các bức tường đá của phòng ăn cũng được cách nhiệt và sơn lại nên bây giờ nhà ăn chẳng những rộng hơn mà nhìn thoáng và sáng lắm. Sư cô Tuệ Nghiêm gom hết toàn bộ thư pháp của Thầy ở xóm Mới làm khuôn lại và treo lên nên cứ như là một chỗ triển lãm thư pháp, dù có nhiều bức là copy. Có tường cách nhiệt, mùa đông năm nay ngồi ăn chắc sẽ dễ chịu hơn nhiều.

Cuối tháng Chín, nghe tin Thầy yếu, không ăn được đã mấy tuần nên ai cũng lo. Nguyên mùa an cư này thời khóa mỗi tối đại chúng xóm Mới đều đắp y làm lễ cầu an cho Thầy và cho thế giới. Các thầy đại diện các xóm, các trung tâm đều bay về Việt Nam. Ai cũng hỏi sao tôi không về? Tôi cũng không biết nếu về thì tôi làm được gì, và trên hết tôi tin Thầy sẽ vượt qua, bởi vì năm nào dịp gần Ngày Tiếp nối Thầy cũng bệnh một trận hết. Có điều mỗi năm mỗi yếu nên thời gian bị bệnh kéo dài hơn. Tôi nghĩ sự có mặt của mình cho các sư em ở xóm Mới cũng không phải là vô ích nên để tùy duyên, chỉ sống cho hết lòng và chế tác năng lượng bình an gởi cho mọi người thôi.

Mùa Covid, hạn chế đi lại nên cứ phải đặt mua đồ qua mạng, nhìn thùng giấy và bao bì xả ra mà thương cho đất Mẹ. Đa số chúng tôi đã giặt đồ bằng túi giặt Terra Wash, công nghệ xanh của Nhật thay cho xà bông giặt nên bớt được phần lo tái chế thùng nhựa. Mỗi túi giặt được tới 365 lần mà lại tốn ít nước hơn nên cũng đỡ lắm. Xà bông rửa chén thì dùng vỏ trái cây rau củ ủ cho lên men. Còn sữa ăn sáng thì để đỡ mua sữa trong hộp giấy quá nhiều, chúng tôi làm thêm sữa yến mạch mỗi ngày ngoài sữa bắp, sữa hạt. Thôi thì cứ cố gắng bớt xả rác được thứ gì thì đỡ thứ đó. Muốn sống hoàn toàn xanh quả thật phải dùng một nỗ lực rất lớn vì thói quen sử dụng đồ có sẵn không phải thay đổi dễ dàng.

Mùa Đông

Tháng 11, sư cô Lan Nghiêm khám phá đã bị ung thư giai đoạn cuối. Các sư em ở xóm Hạ làm thị giả túc trực đêm ngày. Cũng trong tháng này tôi hay tin lễ xuất gia cây Hoa Mộc được tổ chức tại Tổ đình Từ Hiếu. Các sư em này thật may mắn, được vào thăm Thầy trước khi xuất gia và lại được làm lễ xuất gia ngay chùa Tổ, là chuyện bao lâu nay muốn mà chẳng được. Video gởi qua, chị em chúng tôi xúm lại xem những khuôn mặt sư em mới và chăm chăm đợi chờ những cái tên mới được đọc lên rồi xuýt xoa khen ngợi, bàn tán.

Cuối tháng 11, chúng tôi tổ chức trồng cây hạnh nhân (almond) trên đồi mận, thế vào nơi những cây mận đã chết. Chú Pellegrin, cũng là xã phó, người giúp chúng tôi thu hoạch mận năm nay đã gợi ý cho chúng tôi trồng hạnh nhân vì địa thế trên đồi mận thích hợp với loại cây này và hoa cây almond màu hồng rất đẹp. Nghe nói hoa đẹp là thích rồi, huống chi còn có hạt để ăn. Thế là tri cảnh đi đặt cây, chở cây về, nhờ bác Hubert hàng xóm đào bỏ cây chết để có lỗ trồng cây và chở phân lên đồi để sẵn. Ngày trồng cây vui như ngày hội. Ban chăm sóc thì chuẩn bị sẵn những bảng tên để ai trồng cây nào gắn tên mình vào cây đấy. Có những người trồng cây rất thuần thục, có những người đây là lần đầu tiên trong đời cầm cái xẻng, nhưng ai cũng hết lòng. Trồng đến tối mới xong, 86 cây lận mà. Mấy hôm sau mỗi lần đi thiền hành lên trên đó là ai nấy tản ra đến thăm “cây của mình”. Vườn mận rộng nên có người đi kiếm hoài mà quên mất cái cây mình nằm ở đâu. Có người lo xa, xách theo bình nước đi tưới, dù tri cảnh bảo tới hè mới cần tưới vì bây giờ đã vào mùa mưa rồi. Tôi nghĩ tới mùa xuân, khi cây ra những nụ hoa đầu tiên chắc chị em hạnh phúc lắm.

Pháp vẫn tiếp tục bị phong tỏa. Nhưng nghe nói vaccine đã được tìm ra và bắt đầu chích ngừa rồi, không biết tới bao giờ mới chích hết được cho mọi người.

Tháng 12, ngay ngày đầu tháng là sư cô Lan Nghiêm mất. Ba xóm chung tay lo tang lễ, chỉ có gia đình sư cô được mời dự và số người tụ tập cũng không được đông. Ngày hỏa táng, tôi đứng trước nhà quàn, bỗng nhớ tới lần đi cùng Thầy và Sư cô cũng tới nhà quàn này cho lễ của thầy Pháp Ý. Thầy vẫn còn đó nhưng đệ tử đi trước Thầy cũng đã năm, bảy người. Trời tháng 12 năm nay không lạnh. Hoa dại nở như mùa xuân. Thậm chí có mấy cánh hoa đào trước thiền đường cũng bị lừa nở sớm. Thầy Trời Đại Nghĩa giúp đóng sàn gỗ cho phòng bệnh nên khu vực trên nhà bếp bắt đầu khang trang. Chỉ chờ cô Martine và sư em Trăng Tĩnh Mặc sửa xong bốn nhà kho nhỏ để chứa mận khô là có thể dùng thêm khu vực đó làm phòng sinh hoạt.

Giữa tháng là Tự tứ. Ba tháng an cư đã qua rất nhanh. Ba tháng này thiệt là an cư vì không ai phải đi đâu nhiều, cũng không phải đi đón thiền sinh như mọi năm. Một tuần sau có đêm thơ ca thiền tiếng Việt. Hai hôm sau là lễ Giáng sinh. Ba xóm tụ họp nghe pháp thoại, ăn chung và văn nghệ. Năm nay không có thiền sinh nên tổ chức đơn giản. Lễ Giáng sinh của xóm Mới trang hoàng toàn là đồ cũ và đồ tái chế. Con tuần lộc bằng carton với nhánh cây tỉa ngoài vườn làm sừng dễ thương quá chừng, còn hoa tuyết thì cắt từ giấy bìa dán rất tỉ mỉ. Ban chăm sóc đem thùng giấy gói quà cũ ra cho mọi người dùng lại. Buổi sáng ngày 25 xóm Mới chơi với nhau, buổi chiều mời xuất sĩ ba xóm lên dùng cơm chiều và sau đó là văn nghệ bỏ túi ở nhà ăn. Không khí huynh đệ rất ấm áp. Ngày hôm đó cũng nghe tin là Thầy đã ăn bình thường lại được cả tuần rồi, nên đã vui lại thêm vui.

Cuối năm là khóa tu online năm ngày. Không ngờ người ghi tên tham dự đông như vậy, kể cả 203 người ở Việt Nam nữa là 1.218 người. Cả Làng ai cũng bận: người họp ban giáo dục, người vào ban kỹ thuật, người vào ban tổ chức, người dự bên tiếng Việt, người bên tiếng Anh, kẻ dịch tiếng Pháp, ban văn phòng túc trực suốt để hướng dẫn thiền sinh không vào được platform… Hình như là tất cả mọi người ở xóm Mới đều có ban gì đó dính líu tới các khóa tu. Chúng tôi đã họp và định ra bảy khoá tu liên tiếp tới cuối tháng Năm năm tới nên trong khi khóa tu này đang xảy ra thì các vị trách nhiệm cho các khóa tu kia cũng bắt đầu chuẩn bị. Nhưng tinh thần ai cũng cao. Tổng cộng có 239 người xin nhận Năm giới qua mạng. Nhiều người nhận giới xong đã khóc vì xúc động. Có được một hướng đi rõ ràng trong cuộc sống đầy chông chênh là một hạnh phúc lớn.

Một năm có bốn mùa, bây giờ có thêm mùa covid và mùa lũ. Năm nay nhiều thiên tai: lũ lụt, động đất ở châu Á, cháy rừng ở Úc, Mỹ. Còn dịch bệnh thì chẳng chừa châu nào. Khổ đau và sợ hãi, bạo loạn và hồ nghi, lòng người không an ổn. Nhưng trong cộng nghiệp vẫn có biệt nghiệp, nên bên ngoài đầy những bất an nhưng trong tu viện vẫn có tiếng cười và tình chị em. Chúng tôi siêng năng tu tập cho chính mình và cho mọi người để chờ “ngày mai trời lại sáng”.

Bạn hiền ơi,
Trăng vẫn sáng. Hoa vẫn nở. Quy luật của trời đất vẫn tiếp diễn. Sau mùa đông sẽ là mùa xuân. Những củ tulip đang đâm chồi chờ ngày bung ra khoe sắc trong cái giá lạnh của tháng Giêng. Tôi vẫn có hy vọng vào một tương lai bình ổn sẽ tới, chỉ không biết nhanh hay chậm thôi. Gởi bạn hiền hai câu đối tôi muốn thực tập cho năm nay, bạn hiền cùng làm không?

Từng hơi thở giữ tâm an tịnh

Mỗi bước chân nở đóa vô ưu

Thầy cô giáo BCOOL

Chân Xuân Tản Viên – Mỹ Hằng

Chị Chân Xuân Tản Viên – Mỹ Hằng, thọ giới Tiếp hiện năm 2013 tại Làng Mai Thái Lan. Chị là một tác viên xã hội năng động, một giáo viên có nhiều kinh nghiệm và tâm huyết trong chương trình đem chánh niệm vào học đường.

Thời đại này, mấy bạn teen luôn thích kiểu “Cool ngầu” . Có hôm cuối tuần cả nhà đi xem phim, nhóc ồ lên kinh ngạc thích thú: “Mom mặc áo hoodie nhìn cool ghê!”. Nhớ lại hồi năm kia trong buổi kết thúc môn Kỹ năng học tập ở trường, tụi nhỏ mắt tròn xoe nhìn cô biểu diễn cup song rất ư là cool ngầu với bài hát Happiness is here and now (Ta hạnh phúc liền giây phút này). Cool ngầu còn có cả kiểu hát ráp lồng ghép vào môn học, làm thơ và tranh luận xã hội, điện ảnh, âm nhạc và thể thao. Hay là kiểu trà sữa, bánh tráng trộn, các thể loại ăn hàng. Cool ngầu nhất vẫn là ngồi hàng giờ lắng nghe tụi nó trút bầu tâm sự chuyện crush (mến mộ, để ý ai đó mà chưa dám thổ lộ cho người đó biết), kiểu nghe bằng cả trái tim mà đừng bảo vớ vẩn hay đại loại chen vào các kiểu bài học đạo đức…

Nhưng cuộc đời không như là mơ khi có những áp lực vật chất lẫn tinh thần khiến cho chúng ta có những ngày vội vã, trở nên khó chịu, căng thẳng và bất an. Đặc biệt là sau mấy đợt covid và thiên tai bão lụt, rồi những biểu hiện tiêu cực trong đạo đức xã hội học đường, cũng như những thay đổi chương trình giáo dục với nhiều áp lực từ nhiều phía cũng là thách thức cho các thầy cô giáo. Và như thế việc “chạm” vào khoảng không gian yên bình trong bản thân của mỗi người sau một ngày ở trường nghe có vẻ khá xa xỉ. Lắm lúc còn trở nên kiệt sức trong một tâm trạng rối bời và cực kỳ mệt mỏi với dạy dỗ, quản lý thì làm gì còn nữa cái chất “Cool ngầu”?

Trong mùa Tri ân thầy cô giáo 20 tháng 11 năm nay, chúng tôi chọn phương pháp BCOOL của cô Jewel (Cô Kaira Jewel Lingo là một vị giáo thọ cư sĩ người Mỹ, chuyên viên huấn luyện chánh niệm (Mindfulness) và đồng thời cũng là một trong những thành viên sáng lập Wake Up Schools.) làm chủ đề cho sự học hỏi, thực hành và lan tỏa trong cộng đồng. Làm cách nào để có được một lớp học bình an, một ngôi trường hạnh phúc cùng với cộng đồng thầy cô giáo “Cool ngầu”? Cool ngầu tối thượng vẫn là kiểu “tươi như hoa, vững như núi, tĩnh lặng và tự do thênh thang” trước mọi tình huống, mọi thử thách và mọi cơn bão cảm xúc đi qua trong cuộc đời.

Breath (Thở)
Calm (Bình tĩnh lại)
Okay (Hiểu rằng tình trạng này là bình thường)
Observe (Quan sát những gì đang diễn ra bên trong mình)
Love (Và theo dõi nó bằng tình yêu)

Khi có một cảm xúc tiêu cực đi lên, chúng tôi hít thở thật sâu để có thể lắng dịu và bình tĩnh lại. Giống như hình ảnh của cái cây trong cơn bão, cành và lá có thể bị đổ ngã nhưng rễ cây vẫn có thể bám chặt vào lòng đất. Hãy mang sự chú ý đến vùng bụng và áp dụng bài phồng xẹp “thở vào bụng phồng lên, thở ra bụng xẹp xuống”. Hoặc có thể đi bộ chậm rãi và mang sự chú ý đến bước chân, để tâm vào lúc nhấc chân lên hay đặt chân xuống, cảm được khi bàn chân đặt lên mặt đất như trút bỏ mọi ưu phiền, chuyển tâm trạng để vào lớp với cảm xúc tích cực và cởi mở hơn. Ngay khi bình tĩnh rồi thì tự khắc mình sẽ thấy okay và cảm nhận được mọi thứ có thể giải quyết được. Sau một hồi khi đã cảm thấy tốt hơn thì mình có khả năng quan sát nhận biết được những gì đang xảy ra bên trong, có thể gọi tên được cảm xúc và nhìn sâu để thấy rõ nguyên nhân gốc rễ của chúng. Tập dừng lại và nhìn sâu như thế cũng có nghĩa là chúng ta đang gửi tình yêu thương cho chính mình. Đó chính là “sự tử tế với chính mình” khi biết cách xử lý và chuyển hóa những cảm xúc mạnh mẽ bên trong, tưới tẩm những hạt giống tích cực.

Thở vào thở ra

Là hoa tươi mát

Là núi vững vàng

Nước tĩnh lặng chiếu

Không gian thênh thang

Trong buổi sinh hoạt The Calm Café của nhóm thầy cô giáo hạnh phúc, một cô giáo chủ nhiệm khối cơ sở trường công lập ở Sài Gòn đã chia sẻ niềm vui khi áp dụng vào lớp mình chủ nhiệm hoạt động dừng lại lắng nghe một đoạn nhạc ngắn sau mỗi 15 phút của tiết học. Cô chia sẻ rằng mình đã hướng dẫn và cùng thực tập với các em khi nghe tiếng nhạc vang lên thì dừng lại mọi hoạt động và bắt đầu theo dõi hơi thở để nhận diện rồi sau đó làm lắng dịu cảm xúc của mình. Kết quả là lớp học của cô hay các tiết chủ nhiệm đã không còn căng thẳng và áp lực, dần có nhiều niềm vui hơn, tràn ngập tiếng cười bởi lẽ cả cô lẫn trò sau một thời gian thực tập cùng nhau như thế dường như đều trở nên dễ truyền thông với nhau hơn, hiểu và thương nhau hơn. Riêng bản thân cô, với mỗi lần được thực hành nhận diện và lắng dịu cảm xúc bằng hơi thở chánh niệm như thế, cô cảm thấy giảm bớt đi những lần đối mặt với những cảm xúc tiêu cực, không còn những lời kêu la hay những lời nói làm tổn thương đến học trò, trái lại, còn tươi hơn, cười nhiều hơn và đôi lúc thấy mình “cool” hơn ngày xưa rất nhiều. Với phương pháp BCOOL, cô nhận ra rằng đây còn là một sự thực tập yêu thương bản thân vì đã giúp tưới tẩm hạt giống tốt cho chính mình và từ đó mang lại hạnh phúc cho lớp học. Chia sẻ của cô ngày hôm đó đã tạo cảm hứng cho rất nhiều thầy cô giáo lựa chọn cho mình nhiều cách khác nhau để thực hành và ứng dụng BCOOL một cách chủ động trong các bộ môn hay tiết học chủ nhiệm của mình.

Mỗi người trong chúng ta đều có thể học được cách nuôi dưỡng sự bình an và hạnh phúc. Cho dù bạn là ai – thầy cô giáo hay những nhà quản lý, nhân viên làm giáo dục, các bậc phụ huynh hay bất cứ ai có quan tâm, xin mời đồng hành cùng chúng tôi, học hỏi – thực tập – lan tỏa Ứng dụng chánh niệm (Mindfulness) để có thể là những cá nhân BCOOL trong một cộng đồng BCOOL nhé.

Tết chùa

Sư cô Chân Trăng Thuận Hóa

Chỉ còn độ non một tháng nữa là đến Tết, mau thật.

Trời vẫn còn đang rét lắm. Nhưng hôm nay cái nắng đầu tiên sau những ngày mưa lạnh đã về. Cây hoa trinh nữ khẽ khàng mở từng chiếc lá nhỏ, ngơ ngác nhìn đoàn người đang đi từng bước thảnh thơi. Chắc do lâu quá không thấy đoàn người đông như vậy. Đại chúng hôm nay được dùng trưa ngoài trời, ai cũng chọn một góc có nắng để ngồi chơi và phơi mình cho “đỡ mốc”. Mọi người nói đùa với nhau như thế. Ở Huế mưa lạnh, độ ẩm lúc nào cũng trên 90%. Mọi thứ dường như đều có thể mốc được cả. Gói trà vừa mới mở hôm kia, hôm nay đã lên mốc rồi. Cái ghế trắng ngày hè, giờ như được sơn đen. Cả đến bức tường xi măng mà nước cũng rịn ra ẩm ướt. Thế nên tranh thủ hôm nay có nắng, mọi người đem tất cả ra phơi. Không khí thật rộn rã. Mọi người ai cũng hoan hỷ, tươi vui. Tết chưa đến nhưng ở chùa không khí tết đã về rồi. Đó đã là Tết rồi.

Tết chùa không xúm xít áo mới, giày mới, không sắm sửa trang hoàng, cho dù cũng gắng có được cây mai, cây lộc cho đồng sự cùng khí xuân. Áo quần cũng chỉ là những bộ vạt hò cả năm vẫn mặc, cũng chiếc áo nhật bình đã bạc màu. Thế nhưng lòng ai cũng mới, ai cũng lo dọn dẹp thân tâm để đón năm mới. Mà ở chùa thì ngày nào cũng mới, cũng tết cả. Đến những buổi chấp tác toàn chúng như kéo cây, quét lá quanh hồ, chà rêu hay cắt cỏ… thì cũng y như tết thật, mọi người đang dọn dẹp nhà cửa để đón tết đấy. Chùa nhỏ nên đi đâu cũng thấy có sư cô đang làm việc một cách thảnh thơi. Như một đàn kiến chăm chỉ, ai cũng có phận sự và công việc của mình. Công việc không nhiều mà cái tình lại nhiều hơn. Những ngày gió đông lạnh, nhóm lên chậu than hồng và chị em cùng ngồi quanh, hơ tay sưởi ấm, nướng khoai ăn. Dù ngoài trời gió rét nhưng trong lòng ai ai mùa xuân đều đã về rồi. Có hôm mấy bao gạo nếp bị mọt ăn, phải đem ra sàng sảy. Sư cô dạy gói bánh chưng đi. Thế là giữa mùa thu lá vàng rơi, trong chùa gói bánh chưng, bánh tét. Cũng người căng bạt, người rửa nồi, người vút nếp, người nhóm bếp, người nấu bánh, cũng thức khuya châm nồi nước đang sôi ùng ục và đón những cái bánh đầu tiên ra lò. Tết về giữa mùa thu! Các sư cô xa quê, mỗi người đến từ mỗi miền, cùng ngồi quanh bếp lửa kể chuyện tết quê mình. Trên gương mặt hây hây nở một nụ cười ấm áp.

Đêm giao thừa, đại chúng đắp y thong thả lên thiền đường, tiếng chuông trống Bát nhã trầm hùng vang vọng khắp cả núi đồi Dương Xuân. Từng tiếng chuông thúc giục, nhịp nhàng như gọi ai trở về. Về với chiếc bàn thờ tổ tiên cúng đêm giao thừa. Để con cháu được lạy tạ, được chúc tết, tưởng nhớ đến gốc rễ. Những lời tâm sự, phát nguyện sẽ được đốt lên theo hàng muôn ngọn lửa. Bay lên, bay lên mãi và ngọn lửa ấy sẽ đi suốt chặng đường của người con Bụt.

Ngày tết trong chùa, lúc nào trong bếp cũng có một nồi măng kho, một nồi cơm nóng. Ngày đầu năm không phải nấu ăn. Mọi người đi chúc tết quý sư cô, đi thăm tết từng phòng. Mặc dù cả năm ngày nào cũng gặp nhau nhưng ngày tết không khí lại khác hẳn. Có gì đó tươi vui, rạng rỡ nơi từng cái khăn, từng ly nước, từng góc nhỏ trong phòng.

Nhưng tết chùa thật sự vẫn là ngày lễ Tự tứ. Ngày tết này không rộn rã, không nô nức nhưng tươi vui và hoan hỷ – ngày quý thầy, quý sư cô được thêm một tuổi đạo sau chín mươi ngày công phu trong mùa an cư. Mọi người sẽ ngồi xuống, cùng uống chén trà, đốt nén trầm thơm và thưởng thức sự có mặt của nhau. Ngày ấy, dù có làm gì cũng thấy một niềm hân hoan mà thôi.

Bao nhiêu năm rồi, thời thế cũng đổi thay nhiều, nhưng nếp chùa vẫn vậy. Vẫn cái tết với lá chuối, dây lạt. Vẫn tết với lời chúc thân thương, thầy trò, huynh đệ chấp tác cùng nhau, và ngồi quanh bếp lửa hát cho nhau nghe, tiếng cười, tiếng nói, mang mùa xuân về một cõi. Tết mỗi ngày vẫn được nuôi trong tiếng chuông chùa sớm khuya. Áo chấp tác cũng như áo mặc đi chơi tết, cũng một màu nâu huyền dân dã. Cùng nhau về thưởng thức không khí tết chùa, ta sẽ cùng nghe những giản đơn thâm sâu trong lòng lên tiếng gọi.