“…Mười năm xưa đứng bên bờ dậu,
Đường xanh hoa muối bay rì rào,
Có người,
Lòng như khăn mới thêu….” -T.C.S-
Những ngày cuối cùng của mùa Thu thật lạnh. Không biết là ở phương Tây người ta có ngày lập đông hay không nhưng chỉ cần tinh ý một chút là đã có thể cảm nhận phảng phất sự có mặt của mùa Đông trong những cơn gió và cơn nắng cuối Thu này. Mà không phải là ai cũng có cái tinh ý ấy. Như tôi chẳng hạn, mười năm trước tôi đâu có cái ý niệm lập đông ở xứ này. Với tôi lúc ấy, lập đông là khi những cơn lụt đã đi xa, thay vào đó là sương mù mỗi sáng. Lập đông ở xứ tôi còn có những cơn mưa lạnh buốt, không lớn mà dai dẳng, có khi dài tới mấy ngày. Ngày tôi đến xứ này chỉ là một ngày cuối Thu bình thường, nhưng với tôi nó đã như là một ngày trọng đông!
Ngày ấy rất lạnh. Tôi và chị tôi được xe hơi của quý thầy đón về Làng sau mấy mươi giờ lênh đênh trên … trời. Thật vậy, đó là lần đầu tiên chị em tôi làm một chuyến đi xa như vậy. Và thật sự, chuyến đi ấy thật xa, chuyến đi ấy đã đưa chị em tôi đi thật xa. Nhưng đó là chuyện sau này, chuyện bây giờ là mùa Đông, mùa Đông đầu tiên của tôi. Ngày ấy rất yên. Xóm Hạ đón chị em chúng tôi chỉ có một sư cô, một sư cô bình dị, rất tu, rất chùa. Đó là ấn tượng đầu tiên của tôi về một sư cô Làng Mai. Tôi đã đi tu khá lâu trước đó, và trong ấn tượng của tôi, những sư cô tôi biết ít người có được những cái “rất” nơi sư cô đầu tiên tôi gặp ở Làng. Có người thì rất chùa, rất bình dị nhưng nhìn kỹ thì chẳng có vẻ gì là rất tu cả; có người thì rất tu nhưng không có chút gì là rất bình dị và cũng chẳng có chút chùa nào; và cũng có người chẳng có chút chùa, chút tu hay chút bình dị nào hết. Cố nhiên trong số những người nữ tu tôi từng gặp trước đó thi thoảng cũng có người biểu hiện những cái “rất” ấy, nhưng phần lớn là thoáng qua và một phần là do tôi gượng ép mà ban cho. Những cái “rất” kia lại thể hiện một cách rất thiệt thà nơi người nữ tu tôi gặp đầu tiên ở Làng ấy.
Xe đỗ trước cửa một căn nhà đá thấp với một cửa vào ra bằng kính mà sau này tôi sẽ gọi là nhà ăn. Một bụi trúc xanh rất thấp quét những cái ngọn non choẹt vào vách đá xào xào theo từng cơn gió lạnh, đến nỗi làm cho đầu những ngọn trúc toe ra như một đám chổi. Loài trúc này thật lạ, thấp, thân nhỏ, nhưng lá lại rất xanh. Xe đỗ một hồi mà chẳng thấy người nào ra, tôi không biết là xe đã tới nơi. Tôi nghĩ rằng thầy tài xế dừng xe lại ở đây để hỏi thăm người dân chuyện gì đó, trên đường, thầy cũng dừng lại vài lần như vậy rồi. Vì vậy mà chị em tôi cũng ngồi im trong xe, không lên tiếng hay tỏ vẻ gì là muốn xuống xe cả. Đối diện với cái nhà đá thấp có đám trúc rất xanh ấy là một căn nhà đá nhỏ hơn, thấp hơn và lại được phủ kín bởi một đám dây leo trần trụi không một chiếc lá. Đám dây leo màu xám đen như một bầy rắn đói tìm ăn trên cái mái ngói ẩm ướt đầy rêu. Nhìn xuống cái sân nện đá trắng, tôi ngỡ ngàng tròn to mắt với những chiếc lá hình trái tim có cái đuôi dài màu vàng tươi đang theo gió rượt nhau trên sân rồi nằm yên bất động khi gió ngừng. Tôi dõi mắt theo những đám lá ấy thì nhìn thấy một hàng gốc cây trắng, thân chỉ to bằng bắp tay nằm dọc theo con đường trải sỏi trắng này. Trên cây, hàng vạn chiếc lá vàng hình trái tim đang vẫy, phản chiếu cái nắng buổi chiều mùa Thu rất trong, rất tươi. Cuối hàng cây ấy là một sườn đồi thoai thoải phủ cỏ xanh, dưới ấy là một cái hồ thì phải và trên sườn dốc đối diện là một vườn cây trụi lá. Sau này tôi mới biết hàng cây đó là bạch dương và bên kia hồ sen còn có một rừng bạch dương nữa. Và cái vườn cây trần trụi ấy chính là vườn mận, chính là Làng Mai. Tôi chưa kịp nhìn thấy những cây sồi cổ thụ phía sau đám tre đối diện với cái nhà đá nhỏ thì đã nghe tiếng cửa xe mở và tiếng chào nhau nghe rất lạ của một giọng nam và một giọng nữ.
– “Xin lỗi sư em, sư chị đang nấu ăn”.
– “Chào sư chị. Đây, sư em mới của sư chị đây”. Giọng thầy tài xế.
Tôi nhìn lại, đó là một sư cô chừng 40 ngoài, nhỏ nhắn, rất tươi và mặc toàn đồ nâu, kể cả cái tạp dề nấu ăn. Có bao giờ tôi nghe người tu xưng hô với nhau như vậy trước đây? Tuy lạ, nhưng tôi lại có cái cảm nhận rằng cái cách xưng hô ấy rất người và cũng đầy cung kính. Chị tôi xuống xe trước tôi, chào sư cô rất lễ phép. Tôi cũng xuống xe, miễn cưỡng chào sư cô. Sư cô thì ngược lại, không tỏ vẻ gì là xa lạ với chị em tôi và hơn nữa, trong cung cách chào lại chị em tôi còn tỏ ra rất mực chân thành và lễ độ. Tôi thật sự đã hơi lúng túng vì thái độ chân thành và lễ độ đó. Tôi đứng nhìn thầy tài xế và sư cô ấy mang hành lý của chị tôi vào cái cửa kính của căn nhà đá thấp có bụi trúc ấy mà lòng vẫn còn lúng túng: “Đây là Làng Mai sao?”. Nếu không có cái sư cô rất bình dị, rất tu và rất chùa ấy thì tôi không tin rằng mình có thể thuyết phục được mình dù với bất kỳ lý do nào rằng đây là một ngôi chùa. Và nếu không có cái sư cô rất bình dị, rất tu và rất chùa ấy thì tôi không tin rằng tôi có thể yên lòng mà cười rồi vẫy tay chào chị tôi khi chị tôi đi vào trong cái cửa kính nhỏ bé của căn nhà đá thấp ấy. Chị tôi theo sư cô kia đi khuất sau cánh cửa, nhìn xuống mặt đất, tôi bỗng thấy rất nhiều trái tim vàng có cái đuôi bé tí không biết đã nằm quanh chân tôi tự lúc nào.
Rừng bạch dương mùa đông – Xóm Hạ
Mùa Đông này tôi đứng đây, dưới hàng bạch dương và cũng với hàng vạn chiếc lá hình trái tim này. Những cây bạch dương ngày xưa vẫn còn đấy, nhưng không phải là bằng bắp tay tôi nữa, mà có cây đã đủ một vòng tay ôm rồi. Những cây bạch dương tuy đã già đi thật nhưng vạn trái tim kia vẫn tươi vàng óng ả trong nắng như buổi chiều Thu đầu tiên. Những đám trúc không còn là những đám chổi xơ xác nữa mà đã vươn cao, và cũng vẫn như xưa, tươi xanh sáng lạn. Nhìn ra rừng bạch dương dưới chân đồi, hàng vạn chiếc lá vàng đang hợp tấu bài ca mùa Thu. Và trên đồi mận, những thân cây kia tuy vẫn trần trụi, khắc khổ nhưng tôi đã nhận ra được hình dáng và hương sắc của loài hoa trắng tinh khôi ấy. Nhìn vào ngôi nhà đá, không có dáng đi của chị tôi sau khung cửa kính, và tôi biết, chị tôi đã đi rất xa vào trong khung cửa ấy. Sau khung cửa ấy, cũng như quanh tôi, chị tôi cũng có những trái tim vàng với cái đuôi bé tí, cũng có những vườn trúc xanh tươi sáng lạn và cũng có những đồi mận ngút ngàn bát ngát không gian.
“Mười năm chân bước trên đường dài,
Gặp nhau không nói không nụ cười,
Chút tình,
Thảnh thơi như áng mây.*(1)
Mười năm khi phố khi vùng đồi,
Nhìn nhau ôi chứa chan tình người*(2)
Có một,
Dòng sông đã ra đời*(3) .” -T.C.S-
Dòng sông ấy vẫn sống động, mang trong nó những con người có những tấm lòng như như khăn mới thêu, mang trong nó hàng vạn con tim vàng óng có cái đuôi bé tí tung tăng trong gió cuối Thu, mang trong nó những ánh mắt rạng người như những chiếc lá trúc tươi xanh sáng lạn.
-Viết cho chị tôi và các bạn của chị tôi-
Làng Mai, lập đông 2010.
Ghi chú: * Những chữ in thẳng là những chữ không đúng với ca từ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. (1) Dường như hiu hắt bay. (2) cũng như mọi người. (3) qua đời.
Thầy Trung Hải
Từ lâu, tôi không còn lo lắng về em nữa. Tôi tin em, như tôi tin tưởng mùa xuân đang có mặt trên Trái Đất. Lần nào gặp mùa xuân, tôi cũng phải kinh ngạc đôi chút. Chúng ta cứ tưởng rằng mình đã biết về mùa xuân. Cũng như chúng ta thường nghĩ rằng mình đã biết về nhau. Chỉ quen nhau một thời gian, thì chúng ta đã nghĩ: “Tôi biết về người đó rồi.” Thật ra, chúng ta chưa biết nhau, cũng như chưa biết về chính mình. Mùa xuân là những giọt thời gian thật vi diệu. Tôi đón nhận mùa xuân với tất cả tấm lòng trân trọng.
Chị của em! Chiều nay, em ra ngồi ở bãi sông Hồng. Mỗi khi lòng phiền muộn, em lại về bên sông. Em không biết thói quen này hình thành từ khi nào? Phải chăng là một cách vô thức ai cũng có trong lòng mình hình ảnh một con sông? Ngồi giữa hoàng hôn thơm mát, trong không gian thanh vắng, tâm tư em trở nên lắng đọng, nhẹ nhõm. Cả một con nước lấp lánh đang êm nhẹ chảy, lững lờ trôi. Con sông bên ngoài cũng chỉ là một tạo tác của dòng tâm thức bên trong em, phải không chị? Vì em có mặt nên sông cũng có mặt. Sông chưa bao giờ rời bỏ em, luôn còn đó cho em. Chỉ cần em trở về với hơi thở, với hai nhịp vào ra thì cả thiên hà đại địa lại hiện hữu. Nhẹ nhàng và sâu lắng. Phù! Em vừa hít căng lồng ngực và thở ra một hơi thật chậm đó, chị à. Khí trời thoáng đãng. Bốn bề chỉ còn là màu nước sắc mây. Sông đã khác. Và em cũng đã khác đi chỉ trong một ánh chớp loè của thời gian. Em ngồi nghe tiếng chiều rơi. Chiếc thuyền nhỏ đã mang em sang bờ bên kia. Ngón sen em rộng mở, chắt chiu dòng mật ngọt loãng tan vào dạ. Bóng chiều cũng giang đôi tay rực rỡ ôm ấp ý thức em vào lòng. Chiều và em đi vào nhau, có trong nhau. Em đi trong ánh sáng. Em bơi giữa mặt trời. Con sông của quê hương yêu dấu. Con sông của tuổi thơ êm dịu. Em đã trở về sông Nhà Bè, sông Vàm Cỏ, sông Hương, sông Hàn. Và nay bao nhiêu bụi bám cát vương trên tấm thân hao gầy đang được tẩy xóa, gột rửa bởi sắc đỏ hồng huyền thoại, thần thánh. Màu sông đã đỏ vì mỏi đợi mòn trông người lữ khách xa quê trở về. Em đã về, đã đến. Bỏ lại sau lưng bao lo toan, tính toán, em lại là đứa bé hồn nhiên, nhỏ dại ngày nào. Đến bên sông là em đến với lòng chân thật, tính sáng soi. Không một lớp ngăn chia che dấu nào nữa. Em lại là chính em – con nai vàng ngơ ngác bên suối ngàn hiểu thấu thương sâu…
Mối tình đầu tiên
Em đã nhận ra sự thật là một đời sống phủ phê vật chất sẽ khó có thể đem đến cho em câu trả lời, chị ạ. Những dòng thu nhập, chiếc ghế êm và tấm chăn ấm chỉ làm em quên lãng, đóng khép đời mình với thế giới ngoài kia. Những đêm liên hoan, những vòng ân ái chỉ làm em ngủ vùi trong mộng mị. Và khi đêm tàn ngày tới, em giật mình nhận thấy hơi thở em khó khăn, bước chân em chới với. Ta có những thao thức, những vấn nghi. Nhưng như thế thì vẫn chưa đủ. Ta phải cần một khung cảnh, một không gian để có thể nuôi lớn, tiếp sức cho những thiện nguyện, cho ý muốn hướng thượng nơi tự tâm. Và phước đức thay, lành thay, em vẫn có được những khóa tu. Dù cho có nhiều gian khó, nhưng em vẫn có những ngày trở về.
Những ngày tại thủ đô, em đã đánh rơi mất quyển sổ tay của mình. Đó là một vật phẩm mà em luôn nâng niu gìn giữ. Nhưng em cũng không hề tiếc chi cả! Vì em có được một thứ còn quý giá gấp ngàn lần hơn, đó là những người bạn. Em muốn tri ân tất cả. Em xin lưu giữ biết bao những ân tình của Về Nguồn. Bát cơm lạc vừng hay chung trà nóng thơm của các anh chị có thể vẫn còn đang vương vấn nơi kẻ răng đầu lưỡi em. Khi gặp một người bạn có chung một truyền thống tâm linh thì ta thấy thanh thản và nhẹ lòng lắm. Ai cũng đều công nhận điều đó với em hết, chị à. Hai người không hề quen biết nhau. Nhưng chỉ cần gặp nhau trong khoá tu. Chỉ cần biết là có sinh hoạt trong tăng thân thì mọi bức tường vách ngăn vỡ đổ. Mọi hàng rào vật chắn được dỡ bỏ. Em đến với tăng thân. Tăng thân đến với em. Chân thật và vui sướng.
Khoa học bây giờ người ta bắt đầu sử dụng nhiều danh từ Karmic Management đó chị! Thuật ngữ “Quản lý Nghiệp” đã bắt đầu xuất hiện trong những chương trình đào tạo nâng cao hay trong các buổi học dành cho những doanh nghiệp lớn. Ngoài đời giờ đây người ta dùng nhiều từ hay lắm. “Định hình tư duy triệu phú”. “Tư duy lại tương lai”. “Pháp sư tạo mưa tiền”… “Quản lý Nghiệp” là một trong số đó. Nghiệp ở đây không phải là nghề nghiệp, một công ăn chuyện làm mà là một danh từ Phật học. Nghiệp bao gồm những lời nói, hành động và suy nghĩ của mình. Các nhà tâm lý học bây giờ đã thấy một sự thật rằng: Suy nghĩ tạo ra cảm xúc. Cảm xúc tạo ra những hành động. Hành động đưa tới những thói quen. Và thói quen hình thành nên kết quả. Và người ta đang cố gắng học hỏi cách thức tư duy của những thiên tài. Họ chuyển nó thành những mô hình, công thức rồi áp dụng chúng cho số đông quần chúng .
Chị của em, gần trường Đại Học Sân Khấu ở đường Mai Dịch có một lớp học rất đặc biệt. Vào các sáng chủ nhật hằng tuần, trên căn phòng 403 khu A17, chung cư Đồng Xa thầy Lê Khánh Bằng vẫn thường xuyên tổ chức những khoá học về tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung…. Gần mười năm nay, rất nhiều người đủ mọi thành phần tuổi tác đã đến với ngôi nhà bé nhỏ này. Vị thầy ấy có gì hay mà đã thu hút đông đảo học viên như vậy? Bí mật là phương pháp giảng dạy. Người Chủ nhiệm bộ môn Lý Luận dạy học (Khoa tâm lý giáo dục Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội) đã có một cách thức độc đáo: Dạy ngoại ngữ kết hợp với phương pháp thở. Trước mỗi buổi học, học viên được yêu cầu phải ngồi thật tĩnh lặng.
Chị thương mến! Tháng 9 là tháng của mùa thu. Một người bạn Tây Phương có nói với em rằng: Bây giờ là thời điểm đẹp nhất trong năm ở Hà Nội. Ra đất Bắc lần này, em không nghĩ là sẽ được tham gia một hoạt động tâm linh nào hết. Nhưng thật bất ngờ khi em được thông báo là sẽ là có khoá tu ở chùa Đình Quán. Và như thế là em lại được dịp có thêm những ngày vui và những giây phút để soi rọi con đường tu học của mình. Ta có thể gọi đây là khoá tu mùa thu hay không nhỉ? Tất nhiên là được rồi, phải không chị của em!
Em nghe nói rằng xây dựng tăng thân đem đến cho ta rất nhiều phước báu. Phước báu thì em không biết có hay không? Chỉ biết rằng Dựng Tăng là vấn đề rất gian lao và khó nhọc dù cho đó là tăng thân tại gia hay xuất gia. Ví như tăng thân nhà mình, khi mới đến với pháp môn, em thấy ai cũng như ai. Có thể có những bỡ ngỡ, ấp úng, ngập ngừng ban đầu. Nhưng sau một thời gian, có những dấu hiệu chuyển biến. Có những bạn tiến rất mau, đi rất xa. Nhưng cũng có những bạn chựng lại hoặc thối chuyển. Và mọi người bắt đầu có xu hướng tu tập cho riêng mình. Mỗi một thành viên có thể vẫn đang là kẻ thắng người thua trong vòng quay cơm áo gạo tiền nên vẫn còn chút khó khăn để có thể tu học chung cùng nhau. Vấn đề là khi sinh hoạt chung với nhau ta phải làm sao dung hòa được tất cả những dị biệt ấy. Ta phải làm sao để tất cả có thể đi chung với nhau một cách hòa hợp. Tu học là phải bớt đi những cái ước muốn bé nhỏ của mình để hòa vào nguyện vọng chung của tập thể. Sự buông bỏ nói thì rất dễ nhưng để thực hiện cần rất nhiều hiểu biết, tình thương và công phu tu tập. Khi viết những dòng này, trong em ngập tràn lòng cảm phục với quý thầy cô hay anh chị huynh trưởng. Các vị ấy đã không tiếc thời giờ, sức lực và tâm trí để gầy dựng tình anh chị em, để duy trì một không gian tu học cho đại chúng. Đó là một sự hy sinh rất lớn. Phải có một trái tim rộng mở mới có thể thực hiện được những công tác như vậy. Ôi nói sao cho hết đây, những tấm lòng! Những bóng hình cao vút mà em chỉ có thể ngước trông , ngưỡng vọng…
Con biết là con vẫn còn nhạy cảm đối với những chuyện đàn áp và kỳ thị. Khi nhận được tin một số các thầy các sư cô ở tu viện Bát Nhã không còn ở Việt Nam. Con không thể nào ngồi yên nên đã sang tận Thái Lan để thăm và chia sẻ những ngày ăn Tết xa quê hương đầu tiên của các thầy các sư cô trẻ. Con hết sức ngạc nhiên khi thấy mọi người ai cũng tươi vui, bình an và vững chãi, mặc dù họ vừa trải qua một thời gian bị khủng bố tinh thần lẫn vật chất. Thật đúng là ‘trái tim Bát Nhã bất diệt!’. Ngồi ngẫm lại con thấy, không những ‘trái tim Bát Nhã’ vẫn còn đập mà ‘trái tim Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội’ cũng vẫn còn đập. Con là một người trong cuộc, xin phép được nói lên tâm trạng của người Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội.
Hôm nay là một ngày trọng đại trong đời tu học của con. Con xin cúi đầu nhận lãnh n
Tôi nhẹ nhàng tỉnh giấc trong một buổi sớm mai, nhưng dường như đó là một buổi sáng diệu kỳ nhất mà tôi có được.“Ồ nó vẫn còn đây, nó vẫn hiện ra trong tâm thức tôi thật rõ ràng mà không hề suy chuyển” Tôi nhận diện nó thật khẽ!