Nắng chiều tuy muộn nhưng thật đẹp. Cái nắng của Thâm Tâm làm cho người ta đứng lặng đi mà chiêm ngưỡng. Nắng về trên những rặng thông, vàng óng ả. Nắng đọng lại trong những hạt mưa đọng trên lá, đẹp như pha lê. Nắng phết lên tường, hiện lên những đường nét cổ kính rêu phong.
Tôi không có ý đợi em, nhưng em đã đến. Trên mặt còn dính chút bụi trần pha lẫn chút ngây ngô, khờ dại. Vai mang ba lô rón rén theo ba đi vào phòng khách. Tôi mời hai bố con ngồi chơi ở Lạc Nghĩa Đường. Cái nắng chiều dễ dàng để tôi đưa hai vị khách vào câu chuyện.
Người bố đã đến đây từ khi ông còn là một cậu bé, bây giờ ông đã ngoài ngũ tuần, ông đến đây để cào rác thông về nấu cơm. Bây giờ, cảnh chùa đã đổi khác, nhưng ông nói: “Lạ lắm, tôi thấy như là mới hôm qua, cái bình an ở núi đồi Dương Xuân nó vẫn còn đây.”
Ông đến đây và đưa cậu con trai đến xin ở ít hôm. Nó có một ít vấn đề trong cuộc sống, và ông tin rằng ở đây là nơi có thể giúp đỡ cho con ông. Sau đôi lời hỏi thăm, tôi đưa hai người đến gặp sư huynh của tôi. Người rất hoan hỷ đồng ý. Đây cũng là chuyện dĩ nhiên thôi, vì chúng tôi là người tu nhưng cũng là những người bác sĩ.
Trong ngày đầu, tôi để cho em có rất nhiều không gian, tôi chỉ chia sẻ cho em cách trở về theo dõi hơi thở, lắng tai nghe và tập tiếp xúc với sự sống đang diễn ra xung quanh em. Đến ngày thứ hai, em vui hơn và dễ dàng đến với những người xung quanh. Em xuống bếp giúp đội nấu ăn, đi quét lá, đá bóng, chạy bộ, đi dạo, uống trà. Kết quả đến nhanh hơn tôi tưởng. Bởi vì đằng sau những nụ cười ấy, em có một quá khứ như một khối tơ vò không gỡ ra được.
Bước vào tuổi 15, cái tuổi của thần tiên, nhưng với em không được như vậy. Gia đình em đi kinh tế mới, cuộc sống cũng tạm đủ nhưng thiếu đi sự đùm bọc và chở che của người thân. Dù nghèo khó nhưng được sống trên mảnh đất “chôn nhau cắt rốn” thì vẫn hơn. Lên lớp tám, em là một học sinh giỏi, dễ thương và hiền của lớp, nhưng suốt học kỳ I không có tuần nào là em không bị đánh chảy máu cam, đánh không cần lý do, chỉ vì cái tội không có tiền nộp cho tụi đầu sói. Có nhiều lần em đã phải lấy trộm tiền đi chợ của mẹ đưa cho tụi nó, những hôm ấy em mới được yên thân, nhưng em không thể lấy hoài như vậy được. Mồ hôi, sức lực của cha mẹ làm quanh năm mới chắt chiu đủ tiền sinh hoạt cho cả gia đình. Ở cái nơi “tứ xứ” này, biết đâu là người thân để mà nương tựa.
Thế rồi, em đổi kiểu suy nghĩ, đổi tốt thành xấu, em gia nhập băng đảng để thoát khỏi thân phận yếu đuối. Cuộc sống từ đây đưa em sang một hướng khác. Từ một học sinh giỏi, em rớt xuống học sinh trung bình ở học kỳ II, từ dễ thương em trở thành hung dữ, em giờ không lấy tiền của mẹ nữa mà đi lấy của người khác. Trong sâu thẳm của tâm hồn, có ai đó nói với em rằng, em có bản lĩnh, có sự trưởng thành vì bây giờ em đã biết uống rượu, hút thuốc, cờ bạc và nhất là không còn bị ai bắt nạt như trước đây. Em thỏa mãn với cuộc sống hiện tại mà không biết rằng mình đang đi vào những nẻo đường đen tối của cuộc đời. Em như một con cá, cố gắng nhảy nhưng không thể nào thoát ra khỏi chiếc lưới.
Bao lần em muốn khóc, nhưng những khối khổ đau vẫn còn nghẹn ngào, mắc kẹt ở đâu đó mà chưa chảy thành dòng. Tôi vẫn lắng nghe và cầu mong cho em được khóc một lần, lòng em sẽ nhẹ hơn.
Một ngày đó, bố nhờ em lên thị xã để mua một ít đồ, vô ý làm sao em quên khóa cổ, vậy là ai đó “mượn” mất chiếc xe Dream II. Lòng ngổn ngang trăm mối, bần thần, hồi hộp, lo lắng. Làm mất một chiếc xe là một vấn đề lớn, lớn như thế nào thì em không biết nhưng em biết chắc có một cơn bão đang kéo đến. Về tới cổng, em ước gì có một phép lạ, có một ai đó có đủ hiểu biết để thông cảm cho em, nhưng không, cái mà em nhận được là một trận mắng. Tội cho ông bố, chiếc xe là phương tiện sinh sống, đi lại của cả gia đình, chắt chiu lắm mới có được. “Mày là cái đồ vô tích sự, mày là…”.
Nói đến đây, em bật khóc, tôi mừng quá, em được khóc rồi. Nói đời là bể khổ nhưng đâu phải chàng trai nào cũng được khóc. Tự cho mình là nam nhi, gói khổ đau lại không cho nó chắp cánh bay cao. Tôi để cho em khóc, mãi nhìn em mà quên mất đưa khăn giấy cho em, cho đến khi em đưa tay lên quẹt nước mắt, tôi mới nhớ mình có khăn giấy trong túi. Ôm cả khối khổ đau trong lòng, cái khổ đau này không phải là khổ vì mình làm mất xe, cái khổ này nó còn nặng nề hơn, đó là sự trách móc, giận hờn của người mình thương. Mình cần có sự cảm thông mà không có, mình đưa tay cố bám víu vào một cái gì đó để đứng lên nhưng không có, vậy là em quyết định bỏ nhà ra đi vào lúc đêm khuya. Em không biết sẽ đi về đâu, nhưng em cần nghỉ ngơi, em thấy ngột ngạt trong ngôi nhà ấy. Tội cho ông bố. Mất xe, bây chừ rồi mất luôn cả đứa con.
Nói đến đây, em lại òa lên khóc, tay ôm mặt và toàn thân run theo tiếng nấc. Tôi nghẹn ngào nhìn em, chưa biết làm sao thì tiếng chuông điện thoại của em reo lên. May quá! Tôi liền nắm lấy hơi thở, bình tĩnh. À! Đã có cách giải quyết rồi. Nếu cứ để em khóc hoài trong khi năng lượng chánh niệm chưa vững vàng thì chỉ làm em càng chìm đắm trong quá khứ đau thương. Thế là tôi mời em đi ra vườn, tôi bước thật chậm và vững, em cũng bắt chước tôi, thở vào… chậm, thở ra… vững vàng.
Tuần sau, tôi sắp xếp được một buổi ngồi chơi với hai bố con bên bờ hồ Sao Mai. Gió chiều thật mát, cỏ thật xanh. Buổi ngồi chơi thật dễ chịu khi ông bố bắt đầu kể về tuổi thơ của mình. Đó là một làng quê ít ruộng nhiều rừng và không gian thì bao la. Tuổi thơ của ông thật đẹp, cho đến khi 18 tuổi ông phải xa quê đi kinh tế mới.
Cuộc sống thật nhiêu khê!…
Ông mỉm cười và nhìn cậu con trai rồi nhìn tôi: “Hy sinh đời bố củng cố đời con thầy à, nhưng bây giờ tôi thấy phương châm này phải đổi mới. Hy sinh đời bố thì cũng hy sinh luôn cả đời con. Tôi đã không có đủ thương yêu để chăm lo cho cả gia đình vì mải mê công việc”. Ông nói mà lòng nghẹn ngào. “Hy sinh là mất mát nhưng chưa hẳn đã là tình thương. Có tiền thì mua được tất cả, nhưng cũng phải đánh đổi nhiều thứ để có tiền, cuối cùng vẫn là con số không”. Ông nói và hai bàn tay nắm lại thật chặt như muốn ghi sâu vào trong lòng những điều mình muốn nói ra.
Tôi lắng tai nghe ông nói mà những dòng cảm xúc cứ chạy rần rần khắp cả người, tôi hay bị như vậy khi có điều gì đó chạy tuột thẳng vào tim. Nhìn sang cậu con trai, tôi thấy hai hàng nước mắt chạy dài trên má từ hồi nào.
“Ba… xin lỗi… con trai!”
Câu nói hơi ngượng, nhưng cũng được. Vì đã bao giờ ông nói được câu ấy đâu. Đây là lần đầu tiên. Sở dĩ ông nói được như vậy vì chiều qua tôi đã kể cho ông nghe những nỗi khổ niềm đau của cậu con trai mà nó chịu đựng trong năm năm qua. Từ hồi đi học, nhập băng đảng, bỏ nhà ra đi, nỗi khổ khi học nghề ở Sài Gòn….. cho đến khi ông tìm được nó. Nhưng có lẽ cảm động nhất là bức thư nó viết cho ông tối qua. Bức thư mà nó muốn làm mới với bố. Chắc trong thư em nó cũng đã tâm sự nhiều cho ông.
Nghĩ rằng chỉ ở mấy hôm, ai dè chàng thanh niên đã ở luôn hai tuần. Đó cũng là thời gian đủ để cậu mở lòng ra làm mới với bố. Chỉ có cách đó thì vết thương trong tâm cậu mới được chữa lành và sự truyền thông giữa cậu với bố mới được nối lại. Cũng nhờ phước đức của ông bà còn lớn nên họ đã được trở về…
Tối nay trăng lên thật đẹp, trăng rằm mà. Ngắm trăng và thưởng thức một ly trà Oolong thơm, tôi thấy đời thật thảnh thơi. Hai bố con đã đi từ tuần trước, nhiều kỷ niệm vẫn đọng trong tôi. Tôi thật sự muốn nói lời cảm ơn hai bố con họ thật nhiều. Họ đến và làm cuộc sống của tôi thêm ý nghĩa. Tôi thương họ vì họ đã sống cho tôi. Và tôi cũng nguyện sẽ sống cho họ, sống cho thật đẹp.
Cuộc sống lại bắt đầu…
Có lẽ thoải mái và tuyệt vời nhất chính là được nhìn những gương mặt yêu mến, hạnh phúc, thoải mái của các sư cô, sư thầy, từ nhỏ tuổi đến lớn tuổi, ai ai cùng đều thật dễ thương và mình thì lúc nào cũng muốn dừng lại để chào hay mỉm cười với họ. Ôi, cuộc sống thường ngày, hiếm có làm sao những khoảnh khắc, những nụ cười chạm mặt chớp nhoáng như thế. Không phải nhìn thấy sự nhăn nhó, đăm chiêu, nặng nề là may lắm rồi; chứ còn lơ đãng thì… cứ như ở đô thị người ta đều mơ ngủ…
Nó là một con mèo kháu khỉnh, còn rất trẻ, nếu tính theo tuổi của bé thì chắc là nó hơn bé chừng 8 hay 10 tuổi (bé năm nay lên 8). Vậy là nó chừng 16-18 tuổi thôi. Lông nó trắng muốt, có những đốm đen, bụng hơi xệ xuống một chút, vì vậy lưng nó cũng hơi võng xuống dưới sức nặng của cái bụng, giống như một con heo mọi vậy. Mặt nó có vài đốm đen nho nhỏ gần miệng, trông hơi giống như những cái mụt ruồi, nhưng to hơn nhiều.
Sau một vài ngày kình nhau, con Muni đã “đơn phương giải giáp” và “rút lui có trật tự” qua bên nhà Giếng Thơm cách xóm Mới một cái nhà của hàng xóm, để cho con Chanh được hoàn toàn tự do.
Tôi không thể không khóc khi chứng kiến tận mắt hai học trò của mình xuất gia. Trước giờ phút này, em Thuận quê Nam Định và em Thu Nhi – sinh viên của tôi mấy năm trước khi còn là sinh viên của Đại học Duy Tân, TP Đà Nẵng, thành viên CLB yêu sách Thái Hà – còn gọi tôi là thầy. Còn sau khi xuất gia, các em chính thức trở thành sư chú Chân Trời Phạm Trú và sư cô Chân Trăng Chí Nguyện. Từ nay tôi gọi các em là thầy, là sư cô thay cho các em vẫn gọi tôi là thầy trước đây. Tôi nhớ rằng trong những ngày trước của khóa tu, tôi mặc đồ nâu còn các em mặc áo tràng lam, còn ngày xuất gia tôi quyết định mặc áo lam trong khi các em chuyển sang mặc bộ đồ nhật bình nâu và được nhận y vàng để đắp khi có khóa lễ. Xúc động lắm khi đổi vai. Xúc động lắm khi thấy các trò tiến bước xa hơn, nhanh hơn thầy.
Con nhắm mắt lại, thế giới bên trong con dừng lại và lắng nghe trái tim tâm tình:
Đối với văn hóa Việt Nam, hình ảnh của ngọn lửa đi đôi với hình ảnh gánh nước. Gánh nước đêm ba mươi. Có nhiều địa phương ở Việt Nam, đêm ba mươi gánh nước là một nghi lễ. Dù cho mấy cái chum, cái lu trong nhà đầy rồi thì mình vẫn đi gánh nước ở giếng như thường. Và đêm ba mươi người ta gặp nhau ngoài giếng, gánh một gánh nước cuối cùng, và người ta kể chuyện cho nhau nghe. Người ta nói hy vọng của nhau đối với một năm mới tới. Do đó gánh nước đêm ba mươi trở thành một đề tài thi ca. 
Này bạn, có khi nào bạn đang ngồi chơi trên một bãi cỏ thì bỗng nhiên có một con chim đáp xuống gần bên. Đó có thể là một con chim sẻ, một con chim sâu, hay một con bồ câu. Nó mổ mổ gì đó, chắc là ăn hạt cỏ, thật dễ thương. Nó đang từ từ đi về phía bạn. Bạn không dám thở mạnh, không dám nhúc nhích. Bạn thích quá vì nó càng lúc càng gần chỗ bạn, tưởng như chỉ cần đưa tay ra là bạn có thể vuốt bộ lông rất óng mượt của nó. Bây giờ thì bạn không dám đến cả chớp mắt, bởi vì bất cứ một cử động nào dù là nhỏ nhất của bạn cũng sẽ làm nó hốt hoảng bay đi mất. Trong lòng bạn lúc ấy hẳn là vui lắm. Có cả một chút âu yếm, thương thương nữa. Đúng không?
Tại sao vậy bạn nhỉ, tại sao chúng ta lại thích đến gần các con thú dễ thương hay đến gần một em bé? Có lẽ tại vì trong em bé hay trong những con thú ấy hoàn toàn không có sự tính toán nào cả, chỉ có một cái gì đó thật tươi mát, trong sáng, ngây thơ, hồn nhiên, tin cậy mà khi tiếp xúc, mình thấy ở trong lòng tươi mát, dễ chịu, thư giãn, không cần phải đề phòng hay đối phó gì cả. Chúng nó rất dễ thương và rất tự nhiên. Rất là thích, có đúng không bạn? Trong trường hợp mà chúng tự đến gần mình thì lại càng thích hơn nữa. Bạn nhớ lại mà xem, thí dụ như tự nhiên lúc bạn đang ngồi với rất nhiều người mà em bé không đi đến gần ai hết, nó lại đến gần bạn và cho phép bạn ôm nó, có phải là bạn thích “mê tơi” không? Bạn cảm thấy nó tin mình, nó thích mình hơn những người khác, có đúng không?
Ở vườn của đứa bạn mới quen, bạn thấy vô khối các cây mà bạn thích, thí dụ như mấy cây ổi, cây xoài hoặc cây mận đang có trái. Nếu mà mấy cây đó biết chạy như con chó thì chắc chắn là chúng sẽ không cho bạn đến gần đâu. Phải một thời gian sau, khi đã quen với bạn rồi thì may ra chúng mới cho bạn vuốt ve một cái. Tưởng tượng mấy cái cây đó, khi bạn đến gần chúng vội chạy ra góc vườn khác đứng, rồi khi bạn đi theo thì chúng lại chạy tiếp qua chỗ khác… Thử nghĩ mà xem… Mấy cánh rừng sẽ chạy dạt đi khi có ai đó đi vào, chỉ còn mặt đất trơ trọi, bởi vì cỏ cũng chạy theo luôn … Nhưng mà chắc là buổi tối, khi mình về rồi thì chúng sẽ trở lại, bạn có nghĩ vậy không? Nếu việc này mà là sự thật thì biết đâu chừng việc phá rừng sẽ hạn chế hơn, rừng cây sẽ có nhiều cơ hội được sống sót hơn bạn nhỉ…
