Format: Default

?
Làm thế nào để kết hợp sự thực tập chánh niệm, sống trong hiện tại với những hoạch định cho cho tương lai?

!
Thực tập chánh niệm không ngăn cản chúng ta hoạch định cho tương lai. Tốt hơn hết là không đánh mất mình trong sự mù mờ và sự sợ hãi tương lai. Nếu chúng ta đã xác định đúng đắn trong hiện tại thì chúng ta có thể mang cả tương lai về hiện tại và hoạch định. Chúng ta không nên đánh mất hiện tại khi nghĩ về tương lai. Thực ra, hiện tại dung nhiếp cả quá khứ lẫn tương lai. Chất liệu cấu thành tương lai chính là hiện tại. Vận dụng hiện tại một cách tốt nhất là tất cả những gì cần chuẩn bị cho tương lai. Nắm bắt hiện tại bằng cả sự chú tâm và sự khéo léo chính là xây dựng tương lai cho mình rồi đấy thôi!

?
Bất cứ khi nào tôi làm điều gì, tâm trí tôi cứ hướng về tương lai cho việc kế tiếp và quay về quá khứ với việc đã qua. Làm thế nào để dừng việc luôn suy nghĩ?

!
Khi bạn nhận cùng lúc nhiều bức thư, bạn phải quyết định xem nên đọc bức nào trước. Tuy bạn muốn đọc hai bức thư cùng một lúc bởi chúng đều quan trọng. Cuối cùng thì bạn vẫn phải làm một quyết định là chọn một bức đọc. Và sau khi đã quyết định chọn một bức thì bạn chỉ chăm chú đọc nó. Như khi bạn đang băng qua một chiếc cầu thì đừng nghĩ về chiếc cầu khác vì cuối cùng rồi bạn cũng sẽ  băng qua nó thôi, nhưng hãy băng qua chiếc cầu này trước đã. Đây chính là cách thực tập. Luật sư chỉ nghĩ về thân chủ mà anh ta đang làm việc, không bận tâm đến thân chủ kế tiếp sẽ là ai. Bác sĩ chỉ nghĩ về bệnh nhân trước mặt mình. Đây là sự tập trung (định), sự chú tâm (chánh niệm), một cái tâm chuyên nhất (nhất tâm). Nếu bạn chưa rèn luyện được khả năng tập trung tinh thần vào một đối tượng duy nhất thì sự phân tán (tán tâm) và sự nhiễu loạn (trạo cử) sẽ chi phối. Bạn nên rèn luyện sự có mặt một trăm phần trăm bây giờ và ở đây.

?
Sự mong muốn thành công đã mang đến quá nhiều đau khổ và bận rộn. Không điều gì con làm mà cảm thấy đủ cả. Làm thế nào con có thể tạo sự an lạc cho bản thân?

!
Phẩm chất của hành động của bạn phụ thuộc vào phẩm chất sự có mặt của bạn. Đề nghị bạn hăng hái để hiến tặng hạnh phúc, làm cho người khác hạnh phúc. Đó là việc làm tốt đẹp. Nếu bạn không hạnh phúc, bạn sẽ không thể làm điều đó. Để tạo hạnh phúc cho người, chính bạn phải hạnh phúc trước. Vì thế, giữa hành động và sự có mặt có một sự kết nối. Không thành công cho sự có mặt, bạn sẽ không thể thành công cho hành động. Nếu bạn cảm thấy mình không đi đúng đường, hạnh phúc sẽ không có mặt. Điều này rất đúng cho mọi người. Nếu bạn không biết bạn đang đi đâu, bạn sẽ đau khổ. Vấn đề quan trọng là nhận biết con đường của mình và biết lối đi đúng cho mình.

Hạnh phúc nghĩa là cảm thấy lúc nào mình cũng đang đi con đường đúng đắn. Bạn không cần đến cuối con đường để có hạnh phúc. Con đường đúng sẽ hướng dẫn đến những lối đi rất cụ thể mà bạn sống cho mình trong mỗi phút giây. Trong đạo Bụt, chúng ta nhắc đến Bát chánh đạo (con đường với tám sự chân chánh): chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định. Nó có thể giúp chúng ta sống “bát chánh” cuộc sống hằng ngày trong từng phút giây. Điều đó không những làm chúng ta hạnh phúc mà còn làm cho mọi người xung quanh chúng ta hạnh phúc. Nếu bạn thực tập con đường này, bạn sẽ trở nên rất vui vẻ, rất tươi mát và rất thương yêu.

Hãy nhìn cái cây trước sân xem! Cái cây dường như không làm gì. Nó đứng đó mạnh mẽ, mát mẽ và xinh tươi và mọi người hưởng lợi từ nó. Đó là điều kỳ diệu của sự có mặt. Nếu một cái cây không phải là một cái cây, chúng ta sẽ gặp khó khăn. Nhưng một cái cây chỉ là một cái cây thì chúng ta có hi vọng và niềm vui. Đó là tại sao nếu bạn là chính bạn thì đó là một hành động rồi. Hành động dựa trên nền tảng của phi hành động. Hành động chính là có mặt.

Có người làm rất nhiều điều nhưng cũng chính là người gây ra nhiều rối rắm. Họ càng cố gắng giúp, họ càng tạo ra nhiều khó khăn cho dù họ có quyết tâm cao nhất. Tốt hơn là đừng quá cố gắng mà chỉ nên có mặt. Rồi thì an lạc và tình thương có mặt mỗi phút giây. Dựa trên sự thiết lập đó, mọi thứ bạn nói và làm chỉ có thể mang lại hữu ích. Nếu bạn có khả năng làm giảm khổ đau của ai đó, nếu bạn có thể làm cho họ cười, bạn sẽ nhận rất nhiều hạnh phúc. Khi bạn làm việc có ích, hữu dụng cho xã hội, bạn sẽ hạnh phúc. Khi bạn có con đường và bạn thưởng thức mỗi bước chân trên con đường của mình, bạn thấy rằng sẽ không cần trở thành người nào khác.

Trong đạo Bụt, chúng ta có thực tập vô nguyện. Nếu bạn đặt một mục đích ở phía trước, bạn sẽ chạy theo suốt cuộc đời. Và hạnh phúc sẽ không bao giờ có được. Hạnh phúc chỉ có mặt khi bạn ngừng chạy theo và coi trọng phút giây hiện tại và bản thân. Bạn không cần là ai khác vì bạn là một điều kỳ diệu của cuộc sống rồi.

Câu hỏi:

Cảm thấy tội lỗi khi không có gì để làm. Không làm gì có được không?

Trả lời:

Trong xã hội chúng ta, chúng ta luôn có khuynh hướng xem sự rảnh rỗi như là một tiêu cực, thậm chí xấu xa. Nhưng thật ra khi đánh mất mình trong công việc là chúng ta đã làm giảm phẩm chất cuộc sống. Gìn giữ bản thân là điều quan trọng giúp duy trì sự tươi mát, tâm trạng tốt đẹp, niềm vui và lòng thương yêu. Trong đạo Bụt, chúng ta nuôi dưỡng sự vô nguyện. Trong truyền thống đạo Bụt, một người lý tưởng, một A-la-hán hay một Bồ-tát là một người vô sự. Ta nên học làm thế nào để thật sự có mặt và không làm (bận rộn) gì cả. Hãy cố gắng dành một ngày không làm gì. Chúng ta gọi đó là một ngày làm biếng. Tuy nhiên, nhiều người trong chúng ta đã quen với việc chạy quanh hết chỗ này đến chỗ khác thì việc dành ra một ngày làm biếng thật sự là một việc làm khó khăn. Chỉ cần có mặt đó là điều không dễ chút nào đâu! Nếu bạn có thể hạnh phúc, buông thư và mĩm cười khi bạn không làm gì (vô sự, làm biếng) thì bạn là người khá mạnh mẽ rồi! Không làm gì (vô sự) mang lại phẩm chất của sự có mặt là một điều cực kỳ quan trọng. Do đó, không làm gì thật ra là làm việc. Xin viết xuống và trang trí trong nhà của bạn: “Không làm tức là làm”.

Câu hỏi:

Con không biết phải làm gì với cuộc sống của chính mình. Con bị lôi kéo vào nhiều hướng khác nhau, nhưng lại chưa bao giờ kiên trì được với bất kỳ điều nào, luôn cảm thấy bất hạnh và hoang mang. Điều gì có thể giúp con bây giờ?

Trả lời:

Thỉnh thoảng, chúng ta trồng hoa hồng từ những cành giâm, biết rằng cành đó không có rễ. Chúng ta đặt những cành giâm vào đất ẩm. Nếu chúng ta đặt cành đó với thời gian đủ lâu trong điều kiện đất đủ ẩm và giàu chất dinh dưỡng thì nó sẽ vững chắc và đâm rễ. Bạn cũng có khả năng để trở thành một bụi hồng xinh tươi. Và bạn cũng cần ở trong đất một thời gian đủ lâu để rễ của bạn phát triển mạnh.

Chúng ta đã quen thấy khổ đau như điều gì đó tiêu cực. Chúng ta hãy học nhìn khổ đau như điều gì đó tích cực. Trong lời dạy của Bụt, khổ đau được gọi là khổ đế (sự thật về khổ), và chúng ta có thể học rất nhiều từ đó. Một con người nên có khả năng đối diện với cả khổ đau và hạnh phúc. Cả hai luôn có mặt bên nhau. Khổ đau không có thì hạnh phúc cũng không. Tất cả chúng ta luôn có khuynh hướng tự nhiên là tránh né khổ đau và điều đó không tốt cho ta chút nào. Không có khổ đau, chúng ta không thể trưởng thành như một con người, chúng ta không thể học được cách để trở nên hiểu biết hơn và thương yêu hơn. Đó là lí do chúng ta học nhận biết khổ đau và ôm ấp nó. Chừng nào mà bạn tiếp tục cố gắng tránh né nó bạn sẽ vẫn tiếp tục khổ đau.

Nhiều người đã mãi lang thang tìm kiếm chính mình trong điều kiện không có gốc rễ. Nên bạn rất cần một môi trường thích hợp, đúng loại đất mà từ đó có thể đâm rễ. Tăng thân, một tập thể huynh đệ thương yêu dùm bọc nhau sẽ cho bạn sự hỗ trợ đúng đắn và bạn sẽ tìm lại mình rất sớm. Sẽ không mất nhiều thời gian để cành giâm trở thành bụi hồng đâu.

Tại sao dùng chữ đạo Bụt ?

Sư Ông Làng Mai trả lời: Sở dĩ chúng tôi dùng chữ đạo Bụt mà không dùng chữ đạo Phật, vì chúng tôi nghĩ rằng chữ Bụt có tính dân tộc hơn chữ Phật. Các nước chung quanh chúng ta đều còn gọi Buddha là Bụt. Dân Việt Nam cho đến thế kỷ thứ XIII- XIV vẫn còn gọi Buddha là Bụt. Chỉ từ khi quân Minh sang chiếm nước ta, chúng ta mới bắt đầu bắt chước họ gọi là Phật thôi. Nếu quý vị đọc Đắc Thú Long Tuyền Thành Đạo Ca của vua Trần Nhân Tông, quý vị thấy rằng ngài vẫn dùng chữ Bụt. Tổ thứ ba của phái Trúc Lâm ngài Huyền Quang cũng dùng chữ Bụt.

Thiền sư Khuy Cơ là đệ tử lớn của Tam Tạng Pháp sư Huyền Trang nói: Chữ Buddha đáng lý phải dịch là Bụt Đà nhưng người ta đã dịch lầm là Phật. Chính những vị cao tăng bên Trung quốc đời Đường đã thấy. Như vậy sự sai lầm của một nước không có lý gì một nước khác cũng phải sai lầm theo? Chúng tôi đã cương quyết sử dụng chữ Bụt và đạo Bụt. Nếu chúng ta cần dùng danh từ Hán Việt thì chúng ta dùng Phật giáo, còn nếu đạo là đạo Bụt. Ngày Phật đản hay là ngày đản Bụt, Phật tử hay là con Bụt. Như vậy ngôn ngữ của chúng ta được giàu có thêm lên vì chúng ta không bỏ chữ Phật mà chúng ta phục hồi được chữ Bụt. Trong tác phẩm Đường Xưa Mây Trắng, chúng tôi sử dụng chữ Bụt và chữ Bụt có vẻ thân thương, gần gũi hơn chữ Phật nhiều lắm. Chắc quý vị cũng biết rõ là trong kho tàng truyện cổ tích, ca dao của nước ta, dân chúng vẫn còn duy trì cách gọi Buddha là Bụt.

Nếu nhìn sâu vào những người đang tàn hại thế giới, đang giết chóc hay đang tàn phá thì mình thấy có thể là những người đó không muốn giết chóc hay tàn phá. Nhưng vì họ có quá nhiều đau khổ, quá nhiều giận dữ trong tâm mà không biết cách xử lý, nên họ bị thúc đẩy làm những chuyện mà có thể họ không muốn làm. Ai trong chúng ta cũng đều có lúc hành xử như vậy: mình biết đó là chuyện xấu nhưng mình vẫn làm như thường để rồi sau đó cảm thấy ân hận. Chúng ta hiểu là những người kia cũng rơi vào trong hoàn cảnh đó. Họ không muốn làm như vậy, nhưng vì trong lòng họ có quá nhiều bạo động và hận thù nên họ không cưỡng lại được.

Vấn đề không phải là trừng phạt mà là làm thế nào để giúp cho người kia chuyển hóa khổ đau và sự giận dữ trong họ. Thế nào cũng có những phương thức khác nhau để giúp. Nếu dùng súng bắn hay bắt bỏ tù người kia thì mình không giúp gì được cho họ, tại vì đó là những cách thức để trừng phạt.

Nếu những người lãnh đạo trong các trại giam biết thực tập thì họ sẽ không sử dụng phương pháp giam cầm để trừng phạt, mà sẽ sử dụng những phương tiện của trại cải huấn để giúp cho tù nhân thực tập và chuyển hóa. Nếu những người cai tù biết tập thở có chánh niệm để chuyển hóa sự giận dữ trong lòng thì họ có thể giúp cho tù nhân cũng làm được như vậy. Nhiều lúc mình phải bắt giam người kia để họ không tiếp tục sát hại và tàn phá. Nhưng mình bắt giam vì từ bi, chứ không phải vì giận dữ. Khi bắt giam người kia mình nói với họ là mình bị bắt buộc phải làm như vậy, nhưng mình muốn họ hợp tác với mình để thực tập thở có chánh niệm, làm êm dịu sự giận dữ, nhìn sự việc một cách bình tĩnh hơn và làm phát khởi lòng từ bi. Nếu làm được như vậy, họ có thể sớm được trả tự do. Nếu ban quản lý trại giam biết thực tập thì họ sẽ giúp cho tù nhân chuyển hóa và được trả tự do sớm hơn.

Có rất nhiều người đang làm những việc gây ra nhiều đau khổ cho thế giới. Nhưng thay vì giận ghét họ thì mình có thể phát khởi lòng từ bi, để cho tình thương lớn lên trong tâm mình, và mình lập lời nguyện là mình sẽ tìm ra con đường để giúp cho những người đó chuyển hóa được giận dữ và bạo động để họ đừng tiếp tục làm khổ những người khác nữa.

Nếu trong lòng mình có ước muốn giúp đỡ người khác thì mình đích thực là một vị Bồ tát, là một vị Bụt, dù là tuổi mình còn rất nhỏ. Chúng ta hiện có rất nhiều vị Bồ tát trẻ trên thế giới.
 

 
Câu hỏi: Chúng ta phải làm thế nào để giúp đem lại hòa bình cho thế giới?

Sư Ông Làng Mai trả lời: Chúng ta phải bắt đầu từ chính tự thân. Chúng ta phải học làm thế nào để chính ta là sự bình an. Ta phải làm cho thân, cảm thọ, tri giác và cách ta suy nghĩ, nói năng cũng có bình an. Nếu ta biết cách làm thì ta sẽ tạo cảm hứng cho người khác cũng làm được như vậy. Và thế giới sẽ được bình an.

Nếu có nhiều căng thẳng, đau nhức trong thân thì ta sẽ không có bình an. Vì vậy ta phải thực tập để làm thư giãn sự căng thẳng và làm dịu đi sự đau nhức trong thân thì ta sẽ có nhiều bình an hơn.

Nếu trong ta có những cảm thọ không bình an như giận dữ, sợ hãi hay bạo động mà ta biết cách thực tập như sử dụng hơi thở hay bước chân để làm lắng dịu những cảm xúc đó thì ta sẽ có bình an. Chúng ta phải ăn uống như thế nào để thân ta không bị xáo trộn. Chúng ta chỉ nên đọc sách, tạp chí hay xem những phim ảnh không tưới tẩm hạt giống của bạo động, sợ hãi, giận dữ và tuyệt vọng trong ta. Đó là sự thực tập hòa bình. Chúng ta phải rất cẩn thận trong khi tiêu thụ! Ta không nên tiêu thụ những gì có yếu tố bạo động; những trò chơi điện tử, sách báo hay phim ảnh có thể chứa nhiều bạo động, giận dữ, căm thù trong đó. Nếu mình tiêu thụ những cái đó mỗi ngày thì mình sẽ không có bình an trong lòng. Và như vậy thì thế giới sẽ không còn hy vọng. Trước tiên chúng ta phải thực tập có bình an để thế giới có được bình an. Vì vậy chúng ta có câu: “Tâm bình, thế giới bình”.

Hỏi: Bụt có khổ không?

Thầy trả lời: Ngày xưa khi còn trẻ, thầy cũng tin như mọi người là khi mình thành Bụt rồi thì mình không còn khổ nữa. Nếu thành Bụt rồi mà còn khổ thì thành Bụt để làm gì? Đó là lý luận của mình. Nhưng nếu mình thấy được sự thật là khổ đau và hạnh phúc tương tức thì mình có một cái nhìn rất khác. Thành ra sự thật là Bụt có khổ, nhưng vì Bụt có tuệ giác và tình thương lớn, và vì Bụt biết cách khổ cho nên Bụt khổ rất ít. Thầy nghĩ rằng Bụt cũng có nhức đầu, đau bụng, nhức mỏi chứ không phải là không. Nói rằng Bụt không đau bụng, nhức đầu, không nhức mỏi là không đúng. Tại vì đã có hình hài thì phải có những chuyện đó thôi. Nhưng vì Bụt có trí tuệ và từ bi lớn, và vì Bụt biết cách khổ cho nên Bụt khổ rất ít.

Có thể có những người không đồng ý với Thầy. Họ nói: nếu thành Bụt mà còn khổ thì thành Bụt để làm gì? Đó là lý luận của đa số. Nhưng Thầy thấy rất rõ là Bụt cũng khổ như mình nhưng Bụt khổ rất ít, tại vì Ngài có quá nhiều trí tuệ và từ bi. Nếu cần khổ thì Ngài cũng khổ. Ví dụ như nghe tin đệ tử thương yêu của mình là thầy Xá Lợi Phất tịch thì Bụt có buồn không? Bụt có phải là một tảng đá đâu? Khi đệ tử thương của mình qua đời mà Bụt tỉnh bơ thì đâu được. Chắc chắn là Bụt có khổ nhưng vì Bụt có sẵn tuệ giác về vô thường, vô ngã, biết rằng thầy Xá Lợi Phất đang tiếp tục có mặt trong các sư em của thầy, thì Bụt khổ ít hơn các thầy khác nhiều. Bụt khổ ít hơn thầy Ananda, có phải vậy không? Cho nên sự thật Thầy trao truyền là Bụt có khổ nhưng Ngài khổ rất ít. Ngài biết cách khổ. Cũng như Thầy vậy, Thầy cũng khổ nhưng Thầy khổ ít hơn nhiều người khác. Ví dụ nếu mình biết giáo lý về mũi tên thứ hai. Mũi tên thứ hai là sự lo lắng, sự bực bội của mình, nó làm cho mình khổ gấp mười lần, và vì vậy đừng để cho mũi tên thứ hai cắm vào thì mình đã bớt khổ nhiều rồi, huống hồ mình lại còn có những phương pháp khác.

Hỏi: Khi thành Bụt rồi thì mình còn phải tu nữa hay không?

Thầy trả lời: Khi còn là một thầy tu trẻ, Thầy cũng từng đặt câu hỏi: khi thành Bụt rồi thì mình còn phải tu nữa hay không? Thực tế trong kinh nói rất rõ là Bụt cũng có ngồi thiền, đi thiền hành và thực tập an ban thủ ý như các thầy khác. Thành ra mình hỏi tại sao thành Bụt rồi mà còn phải thực tập nữa, còn phải tu nữa? Tu là để thành Bụt, tại sao thành Bụt rồi còn phải tu nữa? Đó là những câu hỏi rất thực tế.

Câu trả lời cũng dễ thôi, nhưng tại sao mình loay hoay mất bao nhiêu năm mà tìm không ra. Đó là vì hạnh phúc cũng vô thường. Bụt có rất nhiều hạnh phúc, và vì hạnh phúc của Bụt cũng vô thường như hạnh phúc của mình cho nên Ngài phải tiếp tục tu để tiếp tục chế tác hạnh phúc. Thí dụ như mình đạp xe đạp, mình đạp mấy cái thì xe chạy, nhưng nếu mình không tiếp tục đạp thì xe đâu chạy nữa. Hạnh phúc của Bụt cũng vậy. Ngài biết cách nuôi dưỡng hạnh phúc cho nên hạnh phúc của Ngài kéo dài. Còn mình không biết nuôi dưỡng hạnh phúc cho nên hạnh phúc của mình rất ngắn ngủi.

Bởi vậy cho nên thành Bụt rồi mà Bụt cũng phải thực tập thôi. Ngài cũng thực tập an ban thủ ý, Ngài cũng thực tập thiền hành, thiền tọa, ăn cơm im lặng như mình vậy để nuôi dưỡng hạnh phúc của Ngài. Câu trả lời rất dễ, vậy mà trước đây mình cứ dại dột cho rằng: đã thành Bụt rồi thì còn tu nữa để làm gì?

 Câu Hỏi:

Thưa thầy, sự cạnh tranh gay gắt trong giới kinh doanh khiến người ta ví thương trường như chiến trường. Vậy doanh nhân phải làm gì để có thể giữ được tính thiện và sống đúng theo Năm Giới trong một môi trường kinh doanh đầy khốc liệt này?

Sư Ông trả lời:

Tờ báo Fortune ở Mỹ mỗi năm đều đưa ra danh sách một trăm doanh nghiệp đứng đầu mà mình có thể đầu tư vào. Khi nghiên cứu thì người ta thấy rõ điểm chung của tất cả một trăm doanh nghiệp đó là họ biết lo lắng và chăm sóc cho những người làm trong doanh nghiệp như trong một gia đình. Trong những doanh nghiệp ấy có yếu tố của tình thương, yếu tố của trách nhiệm và yếu tố của tình huynh đệ. Hạnh phúc và sự thành công của doanh nghiệp không phải chỉ là lợi nhuận mà còn là tình thương và hạnh phúc của các cá nhân trong doanh nghiệp ấy. Không phải tại vì có tình thương mà doanh nghiệp của mình sụt xuống hàng thứ ba, thứ tư, hay thứ năm. Chính vì có tình thương mà doanh nghiệp mình lên hàng đầu trong số một trăm doanh nghiệp được chọn lựa, phải nhớ như vậy.

Khi mình có tình thương rồi thì mình có khả năng sống đúng theo năm giới của đạo Bụt, trong đó có giới bảo vệ sự sống. Nếu chỉ nghĩ đến lợi nhuận mà khai thác thiên nhiên đến mức làm cho hư hoại môi trường sinh sống của mọi loài thì tức là mình không có tình thương. Mình ý thức được là mình gây ra sự giết chóc, hủy hoại môi trường. Cái đó trở thành một nút thắt nằm trong đáy lòng mình, khiến cho tâm mình không an. Tuy có thêm lợi nhuận nhưng mình biết trong thâm tâm rằng mình đang phá hoại môi trường, phá hoại sinh mạng của những người khác. Vì vậy trong những giấc mơ và khi mình về già, và lớn tuổi thì mình sẽ ăn năn, hối hận và không thể nào có hạnh phúc được.

Có tình thương trong doanh nghiệp thì thế nào mình cũng tránh được hành động hủy hoại môi trường và hủy hoại sinh mạng của những loài khác. Khi ý thức được rằng tuy đang có lợi nhuận nhưng mình đang sát sinh quá nhiều, thì tâm mình không an. Nếu tiếp tục như vậy thì cái không an của tâm sẽ càng ngày càng lớn lên và một ngày nào đó, sẽ đánh mất hạnh phúc hoàn toàn. Vì vậy mình nên có can đảm để thay đổi doanh nghiệp. Thay vì phải sát sinh nhiều thì mình đi tìm một loại doanh nghiệp nào mà có thể bảo hộ được sinh mạng, bảo hộ được môi trường. Sự thực tập đó trong đạo Phật gọi là chánh mạng.

Chánh mạng (right livelihood) tức là một nghề nghiệp sinh sống chân chính, không tàn hại môi trường, không tàn hại sinh mạng của những loài khác. Sinh sống một cách chân chính là một trong tám con đường của Bát Chánh Đạo. Khi nhận thức được doanh nghiệp của mình tuy làm ra tiền nhưng lại đang hủy hoại sinh môi, làm hao tổn sinh mạng của những loài khác thì mình hãy lập tức nói với mình rằng “doanh nghiệp này không có đủ tình thương! Mình không muốn tiếp tục như vậy. Mình sẽ tìm cách thay đổi doanh nghiệp để trở thành một doanh nghiệp mà trong đó mình có cơ hội bảo hộ được môi trường và bảo hộ được sinh mạng”.

Có những doanh nghiệp như vậy. Trong một trăm doanh nghiệp được báo Fortune nêu danh mỗi năm thì tất cả đều có xu hướng bảo vệ môi trường, bảo hộ sự sống, giúp đỡ cho những người hiểu biết và giúp đỡ những người trong doanh nghiệp. Nếu làm doanh nghiệp đúng theo tinh thần của tình thương thì mình thành công nhiều hơn. Không những thế mà mình còn không có mặc cảm tội lỗi và sau này mình sẽ không phải trả một cái giá rất đắt cho nó.

Trong thương trường có sự tranh đấu, hình như là đó là sự tranh đấu không nương tay, không có tình thương. Nhưng mục đích của mình là gì? Mục đích của mình là hạnh phúc chứ không phải chỉ thành công về hình thức. Mình có thể có rất nhiều tiền, có rất nhiều quyền lực, nhưng mà mình có thể đau khổ vô cùng. Cho nên mình phải xét lại điều này. Đây là điều rất quan trọng. Mục đích của mình là có hạnh phúc, hạnh phúc cho bản thân, và hạnh phúc cho những người thương. Mình biết rằng tình thương là yếu tố căn bản của hạnh phúc đó. Khi mình có hạnh phúc và tình thương rồi thì mình không nỡ lòng nào gây tàn hại và hủy hoại môi trường sinh sống của các loài khác.

Kinh Kim Cương có nói là mình cần phải xét lại ý niệm của mình về “Ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả”.”Nhân” ở đây có nghĩa là con người. Theo đạo Phật con người được làm bằng những yếu tố không phải người. Con người xuất hiện trên trái đất này muộn hơn so với các loài sinh vật khác. Nếu không có các loài khoáng vật, thực vật và động vật thì con người không thể nào sống được. Bảo hộ cho các loài khoáng vật, các loài thực vật và động vật tức là bảo vệ con người. Bảo vệ những yếu tố không phải người tức là bảo vệ yếu tố người. Đó là văn kiện về bảo hộ sinh môi sớm nhất trong lịch sử văn học của nhân loại. Theo Kinh Kim Cương, muốn bảo hộ con người phải bảo hộ những yếu tố làm ra con người, đó là: “đất đá, thực vật, và các loài sinh vật khác”.

Tình thương có thể đi đôi một cách toàn hảo với sự thành công của doanh nghiệp. Nó có thể giúp cho nhà doanh thương thành công hơn những nhà doanh thương không có tình thương. Vì vậy thực tập tình thương thì mình thực tập bảo hộ sinh mạng, bảo vệ môi trường. Khi mình thấy những nhà doanh thương khác không để ý đến điều đó, mình cũng có lòng thương đối với họ. Mình thấy tội nghiệp cho họ, vì họ chỉ biết chạy theo tiền tài và uy quyền. Họ là những người không có hạnh phúc. Mình sẽ tìm mọi cách để có thể giúp được những người đó. Cách hay nhất là giúp họ thấy những điều đó qua đời sống của chính mình. Họ thấy có lòng từ bi như vậy mà mình vẫn thành công, mình còn thành công nhiều hơn họ nữa. Từ đó họ sẽ thay đổi. Đừng thấy họ tranh đua một cách không nể nang và không tôn trọng một cái gì hết mà mình cũng bị kéo theo, và phải đi theo cách đó. Mình đi theo cách khác, cách của tình thương. Tại vì mình đã được học bài học rồi. Chỉ có tình thương mới có thể xây dựng được truyền thông tốt giữa người với người, giữa người với những chủng loại khác, trong đó có các loài thảo mộc, các loài cầm thú và các loài khoáng vật.

_{Tăng đoàn Làng Mai hướng dẫn thiền hành cho các doanh nhân tại Salesforce}

Câu Hỏi :

Thưa thầy khi quản lý một doanh nghiệp con luôn luôn phải vươn tới lương lai và phải đặt nhiều tham vọng. Tất cả các đối thủ đều như vậy, nếu con không như vậy thì con sẽ tụt hậu. Làm sao con có thể an trú trong giây phút hiện tại được? Theo thầy, đối với doanh nghiệp thì như thế nào là đủ?

Sư Ông trả lời :

Làm giàu không phải là chuyện xấu. Nhưng mình nên biết rằng mình muốn giàu là tại vì mình muốn hạnh phúc. Nếu giàu mà không có hạnh phúc thì giàu để làm gì? Khi mình hạnh phúc rồi thì tiền bạc đó sẽ tạo thêm hạnh phúc cho những người xung quanh mình. Khi xung quanh mình người ta hạnh phúc thì hạnh phúc của mình cũng tăng lên.

Chúng ta hay lo lắng cho tương lai, lo lắng cho sự thành công của tương lai, chúng ta lại hay sợ hãi về tương lai. Nhưng trong tuệ giác của đạo Bụt thì tương lai được làm bằng hiện tại cũng như hiện tại được làm bằng quá khứ. Nếu mình biết quản lý hiện tại với tất cả khả năng của mình tức là mình đã làm tất cả mọi cái cho tương lai rồi. Còn ngồi đó mà tiêu phí năng lượng trong sự lo lắng và sợ hãi thì chỉ làm hư tương lai thêm.

Mình có quyền thiết kế tương lai nhưng mà mình phải thả neo trong giây phút hiện tại. Mình vẫn an trú trên mảnh đất của thực tại để thiết kế tương lai, có nghĩa là mình đừng đánh mất mình trong sự lo lắng, sợ hãi về tương lai. Lo lắng và sợ hãi không có ích lợi gì cho tương lai hết mà còn làm hại cho tương lai nữa. Vấn đề không phải là lo lắng, sợ hãi cho tương lai mà là ngồi thật vững trong hiện tại để nếu cần thì thiết kế cho tương lai. Trở về với giây phút hiện tại, mình chăm sóc được thân và tâm của mình. Có những căng thẳng, đau nhức trong thân. Nếu mình cứ tiếp tục sống như lâu nay thì những căng thẳng, những đau nhức đó càng ngày càng bị dồn nén và nó sẽ sinh ra đủ thứ bệnh.

Căng thẳng (stress) cũng đã sinh ra đủ thứ bệnh cho thân và tâm của ta. Trong tâm có những buồn khổ, những lo lắng, những bực dọc. Khi trong tâm có căng thẳng và bực bội thì những tư tưởng, lời nói, cử chỉ và hành động của mình sẽ trở nên bạo động. Vì chúng bị thúc đẩy bởi những khổ đau, những lo lắng và những sợ hãi kia. Điều này tạo ra nhiều đổ vỡ trong bản thân, trong gia đình và trong doanh nghiệp của mình.