Format: Default

Chính vì năm uẩn tôi còn đây

Nên năm uẩn em còn đó

Băn khoăn chi chuyện còn mất đến đi

Còn là còn cái gì

Mất là mất cái gì

Khổ đau nơi năm uẩn thế nào cũng là những khổ đau mầu nhiệm

Nếu tôi biết thương lấy những đứa em tôi

Tôi ý thức năm nhóm linh thiêng em còn đó

Nên tôi nguyện sẽ làm thật đẹp sự sống tôi

Vì em ơi,

Bao giờ tôi cũng muốn hái tặng em những chiếc lá thu đẹp nhất

Mình và hiện hữu có khi nào không là nhau

Nếu cần em cứ khóc

Cho tâm hồn thơ dại được chở che

Nếu cần em cứ để mình cô đơn

Để tiện dịp em thử bước vào hoang đảo lạnh

Cho chúng ta thành thật một lòng không nghi ngại

Tôi có thể ôm em mà nghe em khóc

Nhưng thế đã được ích chi

Khi năm uẩn tôi vẫn mưa gió quật tơi bời

Nhổ neo thôi

Thuyền ra khơi không ngần ngại

Sông nước trùng dương mênh mông

Biển thức vô tận

Mỗi lần người thuỷ thủ lên đường đều được coi như là một lần cuối

Anh ngắm lá thu lần này nữa thôi

Anh bước đi lần này nữa thôi

Bao nhiêu hùng lực gọi hết về nơi năm uẩn

Lên đường cùng lúc ánh dương lên

Anh khẽ hát:

Vẫn như hôm qua

Tôi chỉ muốn hái tặng em những lá thu đẹp nhất.

(Nguyên Tịnh)

Sau giờ công phu tối thứ bảy, toàn thể đại chúng tại tu viện Làng Mai Thái Lan đã bắt đầu thực tập im lặng hùng tráng cho đến sau giờ ăn sáng thứ hai. Đây là một sự thực tập trong mùa an cư của đại chúng trong năm nay. Đồng thời cũng là sự phát nguyện của tất cả mọi người với ước nguyện cho Thầy có nhiều sức khoẻ và cũng là mừng ngày tiếp nối lần thứ 93 của Thầy vào ngày 11/10. Đại chúng đã cùng nhau phát nguyện không sử dụng các thiết bị điện tử, không đọc sách, chơi thể thao mà để thời gian cho sự thực tập thiền hành, ngồi thiền, thiền quán hay uống trà trong im lặng. Im lặng không chỉ là không nói gì mà còn là sự thực tập dừng lại mọi suy tư, dự án ở trong tâm nữa…

Đêm qua trời chuyển mưa, sấm chớp và giông liên hồi. Những cơn gió mạnh thi thoảng lùa vào khung cửa sổ khiến con giật mình thức giấc. Căn nhà mới Green Bamboo Guest House dành cho cư sĩ nữ với sức chứa hơn 200 thiền sinh trở nên quá rộng và thênh thang đối với con và một cô bạn volunteer ở chung phòng. Nhưng có lẽ sau nửa ngày đi đường thấm mệt nên con đã ngủ rất ngon cho đến khi trời chuyển mưa. Khi tiếng chuông đại hồng vang lên thì cũng là lúc cơn mưa ngớt dần. Con đi lên thiền đường lớn cho thời công phu sáng cùng với đại chúng và cảm nhận năng lượng hùng hậu, bình an và ấm áp. Lần đầu tiên con được ngồi thiền trong im lặng với đại chúng lớn trong suốt 60 phút mà không hề cảm thấy mỏi và tê chân. Ngồi ở dọc hành lang thiền đường, con cảm nhận rõ tiếng mưa rơi, gió thổi và chim hót líu lo xung quanh mình. Ngày mới trong trẻo mát mẻ càng giúp cho hơi thở của con mỗi lúc càng trở nên nhẹ hơn và sâu hơn. Rồi sau một lúc, con cảm nhận được nguồn năng lượng chánh niệm hùng hậu của đại chúng trong thiền đường, sự có mặt của Thầy, sự có mặt của những người con thương hiện hữu trong từng hơi thở của con. Và lúc đó trong con khởi lên tình thương và niềm biết ơn vô hạn …

Sau thời ngồi thiền sáng, con ngồi uống trà với quý sư cô ngay tại ban công phòng mình. Khung cảnh thiên nhiên nhìn từ trên cao trong buổi sớm mai thật là tuyệt. Cây xanh bao phủ xung quanh, xa hơn chút là dãy núi Khao Yai có mây trắng bay là đà. Nhìn lên cao là bầu trời trong xanh, chim chóc bay liệng và ca hót líu lo. Các sư cô thương nên mang lại cho con rất nhiều thứ cho một ngày thực tập im lặng hùng tráng. Mì ly, trái cây, bánh kẹo, sữa, hoa, trầm và cả nến. Nhưng đối với con ngày hôm nay món quà đặc biệt nhất mà mọi người tặng cho con chính là sự bình an, tĩnh lặng và tươi mát. Ngồi uống trà trong im lặng với nhau suốt một giờ đồng hồ nhưng con không hề thấy chán. Ngược lại chính trong khoảnh khắc đó con thấy sự sống được nâng niu và trân quý biết bao. Có những chú chim non hót líu lo, bay lượn và xà xuống đậu trên mái ngói như muốn cùng con thưởng thức cuộc sống. Ngay cả khi đại chúng khất thực xong đồ ăn sáng và ngồi vào bàn để thực tập ăn cơm trong im lặng, những chú chim cũng bay vào xà xuống bàn gõ gõ đớp đớp. Con thấy mình không còn là một thực thể riêng biệt nữa. Nhìn vào bát cơm sáng nay, cả một vũ trụ bao la có trong mình. Con cảm nhận không còn một ranh giới nào giữa con người, chim chóc, núi rừng và cỏ cây đất đá nữa. Con hạnh phúc khi cảm nhận niềm vui đang đến tự bên trong, lặng lẽ giản dị nhưng bền vững…

Sáng nay trời mưa nên đại chúng không đi thiền hành. Do đó sau khi ăn sáng xong, con lặng lẽ lên lại thiền đường để lạy Bụt và thực tập đi kinh hành. Con đã để cho bàn chân trần thực sự tiếp xúc với cái mát lạnh của nền gạch trong thiền đường. Mỗi bước chân là một hơi thở và cũng chính là sự trở về nhà. Trong thiền đường sáng nay, con thấy Bụt, gia đình tâm linh và gia đình huyết thống đang đi cùng con. Con đã mời mọi loài hữu tình hay vô tình có trong con, người thì đang bận rộn lăng xăng với những lo toan dự án trong hiện tại, kẻ thì vất vả với những đau khổ lỗi lầm trong quá khứ hay mộng mơ ảo tưởng tới tương lai, tất cả dừng lại cùng với con để  thưởng thức cuộc sống mầu nhiệm qua từng hơi thở, từng bước chân, đồng thời ý thức rõ ràng sự có mặt của nhau để trân quý và biết ơn. Khi năm vóc sát đất quỳ lạy xuống trước bàn thờ Bụt, bàn thờ tổ tiên tâm linh và huyết thống, lòng con xúc động vô cùng. Năng lượng tràn trề đi lên trong con và chí nguyện sống sâu sắc, sống hết lòng, tập nhìn sâu để hiếu thấu và yêu thương…

Và thế là con đã được sống trọn vẹn hơn một ngày trong bầu không khí tĩnh lặng ấy của tu viện. Chỉ có tiếng chim hót, có tiếng mưa rơi, tiếng lá xào xạc và tiếng chuông ngân vang… Trong sự tĩnh lặng kỳ diệu đó, con đã hơn một lần bắt gặp một thứ âm thanh rất diệu kỳ, rất mầu nhiệm. Đó chính là hơi thở, là cuộc sống, là cái bản thể trong trẻo tinh khiết của chính con…

Ngày hôm nay là một ngày đặc biệt.

Hoa vạn thọ

nhacBichNham

(Pháp thoại ngày 24.11.2013 tại thiền đường Hội Ngàn Sao, xóm Hạ , Làng Mai trong khóa An Cư Kết Đông 2013-2014)

Thế Tôn là tình yêu đầu

Thế Tôn là tinh yêu tinh khôi

Nghĩa là sẽ không bao giờ

Sẽ cần tình yêu cuối

Người là dòng sông tâm linh

Tuy đã từng chảy qua

Hàng triệu kiếp luân hồi

Nhưng luôn luôn còn mới.

          Tìm nhau (thơ Nhất Hạnh)

Mục đích của sự tu tập

Mục đích của sự tu tập là: trước hết để chế tác an, hỷ và lạc và sau đó là để xử lý, chăm sóc khổ đau. Ta phải học làm cho được hai việc đó. Chế tác là làm ra (generating, producing, fabricating). Cái đó không có thì ta phải làm ra, giống như nếu không có lúa thì nhà nông phải làm ra lúa, nếu không có đậu hũ thì ta phải chế tác ra đậu hủ. Là người tu ta phải chế tác được an 安, hỷ  喜và lạc 樂. Muốn chế tác an, hỷ và lạc thì phải có nguồn năng lượng niệm 念, định  定 và tuệ 慧. Vì vậy trong khi đi, đứng, nằm, ngồi, làm việc, ta phải chế tác được niệm, định và tuệ và với năng lượng đó ta có thể chế tác được an, hỷ và lạc. Trong khi quét nhà ta quét như thế nào để có niệm, định và tuệ. Trong khi chải răng ta phải chải như thế nào để có niệm, định và tuệ. Trong khi đi cầu hay đi tiểu ta cũng phải có niệm, định và tuệ. Có ba loại năng lượng đó thì tự nhiên ta có hỷ, lạc và an. Có những người tu nhiều năm nhưng không thay đổi, không có an lạc, hạnh phúc tại vì họ không biết chế tác niệm, định, tuệ. Nếu ta là người biết tu thì mỗi bước chân, mỗi hơi thở, mỗi hành động đều có thể chế tác được niệm, định và tuệ và vì vậy an, hỷ và lạc có mặt.

Mục đích thứ hai của sự thực tập là xử lý khổ đau, bức xúc và bế tắc của mình. Muốn xử lý khổ đau ta phải nhận diện, ôm ấp, nhìn sâu vào khổ đau và bắt đầu chuyển hóa khổ đau, cho nên ta cũng cần phải sử dụng ba loại năng lượng niệm, định và tuệ. Có thể nói niệm, định, tuệ là nguồn suối của hạnh phúc. Niệm, định, tuệ là năng lượng có thể giúp ta xử lý và chuyển hóa khổ đau.

Hạnh phúc chính là con đường

Học Tứ Diệu Đế ta có quan niệm về mục đích và con đường để đi tới mục đích. Sự thật thứ nhất của Tứ Diệu Đế là khổ  苦, sự thật thứ hai là tập 集. Có một lối sống tạo ra khổ đau, đó là cách sống bừa bãi không có chánh niệm, không có định và tuệ. Cách sống đó đưa tới khổ đau. Có thể nói tập là con đường đưa tới khổ đau. Sự thật thứ ba là diệt 滅 tức là sự vắng mặt của khổ đau, sự chuyển hóa của khổ đau. Sự chuyển hóa của khổ đau là sự có mặt của an lạc. Diệt là lạc  樂. Sự thật thứ ba là an lạc, hạnh phúc. Cho rằng Tứ Diệu Đế chỉ nói về khổ là không đúng, Tứ Diệu Đế nói về đau khổ và hạnh phúc. Hai sự thật đầu nói về khổ và con đường đưa tới khổ đau. Sự thật thứ ba nói về hạnh phúc tức khổ diệt và sự thật thứ tư nói về con đường đưa tới hạnh phúc tức là đạo 道. Đạo cũng là một con đường, nhưng là con đường đưa tới hạnh phúc thay vì đưa tới khổ đau. Làng Mai không dùng chữ con đường đưa tới khổ đau (the way leading to suffering) và con đường đưa tới hạnh phúc mà dùng chữ con đường khổ đau và con đường hạnh phúc, tại vì chữ đưa tới phản ảnh đường lối tư duy lưỡng nguyên. Ta tưởng tượng ra một con đường rất xa, rất dài, đi rất cực nhọc để tới một mục đích gọi là hạnh phúc, an lạc. Trong cách suy tư của ta thì con đường chỉ là con đường và hạnh phúc chỉ là hạnh phúc, vì vậy trong khi đi trên con đường ta chưa có hạnh phúc, phải đi hết con đường rồi ta mới có hạnh phúc. Con đường là một cái khác và hạnh phúc là một cái khác. Con đường là phương tiện (means), còn hạnh phúc là cứu cánh (the end). Đó là một sự sai lầm. Ta cứ tưởng tượng con đường phải có chông gai, đau khổ, khó nhọc rồi mới đi tới được chỗ có hạnh phúc. Đó là cách suy tư lưỡng nguyên như trong câu ca dao:

Rủ nhau đi cấy đi cày

Bây giờ khó nhọc tới ngày phong lưu

Trên đồng cạn dưới đồng sâu

Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa

Nói vậy là trong khi đi cấy đi cày ta không có hạnh phúc. Trong khi đó thì đi cấy đi cày ta có thể có hạnh phúc, tại vì ta có ruộng, vợ chồng đang còn ở chung với nhau, ta có con trâu để đi cày. Chồng vợ làm việc chung và có con trâu để cày là có hạnh phúc. Trong khi cày cấy mình đã có hạnh phúc rồi. Nhiều người không có vợ hay chồng ở chung, không có ruộng, không có con trâu để cày. Câu “bây giờ khó nhọc đến ngày phong lưu” là không đúng. Đây là cách tư duy lưỡng nguyên.

Con đường chính là hạnh phúc. Con đường Bát Chánh Đạo không phải là con đường gian khổ, khó khăn, khổ hạnh. Đó là con đường mà trên đó mỗi bước chân đều có hạnh phúc. Hạnh phúc tức là con đường. Đó là giáo lý của Làng Mai. Hạnh phúc đi tới tột cùng gọi là Niết bàn, là diệt (niroda). Theo cách nhìn của Làng Mai thì đạo là diệt, con đường hạnh phúc tức là hạnh phúc, con đường khổ đau tức là khổ đau. Chúng ta có câu thư pháp: Không có con đường đưa tới bình an, bình an chính là con đường (There is no way to peace, peace is the way). Những phương tiện đưa tới hòa bình phải chính là hòa bình. Sử dụng bạo động và súng đạn để đưa tới hòa bình là sai tại vì phương tiện sử dụng không phải là hòa bình. Phải bỏ bom, phải bắn giết thì mới có hòa bình là không đúng, tại vì nếu phương tiện bạo động thì mục đích cũng là bạo động. Không có con đường nào đưa tới hòa bình, hòa bình chính là con đường. Mỗi bước chân đi trên con đường phải là hòa bình. Mỗi lời nói, mỗi tư tưởng, mỗi hành động của ta phải có tính chất hòa bình trong đó. Nếu ta phải đau khổ cạnh tranh để có hạnh phúc là không đúng. Trên con đường để có hạnh phúc mỗi bước chân phải là hạnh phúc. Cứu cánh và phương tiện phải là một.

Nói tới Tứ Diệu Đế cũng vậy: Không có con đường đi tới Niết bàn, Niết bàn chính là con đường (There is no way to Nirvana, Nirvana is the way). Niết bàn là bản tính không sinh không diệt, không có không không. Tiếp xúc được với tính không sinh không diệt, không có không không, ta còn sợ hãi nữa. Mỗi bước chân đi trên con đường có thể tiếp xúc được với tính không sinh không diệt, không có không không. Hòa bình, hạnh phúc, Niết bàn có trong từng bước chân mà không phải đến cuối đường mới có. Khi học về Bát Chánh Đạo, Làng Mai nói: Đạo đế chính là diệt đế. Tập đế chính là khổ đế.

Ngồi thiền là hạnh phúc, là giác ngộ

Chúng ta đừng nghĩ rằng ngồi thiền là để có hạnh phúc, giác ngộ. Ta phải thấy ngồi thiền là hạnh phúc, là giác ngộ rồi. Ngồi thiền mà phải gồng mình khổ đau là không đúng. Ta phải ngồi như thế nào mà trong khi ngồi ta có an, có hỷ, có lạc. Ta phải thành công trong khi ngồi thiền. Nếu không thì không phải là ngồi thiền mà là ta đang chịu trận, ta đang ngồi trong hầm tối. Đây là một sự thách thức: Trong khi ngồi thiền ta phải có an lạc, giải thoát. Ngồi thiền là thời gian dễ có an lạc, giải thoát nhất. Ta ngồi như thế nào, thở như thế nào, mỉm cười như thế nào để trong nửa giờ ngồi thiền giây phút nào ta cũng có an, hỷ và lạc. Đó là sự thực tập, nếu chưa làm được thì ta phải ráng làm cho được. Ngồi thiền là một cơ hội. Sau này anh, chị sẽ thấy ngồi thiền là một ân huệ tại vì nhiều người không có cơ hội được ngồi yên trong cuộc đời để chăm sóc thân và tâm của mình. Trong khi ngồi thiền ta có thì giờ để ngồi yên và chăm sóc thân và tâm của mình.

Trong khi ngồi thiền ta phải chế tác được an, hỷ và lạc. Nếu có khổ đau đi lên ta phải biết xử lý khổ đau. Ngồi thiền là một cơ hội, là quyền lợi của người tu. Là người tu ta phải đòi cho được cơ hội đó. Tôi đi tu để làm gì? Không lẽ để làm việc suốt ngày? Tôi phải có giờ để ngồi thiền. Đó là quyền lợi của ta nên ta phải trân quí giờ ngồi thiền. Ta ngồi thiền như thế nào để có an, hỷ và lạc. Nếu chưa biết cách thì ta phải học từ sư anh, sư chị, sư em. Ta phải làm cho được, nếu không thì uổng một đời tu. Ta không thể nói: Tôi xuất gia là để phục vụ tăng thân chứ không phải để ngồi thiền hay đi thiền hành. Phục vụ tăng thân cũng hay nhưng mục đích chính của người tu là tu để có hạnh phúc, để xử lý được khổ đau của mình.

Khi đi thiền cũng vậy, ta đi thiền để làm gì? Đi thiền để không làm gì cả, ta phải tìm thấy hạnh phúc trong khi đi thiền. Mỗi bước chân là hạnh phúc, ta phải làm cho được. Niệm, định, tuệ giúp cho ta làm được điều đó. Leo dốc, xuống dốc hay đi trên cỏ, đi trên đá ta cũng có thể có hạnh phúc. Đi từ cư xá tới thiền đường hay tới nhà ăn ta đều có hạnh phúc. Hồi sáng tôi làm những động tác chánh niệm và nhờ có niệm những động tác đó đem hạnh phúc tới cho tôi: “A, mình còn đứng được một chân và chân kia đưa ra đưa vô được. Thầy Thanh Từ bây giờ không đứng được như vậy. Thầy đi phải có hai người đỡ hai bên”. Đó là niệm, thấy rằng mình còn may mắn, chân mình còn khỏe. Hòa thượng Minh Châu bây giờ đâu còn đi thiền được nữa, hình hài của Ngài đang nằm trong tháp. Đó là niệm, là nhớ lại. Ta còn trẻ, ta không thể tượng tượng được một ngày kia ta ngồi trên xe lăn. Sự thật là các sư chú, các sư cô mới 19, 20 tuổi nhưng thế nào cũng phải già, rồi một ngày nào cũng  phải ngồi xe lăn. Thấy được điều đó là niệm, là tuệ. Thấy được thì tự nhiên có hạnh phúc. Hạnh phúc không phải là có tiền ra siêu thị mua đồ, hạnh phúc là nhờ có niệm, định và tuệ.

Trong khi ngồi thiền, đi thiền mà có tuệ thì ta có thể chế tác hỷ, lạc và an rất dễ. Ta trân quí từng bước chân vì biết rằng mai mốt ta sẽ không có được như bây giờ. Ta đếm những ngày những giờ còn lại của mình, tại vì không phải những người già mới chết mà người trẻ cũng chết rất nhiều. Nhiều người trẻ trên thế giới mới 24, 25 tuổi đã chết rồi. Vô thường là một cái niệm, là một cái định, cái tuệ.  Nhờ niệm vô thường nên ta trân quí những ngày giờ còn lại của mình và ta có hạnh phúc. Bí quyết của hạnh phúc rất đơn sơ. Có chánh niệm thì ta có định tâm, có định tâm thì ta có tuệ. Thấy được điều đó, ta biết trân quí hình hài của mình, biết trân quí hoàn cảnh và điều kiện mà ta đang có để được hạnh phúc.

Trong khi đi thiền mỗi bước chân đều có hạnh phúc, mỗi bước chân đều có thể nuôi dưỡng mình. Mỗi ngày có một giờ đi thiền chung với đại chúng là quyền lợi của người tu. Ta phải đòi cho được quyền lợi đó. Nếu ta trốn đi thiền thì đó là sự thiệt hại cho ta. Hơn nữa mỗi ngày ta không phải chỉ có một giờ để đi thiền. Theo nguyên tắc của Làng Mai thì đi đâu ta cũng phải đi theo kiểu thiền hành. Đi tới phòng tắm, đi về phòng ngủ hay đi tới thiền đường ta có quyền đi một cách thong dong, thảnh thơi để chế tác hỷ và lạc. Đó là quyền lợi của chúng ta. Vì vậy giải thoát, giác ngộ, Niết bàn không phải là những mục đích mà ta chỉ tới được trong tương lai. Nó phải có mặt ngay trong giây phút hiện tại. Sau này chúng ta sẽ học: Phải tìm Niết bàn ngay trong sinh tử, phải tìm hạnh phúc ngay trong khổ đau và phải tìm thảnh thơi ngay trong sự bận rộn. Nếu có niệm, định và tuệ thì tự nhiên cái mà ta cho là bận rộn sẽ không còn là bận rộn nữa mà nó là niềm vui. Ta đang làm thiền đường, đang quét nhà hay đang nấu bếp, trước đây ta cho là bận rộn nhưng khi có niệm, định và tuệ thì công việc đó trở thành niềm vui của ta. Được nấu nước pha trà, được chuẩn bị thiền đường cho đại chúng, được ngồi thiền là hạnh phúc mà không còn là sự bận rộn nữa tại vì mỗi hơi thở, mỗi bước chân, mỗi hành động đều có chánh niệm. Ở Làng Mai chúng ta nói con đường hạnh phúc. Khi đã thọ Năm Giới thì chúng ta đi trên con đường Bát Chánh. Con đường Bát Chánh là con đường hạnh phúc. Mỗi bước chân đều phải có hạnh phúc, còn nếu ta nghĩ rằng con đường Bát Chánh là một cái gì ta phải cực nhọc lao tác mới có được là không đúng. Đó là con đường hạnh phúc mà không phải là con đường đưa tới hạnh phúc. Con đường và hạnh phúc là một.

Thu đẹp đã về rồi.

(Trích từ sách “Con đã có đường đi” của Sư Ông Làng Mai)

Trong đạo Bụt, nghiệp gồm có: ý nghiệp, khẩu nghiệp và thân nghiệp. Khi ta có một tư duy, một ý nghĩ, một tư tưởng đầy tha thứ bao dung thì gọi là thiện ý nghiệp. Lúc ấy ta đang tạo một cái nghiệp về lòng từ bi. Chỉ riêng ý nghiệp lành thôi cũng đã đủ mạnh rồi, chưa cần nói lời ái ngữ, hành động dễ thương thì mình đã đang tự chữa lành cho mình, cho gia đình, cho đất nước và cho thế giới.

Nghiệp có nghiệp chung và nghiệp riêng. Ví dụ chúng ta cùng đến Làng Mai tu tập với nhau là nghiệp chung, vì chúng ta có ước muốn giống nhau là muốn được tu tập và chuyển hóa. Cái nghiệp chung được làm bằng những nghiệp riêng, và cái nghiệp riêng tạo thành nghiệp chung. Nghiệp chung và nghiệp riêng tương tức với nhau. Bụt xác định ta có tự do ý chí, có khả năng chuyển nghiệp. Năng lượng chánh niệm có thể giúp mình chuyển nghiệp. Ban đầu, chúng ta có cảm tưởng ta là một nạn nhân của cái màng lưới nghiệp. Nhưng nếu biết sử dụng chánh niệm, chánh định và chánh kiến thì ta có thể bắt đầu thay đổi. Cần biết là có thể có thêm yếu tố tình cờ, nhưng không nhiều. Hành động trên cái “ một ” có tác động trên cái “ tất cả ” và cái “ tất cả ” có tác động trên cái “ một ”. Ví dụ, khi mỉm được một nụ cười thì mình khoẻ mà thế giới cũng nhờ đó mà được khoẻ. Mình có chánh niệm và chánh kiến thì hành động mới đưa tới giảm thiểu khổ đau và kiến tạo an lạc.

Bụt ân cần dạy dỗ mình phải ráng tập chánh tư duy, nhưng ta chỉ có thể tư duy đầy từ bi khi mình thấy mình trong người đó. Nếu chỉ thấy người đó là một người khó chịu, dữ dằn thì sao mà mình từ bi được? Thành ra phải thấy mình với người đó là một, mình có ở trong người đó, “tam luân không tịch”. Mình với người đó không khác. Giống như tay trái với tay phải, mình là một thực thể với người đó. Khi thấy được như vậy thì mình mới tha thứ, mình mới nghĩ đầy từ bi, đầy thương yêu đối với người đó được. Còn nếu thấy người ta dữ như quỷ, còn mình thì đẹp đẽ như thánh thần, thì chẳng thể nào mà thương được. Cái nhìn nhị nguyên đó không phải là cách nhìn của một người học đạo Bụt, không phải là cách nhìn của một người hành theo con đường Bụt dạy. Phải đi về hướng hiểu và thương, đó là hướng đi của một người tỉnh thức. Điều này không ai ép mình được, nếu bị ép thì không thể thành công. Mình phải thấy được mình là người đó với những khó khăn với những khổ đau. Thấy được thì thương liền, không cần phải cố gắng gì hết.

Điều này không khó, quý vị hãy thử làm đi. Nghĩ tới những người không dễ thương nhất trong cuộc đời mình, và cứ thương. Hãy tập thấy mình với người đó là một, tập nhìn người đó với những khó khăn của người đó; với những khổ đau, dằn vặt của người đó, lúc ấy tình thương sẽ tới một cách rất tự nhiên. Nhờ có tình thương nên những tư duy, hành động, nói năng của mình sẽ rất tự nhiên đi về  hướng từ bi mà không cần phải cố gắng và mình không còn buồn bã, u sầu, héo hắt nữa vì mình là người hiến tặng thương cho sự sống.

Hãy tư duy về sự tương tức, sở dĩ người đó như vậy nên mình mới như vậy, người đó hành xử như thế này nên mình mới vụng về như thế kia. Có được tư duy tương tức, tương nhập ấy thì mình mới có thể chấm dứt giận hờn, mở lòng ra tha thứ được; mới nói lời ái ngữ được. Lúc này những lời nói thân ái của mình được thốt ra một cách rất tự nhiên mà không gượng ép, không dối lòng. Như vậy là mình đang tạo dựng những nghiệp lành. Khi nói tới nghiệp người Việt mình thường cho rằng đó là những quả báo xấu. Nhưng không phải như vậy. Nghiệp là những thói quen, mà thói quen thì có thói quen tốt và thói quen xấu. Khi nghĩ những điều lành (cảm thông, thương yêu, tha thứ…) tức là mình đang tạo ra ý nghiệp lành. Khi mình nói những lời dễ thương, đem lại sự tự tin, an vui và hy vọng cho người khác tức là mình đang tạo khẩu nghiệp lành. Khi mình làm những việc tốt, mang lợi lạc tới cho những người xung quanh tức là mình đang tạo thân nghiệp lành. Nếu chỉ chế tác toàn ý nghiệp, thân nghiệp, khẩu nghiệp đi về hướng thiện thì nghiệp báo của mình rất đẹp. Nhờ những nghiệp lành đó nên mình được sinh ra trong cõi bình an, được gặp và thân cận với những bậc thiện tri thức. Còn nếu mình suy nghĩ điều ác; nói lời thô tục, dữ dằn; làm những việc gây khổ đau cho người khác thì mình sẽ phải hứng chịu quả báo xấu. Mỗi lời nói, mỗi hành động, mỗi tư duy một khi đã phát khởi thì lập tức tác thành quả báo dù rằng mình không nói ra, dù rằng không ai biết nhưng mình lãnh nhận quả báo rất đương nhiên. Quả báo lành hay quả báo dữ tùy theo nhân lành hay nhân dữ mà mình đã gieo trồng.

Nếu lắng nghe và hành theo lời Bụt dạy thì ta sẽ kiến tạo được những quả báo đẹp đẽ. Hồi nhỏ, khi học về y báo và chánh báo tôi hiểu rất mù mờ, chỉ hiểu trên bề mặt danh từ. Nhưng càng thiền quán tôi lại càng thấy rõ ràng rằng tư duy, lời nói, hành động của mình có hai phần rõ rệt, đó là y báo và chánh báo:

–          Chánh báo là bản thân mình, tức là dáng người, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, các bộ phận cơ thể, khối óc, tư duy, trình độ học vấn …

–          Y báo: là môi trường xung quanh như mình sinh ra trong gia đình đó, xã hội đó, đất nước đó, địa cầu đó…

Chiếc lá xanh vừa mới sinh ra trên cành cây vào mùa xuân là một biểu hiện mới của cái lá, đó là chánh báo của cái lá. Còn những thứ xung quanh như cái cây, nước, đất, không khí, mưa… là y báo của chiếc lá. Bạn cũng vậy, bạn có thân thể này, mang cái tên này nhưng đó chỉ là tên tạm thôi, đừng tưởng đó là tên thật. Với những điều kiện đó thì mình mang cái tên đó, nhưng phải biết rằng trong cái tên này có cả ba mẹ, ông bà, tổ tiên chứ không phải cái tên nằm riêng độc lập đâu. Cho nên mình là chánh báo của mình mà cũng chính là y báo của mình. Đừng có nói rằng “Tôi là cái thân thể này, mẹ tôi sinh ra tôi làm chi, để tôi phải khổ, ghét quá” hay là “Sao tôi không sinh ra trong gia đình tử tế hơn, mà lại sinh ra trong gia đình này, ai cũng dữ dằn, làm khổ nhau”… Đó là tại vì mình cũng dữ dằn, mình cũng hành xử không dễ thương nên kết quả mới sinh vào gia đình không dễ thương. Thành ra mình chính là môi trường của mình. Đó là một sự thật không thể chối cãi được. Điều này mình phải xác thực bằng chính mình, phải quan sát và nghĩ xem có đúng hay không.

Nhà xuất bản Parallax ở Mỹ đã phát hành một cuốn sách của tôi với tựa đề “The World We Have”(Thế giới mà chúng ta đang có). Chúng ta chỉ có một thế giới này để sống thôi. Tựa đề của cuốn sách được nhà xuất bản lựa chọn. Có người nói rằng nên để “The World We Are” tức là “Thế giới mà chúng ta là” thì đúng hơn. Vì khi nghĩ rằng “đang có” có nghĩa là mình riêng và thế giới riêng, còn “thế giới mà chúng ta là” có nghĩa là mình vừa là chánh báo, vừa là y báo. Vì vậy tôi muốn các bạn hãy để vài phút thiền quán thật sâu, không những mình gửi tình thương tới cho người làm khổ mình, để có những tư duy rất từ bi đối với người đó, mà còn viết thư cho người đó, điện thoại cho người đó. Trước hết nên nói chuyện với người đó trong tâm của mình, đối xử với thân và tâm mình cho đàng hoàng. Quý vị phải hứa với y báo của mình, tức là môi trường của mình rằng mình phải sống làm sao cho xứng đáng với môi trường mà mình đang sống. Quý vị phải nuôi dưỡng địa cầu, nuôi dưỡng môi trường sống. Từ hôm nay, khi mà quý vị đi, quý vị nhìn mọi sự vật như là mình, bụi tre đó là mình, không khí đó là mình, mây đó là mình, cây này là mình, và mình phải có trách nhiệm che chở, gìn giữ.

Ở Lộc Uyển, quý thầy, quý sư cô có thể làm ra điện từ năng lượng mặt trời để sử dụng, họ không cần điện của thành phố. Các thầy các sư cô lấy năng lượng mặt trời ở California để dùng điện thoại, máy tính, đèn điện trong các phòng, có khi còn dư điện để tặng lại thành phố nữa. Họ cũng có những ngày không sử dụng xe hơi để tránh làm ô nhiễm bầu khí quyển. Họ tìm được những loại xe hơi chạy bằng dầu cặn, tức là dầu thực vật sau khi chiên xào thải ra và đem đi lọc rồi dùng thay xăng. Mỗi tuần ở các tu viện của Làng Mai chúng tôi có một ngày không sử dụng xe hơi. Nhiều bạn thiền sinh tới đây tu tập cũng bắt chước chúng tôi, hứa rằng trong tuần cũng thực tập một ngày không sử dụng xe và họ cũng bắt đầu tập ăn chay 15 ngày trong tháng hoặc giảm 50% lượng thức ăn động vật trong mỗi bữa ăn. Họ làm như vậy chẳng phải là để được lòng của Bụt, tại vì phần lớn họ là người theo Thiên Chúa giáo, mà họ làm như vậy là có lợi cho chính họ.

Mình là chánh báo nhưng cũng là y báo. Mà y báo là quả địa cầu này nên ta chăm sóc cho quả địa cầu cũng chính là chăm sóc mình. Trong khi súc miệng, rửa mặt có nhiều người cứ để cho nước chảy tràn lan. Nhiều khi rửa một cái ly mà mình mở vòi nước quá mạnh. Rồi đang rửa lại bỏ đấy đi lấy cái ly khác để cho nước chảy ròng rất là uổng phí. Đừng nghĩ rằng nước rẻ, đừng nghĩ rằng mình trả tiền thì mình có quyền sử dụng thoải mái. Nước cũng là tài nguyên của địa cầu, phí phạm nước là phí phạm tài nguyên của địa cầu. Để có được những giọt nước trong lành ấy phải mất công sức của biết bao nhiêu người, bao nhiêu tài nguyên khác góp vào như: điện, xăng, dầu, gang, thép…

Chỉ cần nhận ra điều này rồi thực tập tiết kiệm lại mọi thứ: điện, nước, đồ ăn… là đã làm một hành động thương yêu đích thực rồi. Đi ra khỏi phòng phải tắt đèn, đó là thực tập yêu thương. Hãy mời Bụt biểu hiện trong mình bằng những hành động chánh niệm, tư duy chánh niệm, sử dụng chánh niệm. Đừng tìm Bụt ở ngoài, Bụt ở trong mình. Chánh niệm chính là Bụt. Bụt thì đi đứng rất đàng hoàng, ngồi rất đàng hoàng, hành xử rất đúng mực.

Cứ mùa hè đến, tại Làng Mai mỗi tuần có một ngàn người tới tu tập trong suốt bảy ngày. Trong bốn tuần lễ, bốn ngàn người đó không ăn thịt, cá, trứng, sữa. Thành ra trong một tháng có biết bao nhiêu con gà, con bò, con lợn được cứu sống. Không ăn trứng thì người ta sẽ hạn chế chăn nuôi mà hạn chế chăn nuôi thì sẽ giảm thiểu được các chất thải (phân của gia súc gia cầm), một nguyên nhân của hiện tượng hiệu ứng nhà kính, hâm nóng địa cầu.

Vì vậy trong một tuần, mình có năm ngày đi làm, một ngày cuối tuần đi mua sắm và ngày còn lại không sử dụng xe thì cũng không sao hết, mà đó là một hành động rất từ bi.

Chúng ta phải biết nghĩ tới các thế hệ con cháu của ta. Đừng để đến lúc con cháu ta không còn không khí để thở, không còn điện để dùng, không còn nước để uống. Như vậy là mình đã đoạn tuyệt sự sống của con cháu mình. Mà con cháu mình chính là mình đó. Thành ra sử dụng các nguồn tài nguyên một cách chánh niệm tức là mình che chở cho địa cầu.

Lạy đức Bồ Tát Địa Tạng, chúng con xin học theo hạnh Bồ Tát, tìm cách có mặt ở bất cứ nơi nào mà bóng tối, khổ đau, tuyệt vọng và áp bức còn đang trấn ngự, đẻ có thể mang đến những nơi ấy ánh sáng, niềm tin, hy vọng và giải thoát. Chúng con nguyện không bao giờ quên lãng và bỏ rơi những người còn đang bị kẹt trong những tình uống tuyệt vọng, nguyện cố gắng thiết lập liên lạc với những ai đang không còn lối thoát, những ai bị bưng bít không vó phương tiện lên tiếng kêu gọi công bình, nhân phẩm và quyền được làm người. Chúng con biết đại ngục có mặt khắp nơi trên thế giới và chúng con nguyện sẽ không bao giờ tiếp sức xây dựng thêm những đại ngục trần gian như thế; trái lại, chúng con xin nguyện nỗ lực giải trừ những đại ngục còn đang có mặt. Chúng con nguyện tu học để đạt được đức vững chãi và kiên trì của Đất, để có thể trở thành trung kiên và không kỳ thị như Đất,  và cũng đựơc như Đất có thể làm nơi nương tựa cho tất cả những ai cần đến chúng con.

Tại Làng Mai, trong ba tháng an cư mùa thu này chúng ta sẽ học sâu về bản chất của Mười bốn giới Tiếp Hiện cũng như tham cứu mỗi giới như là những đối tượng của sự tu học và thực tập quán chiếu của chúng ta. Quý thầy, quý sư cô giáo thọ xuất sĩ sẽ chia sẻ kinh nghiệm tu học và tuệ giác của các vị khi sống và tu tập trong tăng thân. Tăng thân chúng ta đã áp dụng những giới này như thế nào trong những phụng sự dấn thân vào đời sống xã hội, trong những cố gắng của chúng ta để xây dựng tăng thân, và trong sự chuyển hoá và trị liệu như những cá nhân và như một tập thể.

Chúng tôi cũng mời tất cả các bạn đồng hành cùng chúng tôi, dù các bạn đang ở nhà, là thành viên của một tăng thân, hay ở nơi nào vừa đủ điều kiện để thực tập và quán chiếu. Chúng ta có thể làm nên năng lượng tập thể cùng nhau vì chúng ta tương tức. Chúng ta biết rằng ước mong sâu sắc của Thầy là tất cả chúng ta đều có cơ hội để thực tập miên mật trong suốt 3 tháng, dù là ở nhà hoặc ngay trong khi các bạn vẫn phải đi làm hàng ngày. Trong một mùa an cư, Thầy đã yêu cầu các đệ tử đưa trực tuyến những buổi pháp thoại và hướng dẫn ngồi thiền để mọi người ở các nơi khác có cơ hội theo dõi và thực tập cùng đại chúng được!

Vậy nên nếu có thể thì mong bạn tìm cách bố trí lịch hàng ngày hay hàng tuần của mình để ngồi nghe pháp thoại, nếu có điều kiện thì ngồi cùng với tăng thân địa phương, ăn một bữa ăn trọn vẹn trong bình an, đi thiền hành trong thiên nhiên và tận hưởng những điều kỳ diệu mà giản dị của sự sống. Cùng với nhau, chúng ta có thể mang lại năng lượng tập thể hùng hậu của sự tĩnh lặng và trong lành, của bình an và từ bi cho thế giới của chúng ta, cho Đất Mẹ, cho gia đình và bạn bè của chúng ta.

Tại Làng Mai Pháp, rất nhiều các bạn cư sĩ đang tham gia tu tập tại ba xóm của Làng trong suốt ba tháng an cư. Tại xóm Thượng, chùa Pháp Vân, chúng ta có 66 vị xuất sĩ và 60 vị cư sĩ; tại xóm Hạ, chùa Cam Lộ có 61 vị xuất sĩ và 32 vị cư sĩ; và tại xóm Mới, chùa Từ Nghiêm chúng ta có 71 vị xuất sĩ và 14 vị cư sĩ; tổng cộng là 198 vị xuất sĩ và 106 vị cư sĩ. Trong suốt khoá an cư sẽ có rất nhiều các vị cư sĩ đến cùng tu học với chúng ta trong vòng ít nhất hai tuần hoặc hơn nữa.

Mùa thu này chúng ta có nhiều cơ hội mới để lớn lên trong giáo pháp và trong tăng thân, được nhìn sâu và khơi lại những thực tập đơn giản đã từng nuôi dưỡng chúng ta. Mỗi hơi thở và mỗi bước chân có thể là một cơ hội. Mỗi một giây phút là một cơ hội để chúng ta chăm sóc Đất Mẹ và chăm sóc chính mình. Mùa thu này, tăng thân chúng ta sẽ cho 11 người trẻ được xuất gia, trở thành những vị sadi và sadini, gia nhập vào tăng đoàn xuất sĩ, bước lên con đường của tình thương và giải thoát. Mùa thu này, 12 vị tỳ kheo và sadi cũng sẽ chuyển đến tu viện Suối Tuệ mới của chúng ta ở Verdelot, ngoại ô Paris, gần Thiền đường Hơi Thở Nhẹ, cùng quý sư cô ở đó tiếp tục phụng sự và làm nơi nương tựa cho mọi người vùng phía bắc của nước Pháp và châu Âu.

Trong mùa thu, những cội cây tiếp tục lớn lên, âm thầm nuôi dưỡng những chiếc lá sẽ biểu hiện vào mùa xuân. Chúng ta nhớ Thầy từng ví đạo Bụt như một cội cây sống động, cần cho ra những chiếc lá mới và lan toả những rễ mới mỗi mùa, nếu không thì sẽ trở nên khô mục. Tăng thân chúng ta cần làm mới mỗi mùa. Sự thực tập của chúng ta cũng cần đổi mới và nhờ vô thường, tất cả đều có thể.

Thay mặt cho tăng thân Làng Mai, chúng tôi chúc cho tất cả mọi người đều thực tập hạnh phúc trong mùa thu này dù bạn ở đâu và bạn đang ở trong tình trạng như thế nào. Ý thức rằng có những vị xuất sĩ đang thực tập từng chút một ở khắp nơi trên thế giới; chúng tôi mỉm cười với giây phút hiện tại; chúng tôi mỉm cười với sự tương tức. Trái tim chúng tôi tràn ngập niềm biết ơn tới Thầy và tăng thân.

Thương và tin cậy,

Chân Pháp Dung.

(BBT chuyển ngữ từ nguyên bản tiếng Anh)

Sáng ngày 14 tháng 9 năm 2018, tứ chúng Làng Mai đã vân tập về thiền đường Nước Tĩnh, chùa Pháp Vân, xóm Thượng để làm lễ đối thú An cư. Mùa an cư tại Làng Mai Pháp năm nay được tứ chúng đồng lòng tổ chức vào mùa thu mà không phải mùa đông như nhiều năm trước đây. Mùa an cư hay “mùa yên” là sự tiếp nối truyền thống từ thời Bụt tại thế, khi Bụt và quý thầy, quý sư cô mỗi năm đều ở yên tại trú xứ của mình trong 3 tháng mùa mưa. Đây là thời gian để mỗi vị tu sĩ dồn năng lượng cho sự tu học của mình, làm sâu sắc thêm những thực tập chánh niệm hàng ngày, mở thêm rộng lớn sự hiểu biết và thương yêu.

Và sau đây là một vài hình ảnh: