Thích Nhất Hạnh
Ngày 9.9.2018 tại tu viện Lộc Uyển diễn ra lễ xuất gia cho 9 vị thuộc gia đình cây Xô Thơm (Sweet Sage/Cleveland Sage). Gia đình cây Xô Thơm gồm các Sư cô, Sư Chú: Chân Trăng Thanh Ân, Chân Trời Minh An, Chân Trời Minh Lượng, Chân Trăng Thanh Trí, Chân Trăng Thanh Như, Chân Trời Minh Lưu, Chân Trăng Thanh Hương, Chân Trời Minh Nhân, Chân Trời Minh Thắng.
(Trích pháp thoại của Sư Ông Làng Mai ngày 15.12.2012)
Muốn chữa trị cho xã hội thì trước hết phải chữa trị cho bản thân mình
Năm 2007 tôi tiếp ký giả của báo “Time Magazine“ tại chùa Pháp Vân Sài Gòn. Cô ký giả này đã từng phỏng vấn tôi vài lần rồi. Năm đó tôi về tổ chức những trai đàn chẩn tế để cầu nguyện cho những người đã chết trong chiến tranh Việt Nam. Sau khi hoàn tất buổi phỏng vấn cô ký giả hỏi:
Tôi thở và trả lời:
Có nghĩa là: Hãy trở về đi và lo chữa trị bản thân mình. Câu trả lời đó làm cho cô ký giả xúc động cho đến nỗi cô không viết bài phỏng vấn đó nữa. Cô lấy máy bay về lại Mỹ để lo chữa trị cho mình. “Go home and take care yourself”, đó là thông điệp tôi gửi cho đọc giả của cô. Nhưng cô không hiểu sâu những điều tôi nói. Cô tưởng phải bỏ tất cả, mua vé máy bay về Mỹ mới gọi là “go home” (trở về nhà). Thật ra chữ “go home” của tôi sâu hơn. Mình không cần phải mua vé máy bay về Hoa Kỳ, về Đức, về Ấn Độ hay về Hòa Lan mới là “go home”. Theo giáo lý của Làng Mai, “home” nằm ngay trong giây phút hiện tại, bây giờ và ở đây.
Lâu nay chúng ta cứ đi vòng quanh, ta đi tìm hạnh phúc. Ta nghĩ mình có nhiều chuyện phải làm và ta không dừng lại được. Vì ta không dừng lại được nên sự trị liệu không thể xảy ra. Ý của tôi là chúng ta đừng đi tìm nữa, đừng đi vòng quanh nữa, hãy về hãy tới trong giây phút hiện tại. Trong khi thực tập thiền đi mỗi bước chân có đủ sức đưa ta về nhà, ta không cần phải mua vé máy bay.
Quê hương đích thực (true home) của chúng ta là ở nơi giây phút hiện tại bây giờ và ở đây. Mỗi bước chân có chánh niệm có khả năng đưa ta về lập tức nơi quê hương đích thực. Nếu có chánh niệm thì một hơi thở vào cũng đủ đưa ta trở về với giây phút hiện tại, với quê hương đích thực. Mỗi hơi thở đưa tâm trở về với thân để thiết lập thân tâm hợp nhất trong giây phút hiện tại bây giờ và ở đây. Ta cảm thấy rằng ta đã về, ta đã tới, ta không cần phải làm gì nữa, không cần phải đi đâu nữa. Trong trường hợp đó thì sự chữa trị mới có thể xảy ra.
Xã hội chúng ta có bệnh và mỗi người ta cũng có bệnh một phần nào đó. Mỗi chúng ta phải tự chữa trị cho mình nếu ta muốn góp phần vào sự chữa trị cho xã hội.
Quí vị đã nghe vụ thảm sát ở Newtown vừa mới xảy ra hôm qua. Một chàng thanh niên 20 tuổi, bề ngoài có vẻ hiền lành, tự nhiên nổi cơn điên lấy súng giết mẹ, rồi vào trường tiểu học Newtown bắn chết khoảng 26 người, trong đó có 20 em bé. Đó là bệnh, không chỉ là bệnh của một người mà là bệnh của xã hội. Chúng ta có rất nhiều nhà thương, bệnh viện, chúng ta có rất nhiều nhà tâm lý trị liệu. Nhưng liệu chúng ta có chữa được được chứng bệnh đó của thời đại hay không? Tuyệt vọng, hận thù, mất hướng đi, tội nghiệp cho người trai trẻ đó đã không có nẻo thoát. Anh ta cảm thấy không ai hiểu được mình và những vết thương trong tâm hồn của anh quá lớn. Có thể người trai trẻ đó giết người không phải vì hận thù, mà tại vì trong tâm hồn anh không có sự bình an. Làm sao hận thù được những em bé 7, 8 tuổi dễ thương, hiền lành như những thiên thần như vậy? Làm sao có thể đang tâm lấy súng giết chết những em bé nhỏ như vậy? Trưa nay khi ăn cơm chúng ta sẽ gửi năng lượng cho các em bé. Nhưng chúng ta phải nghĩ rằng đây là một chứng bệnh của thời đại. Nếu muốn chữa trị cho xã hội của ta thì ta phải biết chữa trị cho bản thân của mình trước.
Dừng lại, tìm về quê hương đích thực để chữa trị cho bản thân
Theo pháp môn chúng ta học thì sự chữa trị không thể xảy ra nếu ta không dừng lại được, ta không tìm về được quê hương đích thực của mình. Quê hương đích thực của chúng ta là hải đảo tự thân, về tới đó thì ta không còn đi quanh nữa, ta có cơ hội chăm sóc và chữa trị cho bản thân, trong đó có hình hài và tâm hồn của mình. Trong hình hài và tâm hồn mình có những vết thương để lại từ thế hệ trước của cha ông.
Khi làm những động tác chánh niệm như đưa tay lên, mà nếu quả thực ta đang có mặt trong giây phút hiện tại, thì ta thấy đây không phải là cử động để đem tới một sức khỏe nào đó. Trong khi chúng ta đưa tay lên thì tất cả tổ tiên, ông bà, cha mẹ, con cháu (dù chưa biểu hiện) của ta đều đưa tay lên. Ta thấy mình không có một cái ta riêng biệt. Trong khi đưa hai tay lên ta có niềm vui, có giác ngộ. Ta có hạnh phúc thấy được rằng có một hình hài là một chuyện rất mầu nhiệm. Đưa được hai tay lên là một mầu nhiệm vô cùng và ta cảm thấy niềm vui tiếp xúc được với những mầu nhiệm của sự sống. Như vậy thì tất cả tổ tiên, ông bà, cha mẹ, con cháu, bạn bè của ta cũng đều cảm thấy được niềm vui tiếp xúc được với sự sống mầu nhiệm. Nhưng chúng ta chỉ có thể làm được như vậy nếu ta trở về với giây phút hiện tại. Chúng ta làm không phải để có sức khỏe trong tương lai, mà để có niềm vui, sự buông thư, tại vì khi đưa tay lên thì ta có sự “đã về đã tới”.
Thực tập pháp môn “đã về đã tới”
Có ít nhất hai thầy Việt Nam dạy về thiền. Thầy Thanh Từ dạy: Biết vọng không theo. Còn thầy Nhất Hạnh thì dạy: Đã về đã tới. Đã về đã tới là sự thực tập của chúng ta. Trong mỗi hơi thở, mỗi bước chân, ta đều phải về, đều phải tới. Trong khi đánh răng, xúc miệng, đi tiểu, v.v…ta đều phải về phải tới. Ta không được làm gấp gáp, ta phải tìm thấy niềm vui trong khi làm. Khi chải răng ta phải chải như thế nào để có niềm vui, ta đang sống trong giây phút hiện tại. Ta không làm cho mau xong để đi làm chuyện khác. Đó là một sự thực tập. Đi tiểu hay đi cầu cũng vậy; đi tiểu, đi cầu là một hạnh phúc rất lớn, tại sao ta phải làm gấp gáp cho xong. Đi ra thiền đường ta cũng không cần phải gấp gáp, mỗi bước chân đi đã là thiền đường rồi. Đó là pháp môn của chúng ta. Ta đừng nói là mình làm không được? Tại sao ta không làm được, chuyện đó rất dễ, không những dễ mà nó còn đem lại cho ta niềm vui ngay lập tức. Bước một bước chân mà ta về, ta tới được trong giây phút hiện tại, ta tiếp xúc được với những mầu nhiệm của cơ thể và của sự sống, không có năng lượng thúc đẩy ta đi vòng vòng nữa thì lúc đó có sự buông thư và với sự buông thư, sự trở về giây phút hiện tại đó sự chữa trị sẽ xảy ra liền lập tức. Sự chữa trị xảy ra trong mỗi giây phút của đời sống hằng ngày. Đó mới là trở về quê hương đích thực, chứ không phải lên ngồi trên máy bay mới về được quê hương. Dù có mua vé máy bay, lên ngồi 10 tiếng trên máy bay, tới phi trường, thuê xe taxi về nhà, vô phòng nằm xuống và đóng cửa lại thì chưa chắc là ta đã về được tới nhà. Ta có thể nói “home sweet home” (ngôi nhà thân yêu) trong thời gian vài ngày, rồi thì ta không còn cảm thấy “sweet home” nữa và ta lại muốn ra đi. Ta chưa có quê hương, ta chưa có nhà tại vì ta chưa biết thực tập theo lời Bụt dạy: Quê hương của mình, nhà của mình nằm ngay trong hải đảo tự thân.
Cô ký giả hiểu thầy nhưng cô hiểu chưa sâu nên sau buổi phỏng vấn thì cô không viết bài mà cô mua vé máy bay về lại Mỹ ngay. Không biết khi về rồi cô có tự chữa trị được cho mình hay không nếu cô không biết “true home” là gì.
Hôm qua ở Sơn Hạ, tôi đã viết câu: Go home and heal (Trở về và trị liệu). Chữ “home” ở đây không có nghĩa là nhà của mình ở Mỹ hay ở Đức hay ở Thái Lan. Nhà của mình là bây giờ và ở đây. Being home here and now, đó là sự thực tập chánh niệm. Khi lái xe ta cũng không lái gấp gáp, trong mỗi giây phút lái xe là ta đã về đã tới. Trong khi đi bộ từ bãi đậu xe tới văn phòng làm việc mỗi bước chân của ta là quê hương, là nhà (home). Như vậy mỗi bước chân, mỗi hơi thở đều có công năng chữa trị.
Làng Mai chúng ta đã có giáo lý “đã về đã tới” trên 30 năm. Nếu có ai hỏi chúng ta thực tập gì ở Làng Mai thì ta có thể trả lời một cách đơn giản: Ở Làng Mai chúng tôi thực tập “đã về đã tới”. Đây không phải là lý thuyết mà là lối sống. Có những người trong chúng ta đã chứng được quả “đã về đã tới”. Khi nhìn một người đi, đứng, ngồi, ăn cơm, ta biết người này đã chứng quả “đã về đã tới” hay chưa. Người đó có sự an lạc, sự mãn ý trong giây phút hiện tại, không còn muốn đi tìm vòng quanh nữa. Chứng được quả “đã về đã tới” hay không, ta không thể nói dối được tại vì người ta nhìn mình thì sẽ nhận ra ngay lập tức. Nếu một người đã về, đã tới, đã an trú được trong quả vị đó thì ta thấy người đó có bình an, có hạnh phúc, có sự mãn ý và người đó đã được chữa trị. Quí vị không cần phải học nhiều mà chỉ cần học “đã về đã tới” là đủ. Chúng ta phải làm cho được và trong khi làm thì ta đã có hạnh phúc. Mỗi bước chân hay mỗi hơi thở đều có hạnh phúc, rửa rau hay xắt cà rốt đều có hạnh phúc, chùi cầu tiêu cũng có hạnh phúc, tại vì ta thấy tất cả đều là mầu nhiệm. Thiền là như vậy, mầu nhiệm nằm ở những cái thông thường như đi đốn củi, đi gánh nước, đi nấu cơm cho chúng, v.v…Ta có tự do, ta đã về đã tới nên sự chữa trị trở thành thực tại trong mỗi giây mỗi phút. Nếu không cảm thấy có đủ bình an trong cơ thể, trong tâm hồn thì chúng ta phải thực tập pháp môn “đã về đã tới”. Pháp môn này đủ đơn giản để ta có thể học, và hơn nữa ta có tăng thân để yểm trợ cho ta. Các bạn ta, nam cũng như nữ, già cũng như trẻ đều đang thực tập “đã về đã tới” để có an lạc, hạnh phúc trong giây phút hiện tại. Có những người đã thành đạt, nhìn vào họ ta thấy có niềm tin là ta cũng sẽ làm được như họ. Nếu thực tập hết lòng trong ba ngày thì ta thấy đã có sự thay đổi.
Quê hương trong từng bước chân, quê hương trong từng hơi thở. Sự chữa trị trong từng bước chân, sự chữa trị trong từng hơi thở. Chúng ta làm cho mình, cho gia đình mình, cho những em bé vừa bị thảm sát ngày hôm qua ở Connecticut. Những em bé đó là con của chúng ta, là cháu của chúng ta, là chúng ta. Xã hội hiện nay đang bị bệnh và chúng ta, người nào ít hay nhiều, cũng bị bệnh. Chúng ta phải lo chữa trị cho chính mình, mà muốn chữa trị thì ta phải thực tập pháp môn “đã về đã tới”. Là Phật tử hay không là Phật tử thì ta cũng phải thực tập. Nếu không thì ta vẫn tiếp tục đi vòng quanh tìm kiếm và không bao giờ ta có thể chữa trị được cho mình. Như vậy thì làm sao ta có thể chữa trị cho xã hội và cho thế giới.
Ngày 10 tháng 10 năm 2018
Kính thưa quý vị thân hữu,
Nhân ngày Tiếp nối lần thứ 92 (11.10.1926 – 11.10.2018) của Sư Ông Làng Mai, chúng con xin được chia sẻ với quý thân hữu về tình trạng sức khỏe hiện nay của Sư Ông – vị thầy kính thương của chúng con.
Từ tháng 10 năm 2016, sau một thời gian trị liệu tại San Francisco, Mỹ và về lại Làng Mai Pháp, Sư Ông chúng con đã về thăm trung tâm Làng Mai quốc tế Thái Lan, nằm ở vùng núi Khao Yai, Pakchong. Niềm vui và năng lượng tươi trẻ của hơn 200 xuất sĩ nơi đây đã nuôi dưỡng Sư Ông rất nhiều. Với khí hậu nhiệt đới ấm áp, được bao quanh bởi các vị xuất sĩ trẻ, Sư Ông chúng con có thể tiếp tục quá trình trị liệu, đồng thời hiến tặng sự có mặt của mình để yểm trợ đại chúng ở tu viện Vườn Ươm, Thái Lan.
Tại Thái Lan, Sư Ông chúng con được các bác sĩ giỏi, cả Đông y và Tây y, chăm sóc rất tận tình. Chúng con vô cùng biết ơn các bác sĩ cũng như các chuyên gia về châm cứu và trị liệu theo Đông y đã chữa trị cho Sư Ông bằng tất cả khả năng của mình, với tình thương và sự tôn kính rất lớn.
Chúng con ý thức rằng đối với một người đã 92 tuổi như Sư Ông chúng con thì việc phục hồi sau đột quỵ là điều không hề dễ dàng. Có những lúc Sư Ông cảm thấy khỏe lên nhưng cũng có những lúc Sư Ông mệt nhiều. Vào những ngày khỏe, Sư Ông có thể dùng nhiều bữa mỗi ngày và tham dự thiền hành cùng đại chúng, dù ngồi trên xe lăn. Người còn hiến tặng sự có mặt của mình để chứng minh cho các lễ xuất gia, tham dự các buổi ăn cơm quá đường hoặc buổi văn nghệ của tăng thân khi sức khỏe cho phép. Mỗi khi có mặt với tăng thân, qua cử chỉ hoặc ánh mắt sáng ngời của mình, Sư Ông thường nhắc chúng con thưởng thức tiếng chim hót hoặc mỉm cười với phút giây hiện tại. Dù sức khỏe còn hạn chế nhưng Sư Ông không bao giờ muốn vắng mặt trong những sự kiện lớn của tăng thân. Người đã đến tham dự buổi công chiếu bộ phim tài liệu “Bước chân an lạc” (Walk With Me) tại Băng Cốc. Người cũng nhất định đi cùng các đệ tử của mình khi tăng thân tổ chức một khóa tu lớn tại Wang Ree Resort.
Dù chưa phục hồi lại chức năng nói từ khi bị đột quỵ nhưng Sư Ông vẫn ngân nga theo một cách vui vẻ mỗi khi tăng thân hát những bài thiền ca. Khi sức khỏe cho phép, Người kiên trì tập luyện phát âm và cũng rất hào hứng tập luyện các bài tập vật lý trị liệu. Người mỉm cười mãn ý mỗi khi tự mình đứng được trên hai chân mà không cần sự giúp đỡ của các thị giả. Các dây thần kinh bên chân phải của Sư Ông nay đã hoạt động trở lại. Một tin vui nữa là hệ tiêu hóa của Sư Ông đã mạnh hơn lên sau hai năm theo chế độ ăn uống đặc biệt. Dù vẫn có những ngày Sư Ông không ăn uống gì được, nhưng mỗi khi hồi phục lại Người dùng được nhiều hơn.
Sư Ông luôn dõi theo từng bước đi của tăng thân, nuôi dưỡng và sách tấn đại chúng trong sự tu tập cũng như trong việc phụng sự giúp đời bằng sự có mặt vô hành của Người. Dù sức khỏe hạn chế nhưng Sư Ông vẫn luôn hết lòng thưởng thức sự sống trong từng giây phút. Đó là bài pháp không lời cho các đệ tử của Người.
Kính thưa quý thân hữu,
Sư Ông luôn nhắc chúng ta thực tập nhìn người thương của mình bằng cặp mắt vô tướng. Chúng ta thấy Sư Ông vẫn còn đang có mặt với chúng ta trong sắc thân này và đang tiếp tục dạy cho chúng ta qua ý chí dũng mãnh, tình thương và đức hạnh của Người. Chúng ta cũng thấy sự có mặt của Sư Ông nơi pháp thân, không chỉ qua những cuốn sách và pháp thoại mà sự sống của Người đã trở thành một thông điệp. Thông điệp đó đã và đang được lan truyền và tạo cảm hứng cho rất nhiều người khắp nơi trên thế giới. Sư Ông cũng đang được tiếp nối nơi Tăng thân, một cộng đồng tu học gồm hơn 700 xuất sĩ và hàng ngàn thành viên của Dòng tu Tiếp hiện do Người sáng lập, cùng với hàng vạn cư sĩ đã thọ Năm Giới và đang thực tập trong các tăng thân địa phương tại nhiều thành phố trên khắp thế giới. Thật là một may mắn lớn khi Sư Ông đã truyền đăng cho hàng trăm các vị giáo thọ xuất sĩ và cư sĩ để giờ đây các vị ấy có thể đem ánh sáng của ngọn đèn chánh pháp đến cho nhiều người.
Hơn bao giờ hết, thế giới đang rất cần những phương pháp thực tập cụ thể, mang tính thực tiễn để giúp cho cuộc đời bớt khổ. Vì vậy, dù ở bất kỳ nơi đâu, mỗi người trong chúng ta hãy tiếp nối và làm lớn thêm tình thương, tuệ giác, bình an và lòng quả cảm mà Sư Ông đã trao truyền cho chúng ta. Nếu mỗi người chúng ta có thể hết lòng thực tập dù chỉ một pháp môn cụ thể thôi thì đó cũng đã là một món quà quý chúng ta kính dâng lên Sư Ông. Ví dụ như chúng ta có thể cam kết thực tập khi đi từ cửa tới nơi để xe, mỗi bước chân của chúng ta đều bước trong chánh niệm (đây là một thực tập ưa thích của Sư Ông), hoặc chúng ta tạo một thói quen mới nhằm chăm sóc và bảo vệ Đất mẹ (như ăn chay một số ngày trong tháng chẳng hạn)… Đây là cách hay nhất để chúng ta có thể tiếp nối hạnh nguyện của Sư Ông một cách đẹp đẽ.
Kính mừng ngày tiếp nối của Sư Ông. Và kính mừng sự tiếp nối của Sư Ông trong mỗi chúng ta.
Trân quý và tin cậy,
Tăng thân Làng Mai.
Khi con ngồi viết bức thư này, khoảng không gian trước mắt con tràn ngập nắng vàng, gió heo may của mùa thu. Khung cảnh nơi con đang ngồi là những cây xoài tươi tốt, lá xoài rung rinh trong gió, là sắc tím hồng của hoa khế, là tiếng véo von của những chú chim trong vòm lá…
Thực sự, cho đến khi gặp Thầy, con mới nhận ra cảnh vật quanh mình đẹp đẽ, nhiệm mầu biết bao. Thầy kính thương, con có một giỏ hoa thanh tú đang trổ bông, sắc xanh tím khá đẹp. Đã có lúc con tưởng chừng cây hoa đã chết, khô héo từ gốc đến ngọn, vậy mà chỉ sau một đêm mưa, cây hoa ấy lại bật sức sống trở lại. Lá lại xanh và nở rộ những đóa hoa xinh đẹp. Con cũng từng như vậy, tuổi trẻ của con cũng đã từng nghĩ đến những điều tiêu cực nhất, con đã muốn kết thúc cuộc sống. Con đã từng đau khổ vì cha mẹ, con mệt mỏi vì sự quan tâm thái quá đôi khi là áp đặt của gia đình, con nhận thấy những khiếm khuyết của mình rất tệ, thấy mình là sản phẩm lỗi của thượng đế trong khi tất cả mọi người là một sản phẩm hoàn chỉnh. Con muốn nói tiếng nói của mình nhưng rồi con sợ, con im lặng và chìm vào tuyệt vọng, cố tỏ ra là mình vẫn ổn nhưng bên trong là bão tố thét gào. Con muốn từ giã cuộc sống, không muốn sống tiếp với đau khổ, dằn vặt. Thầy biết không? Con đã từng chìm vào giấc ngủ cùng nước mắt, con đã từng cô đơn biết mấy.
Nhưng thật may, con còn có Thầy ở đó. Chưa một ai nói với con rằng bàn tay con là bàn tay của cha, của mẹ. Chưa từng ai cho con biết mọi điều trên thế gian không tự nhiên sinh ra, cũng không tự nhiên biến mất, tất cả chỉ là biểu hiện dưới nhiều trạng thái khác nhau. Những bài pháp thoại của Thầy giúp con bước ra khỏi bóng tối, loại bớt hạt giống tiêu cực và tưới tẩm những hạt giống tốt trong con. Được nghe pháp thoại của Thầy, đọc sách của Thầy, con thấy Thầy dễ thương biết bao, ấm lòng biết bao!
Đôi lúc, con muốn chạy thật nhanh đến Làng Mai, muốn đến gặp Thầy, gặp quý thầy, quý sư cô. Con muốn xuất gia và từ bỏ cuộc sống ồn ào bề bộn nhưng có lẽ con không làm được, có thể do con chưa đủ duyên, có thể do con hèn nhát và con còn gánh nặng gia đình. Nhưng giờ thì con nghĩ mình không cần làm như vậy, bởi mỗi khi con đi, con thở trong chánh niệm, chỉ cần nhìn ngắm hoa trái, lắng nghe chim hót và mỉm cười là con đã thấy Thầy và Làng Mai ở ngay đây. Con sẽ cố gắng trở thành sự tiếp nối đẹp đẽ của Thầy, của gia đình tâm linh và của gia đình huyết thống.
Khi viết bức thư này, khi ngồi uống trà nhìn ngắm cảnh vật, con thấy Thầy
đang ở đây cùng con đón chút nắng vàng mùa thu, chút gió se se của mùa thu miền Bắc. Tay Thầy luôn trong tay con, nụ cười của Thầy sẽ được tiếp nối trong nụ cười của các đệ tử.
Có lẽ Thầy sẽ không có thời gian đọc thư của con vì Thầy đang bệnh, con
biết điều đó. Nhưng không sao, con viết thư cho Thầy, cho Làng Mai và viết cho
chính bản thân con nữa. Cuối thư, con mong Thầy và các quý thầy, quý sư cô luôn mạnh khỏe.
Con xin gửi lời cảm ơn tới Thầy và tăng đoàn Làng Mai với tất cả lòng biết ơn.
NGỒI GIỮA GIÓ XUÂN
Tháng mười như là một tiếng chuông chánh niệm nhắc nhở cho con nhớ rằng những tháng ngày qua thật sự trôi đi rất mau và con có làm gì để Sư Ông buồn con hay không? Có tu tập tinh chuyên không? Trái tim hiểu và thương của con có mở thêm cánh cửa nào không? Có ham chơi facebook quá rồi quên giờ ngồi yên không? Bao nhiêu là câu hỏi cho con dừng lại kiểm điểm chính mình. Theo thông thường, cuối năm, bước sang một năm mới ai ai cũng nhìn lại những gì đã xảy ra trong năm và cần chỉnh đốn những gì cho năm tới, nhưng đối với con ngày tiếp nối của Sư Ông mới đích thực là mùa xuân của con vậy!
Cơ duyên nào đã hết đâu, vội gì
Ngày cuối xuân hôm ấy vào tháng tư, 2018. Sau chuyến làm từ thiện tại Việt Nam, đoàn chúng con ở khắp nơi từ Mỹ quốc về Làng Mai. Mục đích là được thăm Sư Ông và tham quan Làng Mai Thái Lan cho những dự định trong tương lai. Và ngày đó là một ngày thật bình an, hạnh phúc giống như khi trở về quê hương của mình. Sư Ông có viết rằng: “Quê hương là tăng thân đó, bàn chân địa xúc hãy về” và chúng con đã về, cùng hội tụ về đảnh lễ Sư Ông, bước những bước chân an lạc trên đường có nhiều sỏi lá cùng các thầy, các bạn.
Bữa đó, sau khi dùng trưa xong chúng con được thầy tri khách dẫn đi dạo cho biết tu viện, những nơi sinh hoạt và được nghe lịch sử về Làng Mai Thailand, cũng như được biết thêm về nhu cầu phát triển của Làng. Xa xa kia là căn gác nơi Sư Ông tịnh dưỡng, căn gác nhỏ màu đà như màu áo của Sư Ông và tăng đoàn thường mặc. Lòng con dâng lên một niềm thương kính, bỗng nhiên con muốn sụp lạy một vị Bụt của thế kỷ và tham lam thèm được gặp ngài. Vẫn biết rằng có gặp hay không, Sư Ông cũng vẫn luôn hiện diện trong lòng những người con thiền sinh rồi, tăng đoàn Làng Mai cũng chính là Sư Ông, chiếc áo dòng tu Tiếp hiện mà con đang mặc cũng là Sư Ông đó thôi. Sư Ông mọi nơi, mọi nẻo thế thì tại sao phải buồn nếu không được gặp mặt? Tại sao phải buồn nếu không được đảnh lễ?
Khi được biết Sư Ông đang mệt không thể gặp ai, con nghĩ thôi mình nên đảnh lễ căn nhà nơi Sư Ông đang trú vậy. Niềm kính trọng khiến con phủ phục năm vóc sát đất để tỏ sự tôn kính một vị Bụt đang hiện hữu trên hành tinh xanh này. Đầu chạm trên bãi cỏ, con ngửi được mùi đất lành, ngửi được mùi lá ẩm, mùi cỏ ướt. Hít một hơi sâu con phủ phục, học chấp nhận không có cũng không không.
Thế là một cảm giác an lạc len vào tứ chi. Nhưng khi ngẩng đầu lên thì có một chiếc lá bồ đề khô bạc dính trên trán con. Chiếc lá bạc màu nhưng sắc lại óng ánh nằm dưới đất tự bao giờ, hình tướng chiếc lá có khô nhưng vẫn vẹn toàn. Con nghĩ đến Sư Ông như chiếc lá này đây. Chiếc lá này từng được nuôi dưỡng bởi biết bao nhiêu chất tố mà thành, ngược lại cũng chiếc lá này đã từng làm ra những thân cành nhánh khác được xanh um. Chiếc lá giờ đây đang nằm trên mặt đất còn tiếp tục chế tác ra nguồn sống cho những chiếc lá non đang cần nuôi dưỡng. Nhìn chiếc lá trên tay một cách cẩn trọng con tin chiếc lá sẽ mãi mãi trường tồn bởi có sự tiếp nối! Vì Đức Phật trên hai ngàn sáu trăm năm vẫn còn hiện hữu, sự tái sinh và tiếp nối là những vị thánh nhân và những người con Phật! Nghĩ đến sự tiếp nối con thấy tâm mình bình an trở lại.
Cuối cùng, chúng con được thông báo cả đoàn vào đảnh lễ Sư Ông! Cả nhóm đều hân hoan vui mừng. Con mỉm cười, lòng con vui vừa đủ để chuẩn bị vào đảnh lễ Sư Ông với chiếc lá bồ đề bạc trắng còn nằm trong tay.
Toạ xuân phong
Con luôn nghĩ đến Sư Ông mỗi ngày. Mỗi lần con vội vã, chợt nghĩ đến Sư Ông, con liền dừng lại. Những lúc rửa chén, những lúc cầm dao xắt gọt con cũng nghĩ đến Sư Ông, nhờ vậy mà đã lâu rồi con chưa bị cắt đứt tay. Mỗi lần con ngồi thiền con cũng nghĩ đến Sư Ông vì Sư Ông có một câu mà con rất thích, đó là “Ngồi yên cho Bụt.”
Có lần con nghe thầy giảng về cụm từ Toạ Xuân Phong, con thích lắm. Sư Ông giải thích đơn giản, mạch lạc, ngắn gọn không cầu kỳ, không nghiêng quá nhiều về lý thuyết nhưng ai ai cũng thấm nhuần như mưa thấm đất. Triết lý, Duy thức học, những Tạng Kinh Sư Ông giảng dạy đều nhẹ nhàng, tự nhiên không nặng màu. Học mà thấy như không học vậy!
Ngồi giữa gió xuân
Hôm đó chúng con được Thầy Pháp Niệm mời dùng trà tại hồ sen. Hồ nước trong sạch quá chắc hẳn hồ sen rất hạnh phúc vì được nhiều bàn tay yêu thương, ôm ấp trong Vườn Ươm này. Trong một không gian vừa đủ để tĩnh tâm, chúng con ngồi theo dáng xếp hoa sen xung quanh hồ nghe Thầy Pháp Niệm trò chuyện (một bài pháp nhỏ).
Mùa xuân rất đẹp khi chúng ta, những người con Bụt, những anh em đồng môn được ngồi bên nhau, hiểu nhau và dùng mắt xuân nhìn vạn vật, cảm nhận mọi thứ xung quanh thật tròn đầy thì dù nắng có gắt, hay vùng phủ tuyết cũng có thể chuyển thành gió xuân cả. Chẳng cần nói gì, chẳng cần làm gì, chỉ cần ngồi yên bên thầy, bên bạn ngắm trời xanh, nhìn hoa lung lay trong gió. Thỉnh thoảng nghe được tiếng chuông nhắc nhở mình quay về trong hiện tại để biết rằng mình đang có mặt bên nhau, bên tách trà nóng. Ngồi yên để nhận ra rằng tâm mình đã mỏi mệt qua nhiều chiều hướng khác nhau trong những tháng ngày tất bật vì mưu sinh, tim mình thắt nghẹn cho những kiếp người mình từng gặp trong những chuyến đi cứu tế vừa qua. Bây giờ mình rất cần ngồi yên để nhìn lại những nơi chộn rộn mình đã đến và nhận ra rằng ngay giây phút này đây, thời gian quý báu biết bao khi thầy trò ngồi bên nhau, mắt nhìn nhau thay lời hiểu lời thương, mỉm nụ cười làm cho muôn hoa nở, thì đó là mùa xuân đã làm mát mặt gió trăng lắm rồi.
 |  |
Bữa đó, thầy Pháp Niệm ngẫu hứng hát tặng chúng con bài Người Biết Sống Một Mình. Giọng thầy hùng hồn vang dội như cơn lốc lúc mạnh vun vút, lúc thổi phơn phớt ngang mày, lúc lại yên ắng thật bình an mượt mà nhưng tha thiết của sự tỉnh thức.
Ngồi bên nhau trong khu Vườn Ươm, tại Làng Mai Thái Lan nghe thầy hát, nghe tiếng nước róc rách, trong tay có chén trà thơm và chiếc võng của Sư Ông mặc dù không có ai ngồi cũng lay lay nhè nhẹ như vui với niềm vui đoàn tụ. Khoảnh khắc ấy thật an lạc và quả thật là một phước duyên bất chợt trong buổi trưa tháng tư gió xuân còn vương đọng. Cơn gió ấy là gió xuân, chúng con đang ngồi giữa gió xuân!
Mỗi lần gặp Sư Ông đều trong mỗi hoàn cảnh khác nhau, con nhận ra được niềm cảm xúc cũng khác. Lần này tâm tư con trưởng thành hơn, sự xúc động sâu lắng hơn và tâm nguyện vực dậy mạnh mẽ hơn!
Tạm biệt Tu Viện Vườn Ươm, nơi có những hạt giống đang nẩy mầm và đang rất cần nhiều bàn tay đóng góp cho sự tiếp nối của hôm nay và ngày mai.
Xin nguyện cầu đến Sư Ông thân tâm an lạc, sống lâu cho đệ tử chúng con luôn thấy ánh sáng mà đi. Chúng con nguyện cầu tăng đoàn Làng Mai ngày càng vững chãi trên con đường hành đạo và luôn là nơi cho chúng phật tử quy về nương tựa.
(Chân Lưu Từ)
Bích Nham, mùa thu…
Bạch Thầy kính thương,
Sáng nay, một buổi sáng làm biếng yên tĩnh và hiền lành, con đang ngồi uống trà, nhìn ra cảnh vật núi đồi phía xa xa thấy một cội cây lớn, nổi bật lên nền trời, con nhớ đến Thầy… Cội cây rất can trường. Bầu trời đang rạng dần, phía sau cội cây, núi đồi một màu xanh thẫm sắp sửa ánh lên những tia nắng đầu tiên. Con nhớ đến bài “Buổi sáng” của Thầy… Không có buổi sáng nào giống buổi sáng nào… Con đang uống từng ngụm ban mai tinh khiết, trong lành mà đất trời và buổi sáng ban tặng. Con nhớ đến Thầy nhiều và nhớ đến những câu thơ rất đẹp của Thầy: “Trà khuya bay khói thơ không chữ. Thơ chở trà lên tận đỉnh mây…” Tạ ơn Thầy đã cho con cảm thấy không ngần ngại thêm vào túi gió trăng của con một chút văn, một chút thơ, một chút nhạc,… – những nét đẹp của cuộc sống quanh con. Thầy trò mình có những thú chơi thật thanh tao – dậy sớm, thưởng trà, ngồi yên, ngắm nhìn trời đất lặng lẽ chuyển mình từ cái thăm thẳm đen của núi rừng buổi khuya đến tinh mơ sáng. Đôi khi con thấy trời đất cũng đang ngắm nhìn con, “thưởng thức” con, cho nên con cũng ngồi thật yên, thật đẹp.
Vừa rồi, con có cơ hội đọc quyển “Silence” của Thầy, có đoạn như vầy:
“Im lặng là một điều thiết yếu. Chúng ta cần yên lặng, như (muôn loài) cần không khí, như cây cần ánh sáng. Nếu tâm trí chúng ta bị lấn lướt bởi những ngôn từ và suy nghĩ, thì sẽ không còn không gian cho chúng ta nữa”.
Và: “Nếu biết rằng yên lặng và không gian rất quan trọng cho hạnh phúc của chúng ta thì tại sao chúng ta không kiến tạo thêm những thứ đó cho đời sống của mình?”
Có những lúc Thầy đã nói thành lời những điều trong lòng con và có những lúc con tìm thấy được Thầy qua một cái gì đó mà con đang làm, đang nghĩ, đang cảm. Những lúc đó, tình Thầy-trò được cảm thông sâu sắc lạ kỳ, thấy thương kính Thầy thật nhiều, cho dù Thầy không có ở đó hoặc con không đang uống trà với Thầy.
Con còn nhớ những ngày con được làm thị giả sư cô Chân Không. Con và một sư em lên sớm, đứng trước cốc Ngồi Yên của Thầy ở xóm Thượng để đợi Thầy và Sư Cô tới. Đó cũng là một buổi sớm mùa đông, sương mù ngập trời, cốc Ngồi Yên và những hàng cây mùa đông ẩn hiện thấp thoáng dưới ánh đèn vàng. Hai chị em thấy như đứng trên núi. Sư em sinh ra ở núi, là dân miền núi. Hai đứa cũng đều thích núi. Tự nhiên thấy một niềm vui, một nỗi đồng cảm và có điều gì thiêng liêng lạ. Hai chị em đứng đợi Thầy mình tới. Rồi chúng con cùng đi với Sư Cô vào cốc Ngồi Yên để được uống trà với Thầy. Không cần nói một lời nào nhưng những giây phút đẹp đẽ và tĩnh lặng đó, con sẽ chẳng thể nào quên được.
Trong một khóa tu xuất sĩ, con được ở cốc Linh Quy, mỗi ngày ra thiền đường lớn phải đi một đoạn đường gần bằng đoạn đường từ cốc Ngồi Yên ra thiền đường Nước Tĩnh. Không ngày nào mà con không nghĩ đến hình ảnh Thầy vào những buổi sớm mùa đông Thầy ra ngồi thiền với quý thầy vào mùa an cư. Vẫn khung trời trăng sao lồng lộng đó, từng bước chân đó, ung dung, bình thản, tĩnh lặng, bao nhiêu năm rồi. Nhớ lời Thầy dạy “đừng phụ gió trăng”, mỗi buổi sáng, con không nỡ lòng để lỡ bước chân nào, bước lên bao nhiêu đó bậc cầu thang rồi băng qua lối đi trải sỏi để vào thiền đường. Nếu có lỡ quên đoạn nào thì dừng lại, “đi lại”, hoặc nhủ lòng “ngày mai nhớ nhé”. Nhưng, mùa an cư đó, con không có Thầy đi bên mình, con đã đi với Thầy trong đôi chân con, con hiểu rằng con đang có được biết bao nhiêu là tình thương, bình an và tự do mà Thầy trao cho.
Thầy kính thương, con thương quý Bích Nham thật nhiều, cho nên con cũng thương quý xóm Hạ, thương Làng, thương Sơn Cốc – nơi mà con đã được sinh ra và lớn lên. “Đi trong sương lâu ngày cũng ướt áo”, có lẽ trong con bây giờ cũng thấm được một chút “tương chao”, thấm được cái tình bao la, sâu đậm của Tăng thân. Nhớ ngày nào con mới đến Làng, còn lơ ngơ, còn lầm lũi, mà bây giờ đã… “khôn lớn” thành người rồi Thầy ạ ☺, dù cho con lúc nào cũng là một đứa con thơ dại của Thầy. Có những tình thương đã nuôi con lớn lên; có sự tôn trọng và kiên nhẫn đã nhiếp phục đứa bé bướng bỉnh, dại dột trong con. Và thiên nhiên bao la đã cho em bé đó được hồn nhiên, tung tăng, sống vui trở lại. Tạ ơn Thầy đã dạy con một bài học lớn về lòng Biết Ơn, để con biết trân quý và hạnh phúc.
Lại nhớ có lần con qua Sơn Cốc chơi, Thầy xoa đầu con, dạy: “Con phụ thầy chăm sóc Thiên đường nghe”, sư cô HN cười sảng khoái, không biết là Thầy có biết sư cô cười “chọc quê” con không. Sau đó, ra về sư cô có nói: “Thầy ‘gõ đầu’ đúng người ghê!” Đó là vì sư cô biết nhiều khi con “nổi cơn” hay đòi đi… lên núi! Một ngọn núi thiên đường ở đâu đó… Dù vẫn biết mình là “con nhà giàu” rồi, dù vẫn biết “đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt” rồi, nhưng chân vẫn cứ đòi đi !!! Thế nhưng, lời nhắn nhủ dường như rất nhẹ nhàng, vu vơ đó của Thầy đã còn ở lại rất lâu, rất sâu trong con. Lòng Thầy thật từ bi vô cùng. Lúc đó lời Thầy cho con có cảm giác là “sự có mặt của con ở đây là cần thiết và hữu ích”, “mình đang ở Thiên đường đó, con!” hoặc “con chỉ cần có mặt ở đây thôi là đủ!”. Ấy vậy mà theo thời gian, con mới thấy con cần nơi chốn này và Tăng thân biết chừng nào. Từ đó con tập nhìn những nơi chốn mình đang ở là một “thiên đường”. Cho dù trong đó có rác, có hoa, có bao ngổn ngang còn đó, thì vẫn có bao nhiêu điều đẹp đẽ và kỳ diệu mà có khi con đã cho là “bình thường” như: không gian, rừng cây, nắng, nụ cười, niềm thương, nỗi nhớ,… Và rằng, trong lòng “thiên đường”, trong lòng Tăng thân đó, con chỉ bình an vui hưởng những cái lành, cái đẹp, cái an vui,… nhiều lắm thưa Thầy. Tạ ơn Thầy đã dựng xây nên những thiên đường và gọi chúng con về hội ngộ để cùng vui chơi trong thiên đường đó!
Con nhớ có một lần làm biếng dài ngày sau an cư, sư cô Chân Không đã rất từ bi cho phép chị em chúng con lên Sơn Cốc để ở, chơi, nghỉ ngơi và tu tập. Những ngày đó, Sơn Cốc vắng lặng, và có một chút quạnh quẽ vì Thầy đang nằm viện. Con không thể không nhớ đến những lần làm biếng chúng con lên còn có Thầy ở đó. Thầy viết thư pháp, ngồi thiền, kể chuyện, dạy chúng con hát, hay cùng nhau đi thiền hành trong vườn,… rất an lành và đầm ấm. Những ngày đó, nhà chỉ có ba chị em, chúng con ý thức là Thầy đang bệnh nên ai cũng hết lòng tu tập và tận dụng hết không gian, thời gian đẹp đẽ và quý báu đó. Ngày nào con cũng tập thể dục, ngồi thiền, nghe pháp thoại, đọc sách,…. Và có những ngày, con đi thiền hành nhiều lần trong vườn, len lỏi qua những bụi tre, men theo bờ suối, đi đến tận cuối vườn, vòng qua nhà xanh, thiền ôm với những cây tùng, cây sồi,… Con bước thật cẩn trọng, nhẹ nhàng như Thầy bước. Con thấy con đang đi với Thầy và Thầy đang có mặt cho đôi chân của con thêm bình an, vững chãi…
Con sẽ không thể nào quên được những buổi chiều hoàng hôn rực đỏ hay tím biếc khi chúng con cùng đi bộ ra ngoài về phía nhà thờ cổ hay hướng ngược lại, về phía những cánh đồng cỏ thoai thoải lấp lánh nắng, đi lên những con dốc ngoằn ngoèo, uốn lượn rồi lại xuống phía bên vườn mận nơi những cây cành khẳng khiu mùa đông đã bắt đầu lấm tấm đầy nụ trắng. Con thấy như con đang đi ngược về thời Trung cổ của hơn 1000 năm trước với những ngôi nhà, con đường cổ kính, trầm mặc; mọi thứ yên lặng phả ra một vẻ đẹp lung linh, huyễn hoặc trong ánh sáng buổi chiều tà và trôi vào bất tuyệt khi bất chợt có tiếng chuông nhà thờ đâu đó ngân lên. Tạ ơn Thầy đã cho con đôi mắt để ngắm nhìn, đôi tai để lắng nghe và một tâm hồn để cảm nhận cuộc sống đang rung động đầy đẹp đẽ, bao dung, tinh tế. Những người đã từng ở Làng có lẽ không ai không thương Sơn Cốc, Phương Khê, với vô số các lý do riêng chung cùng các cung bậc khác nhau. Con cũng đang nhớ Thầy, nhớ Sơn Cốc thật nhiều.
Thầy kính thương, hôm trước con đi ra phố. Cùng với các sư anh, sư chị, con đến ABC Home cho một ngày quán niệm ở đó. Thật lạ lùng mà dường như cũng rất… phù hợp, mình chọn ngay một tòa nhà lớn, nổi tiếng, nằm giữa thành phố New York đầy hối hả, năng động, hiện đại,… để hướng dẫn tu tập! Con chăm sóc phần hướng dẫn thiền hành, đi từ tòa nhà ra vòng quanh quảng trường Union, ngay đúng vào ngày quảng trường mở họp chợ!
Con nhớ Thầy mời Bụt đi với Thầy nên con cũng mời Thầy đi với con. Ồ, ngay từ những bước chân đầu tiên, con đã thấy rất nhẹ nhàng, bình an. Và con gửi lòng bình an cùng niềm tin của con vào những người đang đi cùng con, rồi đến những người đang ở xung quanh. Lòng con hân hoan một niềm biết ơn vô vàn đến Thầy – người đã mang bình an, thương yêu vào đời, hiến tặng cho cuộc sống một món quà vô giá. Quảng trường rất đông đúc, nhộn nhịp, con đi ngang qua những gian hàng đầy hoa rồi vào sâu giữa quảng trường, nơi có một không gian nhiều cây xanh mát.
Con mỉm cười với những bông hoa rồi mỉm cười với hàng cây, tàng lá; trân quý và biết ơn một khoảng thiên nhiên nhỏ bé giữa lòng đô thị. Con cũng thầm nói lời tạ ơn đất Mẹ, vẫn hiền lành, xanh tươi, độ lượng giữa bao khói bụi, người xe. Và con biết ơn Thầy đã dạy con biết thương yêu, giữ gìn đất Mẹ. Mấy anh chị em con đã đi với nhau rất vui, con cảm thấy giống như là “ngày xuất sĩ” vậy. Anh chị em ai cũng lắng nghe, quan tâm và yểm trợ nhau hết lòng, có lẽ chỉ vì ai cũng muốn mang lại niềm vui và lợi lạc cho những người cư sĩ đến với mình.
Con xin các sư chị, sư anh “xé nháp” cho con vì con chia sẻ về thiền hành dở quá, thiếu sót nhiều quá! Tuy nhiên, qua từng thời khóa – pháp thoại, ăn trưa im lặng trong chánh niệm, pháp đàm và vấn đáp – những điều mà con thấy mình thiếu sót trước đó dần dần được bổ sung đầy đủ qua sự chia sẻ của các sư anh, sư chị; cuốn hút được các thiền sinh cùng tham gia chia sẻ, thảo luận, rất cởi mở, hào hứng. Trên cả tuyệt vời, phải không thưa Thầy? Đến cuối ngày, những người thiền sinh (đa số là những người mới đến lần đầu) ai cũng vui, cũng nấn ná ở lại để hỏi thêm về các khóa tu, về quý thầy, quý sư cô và tu viện…
Thưa Thầy, Bích Nham đang vào thu. Một mùa được xem là đẹp nhất trong năm, một mùa bình an, mênh mang, thanh thản. Thật khó lòng mà không thương mùa thu, không “bâng khuâng, mơ màng, lãng đãng” trong một mùa đầy trắc ẩn như thế. Lạ lùng chưa, mùa thu dịu dàng, yên ắng, vậy mà ai cũng rộn ràng, xôn xao… Ấy là vì mùa thu nói bằng sắc màu của mình và bằng những cơn gió lạnh len vào trong ngày đó thưa Thầy. Những sắc màu của lá (hay là nắng?) – vàng, đỏ, cam, nâu, hồng,… – đang đổ xuống, rắc ray lả tả từ những ngọn cây, dọc theo các con đường, lối đi hay len lỏi trong rừng. Vẫn biết mùa thu là “mùa lá, mùa gió”, và đã từng gặp gỡ nhiều mùa thu ở Pháp, vậy mà con vẫn ngỡ ngàng trước những sắc lá biến ảo không ngừng từng ngày ở đây. Trong những cơn gió mùa này, mọi người lục tục mang áo ấm ra mặc thêm và tổ chức đi chơi để ngắm mùa thu, để ngồi với nhau và “gom nắng” để dành cho những ngày đông sắp tới. Đại chúng chơi với nhau rất vui, rất ấm cúng, tung tăng như… những chiếc lá vậy.
Có một buổi sáng thức dậy bước ra ngoài con bỗng thấy ánh trăng tràn ngập – dọc theo hành lang trước phòng, trên những tàng cây, những lối đi bên dưới, trên những khu nhà và rừng cây gần xa. Một màu bàng bạc, lấp loáng bao phủ khắp nơi. Con đi đến phòng học, thấy trăng còn “vắt vẻo” ở phía đó như đang đón chờ mình. Trong bầu không khí tịch mịch và trong trẻo không cùng đó, con thấy lòng tĩnh lặng và bình an lạ… Con nhớ bài kệ “Nghe pháp” :
“Nghe pháp trong bản môn
Lá thu rụng đầy trời
Trăng thu đầy lối cũ
Pháp không đầy không vơi.”
Trong buổi khuya mùa thu này, đất trời đang nói những lời trầm hùng, tha thiết và từ bi nhất. “Lối cũ” của Bụt, của Thầy vẫn còn đó, cho ánh trăng đêm nay, và con đứng đây – được phủ đầy, thấm đẫm ánh trăng thu, con có cảm hứng đi ngồi thiền hơn. Vì, đi qua những buổi khuya như vậy đẹp quá! Đôi khi, có thể đi vào, chạm vào những buổi sớm tinh sương – rất đen và rất sâu, trong lành và nguyên sơ – một cách không vội vàng, không hấp tấp, thoát nhiên thật cảm động như đang đi vào, chạm vào một cái gì đó rất yên, rất lặng trong con người mình.
Mùa thu này, đôi khi con chợt nhớ đến ngày xưa, nhớ cái thời còn “hai tay cầm lấy nỗi buồn lơ ngơ xuống phố. Tìm một màu áo len quen. Tìm một chút hé môi cười…” Và bây giờ, nhìn lá bay, thấy lòng, thấy đời đã thanh thản, bình an hơn xưa nhiều… Bây giờ ngắm người mà như ngắm lá… “xôn xao bầy lá nhỏ… miệng ngọt hạt từ tâm…”. Đôi khi, trong lúc say sưa ngắm những sắc lá mùa thu này, con “phát hiện” ra là cây lá mùa nào cũng đẹp chứ không phải chỉ ở mùa này.
Cái đẹp vẫn luôn tràn đầy, rất riêng trong từng phiến lá. Cây lá vẫn bình an, tự tại đi về trong lẽ vô thường, vô ngã không cùng của đất trời. Cây sồi ngoài cửa sổ phòng con đã chuyển sang màu đỏ nâu, rồi rụng rơi dần. Cây sồi đang đi tròn, về tròn theo bốn mùa của trời đất… Thật đẹp! Con biết “bạn đó” vẫn cứ đang vui chơi; rụng xuống chỉ để lớn lên, để “sống” và có mặt. Mùa này, con thấy con cũng giống như lá vậy. Tung tăng, vui chơi, bay lên bay xuống, mà xen vào đó là những khoảng lặng để ngắm nhìn, để thở, để thương, để hiểu, để nhớ về,… Con biết những ngày mùa đông sắp tới sẽ dài và lạnh. Con biết có thể con sẽ rời đây, không biết có quay trở lại và không biết có còn gặp được một mùa thu rực rỡ nào như thế trong đời.
Rồi những ngày đi về cuối mùa thu. Sương mù giăng mắc. Mưa phùn. Những hàng cây mang im lìm vào tiếng nói. Lá rụng đầy trời nên ngập trong không gian đầy tiếng xao xác của một màu xám bạc. Nhìn rừng cây đang trút lá, tâm cảm của con đôi khi là “buông bỏ”, đôi khi là trân quý, cẩn trọng, nhưng lại cũng có đôi khi mang một chút chấp chới, như tiếc nuối, như muốn níu kéo những sắc màu kia, những rực rỡ kia ở lại. Bây giờ, con thấy mình cũng đang giống một chiếc lá cuối thu. Không còn tung tăng nữa, con đang nằm yên dưới cội cây, lặng nghe mình thở, nghe tiếng đất trời đang thở và trở về với những mạch sống thật sâu, thật kín mà cũng rất bi hùng trong con người mình, để có thể tiếp tục “sống còn” trong mùa giá lạnh dài sắp tới.
Kính bạch Thầy, tạ ơn Thầy đã có mặt và còn đó cho chúng con. Con muốn viết thật nhiều những điều bình an, đẹp đẽ, ấm áp mà con đã có bên Thầy, ở đây, ở đó… nhưng thật không thể viết hết được. Xin dâng lên Thầy một chút lòng con. Con biết là miễn con còn nhớ tu tập, còn sống thật thà, hài hòa, giữ tâm cho lành và hết lòng với chúng thì Thầy và đại chúng vẫn còn đó cho con, thương yêu và nâng đỡ con. Con sẽ cố gắng làm những điều này, thưa Thầy.
Con thương chúc Thầy có thật nhiều niềm vui. Con của Thầy.
(Chân Duyệt Nghiêm)
(Viết khi nghĩ về Thầy Làng Mai, người đã giúp sự sống trong con được tái sinh nhiệm mầu.)
(Hình ảnh Sư Ông về Việt Nam năm 2005)
Chàng hiệp sĩ lên đường
Không ngựa, không gươm, không súng đạn
Với đôi tay trần
Và bờ mắt tấm lòng tràn đầy tình thương giống nòi nhân loại
Nửa đêm vẫn nằm nghe mình giỡn đùa rong chơi giữa mênh mông đồng cỏ quê hương
Giữa ngọt ngào quen thuộc
Thức giấc khi lưng chừng đồi mới biết mình mơ mộng vụt qua
Bốn mươi năm quê hương không từ bỏ
Nhưng chẳng thể thân xác trở về
Chàng hiệp sĩ lên đường
Mang quê hương trong từng bước chân
Mang hòa bình tình yêu anh chị em đang nguyện cầu trong từng ánh nhìn mắt tủi lệ tuôn
Những ngày mưa rơi giá rét
Những ngày khất thực tình thương
Những ngày cúi xin dân tộc
Anh em ôm được anh em
Chàng hiệp sĩ dáng gầy sương mai làm bạn với cô đơn
Thứ cô đơn không oán thù nhân thế
Thứ cô đơn trị liệu cô đơn
Mang tình yêu giác tuệ đến những nơi giày xéo cơ thể mình
Để ấm áp bao dung để nói lời từ ái
Để loài người tỏ ngộ hận thù không giết được yêu thương
Chỉ yêu thương mới chuyển hóa hận thù
Không bằng gươm đao bạo động
Nhưng mỗi bước chân người dần mở ra tịnh độ trong từng cõi tang thương
Máu xin ngừng đổ
Để thấy hôm nay
Mắt em thêm sáng
Nhìn rõ trời mây
Chàng hiệp sĩ trở về
Không cần đất nước tạ ơn
Xin đừng đãi đằng hào nhoáng
Xin cho mỗi bước bình yên
Nâu sồng quê hương ngời sáng
Sáng trong từng mắt anh mắt em
Những con người tiếp theo thừa hưởng dòng dõi tâm linh huyết thống quê hương
Em ơi, để có tiếng chim hát ca bình yên lũy tre làng
Để thấy trời trong xanh nắng reo ngọt cánh đồng
Xin các em đừng bao giờ quên có vết thương dân tộc
Những thế hệ tiền nhân đã đi qua
Và đã được bao tình thương băng bó chữa lành
Hãy giữ gìn trời xanh cho cánh mai mé rừng hé nở
Cho tim em trọn vẹn bao dung
Tình của mẹ ngàn năm nguyên vẹn
Gởi thương yêu nơi hạt sương trong
Chàng hiệp sĩ bình thường kia ơi
Người sẽ đi về đâu hay đã Vô ưu ngàn năm tự tại
Con vẫn thấy người điềm tọa sáng nay
Và mỗi sáng ngày sau vẫn thế
Vô ưu hé nở tròn đầy.
Đồi Trị Liệu, 2012
TIẾNG CHUÔNG NGÂN
“Dừng lại đi con”
Khi tiếng chuông vẫn còn bu-uông, hay binh-boong ngân mãi
Gặp chuông nào thì cũng nên dừng lại
Để trở về với thực tại xung quanh.
Những ồn ào triền miên
Những tính toan nhuốm muộn phiền không dứt
Dừng lại đây – một phút giây hạnh phúc
Có mặt cho mình, có mặt cho nhau
Tiếng chuông thức tỉnh nhiệm màu
Thở chậm, đều và sâu
Nghe thiên nhiên đất trời cùng hòa nhịp
Mình và thiên nhiên là một
Quyện hòa và rong chơi
Thở vào – một dòng sông
Sóng bâng khuâng hiền hòa tươi mát
Thở ra tâm thanh thản
Như mây trời nương gió hát phiêu du.
Thở vào – nhẹ nhàng thu
Hôn lên trái na, thị, hồng trong vườn chín rộ
Thở ra – hoa sen nở
Rất an nhiên thanh khiết giữa bùn lầy
Thở vào – một mầm cây
Ung dung vươn dưới trời ấm nắng
Thở ra – thong dong bước
Trên con đường hoa trắng níu chân thơm
Giản đơn thế thôi – nuôi dưỡng một tình thương
Bằng hơi thở của an vui, hạnh phúc
Tiếng chuông ngân – hay tiếng gọi của Bụt
Đưa ta về gặp được chính ta…
(Lương Đình Khoa)
THẦY TÔI
Thầy tôi mảnh khảnh dáng ngườiChính vì năm uẩn tôi còn đây
Nên năm uẩn em còn đó
Băn khoăn chi chuyện còn mất đến đi
Còn là còn cái gì
Mất là mất cái gì
Khổ đau nơi năm uẩn thế nào cũng là những khổ đau mầu nhiệm
Nếu tôi biết thương lấy những đứa em tôi
Tôi ý thức năm nhóm linh thiêng em còn đó
Nên tôi nguyện sẽ làm thật đẹp sự sống tôi
Vì em ơi,
Bao giờ tôi cũng muốn hái tặng em những chiếc lá thu đẹp nhất
Mình và hiện hữu có khi nào không là nhau
Nếu cần em cứ khóc
Cho tâm hồn thơ dại được chở che
Nếu cần em cứ để mình cô đơn
Để tiện dịp em thử bước vào hoang đảo lạnh
Cho chúng ta thành thật một lòng không nghi ngại
Tôi có thể ôm em mà nghe em khóc
Nhưng thế đã được ích chi
Khi năm uẩn tôi vẫn mưa gió quật tơi bời
Nhổ neo thôi
Thuyền ra khơi không ngần ngại
Sông nước trùng dương mênh mông
Biển thức vô tận
Mỗi lần người thuỷ thủ lên đường đều được coi như là một lần cuối
Anh ngắm lá thu lần này nữa thôi
Anh bước đi lần này nữa thôi
Bao nhiêu hùng lực gọi hết về nơi năm uẩn
Lên đường cùng lúc ánh dương lên
Anh khẽ hát:
Vẫn như hôm qua
Tôi chỉ muốn hái tặng em những lá thu đẹp nhất.
(Nguyên Tịnh)
Sau giờ công phu tối thứ bảy, toàn thể đại chúng tại tu viện Làng Mai Thái Lan đã bắt đầu thực tập im lặng hùng tráng cho đến sau giờ ăn sáng thứ hai. Đây là một sự thực tập trong mùa an cư của đại chúng trong năm nay. Đồng thời cũng là sự phát nguyện của tất cả mọi người với ước nguyện cho Thầy có nhiều sức khoẻ và cũng là mừng ngày tiếp nối lần thứ 93 của Thầy vào ngày 11/10. Đại chúng đã cùng nhau phát nguyện không sử dụng các thiết bị điện tử, không đọc sách, chơi thể thao mà để thời gian cho sự thực tập thiền hành, ngồi thiền, thiền quán hay uống trà trong im lặng. Im lặng không chỉ là không nói gì mà còn là sự thực tập dừng lại mọi suy tư, dự án ở trong tâm nữa…
Đêm qua trời chuyển mưa, sấm chớp và giông liên hồi. Những cơn gió mạnh thi thoảng lùa vào khung cửa sổ khiến con giật mình thức giấc. Căn nhà mới Green Bamboo Guest House dành cho cư sĩ nữ với sức chứa hơn 200 thiền sinh trở nên quá rộng và thênh thang đối với con và một cô bạn volunteer ở chung phòng. Nhưng có lẽ sau nửa ngày đi đường thấm mệt nên con đã ngủ rất ngon cho đến khi trời chuyển mưa. Khi tiếng chuông đại hồng vang lên thì cũng là lúc cơn mưa ngớt dần. Con đi lên thiền đường lớn cho thời công phu sáng cùng với đại chúng và cảm nhận năng lượng hùng hậu, bình an và ấm áp. Lần đầu tiên con được ngồi thiền trong im lặng với đại chúng lớn trong suốt 60 phút mà không hề cảm thấy mỏi và tê chân. Ngồi ở dọc hành lang thiền đường, con cảm nhận rõ tiếng mưa rơi, gió thổi và chim hót líu lo xung quanh mình. Ngày mới trong trẻo mát mẻ càng giúp cho hơi thở của con mỗi lúc càng trở nên nhẹ hơn và sâu hơn. Rồi sau một lúc, con cảm nhận được nguồn năng lượng chánh niệm hùng hậu của đại chúng trong thiền đường, sự có mặt của Thầy, sự có mặt của những người con thương hiện hữu trong từng hơi thở của con. Và lúc đó trong con khởi lên tình thương và niềm biết ơn vô hạn …
Sau thời ngồi thiền sáng, con ngồi uống trà với quý sư cô ngay tại ban công phòng mình. Khung cảnh thiên nhiên nhìn từ trên cao trong buổi sớm mai thật là tuyệt. Cây xanh bao phủ xung quanh, xa hơn chút là dãy núi Khao Yai có mây trắng bay là đà. Nhìn lên cao là bầu trời trong xanh, chim chóc bay liệng và ca hót líu lo. Các sư cô thương nên mang lại cho con rất nhiều thứ cho một ngày thực tập im lặng hùng tráng. Mì ly, trái cây, bánh kẹo, sữa, hoa, trầm và cả nến. Nhưng đối với con ngày hôm nay món quà đặc biệt nhất mà mọi người tặng cho con chính là sự bình an, tĩnh lặng và tươi mát. Ngồi uống trà trong im lặng với nhau suốt một giờ đồng hồ nhưng con không hề thấy chán. Ngược lại chính trong khoảnh khắc đó con thấy sự sống được nâng niu và trân quý biết bao. Có những chú chim non hót líu lo, bay lượn và xà xuống đậu trên mái ngói như muốn cùng con thưởng thức cuộc sống. Ngay cả khi đại chúng khất thực xong đồ ăn sáng và ngồi vào bàn để thực tập ăn cơm trong im lặng, những chú chim cũng bay vào xà xuống bàn gõ gõ đớp đớp. Con thấy mình không còn là một thực thể riêng biệt nữa. Nhìn vào bát cơm sáng nay, cả một vũ trụ bao la có trong mình. Con cảm nhận không còn một ranh giới nào giữa con người, chim chóc, núi rừng và cỏ cây đất đá nữa. Con hạnh phúc khi cảm nhận niềm vui đang đến tự bên trong, lặng lẽ giản dị nhưng bền vững…
Sáng nay trời mưa nên đại chúng không đi thiền hành. Do đó sau khi ăn sáng xong, con lặng lẽ lên lại thiền đường để lạy Bụt và thực tập đi kinh hành. Con đã để cho bàn chân trần thực sự tiếp xúc với cái mát lạnh của nền gạch trong thiền đường. Mỗi bước chân là một hơi thở và cũng chính là sự trở về nhà. Trong thiền đường sáng nay, con thấy Bụt, gia đình tâm linh và gia đình huyết thống đang đi cùng con. Con đã mời mọi loài hữu tình hay vô tình có trong con, người thì đang bận rộn lăng xăng với những lo toan dự án trong hiện tại, kẻ thì vất vả với những đau khổ lỗi lầm trong quá khứ hay mộng mơ ảo tưởng tới tương lai, tất cả dừng lại cùng với con để thưởng thức cuộc sống mầu nhiệm qua từng hơi thở, từng bước chân, đồng thời ý thức rõ ràng sự có mặt của nhau để trân quý và biết ơn. Khi năm vóc sát đất quỳ lạy xuống trước bàn thờ Bụt, bàn thờ tổ tiên tâm linh và huyết thống, lòng con xúc động vô cùng. Năng lượng tràn trề đi lên trong con và chí nguyện sống sâu sắc, sống hết lòng, tập nhìn sâu để hiếu thấu và yêu thương…
Và thế là con đã được sống trọn vẹn hơn một ngày trong bầu không khí tĩnh lặng ấy của tu viện. Chỉ có tiếng chim hót, có tiếng mưa rơi, tiếng lá xào xạc và tiếng chuông ngân vang… Trong sự tĩnh lặng kỳ diệu đó, con đã hơn một lần bắt gặp một thứ âm thanh rất diệu kỳ, rất mầu nhiệm. Đó chính là hơi thở, là cuộc sống, là cái bản thể trong trẻo tinh khiết của chính con…
Ngày hôm nay là một ngày đặc biệt.
Hoa vạn thọ
Con xúc động muốn khóc khi Thầy đưa mắt nhìn con thật lâu lúc thấy con bước vào phòng. Con quỳ xuống bên Thầy rồi cùng với sư cô thị giả hát theo bài hát Tìm nhau được phát ra từ máy nghe nhạc đang mở ở trong phòng.
Là Thế Tôn đã có mặt nơi này…”
Con có một vị Thầy tâm linh đã dẫn lối cho con trong cuộc đời này. Và hằng năm, cứ đến tháng 10 con lại hạnh phúc khi biết rằng Thầy vẫn còn đó cho con!
Các con đã tiếp nối Thầy được bao nhiêu?
Ở Làng Mai, chúng ta không nói “Mừng ngày sinh nhật” mà nói “Mừng ngày tiếp nối” (Continuation Day). Tiếp nối cái gì? Và ai tiếp nối ai? Hôm nay chúng ta quán chiếu về sự tiếp nối của thầy trong thầy và trong các con của thầy, xuất sĩ cũng như cư sĩ. Các con tiếp nối thầy nghĩa là sao? Sự tiếp nối có hai phần, nơi thân tâm mình và nơi thân tâm những người được tiếp nhận những gì mình truyền trao. Bụt có dạy về trao truyền như sau: người trao truyền, người nhận trao truyền và vật được trao truyền là một, tam luân không tịch. Không có chủ thể trao truyền, không có người nhận trao truyền, chỉ có sự trao truyền, thế thôi.
Các con phải thực sự tiếp nối thầy trong từng hơi thở và từng bước chân. Suốt sáu mươi năm qua thầy đã liên tục trao truyền những kinh nghiệm, những thao thức và những hoài vọng của thầy cho bao nhiêu người qua cách thầy nói năng, đi đứng, ăn uống và chấp tác trong chánh niệm, qua những cuốn sách thầy đã viết, qua những lời thầy thuyết giảng, hoặc trước quần chúng đông đảo, hoặc cho từng nhóm nhỏ hoặc cho từng người. Các con đã tiếp nối thầy được đến bao nhiêu rồi?
Hôm nay chúng ta hãy sống với nhau cho có hạnh phúc, hãy đi đứng, nói cười và tiếp xử với nhau cho có hạnh phúc thì đó mới chính là good continuation (sự tiếp nối thực sự). Điều đó phải xảy ra từng ngày. Đám mây sẽ không có đau buồn gì khi nó không còn mang hình tướng của đám mây tại vì nó biết rằng nó đã thành mưa, mà thành mưa thì nó vẫn tiếp tục đời sống phụng sự của nó. Và khi đám mưa không còn nữa thì mình lại thấy có dòng suối và dòng suối lại tiếp tục sứ mạng của cơn mưa. Và vì vậy cho nên không có cái gì chết, không có cái gì mất đi cả.
Tiếp nối vô tướng
Chúng ta thường kẹt vào hình tướng quen thuộc. Do vậy ta hay khóc thương khi thấy cái hình thức quen thuộc ấy không còn nữa. Khoa học bây giờ có thể dùng phép cloning để có thể tạo ra một ngàn đứa bé giống hệt như hồi Thầy còn bé. Chỉ cần lấy ra vài ngàn tế bào của thầy là làm được chuyện này. Một ngàn đứa bé ấy sẽ giống nhau như đúc và giống như thầy hồi còn bé…Các vị có thể thích thú nhìn các cậu bé ấy chơi đùa, nói cười rất giống Thầy hồi còn bé. Nhưng những cậu bé ấy không phải đích thực là thầy, dù trong mỗi đứa cũng có những hạt giống tốt và những hạt giống không tốt của thầy. Nếu chúng không gặp minh sư, không có môi trường tu học, không đi qua những thử thách như thầy thì chúng cũng không phải là sự tiếp nối đích thực của thầy. Nhưng nếu quý vị, trong mỗi bước chân, trong mỗi hơi thở mà có pháp lạc của thầy thì quý vị trên hình thức tuy mặt mũi không giống thầy mà trong nội dung lại là sự tiếp nối đích thực của thầy. Cho nên pháp môn vô tướng trong tam giải thoát môn là rất quan trọng để chúng ta nhận diện được thế nào là sự tiếp nối đích thực.
(Trích Thông bạch Ngày Tiếp nối 2012)
