Format: Default

Mỗi khi nghĩ đến Thầy, chắc hẳn ai cũng có kỷ niệm với Thầy, dù ít dù nhiều. Với tôi, kỷ niệm bên Thầy rất ít nhưng cũng đủ để cho tôi làm hành trang đi suốt cuộc đời tu học.

Dụng nhân như dụng mộc

Tôi biết câu danh ngôn này từ khi tôi còn rất bé vì bố tôi là một người thợ mộc khá tài ba. Dù những mẩu gỗ rất nhỏ bố tôi cũng dùng nó vào việc này, việc kia. Khi nào gỗ vụn quá, không thể làm gì được thì bố tôi mới cho xuống bếp để chụm lửa nấu cơm. Nhưng ngày đó, tôi nghe bố nói nhiều mà không thấy thấm thía gì hết, có thể vì tôi còn bé quá. Vậy mà khi nghe Thầy nói, dù chỉ một lần thôi cũng làm cho tôi nhớ mãi.

Đó là lần mà tôi cùng một vài sư chị, sư em mang cơm qua cho Thầy, và được ăn cơm cùng Thầy nữa. Khi dùng cơm xong, Thầy trò thường ngồi uống trà với nhau. Và đột nhiên Thầy hỏi tôi:

• Này con, con có biết câu “dụng nhân như dụng mộc” không?

Không cần phải suy nghĩ, tôi trả lời:

• Dạ, bạch Thầy, con biết.

Thầy nói tiếp:

• Mình phải dạy các sư em mình như thế đó con.

Thực sự lúc đó, có thể Thầy nhìn thẳng vào mắt tôi, nhưng tôi thì đâu dám nhìn Thầy, tôi cứ nhìn xuống mặt bàn. Trong lòng tôi chợt đi lên câu hỏi: “Sao Thầy lại nói với mình như thế nhỉ, mình còn nhỏ xíu mà!” Bụng nghĩ vậy nhưng tôi đâu dám nói ra. Tôi chỉ: “Dạ!” mà thôi.

Cho đến hôm nay, đã hơn bốn năm kể từ ngày Thầy nói điều đó với tôi, tuy tôi chưa lớn thêm là bao nhưng tôi thầm hứa với Thầy rằng: Thầy ơi, con sẽ cố gắng làm những gì Thầy đã dạy. Con hiểu ra rằng một người thợ mộc giỏi là người biết sử dụng gỗ. Và với con, con sẽ đến chơi với các anh chị em của con nhiều hơn để hiểu thêm, để bớt đi những đòi hỏi này nọ nơi anh chị em và chấp nhận được những vụng về nơi người khác. Con đã hiểu ra rằng chúng con đến từ nhiều nơi trên thế giới, mỗi người có một tuổi thơ riêng, một hoàn cảnh riêng nên mỗi người có một tính cách riêng. Khi hiểu được như thế, con thấy tâm mình khoẻ hơn nhiều. Con cũng sợ rằng con nói thì dễ mà làm thì khó, nhưng con biết rằng chỉ cần có cố gắng thì mọi điều sẽ trở nên tốt đẹp. Thầy và tăng thân luôn có mặt đó cho con. Nhìn lại, con thấy con đã có thật đông các sư em mà toàn là các sư em thật dễ thương. Con chưa phải làm gì cả Thầy ạ. Tuy nhiên câu nói đó của Thầy thì vẫn còn in đậm trong trí nhớ của con.

Cách làm vườn

Tôi còn nhớ rất rõ ngày hôm ấy. Đó là một ngày có mưa nhẹ. Tôi cùng quý sư cô qua Sơn Cốc để làm cỏ ngoài vườn và dọn dẹp việc này, việc nọ. Thầy rất thích hoa cúc đại đoá nên quý thầy, quý sư cô thường hay mua về để Thầy ngắm. Và khi hoa hết bông thì cần phải được trồng lại xuống đất. Nếu chăm sóc tốt thì hoa sẽ lại cho bông. Tôi được giao công việc này vì tôi cũng biết làm vườn chút ít.

Đang cuốc đất chăm chú tôi bỗng giật mình vì nghe tiếng Thầy ở đằng sau. Tôi buông cuốc, tháo bao tay ra và chắp tay chào Thầy. Thầy nhìn tôi và nói: Này con! Một người làm vườn giỏi cần phải biết cây nào cần nhiều nắng, cây nào cần ít nắng. Và mảnh vườn nhà mình, mình cũng cần phải biết chỗ nào có nhiều nắng, chỗ nào ít nắng. Có như thế mình mới biết cách để trồng cây cho hợp lý… Tôi biết Thầy đang nhìn mình để nói nhưng tôi cứ nhìn xuống đất, chẳng dám nhìn Thầy. Sau khi nói xong Thầy đi thiền hành quanh vườn. Tôi lại tiếp tục làm công việc của mình. Giờ nghĩ lại tôi thấy hơi tiếc. Sao lúc đó tôi không buông công việc ra để mà đi thiền hành cùng Thầy nhỉ? Nhưng tôi lại tự an ủi là tôi đã được Thầy dạy cho một bài học đơn giản mà thâm thúy.

Là một người tu, tôi cũng là một người làm vườn. Tôi tự nhắc mình rằng không nên sợ những khó khăn. Hãy chuẩn bị tâm lý sẵn sàng để đón nhận những khó khăn khi nó đến. Giống như một mảnh vườn, phải có cỏ, có hoa và có rác. Một người làm vườn giỏi là người biết chuyển hoá rác đó thành phân hữu cơ để bón cho cây. Những tâm hành không dễ thương luôn có trong mình, giống như là cỏ; và một người làm vườn, nếu muốn cho khu vườn của mình không có cỏ thì cần phải nhổ cỏ mỗi ngày. Nếu là loại cỏ mọc từ rất sâu dưới lòng đất (quê tôi gọi đó là cỏ gừng) mà mình cứ nhổ mỗi ngày thì cỏ đó cũng bị “thối chí” mà dần dần biến mất.

Sống trong đại chúng, tôi nhận thấy rất rõ rằng đại chúng luôn cho mình không gian và cơ hội để thực tập. Đại chúng luôn chấp nhận và tha thứ nếu như mình lỡ gây ra lầm lỗi và biết nhận lỗi để sửa chữa. Những nội quy mà đại chúng đã đưa ra, tôi thấy đó không phải là những điều cấm cản. Đó là hàng rào vững chắc bảo vệ tôi. Cũng như một mảnh vườn, nếu không có hàng rào bảo vệ thì mảnh vườn đó sẽ bị tàn phá bởi những nguyên nhân ngoài ý muốn. Tôi nhớ mảnh vườn nhà tôi ngày trước, bố tôi đã trồng rất nhiều cây bao quanh để làm thành hàng rào bảo vệ. Nhưng bố tôi cũng phải thường xuyên cắt tỉa để hàng rào đó được đẹp và gọn gàng.

Càng ngẫm nghĩ tôi càng thấy biết ơn Thầy vô cùng.

Giữ bếp lửa hồng

Bên Sơn Cốc, ở góc vườn có một nơi đốt lửa. Khi nào chúng tôi qua, nơi ấy lại tiếp tục có một đống lửa hồng.

Ngày Thầy còn khoẻ, Thầy trò thường hay ngồi quây quần cùng nhau bên đống lửa hồng ấy và Thầy kể cho chúng tôi nghe bao nhiêu là chuyện. Mỗi câu chuyện Thầy kể đã nuôi dưỡng chúng tôi rất nhiều. Bây giờ đây, tôi lại kể cho các sư em nghe mỗi khi có dịp. Và chúng tôi cũng áp dụng liền những chuyện Thầy đã kể. Ví dụ như chuyện hồi Thầy còn làm điệu, Thầy thường cùng huynh đệ nướng măng chấm muối tiêu ăn. Mỗi khi qua Sơn Cốc, tôi cũng không thể nào bỏ qua cơ hội hiếm hoi này nếu như có dịp. Và quả thực, mình dù lớn nhưng vẫn thích những thú vui khi còn ấu thơ, dù cho đó là một điều vô cùng đơn giản. Tôi chợt hiểu ra rằng Thầy cũng muốn các con của mình được nuôi dưỡng khi nghĩ về tuổi thơ nên có bao nhiêu chuyện là Thầy kể hết cho các con nghe.

Hiện giờ, Thầy đang ở Làng Mai Thái Lan, nhưng các con của Thầy ở đây vẫn cùng nhau giữ gìn bếp lửa hồng ấy. Những ngày dành riêng cho xuất sĩ, dù là ở xóm Thượng, xóm Mới hay xóm Hạ thì vẫn có một đống lửa hồng được đốt lên, và anh chị em chúng tôi ngồi quây quần bên nhau. Nhiều khi chỉ có mấy cái bánh tráng nướng thôi, mà sao vui quá. Đúng là hạnh phúc của người tu. Giản đơn nhưng mà sao sâu lắng quá.

Tôi cảm thấy rằng Thầy đã trao cho mỗi người con một ngọn lửa hồng rồi. Và tôi thấy rất rõ sự tiếp nối của Thầy nơi mỗi một người huynh đệ. Giờ đây, quý thầy, quý sư cô lớn thay Thầy dạy dỗ các sư em và cho pháp thoại. Những khoá tu lớn vẫn thành công tốt đẹp bởi vì tăng thân đã làm việc chung với nhau trong tinh thần “Ý hoà đồng duyệt” và đại chúng luôn nhắc nhở nhau là hãy “Đi như một dòng sông”.

Tôi cũng có một bếp lửa hồng nho nhỏ trong tim nhưng tôi tin chắc rằng tôi sẽ không giữ được nó nếu như không có tăng thân. Ngày còn nhỏ tôi đã phải nấu cơm cho cả gia đình và tôi biết rất rõ rằng nếu củi chỉ có một cây thì không thể nào nhen lửa được để nấu cơm. Và muốn cơm được ngon thì tôi phải lo giữ lại than hồng để sau đó ủ cơm. Điều này không phải tự nhiên mà tôi biết. Tôi đã được bố mẹ chỉ dạy rất nhiều từ bao nhiêu ngày trước. Khi chắc chắn là tôi biết nấu cơm thì bố mẹ tôi mới yên tâm đi làm đồng để tôi hoàn toàn tự lo liệu. Những bữa nào tôi nấu cơm ngon thì bố mẹ tôi đều khen để khích lệ. Cũng có bữa, chẳng may tôi nấu cơm bị dở, bố tôi đều chỉ ra cho tôi thấy nguyên nhân vì sao để lần sau tôi không  lặp lại. Tôi thầm biết ơn bố mẹ tôi rất nhiều.

Hôm nay đây, tôi đang cùng tăng thân chung tay để giữ bếp lửa hồng mà Thầy đã dày công tạo dựng. Tăng thân luôn là nơi để cho tôi quay về nương tựa, như lời Thầy đã dạy: “Có con cho nên mới có Thầy. Có một bếp lửa để khi mình đi đâu thì nhớ về. Thầy trò mình hãy chăm sóc bếp lửa hồng để bếp lửa còn cháy mãi, cho mình và cho bè bạn.” (Pháp thoại của Thầy, Giáng sinh 2012).

Chân Chuẩn Nghiêm

Cửa đã đóng, xe lăn bánh rời chùa Cao Linh chỉ mươi bước mà bỗng thấy lòng buồn nao nao. Sao lạ vậy! Chỉ trong khoảnh khắc mà nỗi buồn sao sâu đến vậy. Bất chợt muốn gửi một tin nhắn cho người huynh đệ trên xe:“Tự nhiên ở lại một mình thấy buồn buồn rứa!” Nếu là một em bé chắc tôi đã khóc và chạy theo. Trong thoáng chốc, tôi thở một hơi thật sâu. À! Mình ở lại đây mấy hôm, có mặt với tăng thân Hải Phòng cũng vui mà. May mà tôi đã không gửi tin nhắn đi, chắc các bạn sẽ cười tôi mất.

Thú thật, đã lâu rồi tôi không khóc được. Có lúc cũng thèm khóc lắm, thấy người khác khóc mà thèm một chút. Có một cô giáo trẻ chia sẻ: “Con nặng về tình cảm lắm thầy ạ, nhiều lúc thấy học trò của con có chuyện gì là con đồng cảm và khóc, làm sao để tâm con mạnh mẽ hơn?” Sợi dây tình cảm là ông trời phú cho mỗi người. Nhờ đó mà mình có thể hiểu, thương và cảm được nỗi lòng của những người chung quanh. Ngày xưa, mỗi lần gặp chuyện mà không biết làm gì thì cô Tấm thường ngồi úp mặt khóc, rồi Bụt xuất hiện, dùng phép thần thông cứu giúp. Bây giờ nếu gặp chuyện, chuyện của lòng mình hay chuyện mình thấy, nghe từ bên ngoài thì mình phải ngồi yên và trở về nương tựa Bụt trong mình. Khi hơi thở đã an thì Bụt lòng sẽ xuất hiện và mình sẽ thưa Bụt là con nên làm gì trong giờ phút này. Thế nào Bụt cũng chỉ cho mình lối đi ra. Lối ra tùy thuộc đường vào nội tâm. Phải học cách trở về với lòng mình thì mới biết cách để đi ra khỏi những tình trạng mà mình đang gặp phải.

Tôi nhớ có một lần nọ, Thầy đưa một người học trò vào thất Ngồi Yên, người học trò có nhiều khó khăn và cần được lắng nghe. Nghe xong, Thầy không nói gì, pha một ấm trà, nhẹ rót vào ly, mời sư chú thị giả một ly, mời người học trò một ly, nhưng tay áo của Thầy đã làm đổ ly trà còn lại, nước chảy làm ướt mặt sàn. Sư chú thị giả định đứng lên, Thầy đưa tay ngăn lại và Người tự mình lấy khăn lau sàn, rót một ly trà mới và thầy trò cùng thưởng thức. Thầy nói: “Mình ngã xuống thì mình hãy tự đứng lên, cũng như thầy làm đổ nước trà thì thầy phải tự lau lấy”. Câu chuyện chỉ có vậy mà tôi nhớ lâu ghê. Thầy thật khéo dạy học trò. Tôi tự nghĩ về lời Thầy dạy trong câu chuyện: Thầy chỉ giúp con được chừng đó, con phải tự mình tháo gỡ, đừng ỷ lại, nhưng Người đã không nói thẳng, qua thân giáo thì học trò sẽ nhớ lâu hơn. Tôi cũng tự rút ra bài học cho mình, phải có trách nhiệm với bản thân mình, không phải lúc nào cũng chạy theo cái vui của hoàn cảnh, đến khi ngã thì chỉ biết khóc.

Năm 2017 là một năm tôi phải đối diện với chính mình và đưa ra nhiều quyết định cho bản thân. Dù rằng không được ở với huynh đệ nhưng trong lòng lúc nào cũng muốn về với đại chúng, có lúc cái ước muốn đó thật lớn trong lòng. Tôi thấy cuộc đời mình có phước nhất là niềm tin Tam Bảo chưa bao giờ mất, lúc nào cũng nghĩ về Thầy và tăng thân. Ở đây, quý thầy không nhiều, sự có mặt của mình chỉ nhỏ nhoi nhưng mình cũng muốn đóng góp. Ở lâu một chỗ nào thì cũng biết cách để phụng sự và thực tập. Ở một môi trường thuận lợi thì dễ thực tập, nhưng có lẽ tôi thích khám phá, thích khó một chút để tìm ra một cái nhìn mới.

Có sư em nói: “Thấy sư anh cười bình an lắm nhưng lắm lúc nét mặt có nỗi buồn chi lạ”. “Ồ! Vậy à, lâu ni có biết mô!” Khi soi gương thấy mình đâu có nhăn nhó gì, lúc nào cũng cười với người trong gương. Ai gặp mình cũng mỉm cười, rồi mình cũng mỉm cười chào lại. Nỗi buồn ấy từ đâu ra nhỉ? Hình như có một sự ưu tư nằm đâu đó, có một sự suy nghĩ xa xôi nằm đâu đó… Vậy là mình vẫn còn chưa giỏi để an trú trong hiện tại. Có khi nét mặt buồn là cách bảo vệ mình không chừng. Không muốn tiếp xúc với bên ngoài, muốn trở về ôm ấp và chuyển hóa mình, mà người ta cứ mỉm cười hoài bắt mình phải mỉm cười theo, có khi chỉ chúm chím cho có lệ. Có lần tôi gặp một bạn trẻ, bạn này đến tu viện thực tập một tuần rồi mà không buông thư khuôn mặt được, không cười được, đến khi hỏi thì em nói rằng:“Cuộc đời này quá nhiều đau khổ, có chi để cười đâu ạ”. Tôi thì chưa đến nỗi nào. Mỗi ngày ít ra cũng mỉm cười đến mấy mươi bận.

Tôi nghe kể rằng, có một bà mẹ Việt Nam rời quê hương đến xứ người, bà làm rất vất vả mười sáu giờ đồng hồ mỗi ngày để kiếm sống và nuôi bốn đứa con ăn học, thêm một người chồng và mẹ chồng. Bà có một nghị lực phi thường, chỉ khổ là vì lúc nào cũng bị chồng khiển trách, không bằng lòng cái này cái kia. Đã từng thực tập và tham vấn nhiều lần với quý thầy quý sư cô, nhưng bà vẫn chưa chọn được một con đường thoát. Một lần nọ, quá khổ đau, bà tìm đến Làng Mai và may mắn gặp được Sư Ông:

–    Bạch Thầy! Con khổ quá, xin Thầy giúp con với.

Nhìn thấy căn cơ của người mẹ này, Thầy đã sử dụng “cây gậy của thiền sư Lâm Tế”:

–              Nếu khổ quá thì thử chia tay đi!

–                 Dạ bạch Thầy! Con làm không được, nếu con chia tay thì bốn đứa con của con sẽ khổ, ai nuôi tụi nó, con khổ một mình đủ rồi.

Thầy nhắp miếng trà rồi nói tiếp:

–               Nếu không chia tay được thì con về kiếm cho thầy miếng đất để làm vườn.

–               Dạ bạch Thầy! Sau nhà con có một mảnh vườn, con cũng trồng được ít rau cải.

Thầy nhẹ nhàng:

–           Trong vườn, chỗ nào nhiều rác, nhiều phân thì chỗ ấy cây cối xanh tươi hơn những chỗ khác phải không con?

Bà im lặng, có lẽ bà đã thấy được điều gì đó. Trong bà nhen nhúm một niềm tin nơi Thầy. Lòng bà an hơn vì cửa lòng bà đã mở.

Công việc vẫn không thay đổi gì, ông chồng cũng không thay đổi gì, nhưng bà đã biết im lặng thở vào, thở ra mỗi khi thấy lòng bực bội, bà tập thương yêu từng chút một. Thế rồi hoàn cảnh cũng thay đổi dần, bà bây giờ đã khác xưa… Bà biết rằng vấn đề không phải là chia tay hay không chia tay, mà là sự thực tập hiểu thương và niềm bình an bà nuôi dưỡng trong lòng.

Sư chú thị giả ngày trước giờ đã là một thầy tỳ khưu vững chãi. Ngồi uống trà, được nghe thầy kể lại những câu chuyện như trên mà lòng tôi vui lạ. Mỗi câu chuyện về Thầy như cho tôi được nhớ về Người nhiều hơn. Nhớ lại ngày trước, lúc mới tới tăng thân, hầu như tôi nhớ đến Thầy mỗi ngày, mỗi giờ. Nào là được nghe pháp, nghe Đường xưa mây trắng, đọc sách của Thầy, thiền hành, nghe chuông, ăn cơm, ngồi thiền… lúc nào lòng cũng nhớ nghĩ về lời Thầy dạy để thực tập. Bây giờ hình như tôi có nhiều thứ để ưu tư, để nghĩ về, để băn khoăn hơn! Thèm được trở về như ngày trước. Đơn giản thôi mà bền chắc.

Có lẽ em bé trong tôi, cũng như những em bé khác, lúc nào cũng cần một người để nương tựa. Lúc nhỏ có ba mẹ, đến khi đi học thì có thầy cô, vào chùa có Bụt, có Thầy Tổ… cảm thấy như lòng ấm hơn khi được quay về nương tựa các vị. Thở vào, con mời Thầy cùng thở vào với con. Thở ra, con mời Thầy trong con buông thư. Thấy lòng an hơn khi mời Thầy cùng thực tập với mình. Càng lớn tuổi thấy mình như nhỏ bé, muốn quay về, muốn được nương tựa vào bên trong.

Năm mới hứa với lòng sẽ mời Thầy, mời Bụt trong mình cùng thực tập nhiều hơn nữa.

Chỉ đi về một hướng để gặp Thầy, gặp tăng thân, quyết làm nên một mùa xuân thôi, không còn mong gì khác.

                Chân Minh Hy

THƯ GỬI NGOẠI

Bà ơi, khi nghe tin bà đang hấp hối thì con trở về thực tập cho có nhiều bình an để yểm trợ cho bà trong giờ phút lâm chung. Con đang thở và cũng mời mười phương chư Bụt, chư vị Bồ tát cùng thở những hơi thở cuối đời với bà. Con đang ở quá xa nên không về được để tiễn bà, nhưng tấm lòng của con luôn hướng về bà cũng như về ông. Con thấy mình thật may mắn và có nhiều phước đức khi được làm cháu của bà, bà đã dạy cho con cách sống, làm một con người có đạo đức, biết hiểu, biết thương và biết giúp đỡ người khác khi họ đang gặp hoạn nạn, khó khăn. Đó là giá trị của một con người, không thể nào dùng tiền bạc để mua được, là tình thương bao la mà ông, bà và ba má đã dạy cho con. Bà ơi, bà thấy không? Cậu, mợ, dì, dượng, ba, má và con cháu hiện đang có mặt cho bà đó. Nhờ có tình thương của bà mà con cháu mới có được ngày hôm nay. Ngồi đây, con nhớ rất nhiều kỉ niệm đẹp của hai bà cháu mình ngày xưa. Con sẽ mang những gì đẹp nhất đi vào tương lai. Những giọt nước mắt đã rơi xuống để xót thương bà, để tỏ tấm lòng hiếu thảo của mình, nhưng khóc lóc gợi cho người ta nhiều ưu sầu quyến luyến thì làm sao bà ra đi nhẹ nhàng được? Cho nên, con sẽ cùng với gia đình mình biến những giọt nước mắt từ tấm lòng hiếu thảo thành tình thương và tiếp tục niệm Bụt cầu nguyện cho bà được về chốn an lành. Hiệu lực cầu nguyện của gia đình, dòng họ sẽ giúp bà trong lúc này. Đó là món quà quý giá nhất chúng con kính gởi đến bà.

Bà ngoại ơi, không có bất cứ thứ gì có thể ngăn cách được tình thương và tấm lòng hiếu thảo mà con dành cho bà và dòng họ. Sự ra đi của bà là bài học thương yêu cho chúng con. Sự mất mát lớn lao này sẽ là cơ hội cho tất cả mọi người mở rộng lòng chấp nhận nhau, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn, buông bỏ những tri giác để cho những hiểu lầm được hóa giải, để ai cũng được nhẹ nhàng hơn trong cuộc sống hiện tại.

Bà ơi, con nhớ nhất là nụ cười hiền lành của bà cũng như lòng từ bi mà bà đã dành cho con cháu, dù con cháu đã tạo cho bà nhiều buồn tủi. Bà ơi, con cùng cả nhà sẽ đưa bà đi về tương lai sáng đẹp hơn. Tuy xa xôi nhưng nếu năng lượng thương yêu và bình an có mặt thì con cũng được gần bà. Quý sư cô ở đây đã làm lễ cầu siêu cho bà rất ấm cúng và bình an. Con nguyện cầu cho bà được an lành và thảnh thơi!

Con và bà sẽ gặp nhau trong từng giây phút. Mình có trong nhau.

Cháu của bà, bé Hiếu

(sư cô Chân Vượng Nghiêm)

THƯ GỬI MẸ

Trước khi viết những dòng này, con đã ngồi yên lặng rất lâu để dòng suy nghĩ lắng xuống nhường chỗ cho cảm xúc dâng lên. Có gì đó nghẹn lại ở sống mũi rồi đi lên mắt làm cay và đỏ mắt con, khi con cảm nhận lòng biết ơn.

Những năm tháng qua, người cho đi nhiều nhất là mẹ và người lấy đi nhiều nhất là con. Vậy mà chưa bao giờ con nhận ra điều này. Cho đến hôm nay, khi suy nghĩ đã chín chắn hơn và đã biết cách nhìn sâu, con nhận ra, suốt những năm tháng qua con chưa từng một lần biết ơn mẹ sâu sắc.

Tình thương của người con đối với mẹ mình, chỉ trở nên sâu sắc và nồng ấm, khi người con hiểu được những hy sinh mà mẹ đã dành cho mình. Cách hy sinh của mỗi bà mẹ khác nhau, nhưng đều phát khởi từ tình thương. Mẹ sinh con ra từ yêu thương, chăm sóc con bằng yêu thương, lo lắng cho con bằng yêu thương, dạy dỗ con bằng yêu thương, la mắng con cũng bằng yêu thương… Mẹ chưa bao giờ nói ra những điều này. Vì mẹ không phải là người giỏi dùng từ ngữ để biểu đạt những điều trong lòng mẹ, mẹ đã chọn sự hy sinh thầm kín.

Nếu hôm nay con không hiểu những điều này thì mẹ cũng không bận tâm. Vì những gì mẹ đã làm và hy sinh cho con không phải để đổi lấy một điều gì đó từ con, nên mẹ không cần con phải hiểu. Mẹ luôn làm một cách tự nhiên… Nhưng không có nghĩa là mẹ không buồn, không tủi. Vì mẹ cũng như con, nếu con cần tình thương thì mẹ cũng cần tình thương và sự chăm sóc.

Con sẽ sống chậm lại và tỉnh thức hơn mỗi khi về thăm mẹ, để tận hưởng cảm giác “con vẫn còn có mẹ”. Giờ đây đối với con, mẹ là gia tài quý nhất, là hạnh phúc đích thực!

Con của mẹ,

Hùng Phạm

MỖI KHI NHỚ VỀ…

Thầy kính thương,

Chuyện cũ kể lại:

“…

– Nè con, sau này về quê, con sẽ chọn nơi nào để làm trung tâm tu học?

– Thưa Thầy, dạ tăng thân ở đâu con ở đó ạ.

– Con nè, mình không mơ tưởng về tương lai nhưng mình có thể hoạch định cho tương lai đó con”.

Thầy ơi, câu nói của Thầy đã khai thị và mở ra cho con cái thấy mới.

Chuyện mới đây thôi:

Khoá tu mừng năm mới 2018 đã đi qua nhưng dư âm như vẫn còn  đâu đây trong con.

Năm nào khoá tu cũng diễn ra sau ngày Giáng sinh, từ 27 tháng 12 đến ngày mồng 2 tháng Giêng. Năm nay, số thiền sinh đến tham dự khoá tu vào ngày cao điểm nhất đã lên đến ba trăm người. Ba trăm người không phải là nhiều so với các khoá tu trong mùa hè, bởi mùa hè không khí ấm áp, mọi người có thể cắm lều ở ngoài nếu không còn chỗ trong phòng để đăng ký. Còn mùa đông, khi khách đến tham dự khoá tu, nếu hết phòng thì đành khoá sổ, vì khi bên ngoài nhiệt độ đã âm thì không thể cắm lều. Khoá tu năm nay có rất nhiều người tham gia từ đầu cho đến cuối. Hai dãy lầu lớn lúc nào cũng chật ních người vì mọi người không thể ra ngoài như mùa hè. Tuy trong nhà nhưng tất cả đều thực tập an trú, tĩnh lặng từng bước chân.

Khoá tu đã để lại trong con bao cảm xúc, yêu thương… Những buổi pháp đàm là cơ hội cho con thêm hiểu biết về đời sống, tâm lý, gia đình và xã hội bên ngoài. Mỗi người có thể chia sẻ sự thực tập chuyển hoá cảm xúc, khổ đau và nuôi dưỡng tình thương, hạnh phúc trong mình. Con đã thực sự được đánh động và nuôi dưỡng đời tu của mình với ý thức là mình đang có một tăng thân cùng đi, cùng thở, cùng ăn cơm… trong chánh niệm mỗi ngày. Con không phải lăn lộn, vật vã, khổ đau nhiều với bao chuyện hơn thua, phải trái của cuộc sống. Con không phải để dành các ngày nghỉ lễ, không cần lên lịch để dành thời gian tham dự khoá tu như quý thiền sinh cư sĩ bên ngoài. Bởi vì chúng con là người xuất sĩ, đang nuôi dưỡng đời sống tỉnh thức mỗi ngày, đang cùng nhịp bước với mỗi sư anh, sư chị và các sư em ở xung quanh.

Trong khoá tu, mỗi lần vài vị thiền sinh để cho nỗi khổ niềm đau của mình lăn dài theo giọt nước mắt là mỗi lần con xúc động, bởi cuộc đời quá nhiều bế tắc, khổ đau.

Ngày thứ nhất về Học viện, các vị thiền sinh còn hối hả trong mỗi bước chân, gương mặt căng thẳng và thiếu nụ cười… Nhưng đến ngày thứ hai, thứ ba, rồi thứ tư… thì nỗi khổ đau đã tan biến, khi các vị đã thực tập tưới tẩm để những hạt giống lành của mình trỗi dậy, bước chân đã nhẹ, đã yên hơn. Các vị học hỏi được kinh nghiệm thay chốt, thay đĩa CD đang hát bài hát đứt ruột của mình bằng đĩa CD mới mang âm hưởng nhẹ nhàng – tĩnh lặng hơn.

…

Sáng nay, ngày quán niệm tại Học viện như thường lệ, con như đang trở về những năm trước khi con cùng ở với đại chúng tại Làng Mai Pháp. Đại chúng đang nghe pháp thoại của Thầy từ DVD, nhìn bình hoa sen được trang trí một cách thanh thoát, nhẹ nhàng, con rất xúc động. Nhớ về mỗi khoá tu mùa Hè, trong con đi lên rất nhiều hạnh phúc; khoá tu mùa Hè ở Làng thật như ngày hội. Hôm nay trong giờ nghe pháp thoại, con đã để cho mình trở về quá khứ một chút khi có nhiều tiếng chim, tiếng con nít nói cười cùng lúc vọng ra từ đĩa DVD pháp thoại. Con nhắm mắt lại để cho mình đi về một khoá tu mùa Hè đầy năng lượng của những năm trước. Nhìn bình hoa sen trước mặt Thầy, con để cho mùi hương sen năm nào từ tàng thức mình bay trở lại. Cứ mỗi ngày Thầy cho pháp thoại trong khoá tu mùa Hè, chúng con lại thay nhau hái sen để chưng lên bục giảng của Thầy, khi thì sen hồng, khi thì sen trắng hoặc sen vàng… thật là thích. Con nhớ có lần hai huynh đệ chúng con đi Happy Farm ở Tây Hồ để hái sen lên chưng cho kịp giờ pháp thoại, vì hai anh em con thiếu cẩn trọng, nên đã bị té xuống hồ ướt nhem ướt nhẹp…

Buổi pháp thoại hôm nay đi qua cũng như khoá tu năm mới đã đi qua cách đây một tuần trước. Con biết rằng mỗi giây phút đều mầu nhiệm, sẽ là thiên thu nếu mình biết tiếp xúc thật sâu sắc. Dư âm của khoá tu qua những lời chia sẻ của mọi người hay hương thơm của hoa sen trên bục giảng pháp thoại của Thầy, hoặc lời Thầy khai thị cho con sẽ là thiên thu bất tận, sẽ đẹp mãi và nuôi dưỡng đời sống xuất gia của con. Mỗi khi có khó khăn trong sự thực tập, dư âm và hương sen ấy sẽ nuôi dưỡng con và sẽ thay đổi hoàn cảnh của khó khăn trong hiện tại.

“Có những niềm riêng

Mỗi khi nhớ về

Ngập tràn tình thương

Có những niềm riêng

Mỗi khi nhớ về

Ngập tràn nuôi dưỡng…”

Học viện Vô Ưu (Asoka)

Chủ nhật, 07 tháng 01 năm 2018

Con của Thầy,

Chân Pháp Tuyền

Thư gửi sư cô – cựu Y chỉ sư của con!

Sư cô thương kính!

Đọc thư sư cô gửi về con rất hạnh phúc. Niềm tin mà sư cô đặt nơi con, con sẽ lấy đó để thực tập. Cần có niềm tin nơi chính mình thì con mới vượt thoát được những rào cản để đi tới trên con đường này, phải không thưa sư cô? Con đang đầu tư cho con trong sự thực tập và thở sao cho đúng. Hơi thở là cái cốt lõi, là quan trọng mà con thấy con chưa thuần được nên con phải đầu tư thêm thôi, con cũng đã có những tiến bộ nho nhỏ trong việc ngồi thiền đó sư cô ạ. Thật là có nhiều điều con muốn chia sẻ với sư cô lắm lắm.

Để con kể sư cô nghe chuyện của cây Sồi Đỏ, những cựu y chỉ muội của sư cô đó. Chị em chúng con ở đây càng ngày càng thân nhau, đi đâu, làm gì cũng đều xúm xít chơi với nhau. Sư chị cả mở lòng ra rất nhiều, thương các em, chơi với các em, mấy chị em nhỏ nhỏ chúng con cũng đến được nhiều hơn với sư chị cả. Chị em con cũng từ từ thương nhau hơn, hiểu nhau hơn và cảm thông nhau nhiều hơn.

Thời gian một năm qua cho con thấy thêm nhiều điều về bản thân mình. Tuy con cũng còn mít ướt chút chút như thường, nhưng mà càng ngày con khóc càng có “chất lượng” hơn, con biết được vì sao con khóc. Con không còn khóc mỗi khi chia sẻ trước khi đi thiền hành nữa mô sư cô ạ. Nhớ lại ngày ấy đúng là một ngày khó quên sư cô hỉ. Con thấy hạt giống tủi hờn trong con lớn lắm, con thấy rằng nó có và lớn lên từ hồi con còn rất bé. Ở nhà, con có nhiều anh chị em, và con thường thấy mình thua kém hơn mọi người về nhiều mặt, rồi ở trường học, chơi với bạn bè cũng vậy… Nhận thấy được điều đó, khóc xong con thấy nhẹ ơi là nhẹ và con vui rất nhiều. Khi khóc xong con cũng hiểu được nỗi tủi hờn của mẹ con khi mẹ không có người lắng nghe, mẹ không thể nào nói ra được mà chỉ chịu đựng với những sóng gió của cuộc sống gia đình. Ôi! Lần đầu tiên khóc xong mà con lại thấy vui như thế.

Dạo gần đây, con khám phá ra trong con nhiều thứ lắm, với những nguồn năng lượng, với những hạt giống, con hiểu rõ về nó cũng như về những nhu yếu, ước muốn trong mình mà không phải là nghe từ người khác. Khi hiểu được rồi, con đầu tư cho con những gì phù hợp nhất, con biết con phải rõ ràng hơn với chính con, với những ước muốn, những suy nghĩ và với Tâm bồ đề của mình. Sư cô đã đi qua tuổi của con rồi, chắc sư cô hiểu con mà phải không ạ? Con được lớn lên trong tăng thân, con sợ nhất là con lớn lên không đúng hướng, vì khi càng lớn con càng bắt đầu tự lập và có những cái rất riêng của mình. Những năm tháng đầu trong đời sống tu học của con, sư cô đã cho con một nền tảng vững chắc. Sự chăm sóc kỹ lưỡng, tận tình của sư cô giúp cho con rất nhiều trong cách sống, cách hành xử hàng ngày. Chị em con ngày trước ngơ ngơ rứa mà sư cô vẫn chấp nhận, bao dung được. Sư cô biết không, năm ni con bốc trúng câu Kiều con rất tâm đắc: “Gửi thân được chốn am mây. Tấc riêng như cất gánh đầy đổ đi”. Con sẽ thực tập với câu Kiều ấy cho thật vui.

Một niềm vui nữa mà con muốn chia sẻ với sư cô là khi con được gặp Sư Ông. Hẳn các chị em, ai cũng như con đều cảm thấy rất hạnh phúc, con đã toại nguyện được những mong muốn của mình rồi. Bây giờ con không muốn đi đâu ngoài mảnh đất Tổ này. Con xin chia sẻ với sư cô bài thơ đầu tay của con, tuy những vần thơ con làm vẫn còn ngây ngô, nhưng con hạnh phúc lắm, bài thơ với những gì mà con tiếp nhận được từ Sư Ông, từ tình thương của Người:

Con muốn chia sẻ với sư cô thật nhiều niềm vui, sự thực tập của con nữa sư cô ạ, con thấy vui lắm mỗi lần con viết thư cho sư cô, vì con luôn xem sư cô là y chỉ sư của con. Con sẽ cười thật nhiều cho sư cô, con sẽ qua thăm chùa Tổ hàng ngày cho sư cô. Chúc sư cô những điều tốt lành nhất. Con gửi tặng đến sư cô nụ cười của con. 🙂

Kính thư,

Con, sư bé Trăng Thiên Ân

Thư gửi Thầy kính yêu của con!

Nhà Lưng Đồi, mùa làm biếng

Thầy kính thương!

Hôm qua con đã có một ngày thật đẹp ở Phương Khê. Ba chị em con mũ áo, ba lô chỉnh tề, đi bộ qua Phương Khê và cùng nghe – đọc hồi ký Thầy. Thật vui, thật đẹp, thật tuyệt vời Thầy ạ! Một khung cảnh, một bức tranh thật sống động và nên thơ. Ngoài khung cửa kính, gió rất to, làm cho cây cối trong Phương Khê oằn mình. Ngồi trong nhà kính, nơi vườn hoa Thầy ở Phương Khê mà ngoài kia gió ầm ào, gầm thét, rít qua khe cửa, vần vũ trong không gian, trong vũ trụ. Cây càng to, càng cao, sẽ lại dễ gãy đổ trong những trận gió như thế này hơn. Những cây dẻo, nhỏ, mảnh khảnh như thân tre, ấy vậy mà thật bền. Nó chao nghiêng trong gió, xào xạc trong gió, như một đại thể, nó bám lấy nhau, quyện lấy nhau, hiếm lắm mới thấy một cây tre gãy đổ hoặc do cao quá, hoặc do đứng riêng, hoặc do sâu đục thân, nhưng cả gia tộc nhà tre thì bám lấy nhau, nương vào nhau, cùng nghiêng, cùng oằn và cùng bật lên thẳng đứng. Trong khung cảnh ấy, ở trong phòng, chị em chúng con vừa thưởng thức trà vừa thay phiên đọc hồi ký Thầy cho nhau nghe. Một hình ảnh sẽ đi vào huyền thoại trong trái tim của cả ba chị em chúng con, mãi mãi không thể nào quên.

Sáng nay, con đã ngồi thật yên bên ly trà ấm và nghe lại Nẻo về của ý. Nghe để rồi lại nhớ Bát Nhã, nhớ cái thời con được ở Buôn Đăng Đừng cùng sư cô Như Hiếu và các chị em, nhớ cái không gian mênh mang ở núi rừng Đại Lão, và con không biết nước mắt đã lăn xuống từ khi nào. Nhớ cái mưa, cái gió, cái quằn quại của cây rừng khi mưa gió về.

Hôm gần Tết làm báo ở Sơn Thượng, có gió bão, nhìn qua cửa kính con thấy bụi tre, mấy cây thông cao vút ở Sơn Thượng cũng nghiêng ngả trong mưa gió, nó oằn thật thấp, rồi bật dậy khi gió qua, rồi nghiêng mình, rồi lắc lư, rồi réo rít, rồi bật người thật thẳng. Cái khung cảnh ấy diễn ra hơn nửa giờ đồng hồ. Con đã ngắm nhìn mê say, ngắm nhìn như tâm hồn mình bị hút sâu vào đó, như thoả mãn một cái gì đó rất sâu trong con người, trong tâm hồn mình. Nhưng Thầy biết sao không, cái khung cảnh ấy ở Sơn Thượng vẫn còn rất hiền, rất rất hiền so với núi rừng Đại Lão, Thầy có thấy như vậy không?

Sáng nay, khi con nghe đến đoạn Thầy nói về núi rừng Đại Lão, con đã khóc, con khóc vì con thấy lại con, thấy lại cái hùng vĩ và bé nhỏ đồng thời đang có trong con.

Con cứ tự hỏi hoài “Mình muốn gì khi đi xuất gia?”, “Mình muốn làm một người như thế nào khi là người tu?” “Mình sẽ làm gì cho mình và cho cuộc đời?” Những ưu tư, những câu hỏi được đặt ra, nhưng nào cần phải có câu trả lời phải không ạ!

“Mưa xuân nhẹ hạt đất tâm ướt

Hạt đậu năm xưa hé miệng cười”

(Cúc cu đúng hẹn – Thơ Thầy)

Mưa xuân đã lất phất rơi, tạo nên một khung cảnh mầu nhiệm trong cái thung lũng trước mắt đã trả lời cho tất cả.

Hàng mận tím hồng nở hoa trong sương sớm, bãi cỏ xanh, chùm hoa tím, sương giăng, tiếng chim hót… Ôi chao! thực thể nhiệm mầu, bao nhiêu năm trước nó đã biểu hiện như vậy rồi, bao nhiêu năm sau nó cũng sẽ như thế kia, chỉ có mình khác đi, chỉ có tâm mình thay đổi thôi, từng ngày một, từng khoảnh khắc một, để rồi một ngày lại gặp nhau nơi hạt mưa xuân, nơi bông hoa tuyết, hay nơi một nụ cười hàm tiếu xinh xinh.

Thầy ạ, con sẽ đọc xong hồi ký rồi mới viết hết cho Thầy những gì con nghĩ.

Hôm nay con sẽ có thêm một ngày để thưởng thức, từng chút một.

Thương kính Thầy,

Con của Thầy luôn luôn

Chân Xướng Nghiêm

 Thiền đường Hơi Thở Nhẹ, mái nhà tâm linh che chở cho chín sư cô và cho các vị cư sĩ ở vùng lân cận Paris cùng về tu tập. Chiều Chủ nhật, ngày 08 tháng 10 năm 2017, cũng là ngày quán niệm, ba sư cô của Thiền đường cùng bốn thầy và ba sư cô từ Làng nhập đoàn đi Ấn Độ. Tôi hân hoan biết mình sắp được đặt chân lên đất Bụt, sắp được trở về tiếp xúc với cội nguồn gốc rễ tâm linh theo dấu chân Bụt. Ngắm nhìn Sư cô trú trì và các chị em có mặt cho thiền sinh trong ngày quán niệm, phút chốc lặng yên, tôi trở về với hơi thở: một tâm niệm hân hoan, một niềm thương cảm biết ơn sâu, ba chị em tôi đi Ấn cho cả các chị em ở nhà.

Chúng tôi đến Dehradun, vợ chồng chú Shantum – giáo thọ cư sĩ và là Tiếp hiện lâu năm của Làng Mai, tiếp đón đoàn và tổ chức cho cả chuyến đi. May mắn cho đoàn là thầy Trời Bảo Tích (người Ấn Độ) có mặt trong thời gian đầu của chuyến đi và cùng giúp tổ chức khóa tu tại Dehradun.

Sau vài ngày nghỉ ngơi làm quen với khí hậu, văn hóa Ấn, đoàn có ngày quán niệm và khóa tu Wake Up School ở Dehradun. Mọi thứ như đã được chuẩn bị sẵn bởi vì Thầy Làng Mai đã có mặt ở đây nhiều năm trước, đã mở đường chỉ lối, nay các thầy, các sư cô chỉ cần biểu hiện và tiếp nối Thầy. Đây là lần đầu tiên tôi tham dự khóa tu ở xa và cũng là lần đầu tiên được đi chung với nhiều thầy, nhiều sư cô. Tôi tận hưởng từng giây phút cho các chị em tôi ở Thiền đường.

Khóa tu diễn ra trong ba ngày, khoảng gần 250 giáo viên, cảnh sát, cùng khoảng 100 em thanh thiếu niên, học sinh tham dự. Khoá tu có chương trình đặc biệt (workshop) cho thế hệ ông bà, cha mẹ của các em học sinh. Pháp môn chánh niệm đã được đưa vào trường học giúp các thầy giáo, cô giáo thư giãn, chế tác hạnh phúc, yêu ngành nghề; giúp các em học sinh buông thư, giảm căng thẳng trong việc học; giúp các bậc ông bà, cha mẹ hiểu các em thêm qua việc áp dụng phương pháp Ái ngữ lắng nghe. Ai cũng được học cách sử dụng những câu thần chú của Làng để làm cho gia đình hạnh phúc hơn. Trong khóa tu này, tôi đã được học hỏi rất nhiều kinh nghiệm từ các sư anh, sư chị, thấy được tầm ảnh hưởng rộng lớn của Thầy, thấy hoa trái của pháp môn chánh niệm đưa vào trường học qua các phương tiện nghe chuông, thở, cười, thiền ca… được thể hiện rõ qua những gương mặt rạng rỡ, hạnh phúc, biết ơn sau khi tham dự khóa tu.

Là một người tu trẻ, tôi ý thức đường tu của mình đang còn dài phía trước, và niềm tin vào kinh nghiệm thực tế, vào những gì tôi thấy, nghe và cảm nhận đang rộng mở đưa tôi về một hướng đi, một nền đạo Bụt dấn thân mà xã hội đang cần, mà Thầy tôi luôn xiển dương.

Chuyến hành hương

Những ngày ở Dehradun thiên nhiên hiền hòa, khí trời mát mẻ không giống như ở những vùng khác của Ấn Độ. Dehradun tọa lạc dưới chân núi Hymalaya, một trong những dãy núi cao nhất của thế giới. Từ trong phòng nhìn ra cửa sổ, những dãy núi hiên ngang hùng dũng nối nhau giữa nền trời xanh xen lẫn sắc màu của nhiều dãy nhà nối nhau, tạo nên một thành phố nhỏ ven sườn núi rất đẹp mắt.

Sau khóa tu đoàn có cơ hội lên núi. Đường ngoằn ngoèo, nhỏ hẹp nhưng lại có nhiều phương tiện xe cộ lên xuống nên phải nhường nhau. Những lúc như vậy, ngoài việc nắm lấy hơi thở, giữ được thăng bằng để không bị say xe, thỉnh thoảng tôi đưa mắt nhìn màu xanh của núi, tận hưởng khí thiêng nơi đây cho tôi một cảm giác dễ chịu an lành. Cuối cùng, xe cũng dừng lại nơi một địa điểm dưới chân núi để đoàn thưởng thức leo núi. Từ đỉnh núi nhìn ra xa, những dãy núi tuyết hiện ra trắng xóa, và sau những dãy núi tuyết ấy là lãnh thổ Tây Tạng. Địa hình, khí thiêng, thổ nhưỡng đã hình thành nên nét đặc trưng riêng của từng vùng. Mỗi phút giây tận hưởng là mỗi phút giây tôi được học hỏi, khám phá. Không chỉ riêng tôi mà dường như cả đoàn ai cũng có cảm giác như đang ở Thiên đường – Tịnh độ trong hiện tại.

Mười ngày ở Dehradun đã đi qua. Mở sang tờ lịch mới, ngày 18 tháng 10, đoàn có mặt tại nhà thầy Trời Bảo Tích. Trong ba ngày, không khí gia đình tâm linh và huyết thống thân thiện, gần gũi, ấm áp và rộn rã tiếng cười của tình huynh đệ. Điều đặc biệt đã đến! Anh chị em được đón Tết Ấn (lễ hội Ánh sáng) cùng với gia đình thầy Trời Bảo Tích. Nhà nhà đốt pháo hoa râm ran, người người cười cười, nói nói, chúc nhau những lời tốt đẹp “happy dewali”. Một điểm tương đồng của văn hóa Á châu. Sau buổi lễ cầu nguyện chúc phúc theo truyền thống Ấn, mỗi thầy, mỗi sư cô được nhận lì xì từ tay mẹ thầy Trời Bảo Tích. Ngày hôm sau, đoàn có cơ hội đi tham quan cung điện xưa và những dãy trường thành cổ của thành phố Raipur mà giá trị văn hóa, lịch sử, tâm linh còn được gìn giữ cho đến ngày nay. Ngắm nhìn từng góc cạnh của cuộc sống đang hiển bày trước mắt, tôi cúi đầu biết ơn tất cả.

Vào ngày 21 tháng 10, chuyến hành hương theo dấu chân Bụt với tăng thân nói tiếng Pháp được bắt đầu từ bảo tàng thánh Gandhi –  nơi Người trút hơi thở cuối cùng. “My life is my message” – tinh thần bất bạo động, giá trị tâm linh mà tôi thấy được qua Bụt, qua Thánh và qua Thầy Làng Mai, nay chúng tôi đang tiếp nối. Hành trình trên đất Ấn có hơn tám mươi vị. Ngày 22 tháng 10 đoàn di chuyển từ New Delhi đến Varanasi nơi có dòng sông Hằng linh thiêng chuyên chở tổ tiên tâm linh và huyết thống của người dân Ấn. Trong suốt chuyến đi, đoàn được hướng dẫn sử dụng bước chân thiền hành và hơi thở chánh niệm khi xếp hàng làm thủ tục lên máy bay, thiền xe buýt, tiếng chuông giúp mọi người trở về ý thức những gì đang xảy ra trong giây phút hiện tại. Cảnh tượng buổi sáng bên bờ sông Hằng, mọi người đang tắm gội, tẩy đi tất cả những bụi trần để làm thanh tịnh thân tâm hoặc tụng kinh, trì chú cầu phúc lành… Khi thuyền đi được ba mươi phút, bên bờ sông, một thi hài được đưa ra chuẩn bị cho lễ hỏa táng. Củi được chất sẵn vuông góc dưới bệ, bên cạnh vài chiếc thuyền chất đầy củi, mép bờ sông nhiều lớp tro đã được đổ xuống. Trong phút tĩnh lặng đó, mọi người trên thuyền có cơ hội trở về quán chiếu sự sống.

Phải mất gần cả ngày đường đi xe buýt, đoàn mới đến được Bodhgaya (Bồ Đề Đạo Tràng), nơi Bụt thành đạo. Ở đây, rất nhiều truyền thống Phật giáo khắp nơi hội tụ về. Mỗi truyền thống trình bày cách thức, ngôn ngữ, văn hóa nước mình để truyền thông và bày tỏ niềm kính ngưỡng đối với Bụt. Tất cả đều hướng về bậc Cha lành giác ngộ, tạo nên một đạo Bụt cổ thụ với nhiều thân, cành, lá gồm nhiều màu sắc khác nhau. Buổi sáng, hương trầm xông ngát, lời kinh vang vọng, không khí lễ bái lan tỏa khắp khuôn viên Bodhgaya. Ở một góc yên, hướng về Bụt, tôi nguyện với lòng sẽ thực tập để Bụt, Thầy trong tôi biểu hiện bất cứ nơi nào tôi có mặt. Có lẽ đó cũng là điều mà Bụt và Thầy luôn mong đợi.

Trường đại học Nalanda, được Thầy tôi nhắc tới rất nhiều lần trong các buổi giảng, nơi mà thầy Huyền Trang đời nhà Đường từ Trung Hoa sang Ấn Độ đã theo học. Thời ấy trường có khoảng gần mười ngàn vị tu sĩ. Thời điểm chúng tôi đến, trường chỉ còn lại nền rêu phong và tường đen xám, tất cả đều đã bị thiêu hủy hết. Ngậm ngùi trước sự tàn lụi của trường, tôi tiếp xúc sâu hơn với tự tính “vô thường”.

Chiều ngày 27 tháng 10, đoàn có cơ hội leo lên đỉnh núi Linh Thứu, nơi hay được nhắc đến trong phần mở đầu của các kinh Bụt dạy. Đó là nơi Bụt thường giảng pháp trong thời gian hoằng hóa của Người. Chúng tôi đang tập bước những bước chân bình an, vững chãi mà hơn hai ngàn sáu trăm năm trước Bụt đã bước đi trên con đường này mỗi ngày. Vừa lên tới đỉnh, khí thiêng như vẫn còn đó, tôi có cảm giác như mình đang được trở về với không khí của pháp hội năm xưa. Đất trời thênh thang, núi đồi nhấp nhô xanh ngát một màu. Lạ thay, tôi chỉ muốn tìm cho mình một chỗ để ngồi yên, để tắm mình trong phút giây tĩnh lặng mà tận hưởng trọn vẹn khoảnh khắc hy hữu này. Khi mọi người đã lên hết trên đỉnh núi, cả đoàn cùng ngồi thiền, ngắm mặt trời lặn. Một mặt trời đỏ cam, to tròn đang ở ngay trước mắt. Giây phút ấy, tôi như chạm đến một cái gì đó thiêng liêng vô cùng. Thở, mỉm cười, bình an tận hưởng…

Hết giờ ngồi thiền, như đã hẹn, chị em tôi cùng cạo tóc cho nhau để đánh dấu giây phút thiêng liêng này, để khí thiêng đất trời, Bụt và tăng đoàn năm xưa chứng minh cho nguyện ước của chúng tôi. Niềm vui sâu, hạnh phúc lớn như được lan tỏa khắp và kéo dài đến khi đoàn xuống núi dùng cơm tối và cả suốt buổi pháp đàm sau đó.

Chuyến hành hương “Theo dấu chân Bụt” đã đến phần cuối của chặng đường. Đoàn đến thăm Kushinagar (Câu thi na), nơi Bụt thị tịch giữa hai cây Sala. Bảo tháp Bụt được xây dựng nơi đây để người người đến thăm viếng bày tỏ lòng kính ngưỡng. Kính lạy Người với tất cả niềm tôn kính và biết ơn bậc Cha lành giác ngộ đã đưa đường chỉ lối cho chúng sanh đang lạc bước tìm thấy con đường thoát khỏi khổ đau, tuyệt vọng, bất an, tìm thấy bình an, tự do và hạnh phúc. Cả đoàn cùng ngồi thiền chế tác những giây phút tĩnh lặng hướng về Người.

Dấu tích lịch sử còn lưu lại qua cột trụ mà vua Asoka (A Dục) đã dựng lên nơi Bụt ra đời, vườn Lumbini (Lâm Tỳ Ni), Nepal. Trong tác phẩm Đường xưa mây trắng của Thầy Làng Mai, tôi thấy Bụt hiện hữu như một con người lịch sử và nay đứng trước chứng tích nơi Người sinh ra, tôi càng chứng thực hơn. Tôi cảm ơn tổ tiên tâm linh và tổ tiên huyết thống của người Ấn, cảm ơn tất cả nhân duyên để Bụt có mặt trên cõi đời này, tồn tại hơn hai ngàn sáu trăm năm và sẽ tiếp tục còn mãi theo thời gian.

Thành Kapilavastu (Ca Tỳ La Vệ), nơi thái tử Tất Đạt Đa lớn lên và trưởng thành, là điểm cuối mà đoàn ghé thăm, khép lại chuyến hành hương về xứ Bụt. Dưới gốc cây Bồ Đề, tám mươi người được quý thầy quý sư cô hướng dẫn ôn tụng Năm giới. Chuyến đi để lại trong lòng mỗi người những phút giây đáng nhớ, những giá trị tâm linh còn mãi.

Chuyến hành hương kết thúc, các vị cư sĩ về lại Pháp, quý thầy quý sư cô có thêm một tuần ở New Delhi cho khóa tu tại trường Pathways. Vừa đến trường, chúng tôi nhận ra ngay pháp thân của Thầy đang có mặt qua những câu thư pháp được trang trí khắp khuôn viên trường. Trường có hơn một ngàn em học sinh nội trú và bán trú. Chúng tôi có mặt tại trường, tiếp xúc và gần gũi với các em trong ba ngày của khóa tu, hiểu thêm những mong muốn, những vấn đề mà các em đang gặp phải, giúp các em giảm căng thẳng, dạy các em cách áp dụng các pháp môn thiền hành, nghe chuông, thiền buông thư… Các em rất thích pháp môn thiền ăn và chia sẻ rằng khi ăn các em thấy ngon hơn, tiếp xúc được với sự sống và ân tình có mặt trong bát cơm mà các em đang ăn. Mỗi khi gặp các thầy các sư cô, các em kính cẩn chắp tay chào. Một cô tình nguyện viên của khóa tu nói: “Ấn Độ bây giờ không còn giống như hồi xưa, mỗi khi gặp nhau ai cũng chắp tay chào”. Tôi trả lời: “Bạn có biết Bụt đã đem nét đẹp văn hóa này của nước bạn đến khắp mọi nơi không?” Cô nở một nụ cười hạnh phúc.

Ấn Độ có một nền tâm linh lâu đời được gìn giữ đến ngày nay. Tuy nhiên đời sống vật chất còn nghèo, sự chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội vẫn còn rất lớn. Trong suốt chuyến đi, hai bên đường, rác thải và rác nylon song hành cùng chúng tôi. Cảnh nghèo đói có mặt khắp nơi, các em nhỏ thất học luôn tìm mọi cách làm động lòng thương của khách hành hương. Chạnh lòng thương, tìm lấy hơi thở bình an, tôi ngắm nhìn các em với niềm cảm thương sâu sắc. Có cách nào mà tôi có thể giúp các em hay nhất trong giới hạn của mình? Cầu mong các em sẽ gặp được nhiều duyên lành. Ngày cuối trước khi về lại Pháp, thành phố New Delhi chìm trong không khí ô nhiễm. Trên xe buýt đến sân bay, chú Shantum hỏi chúng tôi: “Chắc chuyến đi Ấn này là chuyến hành trình gian nan cho quý thầy quý sư cô?” Tôi mỉm cười trả lời: “Chính vì vậy mà Bụt đã sinh ra trên đất Ấn.”

Về tới Thiền đường Hơi Thở Nhẹ, vừa bước vào cửa, một sư em ra chào ba chị em tôi, hớn hở: “May quá ba sư chị đã về! Em nhớ ba sư chị quá! Ba sư chị về rồi em mừng quá!!!” À thì ra sư em ở nhà đóng vai trò chị lớn, thấy ba chị em tôi về như trút được gánh nặng, “Em hiểu và thương các sư chị hơn.”

Hơi Thở Nhẹ ấm áp tiếng cười tình huynh đệ, đón người về, tiễn người đi: phút giây này đẹp mãi…

Chân Cảnh Nghiêm

Thầy kính thương của chúng con,

Đã lâu rồi con không ngồi yên như thế này để viết thư chia sẻ với Thầy sự thực tập của con. Nhân mùa Giáng sinh về, Tết đến, con cũng muốn ngồi cho thật yên, nhìn lại những gì đã qua, những niềm vui con có, là ngọn lửa mà con còn giữ để sưởi ấm tâm bồ đề.

Tuy an cư năm nay có nhiều thứ đến với con hơn hai năm đầu, nhưng bên trong con lại thấy mình cảm nhận sâu sắc và có nhiều bình an. Đây cũng là năm đầu tiên của con từ khi con nhận giới lớn, con có nhiều thay đổi trong suy nghĩ và tư duy. Con tiếp nhận mọi thứ đến với mình, tuy lúc đầu có lo lắng một chút nhưng con cũng buông bỏ nhanh hơn mọi khi. Có một cái gì đó sẵn sàng, điềm tĩnh để cho con có khả năng thưởng thức, vì vậy mà con thấy hạnh phúc đến cũng rất lâu và rất sâu trong lòng.

Niềm vui của con là được làm thị giả cho Sư mẹ, một việc mà con luôn thấy lo lắng khi được nêu tên để làm. Con thấy mình vụng về, ít biết quan sát, để ý, lại còn hay quên… con sợ mình sẽ gây nhiều lầm lỗi. Con lo, rồi run khi gặp Sư mẹ, và cứ luôn bận rộn với những thứ diễn ra trong đầu, nên đôi khi con không để ý được nhiều đến những hành động, lời nói của mình nữa. Đó là thời gian đầu con làm thị giả.

Trong một bài pháp thoại, Thầy có dạy: “Mình nên thử hết, phải biết tạo cảm hứng cho mình và vừa làm vừa phải biết thưởng thức cái mình đang làm”. Con cũng để ý thực tập điều Thầy dạy. Con biết làm thị giả cũng như những trách nhiệm khác, tất cả sẽ trở nên dễ dàng nếu xuất phát từ tình thương thật sự. Khi con có tình thương, thấy sư chị hay sư em con bệnh, phản xạ tự nhiên của con là hỏi han, chăm sóc… Con thực tập mang sự tự nhiên đó vào những gì con đang làm cho Sư mẹ. Con thương Sư mẹ nhưng vì lúc đầu con nghĩ đây là công việc, nên con lo lắng và đánh mất tình thương có sẵn trong mình.

Qua tuần thứ hai, con bắt đầu thấy mình có thể buông thư và tận hưởng. Con nhìn Sư mẹ kỹ hơn, không còn rụt rè, sợ sệt và căng thẳng khi gặp Sư mẹ nữa. Cái cảm giác ngộp ở trên sống mũi và trên đầu như rớt tõm hết xuống bụng rồi, con thở phào nhẹ nhõm. Thế là con đã vượt qua cái cảm thọ nặng nề. Giờ đây con thấy mình thảnh thơi hơn, dù con cũng vẫn tiếp tục làm những gì quý sư cô chỉ bày tự ban đầu. Con biết cách sắp xếp hơn, đi cũng thảnh thơi hơn, không còn có cảm giác mình sẽ bị trễ nữa. Con thực tập buông xuống ý nghĩ nếu làm sai mình sẽ bị Sư mẹ la, Sư mẹ sẽ phiền lòng. Con biết Sư mẹ rất bao dung, chưa la con bao giờ, nhưng sự lo lắng làm con cứ suy diễn ra như vậy.

Niềm vui của con là trang trí và chuẩn bị khay thức ăn cho Sư mẹ. Con ý thức mình đang làm điều đó bằng tất cả tấm lòng, bằng tình thương và sự quý trọng đối với những đức hạnh của Sư mẹ qua pháp thoại, qua lớp giới và qua thân giáo của Sư mẹ. Nhờ vậy, con có tự do. Con hay cười tủm tỉm vì cách con trang trí thật vụng về, nhưng nhìn bằng “mắt thương” thì con thấy nó cũng “dễ thương” lắm.

Thời gian này, con hay có những niềm vui nhỏ nhỏ thường ngày và hay cười khi những niềm vui đó đi lên. Có lẽ quý sư cô sẽ thấy con hơi lạ vì cứ cười tủm tỉm một mình như vậy, nhưng niềm vui của con đến lạ như vậy đó.

Niềm vui của con là nhận diện những gì đang có trong con khi đi từ nhà ăn về ni xá. Con đường không mấy gần, cho con nhiều cảm giác, vui có, sợ có, tủi, buồn hay tung tăng… Tất cả những cảm thọ ấy đều có hết với con trên đoạn đường này. Vì ni xá thì xa và con thường đi qua lại, nên con cảm nhận từng cảm thọ, tâm hành đi lên trong con rất sâu sắc. Đôi khi chỉ là đi thôi, nhưng cũng là một điều thú vị, vì con thấy mình hạnh phúc khi còn được đi qua lại trên con đường này. Con nhớ có lần con rửa dọn sau bữa tối và về trễ, trời mùa đông tối thui, mưa rơi khá nặng hạt, không khí se lạnh, ẩm ướt, không có dù cũng không có đèn pin, không bạn đồng hành… Con thấy hạt giống sợ, có chút tủi tủi, bùi ngùi len lỏi đi lên. Bước chân con như không còn được kiểm soát nữa, con cứ vội vã đi vậy thôi, chỉ mong được về tới ni xá. Bao nhiêu cảm thọ tiêu cực tuôn lên cùng một lúc, đoạn đường đã dài nay còn dài hơn, bước chân tuy nhanh nhưng sao cứ đi hoài chưa tới. Niềm vui trào lên khi con mở cánh cửa bước vào ni xá. Lần đầu tiên con hiểu niềm hạnh phúc thật sự khi trở về đúng ngôi nhà của mình. Con như muốn chực trào nước mắt khi cánh cửa được mở ra và thấy các sư chị đang ngồi bình an, vui vẻ đón con trở về. Cánh cửa ấy, mỗi ngày con đã tự tay mở nó ra vào không biết bao nhiêu lần, nhưng chưa bao giờ con thấy trân quý và biết ơn như lúc ấy. Các sư chị con ngồi đó cũng vậy, chưa bao giờ con thấy thương quý các sư chị như thế. Ai cũng thân thiện, ai cũng trở nên sáng hẳn lên, nhìn ai cũng thấy cứ như những thiên thần xuất hiện để giúp con vậy đó. Con muốn nói rằng, con rất hạnh phúc khi còn được thấy và sống chung với quý sư cô.

Nếu con không đi vào cái giờ đó, nếu con không đi trên con đường này, nếu con không có những tâm hành đi lên như đêm ấy, thì con sẽ không bắt gặp được niềm hạnh phúc thâm sâu bấy lâu nay có đó mà con không cảm nhận ra. Bây giờ, cứ mỗi lần đi trên con đường ấy, dù con còn suy nghĩ chuyện này chuyện nọ, nhưng cái cảm giác tối hôm đó thường trở về trong con, không phải là sự lo lắng mà là niềm biết ơn. Chính vì vậy, mỗi lần đưa tay mở cánh cửa mầu nhiệm đó, con luôn ý thức, mỉm cười, hạnh phúc… Con có niềm tin cứ cầm tay nắm mở cửa thì niềm hạnh phúc sẽ trở về như lần đầu con bắt gặp.

Niềm vui là khi con được đi thiền hành cùng đại chúng. Có một lần, trong giờ thiền hành, đại chúng đang thực tập rất yên, rất đẹp, có một sư chị tới thỏ thẻ với con rằng: “Chị sẽ nhắm mắt và nắm lấy tay em, để em dẫn chị đi nhé”. Khá thú vị! “Ok, em sẽ dẫn chị”. Trong lòng con có chút ngại ngần, mình đi một mình còn không đủ vững, dẫn sư chị đi khi sư chị đang nhắm mắt thì mình phải là người lái giỏi, chứ không thôi hai chị em sẽ “cùng đi xuống ổ voi”. Ngay lúc đó, con biết con phải có niềm tin ở chính mình, con phải có bình an đủ thì sư chị mới bình an và tin con đủ. “Thôi thì chị em mình cùng chơi, cùng thực tập với nhau. Chị cứ thưởng thức cái thanh thản khi không cần phải làm gì hết, chỉ đi vậy thôi, đã có người dẫn đường cho sư chị rồi. Sư chị hãy tin vào ‘leader’ – người dẫn đường này nhé!”, con thầm nghĩ và bắt đầu đi.

Cái cảm giác vui vui lạ, thú vị lạ ấy cứ đi lên trong lòng con. Càng lúc con càng buông thư hơn, và bình an bắt đầu có mặt, con có cảm giác sư chị đã có nó và truyền qua cho con. Ánh nắng rực rỡ hòa với khí trời se se lạnh, con đường và đại chúng hòa quyện, yên nhưng cũng thật sống động. Hai chị em con cứ đi như vậy, nương vào nhau mà tận hưởng cái mình đang có. Đến khi dừng lại, sư chị thỏ thẻ với con rằng: “Chị có 100% niềm tin, chị đặt hết nó vào em trong suốt đoạn đường này luôn rồi. Chị đi chánh niệm được 80% thôi, đôi khi còn suy nghĩ nhưng trở về cũng kịp thời lắm. Cảm ơn sư em”.

Con cũng thấy vui nữa, con cũng có những lợi lạc không kém sư chị. Vì biết mình đang có một sứ mệnh đặc biệt, mình đang đi cho hai người nên con thật sự phải rất chánh niệm, không suy nghĩ lung tung được. Con vừa được bình an, vừa để ý đến cử động của mình hơn, mà còn làm sư chị mình có niềm vui nữa. Quả là lợi lạc lớn.

Niềm vui của con là khi thực tập ngày làm biếng cùng với đại chúng mỗi thứ hai trong tuần. Con thấy ngày làm biếng đến như số tiền lời mà chúng con có được sau một tuần tu học. Đối với con, nó không đơn thuần chỉ là sự nghỉ ngơi, nó sâu sắc và đáng quý hơn thế nhiều. Giống như người kinh doanh, số tiền lời đó không đơn thuần là tiền để tiêu xài phung phí cho những ham muốn thường nhật. Nó có thể dùng để đầu tư thêm cho sản phẩm, cho công việc trở nên phong phú hơn, có nhiều lợi nhuận hơn. Hay đơn giản là mua thức ăn, thực phẩm bổ dưỡng để bảo đảm cho sức khoẻ tốt, để tận hưởng những gì có trong cuộc sống, như vậy mình mới có khả năng đi lâu dài trên đường sự nghiệp. Hay dùng số tiền đó mua một vé đi du lịch đây đó, thưởng thức những vẻ đẹp bên ngoài, giảm căng thẳng. Thường ngày mình đã bận rộn quá rồi, cần một chút hương vị mới để có thêm tinh thần trong công việc sắp tới. Hoặc lấy số tiền đó sắm sửa cho ngôi nhà mình thêm đẹp, hoặc tỏ lòng biết ơn, thông cảm đến những người nghèo khổ… Đó là cách mà người kinh doanh sử dụng tiền lời, con cũng dùng “số tiền lời” của con làm những điều tương tự như vậy.

Niềm vui của con là mỗi ngày làm biếng được trau dồi thêm những gì mình còn thiếu trong tuần. Con thích học nghi lễ lắm. Con đã đi thỉnh sư chị dạy cho con và rất vui khi thấy phần nghi lễ của mình có tiến bộ hơn. Ngày làm biếng của con trôi qua không uổng phí chút nào. Đôi khi con thấy mình mệt, trong tuần còn lăng xăng, ngày thứ hai sẽ là ngày con dùng để trở về vun bón thêm những gì mát mẻ hơn vào đất tâm mình. Con được ngồi lắng yên làm những gì mình thích và nhìn rõ hơn cái mình đang cần. Cũng có thể chỉ là ngồi chơi, có mặt với các chị em, lắng nghe hay chia sẻ những niềm vui, khó khăn với nhau, xây dựng thêm tình huynh đệ. Hay đơn giản là vác ba lô lên vai và đi đâu đó để thưởng thức thiên nhiên bên ngoài, có cơ hội hưởng những gì tươi mát nhất mà thiên nhiên ban tặng.

Niềm vui của con là cùng các chị em quây quần bên nhau, trang trí nhà cửa và cây thông cho Giáng sinh. Bên bếp lửa hồng, hơi ấm của lò củi cùng hơi ấm của tình huynh đệ làm chúng con thêm gắn kết, yêu thương nhau. Niềm vui của con là được làm sư em nhỏ trong nhà, có sư mẹ, sư chị luôn đồng hành với những cảm thọ lên xuống của người mới tập tu như con. Con không còn thấy nó là của riêng con nữa mà mở lòng để quý sư mẹ, quý sư chị góp ý cho con được đẹp hơn. Không biết sao cứ nhìn hình ảnh các chị em sống vui với nhau, mỗi ngày góp nhặt thêm nhiều viên gạch tình thương bồi đắp cho ngôi nhà của tình huynh đệ thêm vững chắc, con lại thấy lòng mình trào dâng niềm hạnh phúc và biết ơn khôn xiết. Con nhớ bài hát Vui giấc đại đồng có đoạn: “Mỗi người là một bài thơ, say mê đọc hoài đọc mãi, vẫn không hết những bất ngờ…” Niềm vui của con là được đọc những “bài thơ” ấy, có lẽ đọc hoài đọc mãi vẫn còn thấy rất thú vị. Những người trẻ đầy nhiệt huyết với niềm vui phụng sự, sống chan hòa thương yêu nhau dù từ những văn hóa khác nhau, có lối sống và sự trao truyền khác nhau, nhưng vẫn vui cười, xem nhau như chị em một nhà.

Thầy ơi, con thấy mình may mắn và hạnh phúc quá! Niềm hạnh phúc của con là được nói ra những điều này cho Thầy nghe. Niềm hạnh phúc của con là những điều nho nhỏ đó.

Còn rất nhiều điều con thấy trân quý, hạnh phúc nữa, con chỉ kính dâng lên Thầy vài đóa hoa tươi mát mà con đang có trong đất tâm con, trong mùa An cư này. Con sẽ để dành lại một ít loài hoa để chăm sóc, vun bón cho đến khi nó đủ đẹp, đủ thơm, con sẽ dâng lên Thầy nữa. Con kính chúc Thầy có một mùa Giáng sinh ấm áp bên các sư con dễ thương và đón một năm mới với nhiều sức khỏe. Chúng con ở đây rất nhớ Thầy, chỉ cần Thầy luôn khoẻ là chúng con vui rồi ạ.

Phần nhiều những người trẻ luôn tự tin vào chính mình. Người trẻ luôn năng động và sáng tạo. Người trẻ luôn muốn khám phá và thử nghiệm cuộc sống. Người trẻ lúc nào cũng có những giấc mơ và hoài bão cho cuộc đời của mình, luôn muốn bằng mọi cách thực hiện cho được ước mơ mà mình đã chọn. Người trẻ cũng đi qua những thất bại và cho phép mình thất bại như một cơ hội để làm lại từ đầu. Và người trẻ có thể cũng đi được trên “con đường rộng lớn” từ những bước chân chậm rãi đầu tiên… Có những người trẻ như thế đã và đang chọn cho mình một con đường – Con đường của Hiểu và Thương.

Dưới đây là những bài viết của những người trẻ được trích trong “Thư xin tập sự xuất gia”. Kính mời bạn đọc “lắng để nghe” những tâm tư, những ước nguyện, những khám phá, những cái thấy và những thành tựu nho nhỏ đầy nuôi dưỡng của các em…

Buông xuống

…

Kính bạch Sư Ông,

Kính thưa quý thầy, quý sư cô!

Năm nay con hai mươi lăm tuổi. Con đã hoàn thành xong chương trình Cao học và tốt nghiệp trường Cao đẳng Y tế Hà Đông cuối năm 2014.

Trong hai năm 2011 và 2012, con có nhân duyên được tham gia các khóa tu mùa Hè dành cho học sinh, sinh viên do quý thầy, quý sư cô Làng Mai hướng dẫn. Chúng con được nghe nhiều bài pháp thoại rất nuôi dưỡng. Nhưng điều lắng đọng trong con và làm cho con trăn trở nhất đó là: “Người tu là những người báo hiếu cho cha mẹ được trọn vẹn nhất”. Từ khoảnh khắc xao động đó, con đã ấp ủ ước muốn đi tu. Đây là lần đầu tiên con ý thức được việc mình phải báo hiếu cho bố mẹ như thế nào. Bao nhiêu năm trôi qua, con chỉ biết nhận và đòi hỏi bố mẹ thật nhiều mà chưa từng một lần nghĩ qua mình sẽ “làm gì đó” cho bố mẹ được hạnh phúc và an vui.

Thời điểm đó, con được mẹ tán thành và ủng hộ cho con đi tu, nhưng bố thì tuyệt đối không, vì con đang là sinh viên năm thứ hai. Con nghĩ ra mọi cách và quyết định dùng phương pháp “mưa dầm thấm lâu”. Cứ mỗi cuối tuần về nhà, con đều mang những bài pháp mà quý thầy giảng, những tấm gương đi tu để kể cho bố nghe những lúc bố con vui. Dần dần bố con cũng nguôi ngoai với ý định bắt con đi làm trong bệnh viện. Trước khi ra trường, con được làm thực tập sinh từ y tế xã cho tới bệnh viện huyện. Từ những trải nghiệm nghề nghiệp này, con thấy ngao ngán bởi xung quanh có quá nhiều những tệ nạn và tiêu cực. Con không thoát ra được những suy nghĩ ấy.

Sau đó cơ duyên đến, con nhận được một cuộc điện thoại của người bạn gái cùng tuổi. Cuộc trò chuyện kéo dài một tiếng rưỡi đồng hồ, trong đó bạn đã tóm lược những gì bạn được trải qua bên Làng Mai Thái Lan. Vừa nghe con vừa khóc ròng rã. Con khóc trong sự vui sướng và hạnh phúc. Con nói đây mới là hạnh phúc thật sự, đây mới là thứ con cần, nó chính là chìa khóa. Cảm giác hạnh phúc đó thật khó tả. Mặc dù chỉ mới được nghe thôi, nhưng trong một tuần liền con cứ hát và cười, như thể con đã tìm thấy tình yêu đích thực của cuộc đời mình vậy.

Rồi con tìm hiểu xem Làng Mai là làng gì mà sao nghe lạ quá, và Sư Ông là ai, trước giờ con chưa từng nghe. Con vô tình đọc được bài Nói với người xuất gia trẻ của Sư Ông… “Trời ơi, y như viết cho chính mình vậy!”, con thốt lên trong nước mắt.

Thời gian sống ở Diệu Trạm con thấy mình khác quá. Trong một tháng tu học, con không biết giận ai là gì, khi ăn cũng có người mỉm cười với mình, chấp tác cũng có người mỉm cười với mình, ai cũng không quên chắp tay xá chào và nói lời cảm ơn nhau khi kết thúc công việc.

Con là người không thích hát và hát dở đến độ không ai muốn nghe, vậy mà khi những bài thiền ca cất lên con thấy mình khao khát được hát quá. Lần đầu tiên nghe thiền ca, con đã khóc vì thấy mình được nuôi dưỡng rất nhiều. Con nhận ra bấy lâu nay mình đã sống quá khô khan, bấy lâu nay đã quá ồn ào khi ăn, thậm chí miệng không nói mà cái đầu con y như một cái đài không lúc nào nghỉ. Bấy lâu nay khi bước chân đi, con chỉ mong đi nhanh cho mau tới đích. Có những lúc con chạy một mạch tới nhà vệ sinh và quên mất rằng chân mình đang chạm đất. Con cũng chưa hề biết thế nào là chánh niệm, là thảnh thơi, nên giờ đây con yêu pháp môn thiền hành quá. Bấy lâu nay con không biết cách lắng nghe và sử dụng ái ngữ khiến những người thương xung quanh con nhiều khi buồn phiền. Bấy lâu nay con quen sống trong vội vàng, hấp tấp, vụng về và yếu kém… Bấy lâu nay con rong ruổi tìm cầu mà không biết cách dừng lại để nhìn rõ chính mình, không hiểu rõ được người khác nên con cứ khổ hoài không có hồi kết.

Pháp môn nào Sư Ông dạy con cũng thích quá, vi diệu quá! Có những lúc con đã thốt lên một mình: “Sư Ông tuyệt vời! Người từ đâu đến?” Khi con đọc cuốn sách Tay Thầy trong tay con, một lần nữa con lại khóc: “Sao mà Sư Ông gần gũi và bình dị đến vậy?” Một niềm thương cảm sâu sắc nảy sinh trong lòng con. Con thương bố mẹ con tới nhói tim. Con ao ước được về nhà ngay lập tức và nấu cho bố mẹ một bữa ăn thật ngon, con sẽ đấm lưng cho bố khi bố nói: “Con ơi, bố mỏi lưng quá!” Con thấy trước kia mình sống trong lầm lỗi nhiều quá để mọi thứ vụt qua trong chớp mắt.

Mặc dù sự thực tập của con còn nhiều vụng về, nhưng con cũng đã có những cái nhìn và những chuyển hóa nhất định. Ăn cơm thì con biết con đang ăn cơm, giặt áo thì con biết con đang giặt áo, lắng nghe thì con cũng ý thức là con đang lắng nghe, khi bước chân đi con cũng biết là con đang bước chân đi… Có nhiều khi con bị ngoại cảnh lôi kéo, những ý nghĩ về quá khứ, tương lai, những va chạm giữa các chị em hay những tập khí đi lên, con thực tập nhận diện chúng và quay trở về với hơi thở để lắng dịu thân tâm. Con quán chiếu và soi xét lỗi lầm của mình mà không trách móc người khác. Cũng có nhiều khi cơ thể “bất ổn”, con tập buông thư thì thấy mình khỏe hơn rất nhiều.

Con chưa bao giờ biết cảm ơn đôi chân của mình, chưa bao giờ biết vỗ về những vết thương mà mình đã gây ra cho cơ thể. Giờ đây con thấy mình sống biết ơn hơn mỗi ngày, biết ơn mỗi vật dụng mà con đang sử dụng, mỗi món ăn mà con đang được thưởng thức… Từng ngày trôi qua, con biết cách phát nguyện cho việc tu học của con. Tâm bồ đề, chí nguyện độ đời, chuyển hóa bản thân và gia đình trong con ngày một vững chãi và chắc chắn hơn bao giờ hết.

Con cảm nhận được  đây chính là môi trường và pháp môn giúp cho con chuyển hóa thân tâm và nuôi dưỡng tâm bồ đề. Con biết rằng không có bất kỳ một nơi nào, một môi trường nào là hoàn hảo, chỉ có học cách chấp nhận và sửa đổi bản thân thì con mới có thể hòa nhập được với quý chị em xung quanh, hòa nhập được với tăng thân và bước đi trên con đường dài.

Thiên Diệu

Sống chậm lại

…

Lúc nhỏ, con may mắn được theo ngoại đi chùa và theo các chị gần nhà tụng kinh. Con thích sự bình yên ở chùa. Quý thầy, quý sư cô rất hiền, sống nhẹ nhàng và giản dị, lời nói dễ thương và luôn yêu động vật. Hàng tháng, quý sư cô còn làm từ thiện, nấu cháo phát cho các bệnh nhân trong bệnh viện. Con rất thích khi được tham gia cùng quý sư cô.

Con được tặng một cuốn sách về nhân quả. Trong sách viết về cảnh các con vật bị con người giết hại rất đáng thương. Những con vật vô tội, không biết gì, và con người nhận lấy những hậu quả từ hành động sát hại mà họ tạo ra. Con xin mẹ cho con được ăn chay, mẹ yểm trợ nấu chay riêng cho con. Cũng từ đó con nung nấu ước muốn đi tu.

Cho đến nay, được thực tập trong lòng đại chúng, được hưởng năng lượng tu tập của đại chúng, con rất vui. Con được trở về với chính mình nhiều hơn, con được tu tập, chuyển hoá những tập khí chưa tốt mà con đã tiếp nhận từ gia đình, tổ tiên con. Chị em chúng con có những buổi ngồi lại, chia sẻ sự thực tập với nhau, điều đó đã nuôi dưỡng con rất nhiều. Mỗi ngày con đều có niềm vui cho mình, tâm bồ đề được nuôi dưỡng và tưới tẩm, con biết sống chậm lại hơn. Khi có những tâm hành xấu đi lên, con nhận diện được, theo dõi hơi thở và yên lặng cho chúng tự dịu xuống, điều đó thật kỳ diệu. Chị em nhỏ chúng con có khi cũng giận nhau, nhưng chỉ một lát là cười nói lại bình thường nên con thấy vui lắm. Trong giờ cơm và sau khi ăn xong, mọi người đều tặng cho nhau nụ cười, điều này cho con cảm giác rất thân thiện. Chấp tác trong đội luân phiên thì luôn có tiếng cười, các chị em không bao giờ quên cảm ơn nhau mỗi khi chấp tác xong, điều đó thật nuôi dưỡng con. Mỗi khi được quý sư cô nhắc nhở, con rất biết ơn. Con biết con còn nhiều yếu kém và vụng về, con vẫn đang từng ngày nhận diện và chơi với nó, để có thể hoàn thiện con hơn. Con mong sẽ được quý sư cô nhắc nhở và sách tấn trên con đường thực tập. Con biết khi chính tự thân con biết trở về thực tập được những điều thật căn bản ấy, con mới có thể giúp được gia đình nhiều hơn.

Con đường tu đối với con thật sự rất đẹp. Con biết chắc chắn sẽ có những khó khăn và thử thách. Nhưng bên con luôn có Bụt, Tổ, có Sư Ông, có tăng thân và gia đình yểm trợ cho con. Con sẽ cố gắng hết lòng để vững bước trên con đường của lý tưởng phụng sự.

Hồng Vân

Chọn một hướng đi

…

Con không biết như thế nào nhưng con cảm nhận được là con đã chờ đợi, đã đi tìm một pháp môn như thế này lâu lắm rồi, nên khi biết đến nơi này con thật sự vui mừng như thân cây khô héo bỗng gặp trời mưa. Con thấy đây là một sự may mắn kịp thời cho con.

Con đã đến Diệu Trạm được một tháng rưỡi. Trước khi rời gia đình, con mất hơn một tháng để làm lắng dịu cơn thịnh nộ đẫm lệ từ gia đình và người thân. Sống ở đây con đã được hòa mình vào dòng chảy của tăng thân, được tăng thân nuôi dưỡng và tưới tẩm. Con cảm thấy được may mắn và hạnh phúc.

Ở trên đời, ta phải chọn lựa rất nhiều thứ, mà không có sự chọn lựa nào là không khổ đau. Con đã lựa chọn con đường này, con đường tuy nhiều khó khăn, chướng ngại nhưng chính là con đường mà con hằng đi tìm. Ở đây, con không cần mặc đẹp và thời trang như ngoài kia, ăn uống thì hiền hòa, đơn giản, không có smartphone hay facebook, cũng không tiền tài, bằng cấp, hơn thua và học thức, địa vị và danh vọng. Để là một con người hạnh phúc, thành đạt đúng theo nghĩa ngoài đời thì con chẳng có gì cả. Nhưng ở đây, con đã nhận ra được rằng chính cái “chẳng có gì” đó lại làm cho con trở nên giàu có và hạnh phúc thực sự.

Thực tập hơn một tháng ở đây cũng là thời gian để con tự nhìn lại tâm nguyện của mình, con đường mà con đang và sẽ đi, để đến bây giờ con nhận thấy rằng mình đang đi đúng đường. Con biết trong con vẫn còn rất nhiều yếu kém, vụng về, dại dột, nhưng sâu thẳm trong con là sự hết lòng, là ước muốn tu học với trái tim muốn cống hiến một cái gì đó cho cuộc đời như chính con đường mà tăng thân đang đi. Con nguyện xin Bụt gia hộ để đôi chân bé nhỏ của con đủ mạnh mẽ và vững chãi để con có thể đi cùng tăng thân trên con đường này.

Kim Tiền

Về Nhà

…

Nhân duyên đầy đủ, con được tham dự một khóa tu do quý thầy Làng Mai tổ chức. Lúc đầu con thấy lạ khi đi thiền hành trong im lặng mà không đọc danh hiệu của các vị Bụt hay các vị Bồ tát, con thấy lạ với các pháp môn Thiền buông thư, Pháp đàm, Làm mới… Mọi thứ đối với con lúc ấy rất bỡ ngỡ và lạ lẫm.

Khi đã biết được pháp môn Làng Mai, con bắt đầu tìm hiểu và thực tập những pháp môn căn bản. Càng thực tập, con càng có cơ hội thấy tâm bình an hơn, không còn suy nghĩ đến những chuyện tiêu cực nữa. Con có hạnh phúc khi ngồi thiền, đi thiền và khi thực tập Năm quán trong lúc ăn cơm. Từ những hôm ấy, chí nguyện xuất gia, tâm bồ đề của con càng vững vàng hơn và mạnh mẽ hơn so với lúc trước. Con vui mừng vì đã thoát hẳn ra khỏi chứng trầm cảm. Con đã tìm được con đường cho cuộc đời mình.

Một tháng thực tập cùng quý sư cô và các chị em ở đây, được đại chúng nâng đỡ, chia sẻ và hướng dẫn, con thực tập nuôi lớn tâm bồ đề của mình. Đặc biệt, con có sư cô y chỉ sư hết mực quan tâm, chăm sóc cho con. Con cảm thấy mình có thể mở lòng ra với quý sư cô và mọi người, ở đây đã như ngôi nhà của con từ rất lâu rồi. Con có thể đến và chia sẻ về hoàn cảnh, về những lo sợ, những khó khăn của con với quý sư cô và các chị em tập sự. Chia sẻ ra được, con thấy thân và tâm của con bình an hơn, “chiếc hộp” tình thương trong con đã tự mở khóa, đã trao đi và đón nhận lại tình thương từ quý sư cô và đại chúng nơi đây. Con thực tập ngồi yên, nhìn về quá khứ, nhìn những gì con đã làm mà trước đây con chưa bao giờ nghĩ rằng sẽ có ngày mình hối hận về những việc ấy.

Ở đây, con được thực tập thi kệ, thực tập các pháp môn căn bản, tham dự thời khóa với đại chúng. Con có thời gian lắng lại và nhận thấy trong con đã chuyển hóa ít nhiều một số tập khí chưa tốt cũng như đã phát triển thêm những hạt giống tốt. Có những lúc ngồi thiền, con thực tập thở cho ba của con, thở cho mẹ của con. Khi đi thiền hành con cũng thực tập đi cho ba, đi cho mẹ. Cũng có những lúc ngồi thiền và đi thiền, con thực tập đếm hơi thở, đếm bước chân như những điều quý sư cô chia sẻ khi con mới vào Diệu Trạm.

Càng có nhiều thời gian và đầu tư nhiều hơn vào thực tập, con càng ý thức được thân của con “hư hỏng” rất nhiều, con biết mình cần phải thực tập nhiều hơn để không gồng ép cơ thể và để con có thể tham gia và thưởng thức thời khóa của đại chúng. Con cũng ý thức được những tâm hành xấu, những hạt giống sợ hãi trên mảnh vườn tâm của con. Khi con ý thức được những điều ấy, con dừng lại, trở về với hơi thở để có thể có mặt với những tâm hành chưa đẹp, những hạt giống lo sợ và tạo không gian cho những hạt giống tốt nảy mầm.

Con mong muốn được tu học, thực tập để chuyển hóa bản thân, để hiểu và thương gia đình con, thương mọi người và mọi loài, đó là hạnh phúc đích thực, trong đó có tình thương, có lý tưởng mà con đã tìm kiếm rất lâu dù nó luôn hiện hữu trong tâm con.

Khánh Lê

Trời Huế đang vào độ cuối đông. Mưa tuy không nhiều bằng những năm trước nhưng cũng rỉ rả, lúc ngắn lúc dài cả ngày. Cái không khí se lạnh đủ để cần tới một ly trà nóng, một ánh nến, thắp lên trong nhau cái ấm áp tình chị em mà bình thường ít khi tôi nghĩ tới. Ít nghĩ tới, không phải là tôi hời hợt đâu Hiếu nghen! Chỉ là lúc nắng ấm tôi thích ở yên và học hành. Còn đông về làm cho con người ta muốn gần nhau hơn, vậy thôi. Đi tu tự nhiên tôi thích mưa, thích lạnh. Kể cũng hay.

Ở chùa đi đứng, nói năng, ăn uống… như bao người bình thường, vậy mà có cái gì đó làm cho cuộc sống của mình trở nên thật lạ, thật đẹp và thật đáng sống. Lạ và đẹp ngay trong những cái thật bình thường, Hiếu biết đó là cái gì không? Để tôi kể Hiếu nghe. Có một buổi trưa không ngủ được tôi ngồi dậy, đi ra ngoài, ngồi xuống trên hành lang và bắt đầu nhìn ngắm mọi thứ. Không gian tĩnh lặng một cách kỳ lạ. Tôi nhắm mắt lại, lắng tai nghe và bất chợt bắt gặp tiếng của thinh không vọng về. Không gian ấy, thanh âm ấy không ồn ào, vồn vã (nếu không muốn nói là hoàn toàn yên ắng) lại có một sức hút thật mạnh mẽ. Cái mà sau này tôi hay gọi là “hồn trưa” mỗi khi nghĩ tới.

Trưa! Chỉ là một khoảng thời gian giữa ngày, vậy mà không hiểu sao nó lại có được cái vẻ tĩnh lặng, trầm hùng ấy. Có khi nó trầm hùng và uy nghiêm hơn cả buổi khuya ấy chứ. Hiếu có cảm nhận giống tôi không? Tôi nhận ra trong khoảnh khắc ấy mọi thứ trở nên rất thơ, rất thiền, gợi cho mình cái cảm giác bình an chi lạ. Có lẽ đã có nhiều tâm hồn nghệ sĩ lấy nó làm nên nguồn cảm hứng sáng tác. Riêng tôi, mỗi khi nhớ về một ký ức đẹp nào đó ngày còn bé, thật ngẫu nhiên, phần nhiều trong số đó đều gắn liền với buổi trưa.

Với tôi, sự thích thú với cái “hồn trưa” ấy cũng giống như việc tôi ở chùa vậy. Tuy ở chùa cũng làm những công việc như ở ngoài, nhưng bên trong những việc làm và nếp sống ấy có cái tĩnh lặng, thanh thoát mà nếu một người biết quay trở về để tiếp xúc, họ sẽ thấy trong mỗi cử chỉ, động tác mình tạo ra có cái gì trầm hùng, thiêng liêng lắm. Mỗi bước chân đi tự nhiên nên thơ, mỗi hơi thở bỗng hóa thiền là vậy. Cuộc sống xung quanh và thế giới nội tâm sẽ trở nên xinh đẹp khi mình biết dừng lại. Vì chỉ khi nào mình thực sự biết dừng thì lúc đó mới biết mình có thật nhiều cơ hội để sống, để tận hưởng và yêu thương bằng cả trái tim mình. Dừng ở đây với tôi là dừng đeo đuổi, tìm kiếm, dừng suy nghĩ mông lung, dừng lăng xăng, dừng lại những việc làm tổn hại đến mình và người khác. Còn Hiếu muốn hiểu nó theo cách nào cũng được vì mỗi người có mỗi kiểu suy nghĩ, mỗi khái niệm riêng mà. Khi nào tự dưng “mất ngủ” giữa trưa thì thử ra hành lang ngồi giống tôi coi cảm giác ra sao rồi kể tôi nghe với nghen.

     Tết nhứt tới nơi, không biết Hiếu đã chuẩn bị gì chưa chứ tôi thì năm nào cũng ăn Tết kỹ lắm. Năm nào cứ tới khoảng giao mùa này, tôi cũng dành cho mình một chút thời gian để nhìn lại mình cho sâu, cho rõ. Nhìn để biết mình đã sống như thế nào trong một năm qua, đã thực tập và gặt hái được những gì, có lỗ vốn không và cần phải đầu tư, chú trọng những gì cho năm mới. Sau đó, viết xuống thành một bảng tổng kết thu chi cuối năm cho tự thân. Tôi thấy sự thực tập nhìn lại này nuôi dưỡng tôi nhiều lắm. Vì khi nhìn lại, tôi nắm được tình trạng của mình. Biết mình đang là ai và đang ở đâu. Người ta có câu: “Biết người biết ta trăm trận trăm thắng”. Tôi thấy mình có khác đi một chút, thay đổi và chuyển hóa được một chút. Bồ đề tâm lớn hơn, kiên cố hơn. Hướng đi ngày càng thênh thang, rộng mở hơn, tu thảnh thơi, vững chãi hơn. Vì vậy tôi tìm được niềm vui trong công việc và cống hiến hết lòng những gì mình có cho đại chúng mà không còn tranh thủ mọi lúc để có thời gian riêng mà học hành. Với những lên xuống, bất như ý xảy đến, tôi cũng đã có đủ can đảm để đối diện, nhìn cho kỹ vấn đề của mình và tìm cách chơi với chúng mà không còn trốn chạy hay tìm cách khỏa lấp, dù lúc mới thực tập tôi cũng có chút khó khăn. Và còn thêm nhiều tin vui khác nữa.

       Càng tu, tôi càng cảm thấy thích thú, say mê. Thích thú với những điều mầu nhiệm có sẵn khắp mọi nơi, say mê với những khám phá mới mẻ ngay trong con người mình. Đã đến lúc quay về với mái nhà của mình để dọn dẹp, trang hoàng chuẩn bị đón một cái Tết yên vui và ấm áp. Hiếu cũng nhớ để chút thời gian ghé thăm vườn tâm của mình để xem một năm qua nó thay đổi thế nào hen.

Tôi tạm ngưng ở đây. Mong sao cái Tết đến với Hiếu, với tôi và với cả hành tinh xinh đẹp này thật tròn đầy, ấm áp. Luôn biết ơn Hiếu vì đã ở đó và lắng nghe tôi thật sâu.

Rạng đông

Bây giờ là năm giờ sáng, mặt trời còn ngủ, trên đầu giăng mắc đầy sao. Bước chân tôi phải vội một chút. “Phù! Thầy vẫn ngủ”. Khe khẽ thôi. Bởi một tiếng động không đúng lúc sẽ làm ảnh hưởng một ngày mới của bạn đấy. Hơi thở tôi lúc này không thoải mái lắm. Cảm giác hơi mất tỉnh táo, vì cái buồn ngủ ấy cứ quanh quẩn bên mình. Thầy nằm yên đó, hơi thở của Thầy đều đặn lạ. Nếu bạn buông hết tất cả để hòa mình vào hơi thở của Thầy, bạn sẽ cảm được một cái gì đó rất sâu, tự nhiên, không hề có thứ gì xen tạp vào. Chỉ cần quan sát, buông thư cơ thể một chút, ngồi yên thôi! Tôi nghĩ Thầy cũng thích như thế hơn.

Bạn lắng tai đi! Khi những chú chim bắt đầu ríu rít, bạn phải đứng dậy để vén màn ra. Thầy không thích đóng kín màn, bạn biết Thầy yêu thiên nhiên đến dường nào mà. Ngọn núi phía trước chập chờn sáng rồi. Sương còn nặng lắm. Mỗi buổi sáng thức dậy, Thầy thường chắp tay trước ngực, ngồi yên và quan sát rất lâu khung cảnh phía trước. Mắt Thầy sáng đến lạ thường. Thỉnh thoảng Thầy sẽ mỉm cười và chạm tay vào má bạn, như nói rằng “Thầy trò ta cùng ăn mừng sự sống, con nhé!” – và bạn cũng sẽ mỉm cười cùng Thầy. Buổi sáng là thời điểm mà mọi thứ rất nhẹ nhàng, từ tốn. Hãy tận hưởng và hòa mình vào không gian ấy. Đừng cố hoạch định hay tính toán bất kỳ thứ gì.

Chạng vạng

Ở bên Thầy, nếu không quá bận rộn bạn sẽ có được những thời gian ngồi yên rất lâu. Thầy không đòi hỏi ở bạn phải có quá nhiều thứ. Thời điểm này, sự có mặt và kỹ năng yểm trợ là thứ cốt lõi mà bạn phải làm được. Nếu bạn có mặt thật sự thì tình thương trong bạn sẽ được nuôi lớn mỗi ngày. Ở cạnh Thầy, mỗi cử chỉ nhỏ của Thầy nếu quan sát đủ bạn cũng sẽ đánh động được những hạt giống thương yêu trong mình. Thầy thích phơi nắng vào những buổi chiều. Nắng vàng rực! Cây cối đồng chuyển một màu óng ánh, cả ngọn núi phía trước nữa. Thầy thường chạm nhẹ vào lan can, ngồi yên. Thầy là người có khả năng tiếp xúc với mọi thứ một cách rất sâu sắc. Bên Thầy bạn có thể “học lóm” một số cử chỉ để làm tăng cái chất thiền vị trong bạn. Chạm đến một bông hoa, đưa nó lên mũi, một nụ cười hay đơn giản là một cái đặt tay.

Khoảnh khắc buổi chiều qua nhanh lắm, lắng dịu để chuẩn bị cho một buổi tối đầy linh động. Cái thời khắc nhá nhem hay gợi cho tôi những nỗi buồn, những suy tưởng về quá khứ đã đi qua. Với không gian yên ắng nơi thất, tâm hồn bạn rất dễ chùng xuống. Nhưng chúng cũng sẽ qua rất nhanh đấy, vì cạnh Thầy bạn không thể giữ cho mình một cảm xúc quá lâu được. Chúng chuyển biến liên tục. Cười đó nhưng có thể bạn sẽ căng thẳng liền lập tức, hoặc giả bạn sẽ phải bối rối. Đừng lo lắng! Nếu bạn uyển chuyển một cách khéo léo với chúng, bạn sẽ tìm thấy những niềm vui và sự nuôi dưỡng có một không hai cho mình  đấy!

Đứng bóng

“Không có một giọt gió. Trời cao cao quá, cao đến im lìm, cao cho đến nỗi trở nên vô cùng sâu thẳm. Cây cối như chết đứng, không nói năng được một lời nào trong giây phút ấy. Mặt trời như thôi miên trái đất và điểm huyệt trái đất bằng con mắt lửa hung hãn của nó khiến trái đất và muôn loài trên trái đất trở thành bất động, không còn cựa quậy được nữa… Nếu ta thiếp đi vào buổi trưa trong một giấc ngủ ngắn mà thức dậy đúng vào giờ phút ngưng đọng ấy, thì lập tức ta nghe tiếng gọi” (Nẻo về của ý – Thầy Làng Mai). Bạn nghe được gì? “Tiếng gà não nùng xao xác gáy”, “nắng lổ đổ rụng trên đầu người viễn khách ở xóm đạo vắng người”, hay tiếng vũ trụ gọi bạn về? Bản thể bạn sẽ đáp lại tiếng gọi ấy như thế nào?

Rất chậm! Là từ mà tôi chọn để miêu tả cái thời gian ở bên Thầy vào thời điểm đứng bóng trong ngày. Duy chỉ có cái đồng hồ treo tường là cứ tích tắc đều đặn. Chúng đưa bạn vào cơn thùy miên một cách dễ dàng. (Không một sinh lực nào có thể cản nó lại được). Tôi nhớ có một lần Thầy không nghỉ trưa, Thầy thức để tập đạp xe. Anh em chúng tôi yểm trợ tập tay cho Thầy. Rồi một, rồi hai, rồi ba… một trăm lẻ bảy, rồi một trăm lẻ tám… kết quả là anh em chúng tôi ngủ gục đi mất. Thầy điềm tĩnh lắm, cứ thản nhiên mà đạp xe thôi! Chúng tôi cứ hay đùa với nhau: chơi cái trò đếm cừu vào thời điểm này, ai mà không ngủ mới là cao thủ lắm lắm!

Có một buổi trưa ngoại lệ, tôi không ngủ. Không khí oi bức lắm. Trong không gian, bạn có thể nhìn thấy mọi thứ như đang bốc hơi với những lằn mờ mờ trong không khí. Cơ thể tôi như muốn chống cự lại, nhưng càng chống cự bạn càng thấy thiên nhiên mạnh mẽ đến dường nào. Tôi gặp em vào trưa hôm ấy. Tôi hơi bất ngờ, vì thời điểm này mà bắt gặp được em là một điều gì đó không nghĩ được. Tâm tư tôi chùng xuống nặng nề. Vì tôi mặc cảm, tôi ngại ngùng khi phải gặp em. Chúng ta chưa chấp nhận nhau, chưa nhìn thẳng vào nhau. Thế mà ngày hôm nay em nhìn tôi mỉm cười. Tôi không hỏi, cũng chẳng nói gì. Trong giây phút ấy, em chính là tôi, cái tôi yên lắng, bình dị. Trời vẫn cao và còn trong lắm, không gió nhưng lòng tôi lại mát dịu hẳn ra. Tôi biết sẽ có những giây phút chỉ đến với chúng ta một lần. Đó là lúc mà bạn phải tỉnh táo để trả lời lại tiếng gọi kia. Bạn sẵn sàng chưa?

Huyền hoặc

(thơ Thầy Làng Mai)

Nếu bạn là một học trò giỏi của Thầy, hoặc giả là người yêu thích thiên nhiên hay thi ca, bạn sẽ không thể nào không biết đến hai câu thơ này của Thầy. Tôi may mắn có được cái sở thích yêu trăng, yêu sao từ hồi còn bé. Ngày xưa, mẹ chỉ chỉ cho tôi có hai chòm sao Hậu và sao Cày, nên bây giờ mỗi lần nhìn lên bầu trời là tôi lại tìm hai chòm sao ấy. Tôi không đam mê tìm hiểu các chòm sao, đơn giản là tôi thích ngắm nhìn chúng như thế thôi. Không đêm trăng nào giống đêm trăng nào đâu. Bên Thầy vào những đêm trăng sáng, không cần phải suy nghĩ bạn cũng sẽ tự biết và tự tìm cách mời Thầy thiền trăng. Không lần nào anh em chúng tôi thất bại, dù hôm đó trời chuyển nhiều mây nhưng ít ra Thầy cũng sẽ ra tới sàn gỗ, hóng một ít gió. Nhìn cái cách Thầy ngắm trăng bạn sẽ có cơ hội trở thành một thi sĩ. Ánh nhìn thật trầm lặng và sâu lắng, một sự trầm tĩnh tuyệt đối. Tôi đã nói Thầy là một người có khả năng tiếp xúc mọi thứ một cách sâu sắc rồi mà! Ánh trăng chỉ có mặt khi chúng ta thật sự có mặt. Thầy có thói quen hay đưa tay lên để ngắm nhìn. Nếu quan sát kỹ bạn sẽ thấy mỗi lần là một cử chỉ, một cái nhìn rất khác, với trình độ thực tập của tôi thì không tài nào giải thích nổi cái cách thiền sư ấy.

Thường vào buổi tối chúng tôi không bật nhiều đèn. Các anh em hay đóng kín màn để Thầy nghỉ. Tôi thì vẫn thích mở một góc màn để có thể nhìn ra bên ngoài. Nếu không ngủ, tôi có dư dả thời gian để quan sát cái màn đêm đầy linh động ấy. Bao nhiêu âm thanh đều lộ rõ, chúng nhạy bén và uyển chuyển, đôi lúc khiến bạn giật cả mình. Thời gian rảnh, anh em chúng tôi tiếc phải ngủ sớm lắm. Dù là có thêm năm mười phút để chỉ uống một ly trà, ngồi yên một lúc, nói dăm ba câu, lâu lâu ngước nhìn mặt trăng một cái. Bạn đừng cười chúng tôi, có được những giờ phút hiếm hoi ấy cũng làm cho tâm hồn bạn giàu có lên đấy, thử coi!

Nụ cười

Sẽ buồn. Nếu một ngày nào đó trên con đường vắng, tôi bắt gặp cái dáng vẻ lủi thủi một mình của bạn. Không quan tâm, không hỏi han, không một cử chỉ. Chúng ta bỏ mặc nhiều thứ quá. Chúng ta quên đi gia tài, quên đi bao điều mầu nhiệm. Những buổi trưa đứng bóng trầm hùng? Cái buổi sáng tinh mơ đầy tiếng chim ríu rít? Hay những xế chiều nhạt nắng? Bạn thấy không? Bên mép phải đôi môi của Thầy đã mỉm rồi đó. Điều ấy không tầm thường đâu. Để có thể mỉm cười, đôi môi ấy đã nhẫn nại, kiên trì và không hề chịu khuất phục trước bất kỳ đau đớn nào. Những lần trông thấy Thầy tập nói, tập hát, bạn sẽ thấy đôi môi ấy kỳ diệu đến dường nào. Đó là gia tài, là pháp khí sống động nhất.

Bên Thầy, bạn có một mối tình sâu đậm. Nơi đó không cần ngôn từ, không cần một khuôn khổ hành xử nào, không luật lệ, không nguyên tắc. Nhưng tình thương sẽ vẫn luôn đong đầy. Nó tự nhiên và đọng lại một cách sâu thẳm nhất. Để rồi trong những phút giây chạnh lòng, cái tình ấy sẽ nhắc bạn trở về…

(Tự do_Tuyển tập thơ Nhất Hạnh, tập thơ Nến Ngọc)

Chân Trời Yên Tử

Học viện, ngày 5 tháng 12 năm 2017

Thầy kính thương!

Thầy ơi! Thầy có khỏe lên được nhiều không ạ? Bên Thái mùa này đã đỡ nóng hơn, nên chắc Thầy cũng thấy khỏe hơn phải không Thầy? Thầy ơi, Thầy ráng ăn ngủ nhiều thêm một chút, rồi uống thuốc nữa, để Thầy có thể khỏe thêm và có mặt cho chúng con nhiều hơn nha Thầy.

Thầy ơi! Học viện đã có tuyết rơi rồi Thầy ạ, cả không gian trắng xóa đẹp lắm luôn đó Thầy, nhưng mà cũng lạnh lắm. Hôm qua đi thiền dưới tuyết rơi, con thấy rất hạnh phúc. Con đưa tay ra hứng từng bông hoa tuyết rơi xuống, có những bông bị vỡ ra, nhưng cũng có những bông còn nguyên vẹn, có nhiều hình dạng lắm thưa Thầy. Con thấy thiên nhiên sao mà mầu nhiệm quá, từ trên cao rơi xuống lòng bàn tay con biết bao nhiêu là hoa. Con thấy như đang nâng cả sự sống, cả đất trời trong đôi bàn tay của mình, con hạnh phúc vô cùng. Con chưa thấy mưa hoa Mạn Đà La bao giờ, nhưng chắc mưa hoa Mạn Đà La cũng chỉ đẹp đến thế này là cùng thôi Thầy hỷ.

Thầy ơi! Vừa rồi Học viện có tổ chức một khóa tu xuất sĩ ba ngày. Đây là khóa tu xuất sĩ đầu tiên, được tổ chức cho đại chúng ở đây đó thưa Thầy. Con thấy ai cũng trân quý và được nuôi dưỡng nhiều bởi khóa tu này, có lẽ vì mình là xuất sĩ và đây là khóa tu dành cho chính mình. Ai cũng ý thức được điều này nên cống hiến thật hết lòng: Sự có mặt và thực tập trong mỗi thời khóa, những lời chia sẻ, những nụ cười, sự mở lòng, chấp nhận, yêu thương, có mặt thật sự qua mỗi cái nhìn và cách xử sự với nhau. Đội nấu ăn thì nấu toàn những món đặc biệt ba bữa mỗi ngày để cúng dường đại chúng… Con thấy biết ơn từng vị trong đại chúng đã đóng góp hết lòng phần của mình, giúp cho khóa tu này được thành công.
Khóa tu bắt đầu vào ngày thứ Hai (20/11). Buổi sáng đó chúng con được làm biếng, thời khóa bắt đầu vào lúc 7 giờ 30 với giờ ăn sáng. Thường ngày, quý thầy, quý sư cô ngồi ở hai góc của nhà ăn cách xa nhau lắm Thầy ơi. Trong khóa tu này ban tổ chức xếp hai dãy bàn song song gần nhau, anh chị em ngồi quây quần bên nhau, có tình gia đình và rất gần gũi, năng lượng cũng được gom lại hơn trong cái nhà ăn to đùng đó. Vào lúc 9 giờ 30, chúng con được nghe bài pháp thoại đầu tiên của thầy Pháp Ấn. Vì hôm ấy trùng với ngày nhà giáo Việt Nam nên ban chăm sóc có chuẩn bị hoa, quà và bài hát “Bụi phấn” để cúng dường thầy và Sư cô Chân Đức. Không khí tươi vui và ấm cúng lắm Thầy ạ. Sau đó, thầy chia sẻ một bài pháp thoại rất tuyệt vời về ý nghĩa thầy-trò, tinh thần cởi mở học hỏi của người trẻ, tâm khiêm cung và đức nhẫn nhịn của một người làm trò, sự miên mật và quyết tâm của một người tu. Một bài pháp với rất nhiều tuệ giác, từ bi và tâm lý nữa. Thầy đúc kết bài pháp thoại với một ý thật hay: “Một người thầy giỏi là một người biết cách làm trò giỏi, và ai cũng đang tự làm trò và thầy của chính mình”. Lúc 11giờ 30 mỗi ngày, chúng con được thực tập thiền đi với nhau dưới những tia nắng và cơn mưa lá vàng cuối cùng của mùa thu. Vào những bữa ăn, chúng con ngồi quây quần bên quý thầy và sư cô lớn, tíu tít cười nói với rất nhiều niềm vui và hạnh phúc. Lúc 15:00, chúng con có thực tập pháp đàm. Ai cũng cảm thấy hạnh phúc hết vì đây là buổi pháp đàm đầu tiên có đầy đủ mọi người trong chúng, kể cả những vị hay bận nhất. Buổi tối đầu tiên có thiền trà, chúng con ngồi bên nhau, có trà, có bánh, có tiếng nước chảy róc rách, và có tình huynh đệ. Còn có hạnh phúc nào bằng nữa phải không thưa Thầy? Anh chị em chia sẻ với nhau những niềm hạnh phúc, những bài hát, bài thơ… Chỉ một tiếng đồng hồ thôi mà hạnh phúc đong đầy.

Sáng ngày thứ hai của khóa tu (21/11), chúng con tụng giới chung với nhau. Bài pháp thoại thứ hai do Sư cô Chân Đức chia sẻ. Gia đình nhà “Trăng” chúng con lên hát bài “Khi yêu thương” cúng dường Sư cô cùng đại chúng. Hôm ấy, Sư cô đã hiến tặng một bài pháp thoại rất sâu sắc về Duy Biểu, não bộ học, cái tưởng của mình, tầm quan trọng của việc xây dựng – tái lập – duy trì sự truyền thông trong đại chúng, và sự cần thiết của sự thực tập làm mới. Tiếng Việt của Sư cô rất dễ thương và đơn giản, nhưng bài pháp thoại của Sư cô rất sâu sắc và đánh động người nghe. Có lẽ quan trọng không phải ở ngôn ngữ mà ở pháp thân và uy đức của Sư cô, có đúng không thưa Thầy? Khi nhìn thấy Sư cô và thầy Pháp Ấn là những vị trưởng thượng trong đại chúng, con có rất nhiều niềm tin Thầy ạ. Chiều hôm ấy, chúng con có buổi pháp đàm thứ hai mà cũng là buổi cuối cùng của khóa tu này. Thầy Pháp Tuyền làm chủ tọa. Lúc kết thúc, thầy chia sẻ là khi mới bắt đầu buổi pháp đàm, thầy thấy lo lắng lắm. Bình thường, mỗi tuần có một buổi thôi mà đã ít người chia sẻ rồi, hôm qua mới pháp đàm xong, tối thiền trà cũng có chia sẻ nữa, nên không biết hôm nay có ai chia sẻ không. Ngồi được một lúc thầy rất ngạc nhiên vì hôm ấy đại chúng đông đủ, mọi người rất mở lòng chia sẻ, cả những vị chưa bao giờ cất tiếng cũng chia sẻ luôn đó Thầy. Con thấy thành công quá Thầy à. Cánh cửa trái tim của mỗi người đang bắt đầu mở ra rồi. Tối hôm ấy có sáu vị xuất sĩ trẻ đại diện cho những người trẻ nói lên chí nguyện, bồ đề tâm và nghệ thuật giữ lửa của mình. Sáu anh chị em mắt ai cũng sáng, chí nguyện ai cũng vững vàng, con đường rõ ràng, quyết một lòng tu vì mình và vì người. Con ngồi nghe mà thấy thương kính anh chị em mình vô cùng. Những người trẻ tuổi với chí nguyện lớn, từ bỏ những nhu yếu cá nhân, vững bước ngược dòng, sao mà anh hùng quá! Con ngưỡng mộ vô cùng. Con nghĩ nếu Thầy có mặt, ngồi nghe các sư con trẻ của mình chia sẻ như vậy chắc Thầy sẽ hạnh phúc lắm, và tự hào nữa. Mỗi vị đang là một sự tiếp nối xứng đáng của Thầy.

Ngày cuối cùng của khóa tu (22/11), chúng con bắt đầu ngày mới với thời công phu sáng. Sau ba mươi phút ngồi yên, chúng con cùng tụng Bài tụng hạnh phúc. Dù đã được tụng bài này nhiều lần nhưng lần này con thấy khác lắm. Con thấy thấm từng câu, từng chữ trong bài kinh, con thấy mình thực sự may mắn. Niềm biết ơn và hạnh phúc dâng lên trong con. Khởi đầu cho một ngày mới bằng một thời kinh trầm hùng, năng lượng niệm – định tập thể hùng hậu, không còn gì tuyệt vời bằng Thầy ạ. Ngày này không có pháp thoại giống hai ngày trước mà thay vào đó là buổi “Lắng nghe sâu”. Quý thầy, quý sư cô chia sẻ, đóng góp những cái thấy của mình để xây dựng Học viện thêm hạnh phúc, thêm vững vàng. Con rất biết ơn ban tổ chức đã có ý tưởng cho buổi sinh hoạt này để ai cũng có cơ hội nói chia sẻ lòng mình, nói lên cái thấy của mình. Đại chúng cũng có cơ hội hiểu được mỗi thành viên trong tăng thân, hiểu được những nhu yếu tu học, đường hướng thực tập, và cách nhận thức của mỗi vị với những sự việc trong đại chúng. Khi ngồi lắng nghe anh chị em chia sẻ, điều đầu tiên con cảm nhận được là ai cũng thực sự xem nơi đây là nhà của mình, muốn xây dựng cho Học viện thêm đẹp, thêm hạnh phúc. Và một điều rõ ràng nhất là anh chị em có niềm tin nơi nhau, đủ tin tưởng để nói hết những cảm nhận trong lòng mà không sợ hãi hay ngại ngùng. Sau đó các đội chơi trong cuộc thi “Đường về Học viện” được ăn trưa chung với nhau để bàn về tên đội, khẩu hiệu và tập văn nghệ cho đội, chuẩn bị cho buổi chơi vào chiều hôm ấy. Bao nhiêu lo lắng, căng thẳng theo tiếng cười mà tan đi hết. Con thấy thấm thía câu “Peace begins with your lovely smile” của Thầy rồi ạ. Khi huynh đệ đến chơi được với nhau, cười được với nhau thì điều gì mình cũng có thể đi qua Thầy hỉ.
Buổi chiều, đại chúng thi “Đường về Học viện”, con phục quý thầy, quý sư cô sát đất luôn. Ban tổ chức đã đầu tư hết lòng trong việc chuẩn bị câu hỏi. Rất thông thái, từ nội điển đến ngoại điển, bằng tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pali…, từ kiến thức phổ thông như Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn, lịch sử Làng Mai, lịch sử thế giới, cho đến Kinh – Luật – Luận… Rồi sự uyên bác của các huynh đệ khi trả lời câu hỏi nữa. Câu nào cũng trả lời được hết, sao mà giỏi quá! Tối đó, chúng con có buổi văn nghệ miệt vườn kết thúc khóa tu, đại chúng ra chơi rất hết lòng. Những tiết mục tự phát như đơn ca, song ca, “miền” ca, “cây” ca gì cũng có hết luôn ạ. Quý thầy, quý sư cô lớn ai cũng tham gia hết, cả những vị đã từng có khó khăn nhiều với đại chúng cũng ra chơi nữa, với cái nhìn và gương mặt mới tinh khôi. Vậy là ba ngày khóa tu xuất sĩ đã kết thúc – thành công viên mãn.
Thầy ơi! Con biết ơn Thầy và tăng thân nhiều lắm. Nếu không có Thầy chỉ bày cho chúng con những pháp môn tu học có hiệu quả và thiết thực; nếu mỗi thành phần trong tăng thân đã không tự nỗ lực thực tập và yểm trợ nâng đỡ nhau thì sẽ không thể nào có được những sự chuyển hóa mầu nhiệm như vậy. Con tin rằng với sự có mặt và yểm trợ này, Học viện sẽ lớn mạnh lên rất nhiều. Xin Thầy hãy tin nơi chúng con thưa Thầy. Mỗi chúng con ai cũng ý thức là mình đang sống nơi đây với trái tim của Thầy, chúng con đang đi cho Thầy, đang làm cho Thầy, chúng con sẽ tiếp tục công trình của Thầy và nguyện sẽ là những sự tiếp nối xứng đáng của Thầy.
Con nguyện cầu cho sức khỏe của Thầy được bình phục, để Thầy tiếp tục dẫn dắt chúng con trên bước đường thực tập. Chúng con rất cần Thầy, Thầy ơi!
Con thương Thầy nhiều lắm!

Con của Thầy và tăng thân,
Chân Trăng Sáng Soi

Sau hơn hai năm ở tu viện Lộc Uyển, tháng chạp năm 2002, tôi về lại Làng Mai Pháp. Đầu tháng giêng năm 2003, Làng tổ chức Đại giới đàn Đã Về Đã Tới. Tôi được dịp cùng Thầy và các thị giả đi thăm các thầy và sư cô trong ban Kiến đàn đang sửa soạn cho buổi lễ. Thầy hỏi tôi: “Con thấy tổ chức như vậy đã hay chưa?” Tôi không chuyên về lãnh vực này, nên cũng chưa biết trả lời ra sao thì Thầy cười và nói tiếp: “Nếu chưa hay, lần sau mình sẽ làm hay hơn!” Thầy thường nói nhiệm vụ của người thầy là tạo cảm hứng cho học trò. Khi học trò đã có cảm hứng rồi thì người đó sẽ làm được nhiều điều kỳ diệu. Chúng ta cũng thường được Thầy trao truyền cảm hứng qua những lời khuyến khích nhẹ nhàng như thế.

Tôi rất được nuôi dưỡng khi đọc hàng chữ “Thầy tin con làm được mà” thường thấy ở phần cuối của email ban giáo thọ xóm Hạ. Mà làm cái gì đây? Câu “Con đang làm gì đó?” Thầy thường hỏi (vào những năm cuối của thế kỷ XX và những năm đầu của thế kỷ XXI) đã làm cho nhiều học trò lúng túng. Tháng 05 năm 2001, tôi ở trong ban tổ chức các khóa tu và sinh hoạt tại miền Tây nước Mỹ. Có nhiều việc để làm nên tôi khá bận rộn. Thấy tôi đang gởi một văn kiện bằng máy truyền chân (facsimile), Thầy hỏi tôi đang làm gì. Tôi nói là tôi đang gởi fax. Trả lời xong thì mới nhận ra là mình không thuộc bài. Tôi đã được mách là khi được hỏi như vậy, thì mình chỉ cần quay về với hơi thở và mỉm cười thôi. Câu hỏi như là tiếng chuông chánh niệm mời mình trở về với giây phút hiện tại. Dĩ nhiên là Thầy biết học trò đang làm gì, nhưng Thầy muốn giúp cho học trò đừng suy nghĩ và không bị lôi kéo vào công việc quá mà quên đi việc tiếp xúc với sự sống trong giây phút hiện tại. Dừng lại một vài giây để thở thôi mà!

Hồi đó, một số thầy và sư cô xem câu hỏi ấy như là một công án. Nếu trả lời đúng, nghĩa là chỉ quay về với hơi thở và mỉm cười, là coi như đã giải được công án thì rất vui. Nếu trả lời sai, như trường hợp của tôi, thì cũng muốn có cơ hội để được Thầy hỏi trở lại, để thở và cười và xem như được Thầy ấn chứng. Một buổi sáng, trong thời gian đại chúng Lộc Uyển nghỉ ngơi và sửa soạn cho khóa tu, Thầy và đại chúng đi thiền hành dạo chơi ở xóm Vững Chãi. Đi ngang qua văn phòng, biết tôi đang ở trong đó, Thầy bảo thị giả gõ cửa mời tôi đi thiền hành chung. Tôi nói không đi được vì phải lấy thời gian đó để giải quyết một ít công việc. Tôi lại nắm hụt sợi dây Thầy đưa ra một lần nữa. Đúng là lúc đó tôi bị công việc lôi kéo thật. Nhưng chẳng lẽ cứ hụt dây như vậy hoài? Người đưa dây cho tôi lần kế tiếp là các thầy. Trong thời gian làm biếng, một vài thầy đi thiền hành ngang qua văn phòng, thấy tôi đang ở trong đó thì giơ tay chào, mời tôi ra đi chung. Tôi mỉm cười vẫy tay lại, tắt máy tính và đi ra ngoài để cùng đi chơi.

Sự tương tức giữa công việc, thực tập, học và chơi là căn bản cho việc tạo cân bằng trong các lãnh vực trên. Tăng thân ngày càng lớn thì nhu cầu đào tạo, học hỏi, hoằng pháp… ngày càng nhiều. Cho nên có thể chúng ta thấy là mình càng ngày càng bận rộn. “Bất tác bất thực” là một yếu tố chính của đời sống thiền môn từ thời Thiền sư Bách Trượng. Thời còn là sa di, Thầy cũng đã vừa giữ bò vừa lấy thì giở rảnh trong lúc chăn bò để học. Cho nên sự thực tập của chúng ta là làm cho công việc trở thành một niềm vui (It is a joy, not a job). Tôi may mắn là làm việc nhiều nhưng rất ít khi mệt. Khi nào mệt, phần nhiều là do thiếu ngủ, thì chỉ cần ngủ thêm là phục hồi liền. Tôi cũng tập thể dục thường xuyên, sáng nào cũng phải có 30 phút tập gậy. Giấc ngủ trưa thì ít khi nào thiếu. Nhờ biết chăm sóc sức khỏe, tôi thấy mình không bận rộn lắm. Bận rộn thường là do bận tâm nhiều hơn. Mà hay bận tâm thì dẫn đến mệt tâm. Tôi có nhiều niềm vui khi làm việc. Tôi là người làm nhiều việc chớ không phải là người bận rộn. Mà chưa chắc người không làm gì là không bận rộn. Thần kinh học cho biết là khi rỗi rảnh không làm gì hết thì con người có khuynh hướng suy nghĩ lung tung. Điều họ suy nghĩ nhiều nhất là so sánh hơn thua với người khác và thường lo sợ người khác đánh giá về mình. Tâm hành tà kiến (惡見), một trong sáu đại phiền não trong Duy biểu học, chữ tà được viết tiếng Hoa là 惡 , dưới là chữ tâm (心), trên là chữ á (亞), tức là hạng nhì, ngụ ý là mặc cảm thua người. Khi có mặc cảm thua người thì những tâm hành xấu khác có cơ hội biểu hiện nhiều hơn. Cho nên, mình cần thực tập xả để có cái nhìn không phân biệt và để thấy tính tương tức của các hiện tượng.

Mình không cần phải đợi Thầy hỏi “Con đang làm gì đó?” để trở về với giây phút hiện tại. Tiếng chuông chánh niệm mời mình trở về với giây phút hiện tại có thể được biểu hiện qua nhiều dạng khác nhau. Năm 1999, trong một lần ghi danh cho thiền sinh đến tu tập tại Làng trong khóa tu Giáng sinh, tôi định là sáng hôm đó cần phải dành thời giờ để làm cho hết hồ sơ tồn đọng. Một thiền sinh vào làm thủ tục ghi danh, nhưng sau đó còn nấn ná hỏi chuyện này chuyện kia mà không chịu rời văn phòng. Tôi nghĩ anh ghi danh xong thì ra ngoài để tôi có thời giờ làm việc nên cũng hơi cảm thấy khó chịu. Thấy anh hỏi vòng vo thêm mười phút nữa, tôi nhận ra là anh cần được lắng nghe nên mới dừng lại mọi công việc và ngồi nói chuyện với anh hết hai tiếng đồng hồ. Anh ta vừa mới ly dị vợ, nên cô đơn không biết là sau khóa tu sẽ đi đâu. Tôi thấy hai tiếng đồng hồ ấy đã được sử dụng xứng đáng. Làm văn phòng ghi danh cho thiền sinh đến tu học, mình có thể giúp đỡ họ. Chữ “làm” ở đây là có mặt cho người và lắng nghe nỗi khổ niềm đau của người. Trong môi trường Làng Mai, làm việc văn phòng có thể mệt hơn nấu ăn và rửa dọn, nhưng cơ hội tiếp xúc với thiền sinh để giúp họ thì cũng nhiều hơn. Phía sau những mã số hồ sơ có thể là những con người với những âu lo cần được chuyển hóa. Những việc mình làm, thay vì chỉ coi đó là công việc, lại là một sự thực tập thương yêu.

Những việc đó, trên phương diện công việc, chính là công việc. Nhưng chẳng lẽ đi tu mà mình chỉ nói chuyện tổ chức khóa tu, làm việc văn phòng, làm sách… Để đến một giai đoạn nào đó, làm nhiều quá mà không biết nuôi dưỡng mình rồi bị kiệt sức, làm đời tu bị ảnh hưởng thì rất uổng. Trong chuyến đi Việt Nam lần thứ ba năm 2008, tôi có thưa với Thầy là trong mùa An cư tại Bát Nhã, tôi sẽ cố gắng ở tại Tu viện Bát Nhã và sinh hoạt với đại chúng nhiều hơn, với lý do là mấy năm trước vì lo làm tiền trạm các chuyến về Việt Nam, tôi ít có dịp ở với huynh đệ. Thầy dạy tôi là không cần phải cố gắng cực nhọc như vậy, cứ tu nhẹ nhàng và thảnh thơi. Lời dạy đó có ý nhắc tôi là cần phải an trú trong hiện tại, có hạnh phúc trong hoàn cảnh mình đang sống, và trong việc mình đang làm. Có lẽ Thầy nhận thấy một mặc cảm nơi tôi là đi việc tăng sai hơi nhiều. An cư đâu chưa thấy, chỉ biết vài ngày sau tôi phải rời Bát Nhã. Mặc dù tôi thường hay đi nhưng tôi luôn ở với tăng thân, ngoại trừ khi đi máy bay, bởi tôi chỉ đi từ tăng thân này đến tăng thân khác thôi. Ai cũng có vai trò và trách nhiệm trong tăng thân và theo đó mà thực tập và tu học cho hết lòng. Quan trọng là biết nương tựa tăng thân và lấy sự nghiệp tăng thân làm sự nghiệp của mình. Làm được như vậy thì mình thấy rõ là cả tăng thân đang cùng đồng hành với mình. Nếu sự nghiệp của mình tách rời với sự nghiệp của tăng thân thì mình sẽ rất dễ dàng bị chế ngự bởi cảm giác cô đơn và cảm nghĩ bị cô lập.

Trả lời cho câu hỏi “Làm cái gì?” đối với tôi là an trú trong hiện tại, xây dựng và nương tựa tăng thân. Đời sống tăng thân là một dòng chảy. Các thế hệ nối tiếp nhau mà đi tới. Trong các chuyến đi hoằng pháp tại châu Á, tôi có nhiều cơ hội đi cùng với các thầy, các sư cô trẻ. Tôi rất vui khi thấy các thầy, sư cô trẻ từ từ nhận trách nhiệm hướng dẫn tu học và điều chúng. Thỉnh thoảng nếu có thầy hay sư cô nào còn ngại chưa dám nhận trách nhiệm, thì tôi lại nhớ đến câu “Nếu chưa hay thì lần sau mình sẽ làm hay hơn” của Thầy và khuyến khích họ. Quan trọng là có mặt cho nhau và nâng đỡ nhau.

Chân Pháp Khâm