Chia sẻ niềm vui

Cách tốt nhất chia sẻ niềm vui cho người khác là gì?

Khi trong ta có niềm vui chân thật thì không chỉ chúng ta hưởng được niềm vui đó mà những người xung quanh cũng được hưởng. Niềm vui chân thật có thể giúp cho ta cả về cơ thể vật lý lẫn phương diện tâm lý. Niềm vui là chất liệu nuôi dưỡng. Trong phạm vi giáo lý đạo Bụt, thiền tập được mô tả như là sự nuôi dưỡng hằng ngày. Trong thiền tập, lạc (niềm vui) và định (sự tập trung) được xem là những yếu tố quan trọng. Trong suốt thời thiền hành và thiền tọa mà chúng ta không cảm thấy vui thì có gì đó đã sai trong cách thực tập.

Niềm vui được sẻ chia bởi chúng ta vui, hạnh phúc và truyền cảm hứng cho người khác. Chúng ta tạo ra được bầu không khí nhẹ nhàng và dễ thở. Và chúng ta cộng tác với người khác để tạo ra niềm vui chung làm lợi cho nhiều người. Trong bài tụng hằng ngày, ta đọc: Tôi nguyện sáng cho (một) người niềm vui, chiều giúp (một) người bớt khổ. Nhưng đó là tối thiểu, bởi hiến tặng niềm vui cho một người cũng chính là mang niềm vui đến cho nhiều người rồi!

Khi trí tuệ lớn thêm thì lòng từ cũng theo đó mà phát triển và tâm hồn sẽ rộng mở. Khi tâm rộng mở, chúng ta có khả năng tiếp nhận và dung chứa cảm thọ tiêu cực để chuyển hóa. Giả sử bạn đổ một nắm muối vào ly nước thì bạn không thể uống vì quá mặn. Nhưng cũng nắm muối này đổ vào dòng sông thì chẳng thấm thía gì. Nước sông vẫn dễ uống. Dòng sông quá rộng đến nỗi có thể tiếp nhận, dung chứa và chuyển hóa. Tâm ta giống như dòng sông vậy, Tâm ta đủ lớn để chấp nhận, chuyển hóa khổ đau thì ta mang lại niềm vui không chỉ cho mình mà còn cho mọi người xung quanh.

Phán xét người khác

 

?
Làm sao con có thể khắc phục việc hay phán xét người khác?


!
Khi nhìn vào người nào đó, nếu chúng ta nhìn đủ sâu thì hiểu rằng, một cá nhân được cấu thành từ nhiều yếu tố: xã hội, giáo dục, bố mẹ, tổ tiên, văn hóa… Nếu chúng ta không thấy được tất cả các yếu tố này, chúng ta chưa thấy được người này một cách đầy đủ. Nếu người ấy có khuynh hướng đối xử một cách tiêu cực, điều đó không nghĩa là người ấy thích cư xử như vậy, mà họ chính là nạn nhân của sự trao truyền. Những hạt giống tiêu cực trong bản thân người đó có thể đã được trao truyền bởi xã hội, cha mẹ, tổ tiên hay văn hóa.

Khi nhận ra điều này, bạn sẽ dễ khởi lòng thương đối với người ấy hơn. Rồi thì bạn sẽ ít bị thúc đẩy bằng định kiến phán xét hơn, và mong muốn làm một điều gì đó để thay đổi môi trường, văn hóa để thế hệ kế tiếp sẽ không là nạn nhân của sự truyền trao. Thay vì bực mình, bạn lại mong muốn hành động vì tình thương.

Khi nhìn sâu vào bản thân và chú ý đến một trong những sức mạnh của bạn, dù đó là tài năng, kỷ năng hay sự hạnh phúc, bạn cũng biết rằng, bạn đã thừa kế nó từ tổ tiên, cha mẹ, văn hóa… Bạn là sự tiếp nối của họ, họ đã truyền trao cho bạn. Tương tự như vậy, bạn sẽ hiểu được những điều tiêu cực trong bản thân như sợ hãi, giận hờn và sự phân biệt mà có thể cha mẹ và tổ tiên đã truyền trao.  Bố mẹ và tổ tiên của bạn đã không thể chuyển hóa chúng, nên họ đã truyền trao lên người bạn những gia tài ấy. Nhưng bạn thì có cơ hội chuyển hóa để không chuyển tiếp những tập khí tiêu cực cho con cái mình. Bằng cách quán chiếu bản thân và người khác như thế sẽ cho bạn sự hiểu biết, tình thương yêu và nỗ lực để chuyển hóa.

Nhận diện tập khí xấu

?
Làm sao chúng ta có thể nhận diện những tập khí xấu và chuyển hóa chúng?

 

!
Những tập khí (thói quen) tiêu cực luôn cố gắng biểu hiện, nhưng nếu bạn chú tâm, bạn sẽ nhận biết được nó. Chánh niệm giúp chúng ta nhận biết những tập khí được trao truyền từ tổ tiên và cha mẹ hoặc huân tập trong suốt thời thơ ấu của chúng ta. Thường thì chỉ cần nhận biết nó, nó sẽ ngừng chi phối chúng ta. Giả sử bạn có tập khí bị cuốn vào trạng thái vội vàng hấp tấp khi làm những việc như đi mua sắm hay nấu nướng. Bằng chánh niệm, bạn nhận biết bạn đang hối hả và làm rơi đổ nhiều thứ, bạn đang cố gắng hoàn tất thật mau. Khi đó bạn sẽ nhận thức rõ rằng tập khí của sự hối hả đã biểu hiện. Vì vậy, bạn thở vào, thở ra một cách chánh niệm và tự nhủ: “Tập khí yêu dấu của tôi ơi, em lại đến nữa rồi”. Và ngay khi nhận ra, lập tức nó sẽ mất khả năng chi phối bạn. Nếu nó trở lại, bạn cứ thế mà thực tập rồi tập khí xấu ấy sẽ giảm dần sự chi phối. Không phải chiến đấu với tập khí của mình đâu, bạn chỉ nhận biết, mỉm cười thôi! Mỗi lần bạn nhận ra nó, nó sẽ yếu đi một chút. Cuối cùng thì nó không thể chi phối bạn nữa!

Sống trong hiện tại với những hoạch định

 

?
Làm thế nào để kết hợp sự thực tập chánh niệm, sống trong hiện tại với những hoạch định cho cho tương lai?


!
Thực tập chánh niệm không ngăn cản chúng ta hoạch định cho tương lai. Tốt hơn hết là không đánh mất mình trong sự mù mờ và sự sợ hãi tương lai. Nếu chúng ta đã xác định đúng đắn trong hiện tại thì chúng ta có thể mang cả tương lai về hiện tại và hoạch định. Chúng ta không nên đánh mất hiện tại khi nghĩ về tương lai. Thực ra, hiện tại dung nhiếp cả quá khứ lẫn tương lai. Chất liệu cấu thành tương lai chính là hiện tại. Vận dụng hiện tại một cách tốt nhất là tất cả những gì cần chuẩn bị cho tương lai. Nm bắt hiện tại bằng cả sự chú tâm và sự khéo léo chính là xây dựng tương lai cho mình rồi đấy thôi!

Dừng việc luôn suy nghĩ

 

?
Bất cứ khi nào tôi làm điều gì, tâm trí tôi cứ hướng về tương lai cho việc kế tiếp và quay về quá khứ với việc đã qua. Làm thế nào để dừng việc luôn suy nghĩ?

!
Khi bạn nhận cùng lúc nhiều bức thư, bạn phải quyết định xem nên đọc bức nào trước. Tuy bạn muốn đọc hai bức thư cùng một lúc bởi chúng đều quan trọng. Cuối cùng thì bạn vẫn phải làm một quyết định là chọn một bức đọc. Và sau khi đã quyết định chọn một bức thì bạn chỉ chăm chú đọc nó. Như khi bạn đang băng qua một chiếc cầu thì đừng nghĩ về chiếc cầu khác vì cuối cùng rồi bạn cũng sẽ  băng qua nó thôi, nhưng hãy băng qua chiếc cầu này trước đã. Đây chính là cách thực tập. Luật sư chỉ nghĩ về thân chủ mà anh ta đang làm việc, không bận tâm đến thân chủ kế tiếp sẽ là ai. Bác sĩ chỉ nghĩ về bệnh nhân trước mặt mình. Đây là sự tập trung (định), sự chú tâm (chánh niệm), một cái tâm chuyên nhất (nhất tâm). Nếu bạn chưa rèn luyện được khả năng tập trung tinh thần vào một đối tượng duy nhất thì sự phân tán (tán tâm) và sự nhiễu loạn (trạo cử) sẽ chi phối. Bạn nên rèn luyện sự có mặt một trăm phần trăm bây giờ và ở đây.

Không cảm thấy đủ

?
Sự mong muốn thành công đã mang đến quá nhiều đau khổ và bận rộn. Không điều gì con làm mà cảm thấy đủ cả. Làm thế nào con có thể tạo sự an lạc cho bản thân?


!
Phẩm chất của hành động của bạn phụ thuộc vào phẩm chất sự có mặt của bạn. Đề nghị bạn hăng hái để hiến tặng hạnh phúc, làm cho người khác hạnh phúc. Đó là việc làm tốt đẹp. Nếu bạn không hạnh phúc, bạn sẽ không thể làm điều đó. Để tạo hạnh phúc cho người, chính bạn phải hạnh phúc trước. Vì thế, giữa hành động và sự có mặt có một sự kết nối. Không thành công cho sự có mặt, bạn sẽ không thể thành công cho hành động. Nếu bạn cảm thấy mình không đi đúng đường, hạnh phúc sẽ không có mặt. Điều này rất đúng cho mọi người. Nếu bạn không biết bạn đang đi đâu, bạn sẽ đau khổ. Vấn đề quan trọng là nhận biết con đường của mình và biết lối đi đúng cho mình.

Hạnh phúc nghĩa là cảm thấy lúc nào mình cũng đang đi con đường đúng đắn. Bạn không cần đến cuối con đường để có hạnh phúc. Con đường đúng sẽ hướng dẫn đến những lối đi rất cụ thể mà bạn sống cho mình trong mỗi phút giây. Trong đạo Bụt, chúng ta nhắc đến Bát chánh đạo (con đường với tám sự chân chánh): chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định. Nó có thể giúp chúng ta sống “bát chánh” cuộc sống hằng ngày trong từng phút giây. Điều đó không những làm chúng ta hạnh phúc mà còn làm cho mọi người xung quanh chúng ta hạnh phúc. Nếu bạn thực tập con đường này, bạn sẽ trở nên rất vui vẻ, rất tươi mát và rất thương yêu.

Hãy nhìn cái cây trước sân xem! Cái cây dường như không làm gì. Nó đứng đó mạnh mẽ, mát mẽ và xinh tươi và mọi người hưởng lợi từ nó. Đó là điều kỳ diệu của sự có mặt. Nếu một cái cây không phải là một cái cây, chúng ta sẽ gặp khó khăn. Nhưng một cái cây chỉ là một cái cây thì chúng ta có hi vọng và niềm vui. Đó là tại sao nếu bạn là chính bạn thì đó là một hành động rồi. Hành động dựa trên nền tảng của phi hành động. Hành động chính là có mặt.

Có người làm rất nhiều điều nhưng cũng chính là người gây ra nhiều rối rắm. Họ càng cố gắng giúp, họ càng tạo ra nhiều khó khăn cho dù họ có quyết tâm cao nhất. Tốt hơn là đừng quá cố gắng mà chỉ nên có mặt. Rồi thì an lạc và tình thương có mặt mỗi phút giây. Dựa trên sự thiết lập đó, mọi thứ bạn nói và làm chỉ có thể mang lại hữu ích. Nếu bạn có khả năng làm giảm khổ đau của ai đó, nếu bạn có thể làm cho họ cười, bạn sẽ nhận rất nhiều hạnh phúc. Khi bạn làm việc có ích, hữu dụng cho xã hội, bạn sẽ hạnh phúc. Khi bạn có con đường và bạn thưởng thức mỗi bước chân trên con đường của mình, bạn thấy rằng sẽ không cần trở thành người nào khác.

Trong đạo Bụt, chúng ta có thực tập vô nguyện. Nếu bạn đặt một mục đích ở phía trước, bạn sẽ chạy theo suốt cuộc đời. Và hạnh phúc sẽ không bao giờ có được. Hạnh phúc chỉ có mặt khi bạn ngừng chạy theo và coi trọng phút giây hiện tại và bản thân. Bạn không cần là ai khác vì bạn là một điều kỳ diệu của cuộc sống rồi.

Cảm thấy tội lỗi khi không có gì để làm

Câu hỏi:

Cảm thấy tội lỗi khi không có gì để làm. Không làm gì có được không?

Trả lời:

Trong xã hội chúng ta, chúng ta luôn có khuynh hướng xem sự rảnh rỗi như là một tiêu cực, thậm chí xấu xa. Nhưng thật ra khi đánh mất mình trong công việc là chúng ta đã làm giảm phẩm chất cuộc sống. Gìn giữ bản thân là điều quan trọng giúp duy trì sự tươi mát, tâm trạng tốt đẹp, niềm vui và lòng thương yêu. Trong đạo Bụt, chúng ta nuôi dưỡng sự vô nguyện. Trong truyền thống đạo Bụt, một người lý tưởng, một A-la-hán hay một Bồ-tát là một người vô sự. Ta nên học làm thế nào để thật sự có mặt và không làm (bận rộn) gì cả. Hãy cố gắng dành một ngày không làm gì. Chúng ta gọi đó là một ngày làm biếng. Tuy nhiên, nhiều người trong chúng ta đã quen với việc chạy quanh hết chỗ này đến chỗ khác thì việc dành ra một ngày làm biếng thật sự là một việc làm khó khăn. Chỉ cần có mặt đó là điều không dễ chút nào đâu! Nếu bạn có thể hạnh phúc, buông thư và mĩm cười khi bạn không làm gì (vô sự, làm biếng) thì bạn là người khá mạnh mẽ rồi! Không làm gì (vô sự) mang lại phẩm chất của sự có mặt là một điều cực kỳ quan trọng. Do đó, không làm gì thật ra là làm việc. Xin viết xuống và trang trí trong nhà của bạn: “Không làm tức là làm”.

Phải làm gì với cuộc sống

Câu hỏi:

Con không biết phải làm gì với cuộc sống của chính mình. Con bị lôi kéo vào nhiều hướng khác nhau, nhưng lại chưa bao giờ kiên trì được với bất kỳ điều nào, luôn cảm thấy bất hạnh và hoang mang. Điều gì có thể giúp con bây giờ?

Trả lời:

Thỉnh thoảng, chúng ta trồng hoa hồng từ những cành giâm, biết rằng cành đó không có rễ. Chúng ta đặt những cành giâm vào đất ẩm. Nếu chúng ta đặt cành đó với thời gian đủ lâu trong điều kiện đất đủ ẩm và giàu chất dinh dưỡng thì nó sẽ vững chắc và đâm rễ. Bạn cũng có khả năng để trở thành một bụi hồng xinh tươi. Và bạn cũng cần ở trong đất một thời gian đủ lâu để rễ của bạn phát triển mạnh.

Chúng ta đã quen thấy khổ đau như điều gì đó tiêu cực. Chúng ta hãy học nhìn khổ đau như điều gì đó tích cực. Trong lời dạy của Bụt, khổ đau được gọi là khổ đế (sự thật về khổ), và chúng ta có thể học rất nhiều từ đó. Một con người nên có khả năng đối diện với cả khổ đau và hạnh phúc. Cả hai luôn có mặt bên nhau. Khổ đau không có thì hạnh phúc cũng không. Tất cả chúng ta luôn có khuynh hướng tự nhiên là tránh né khổ đau và điều đó không tốt cho ta chút nào. Không có khổ đau, chúng ta không thể trưởng thành như một con người, chúng ta không thể học được cách để trở nên hiểu biết hơn và thương yêu hơn. Đó là lí do chúng ta học nhận biết khổ đau và ôm ấp nó. Chừng nào mà bạn tiếp tục cố gắng tránh né nó bạn sẽ vẫn tiếp tục khổ đau.

Nhiều người đã mãi lang thang tìm kiếm chính mình trong điều kiện không có gốc rễ. Nên bạn rất cần một môi trường thích hợp, đúng loại đất mà từ đó có thể đâm rễ. Tăng thân, một tập thể huynh đệ thương yêu dùm bọc nhau sẽ cho bạn sự hỗ trợ đúng đắn và bạn sẽ tìm lại mình rất sớm. Sẽ không mất nhiều thời gian để cành giâm trở thành bụi hồng đâu.

Thực tập

Tại sao dùng chữ đạo Bụt?

Tại sao dùng chữ đạo Bụt ?

Sư Ông Làng Mai trả lời: Sở dĩ chúng tôi dùng chữ đạo Bụt mà không dùng chữ đạo Phật, vì chúng tôi nghĩ rằng chữ Bụt có tính dân tộc hơn chữ Phật. Các nước chung quanh chúng ta đều còn gọi Buddha là Bụt. Dân Việt Nam cho đến thế kỷ thứ XIII- XIV vẫn còn gọi Buddha là Bụt. Chỉ từ khi quân Minh sang chiếm nước ta, chúng ta mới bắt đầu bắt chước họ gọi là Phật thôi. Nếu quý vị đọc Đắc Thú Long Tuyền Thành Đạo Ca của vua Trần Nhân Tông, quý vị thấy rằng ngài vẫn dùng chữ Bụt. Tổ thứ ba của phái Trúc Lâm ngài Huyền Quang cũng dùng chữ Bụt.

Thiền sư Khuy Cơ là đệ tử lớn của Tam Tạng Pháp sư Huyền Trang nói: Chữ Buddha đáng lý phải dịch là Bụt Đà nhưng người ta đã dịch lầm là Phật. Chính những vị cao tăng bên Trung quốc đời Đường đã thấy. Như vậy sự sai lầm của một nước không có lý gì một nước khác cũng phải sai lầm theo? Chúng tôi đã cương quyết sử dụng chữ Bụt và đạo Bụt. Nếu chúng ta cần dùng danh từ Hán Việt thì chúng ta dùng Phật giáo, còn nếu đạo là đạo Bụt. Ngày Phật đản hay là ngày đản Bụt, Phật tử hay là con Bụt. Như vậy ngôn ngữ của chúng ta được giàu có thêm lên vì chúng ta không bỏ chữ Phật mà chúng ta phục hồi được chữ Bụt. Trong tác phẩm Đường Xưa Mây Trắng, chúng tôi sử dụng chữ Bụt và chữ Bụt có vẻ thân thương, gần gũi hơn chữ Phật nhiều lắm. Chắc quý vị cũng biết rõ là trong kho tàng truyện cổ tích, ca dao của nước ta, dân chúng vẫn còn duy trì cách gọi Buddha là Bụt.