Format: Default

SƯ ÔNG LÀNG MAI VỀ ĐẾN VIỆT NAM

Ngày 25 tháng 10, Làng Mai Thái Lan vừa hoàn mãn mùa An cư kiết hạ 2018. Sáng hôm sau, Sư Ông Làng Mai ra phi trường về Việt Nam. Tại sân bay quốc tế Don Mueang (Bangkok, Thái Lan), Sư Ông đã được các Phật tử cư sĩ người Thái nghinh đón và tặng hoa theo phong tục người Thái. Trong thời gian chờ đợi làm thủ tục xuất cảnh, quý Phật tử cư sĩ ngồi bao quanh và cúng dường những bài thiền ca cho Sư Ông cùng quý thầy, quý sư cô. Không khí rất ấm cúng của một gia đình tâm linh.

Chiếc chuyên cơ đưa Sư Ông về thăm quê hương Việt Nam đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Đà Nẵng vào lúc 14 giờ 45 phút, ngày 26 tháng 10. Trên chuyến chuyên cơ này  có Sư Ông, hai chú phi công, năm thị giả và một bác sĩ Tây y người Thái, là học trò của Sư Ông được đi theo tháp tùng. Nhờ Bụt Tổ gia hộ nên đoạn đường bay 1 tiếng 30 phút từ Bangkok đến Đà Nẵng không có gì trở ngại. Thỉnh thoảng Sư Ông nhìn ra cửa sổ, mỉm cười và chỉ thị giả những cụm mây trắng đang bay thong dong trên bầu trời. Từ trên máy bay nhìn xuống, đại địa thật xanh tươi mầu nhiệm. Thầy trò ngồi bên nhau trong im lặng và mỗi người ý thức rất rõ đây là giây phút huyền thoại của cuộc trở về. Một thầy thị giả thưa, “Quê hương mình đẹp quá phải không Thầy?”. Sư Ông mỉm cười gật đầu.

Tại phi trường Đà Nẵng, tứ chúng đệ tử gồm có quý Hòa thượng, quý Tôn túc, quý thầy, quý sư cô, và quý thân hữu Phật tử cư sĩ từ khắp nơi trong nước đã tập họp đông đảo chào đón Sư Ông. Không khí hân hoan như một ngày lễ hội. Sau đó, Sư Ông và quý thầy, quý sư cô thị giả được mời về một khu nghỉ mát ở Đà Nẵng để nghỉ ngơi vài hôm trước khi về Tổ Đình Từ Hiếu, Huế.

Về đến khu nghỉ dưỡng, quý thầy, quý sư cô và tăng thân cư sĩ đã chuẩn bị một cái bánh kem cung đón Sư Ông đã đến Việt Nam bình an. Trên bánh kem có khắc câu thiền ngữ “đã về đã tới” trong hình tròn. Ngoài quý thầy và quý sư cô Làng Mai còn có mặt của quý Hòa thượng và quý Sư bà. Đi đường cả ngày nên thị giả sợ Sư Ông mệt, do đó sau khi cắt bánh thị giả đã mời Sư Ông vào phòng nghỉ ngơi, nhưng Sư Ông ra hiệu cho biết là Sư Ông vẫn muốn tiếp tục ngồi chơi với đại chúng. Sư Ông nhìn từng người và ra hiệu thị giả mời đại chúng dùng thêm bánh. Cảnh tượng “một nhà xum họp sớm trưa”. Nét mặt ai cũng rạng rỡ với nụ cười hạnh phúc! Thầy đã về và chúng con đang thật sự được ngồi bên Thầy.

Khu nghỉ mát rất thoáng và hữu tình, toạ lạc ngay trên bãi biển. Từ trong nhà có thể nhìn thấy những làn sóng thoai thoải nhấp nhô trên biển, cho ta một cảm giác rất nhẹ nhàng và yên bình. Đêm hôm ấy, Sư Ông nằm trên ‘sofa’ ngắm trăng lơ lửng trên tờ lá dừa, trong khi tiếng sóng vỗ dạt dào vào bờ biển. Ở Đà Nẵng được hai đêm thì Sư Ông tỏ ý muốn về chùa Tổ liền. Nương tựa tuệ giác của Sư Ông, nhóm thị giả sắp xếp hành lý để lên đường.

12 giờ 45 phút trưa 28.10, Sư Ông rời Đà Nẵng để về Huế. Trên xe, Sư Ông đưa mắt nhìn ra cửa kính, thưởng thức thiên nhiên núi rừng, rất bình yên và lặng lẽ. Xe dừng lại một cây xăng dọc đường để nghỉ ngơi, nhóm thị giả thỉnh Sư Ông mặc áo dài. Lần này, Sư Ông mỉm cười, và gật đầu đồng ý cho chúng con giúp mặc áo tràng. Anh tài xế rất hạnh phúc khi được chở Sư Ông đi.

15 giờ 30 phút, khi xe vừa đến chùa Tổ Từ Hiếu, chúng con đã nhìn thấy chư vị Tôn đức Tăng Ni  và cư sĩ đứng đón Sư Ông. Chúng con thỉnh Sư Ông xuống xe. Chư Tôn đức Tăng Ni đến gần bên Sư Ông, rất xúc động khi Sư Ông chào và nắm tay từng vị trước khi ra dấu cho thị giả đẩy xe đi tiếp đến cổng tam quan chùa Tổ. Thầy chắp tay chào chùa Tổ. Tăng Ni và Phật tử cư sĩ đứng hai hàng để đón Sư Ông. Sư Ông ra hiệu dừng lại và ra hiệu cho mọi người dạt ra hai bên để Sư Ông có thể nhìn thấy toàn bộ cổng tam quan. Chúng con đứng đó, bên cạnh Sư Ông, và nhận ra hình bóng sư chú Phùng Xuân mỗi lần từ Phật học đường Báo Quốc hay đi đâu xa được về thăm chùa, thăm Sư cố Thanh Quý, thăm huynh đệ, thường dừng lại một lúc trước cổng tam quan, trước hồ bán nguyệt để ngắm nhìn khung cảnh thanh bình ở đây, để thấm sâu hơn cảm giác về nhà của một người xuất sĩ trẻ.

Lúc đó, chúng con cảm nghe trong khung cảnh đông đảo ấy chỉ còn lại bóng dáng một sư chú trẻ với ngôi cổ tự rêu phong mà không thêm bất kỳ một âm thanh rộn ràng hay một hình ảnh náo nhiệt nào khác nữa. Dừng lại một lúc lâu, Sư Ông ra dấu đi tiếp. Đoàn thị giả đưa Sư Ông vào cửa giữa cổng tam quan. Sư Ông chạm bàn tay một cách cẩn trọng vào bức tường sạm màu theo thời gian. Nhìn bàn tay Sư Ông, chúng con nhìn thấy dấu ấn linh thiêng của sự trở về.

Sư Ông dạo quanh hồ bán nguyệt, nhìn ngắm đất trời, chạm tay vào cội sứ già, dừng lại trước hồ, nơi mà ngày nào sư chú Phúng Xuân từng ngồi nhổ cỏ, từng mang mít non xuống gọt vỏ để tự tay nấu một nồi canh với lá sâng thơm ngon. Khuôn mặt Sư Ông rất an bình, đôi mắt sáng trong và độ lượng.

Sư Ông vào chánh điện, niệm hương cúng dường Tam Bảo, niệm hương cúng dường trước bàn thờ liệt vị Tổ sư. Sư Ông tỏ tường trong từng cử chỉ.

Sư Ông chào chư vị Tôn túc Tăng Ni và cư sĩ trước lúc thị giả xin phép đưa Sư Ông trở về thất Lắng Nghe để nghỉ ngơi. Sức khoẻ Sư Ông rất ổn định.

Ngày 29 và ngày 30.10, nhiều lần khác nhau, Sư Ông đã đi thăm quanh rất nhiều nơi trong khuôn viên Tổ đình Từ Hiếu. Sư Ông thích đi dạo vào sáng sớm, trong không khí mát lạnh, lúc mà tiếng chổi quét sân chùa của quý thầy quý sư chú vẫn còn vọng lên góc này góc kia. Có lần Sư Ông chỉ vào chiếc đơn cũ đơn sơ và ra dấu đẩy xe lăn tới gần. Sư Ông đưa tay chạm vào chiếc đơn, nhẹ nhàng và cẩn trọng. Sư Ông nhận ra đó là chiếc đơn cũ mà ngày xưa Sư cố Thanh Quý thường nghỉ ngơi. Sư Ông thăm cây khế già trăm tuổi, chạm tay vào những trái khế trước mặt, ngắm nhìn thân khế và hòn non bộ. Khung cảnh này đã từng đi vào trong tác phẩm của Người:

“… Giữa sân cây khế ngọt rủ bóng che cho chiếc bể cạn và hòn non bộ. Những chiếc lá khế vàng thỉnh thoảng rụng và rơi nhẹ trên mặt nước. Hòn non bộ xưa lắm, đầy rêu phủ. Những trái khế to và nặng treo lủng lẳng.

… Ở chùa Từ Quang có một thầy tên là Trọng Ân, một ông thầy tu thật hiền, thật đẹp. Thầy này là thi sĩ, thơ của thầy được nhiều cô nhiều chú học thuộc lòng. Bút hiệu của thầy là Trúc Diệp, nghĩa là lá tre. Tết nào thầy cũng lên chùa tổ thăm Sư Ông và thăm chú Phùng Xuân. Tết nào thầy cũng được Sư Ông ban cho một trái khế. Khế được đặt trên một cái đĩa trắng. Có cả một con dao con. Dao chỉ để gọt khía và cắt hai đầu. Rồi ta xẻ khế ra thành từng múi, cầm tay mà ăn. Không bao giờ cầm dao cắt khế thành từng lát hình ngôi sao. Khi thầy Trúc Diệp ra về, chú Phùng Xuân thường hái thêm một trái khế thứ hai để thầy ấy mang về Từ Quang, chưng trong phòng “cho đẹp”. Trái khế này thường được hái kèm theo vài chiếc lá khế.

Ăn khế, người ta không uống trà.”

(Trích từ tác phẩm “Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời” – Sư Ông Làng Mai)

Sư Ông đi vòng quanh thăm bàn thờ sư thúc Chí Mậu, thăm tăng xá, thăm Lăng viện, thăm khung cảnh dọc theo những con đường trải sỏi nhỏ trong khi sương giăng mờ, trong khi nắng mới tinh khôi tỏa ánh sáng xuống những tán cây. Trong lúc thiền hành như vậy, chư Tôn đức và nhiều vị cư sĩ có duyên được gặp và cùng thực tập chung với nhau một các sâu sắc giữa khung cảnh trở về đó.

Chúng con vô cùng tri ân sự yểm trợ hết lòng, cả về vật chất lẫn tinh thần, của quý vị thân hữu khắp nơi trên thế giới dành cho Sư Ông chúng con. Sự yểm trợ của quý vị đã giúp cho ước muốn của Sư Ông trở thành hiện thực và tiếp thêm sức mạnh cho Sư Ông chúng con trong quá trình trị liệu.

Thật may mắn và quý giá biết nhường nào khi Sư Ông vẫn còn đó cho chúng ta và luôn hiến tặng sự có mặt vững chãi cùng đức vô úy của Người. Chúng con ý thức rằng năng lượng tu học mỗi ngày của các đệ tử – xuất gia và tại gia – trên khắp thế giới đang nuôi dưỡng Sư Ông rất nhiều. Sư Ông luôn có mặt với chúng ta mỗi khi chúng ta thở một hơi thở có ý thức hoặc bước một bước chân trong chánh niệm, cũng như khi chúng ta mang lại niềm an vui cho bản thân và cho thế giới.

Sư Ông đã từng chia sẻ trong chuyến về Việt Nam năm 2007: “Trong 65 năm tu tập, điều mà tôi tìm ra là không có tôn giáo nào, học thuyết nào, chủ nghĩa nào cao hơn tình huynh đệ”. Sư Ông muốn nhắc nhở chúng ta rằng với sự đoàn kết và tình huynh đệ chân chính, không có gì mà chúng ta không thể thực hiện được.

Chúng con vẫn nghe lời Sư Ông trong nắng gió, như là một lời hứa mà Sư Ông vừa thực hiện:

“Chừng nào các con về chùa Tổ, thầy sẽ đưa các con đi khắp các nẻo đồi núi, vườn tược, ngõ ngách, bụi tre, bờ giếng của chùa. Các con sẽ tập nhìn bằng mắt của Sư Ông, bằng mắt của thầy, nghĩa là bằng mắt của chính các con. Góc nào cũng đầy những kỷ niệm. Ví dụ cái thành vôi ở ngôi mộ bên đồi Tàng Tháp. Ngày xưa chú Tâm Mãn và chú Phùng Xuân thường nướng những gốc măng cán giáo và những gói nấm tươi ở đấy. Trước hết là những gốc măng cán giáo. Hai chú đi quơ lá thông dồn vào góc tường và đốt cho đến khi các gốc măng chín mềm. Thịt măng vàng tươi và thơm ngon lạ thường. Hai chú ăn măng nướng với tiêu muối đựng trong một chiếc lá vả. Còn nấm nữa. Đủ các loại nấm. Nấm thông, nấm mỡ, nấm mồng gà, nấm tràm, nấm mối… Hai chú xuống suối rửa nấm thật sạch trong lòng suối, xát nấm bằng muối, rửa sạch lại lần nữa, rồi mới bọc nấm, tiêu, muối vào nhiều lớp lá vả tươi, gói lại, dùng lá thông khô mà đốt. Khi nấm chín, các chú ăn với những lá rau thơm, rau húng, rau quế, rau tía tô… hái ở các vườn chùa. Tuổi thiếu niên rất thèm khát, thèm chơi, thèm nghịch ngợm, thèm riêng tư, thèm những gì không chính thức, thèm những gì hoang dại. Tình bạn thời niên thiếu, nhắc lại, vẫn còn thấy thèm mãi mãi.

… Trăng núi đồi Dương Xuân sáng quá.

Chú Phùng Xuân không thể không trở thành thi sĩ.

Nhưng thơ không phải chỉ là ánh trăng. Con cũng đã biết như thầy là chất liệu làm nên thi ca cũng là cảnh bùn lầy nước đọng, cũng là bão lửa giữa hư không, cũng là mái tranh nghèo chờ đợi ven sông, cũng là mái chèo của đoàn người cứu trợ, cũng là hiểm nguy xông pha, cũng là hoa vàng trúc tím và chân như bản thể”.

(Trích từ tác phẩm “Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời” – Sư Ông Làng Mai)

GHI CHÉP CỦA BAN THỊ GIẢ

Nẻo về đã rạng chân trời thênh thang

Sáng ngày 25 tháng 10 năm 2018, tứ chúng Làng Mai vân tập về Thiền đường Nước Tĩnh, chùa Pháp Vân để làm lễ xuất gia cho 10 người trẻ mang tâm nguyện xuất trần. Từ sớm những lớp sương mù dầy đặc trên con đường dẫn về xóm Thượng, tới giờ này bỗng nhường cho ánh nắng rực rỡ chan hoà.

Buổi lễ bắt đầu với nghi lễ dâng hương bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

“Hương đốt, khói trầm xông ngát
Kết thành một đóa tường vân
Đệ tử đem lòng thành kính
Cúng dường chư Bụt mười phương
Giới luật chuyên trì nghiêm mật
Công phu thiền định tinh cần
Tuệ giác hiện dần quả báu
Dâng thành một nén tâm hương
Chúng con kính dâng hương lên Bụt và chư vị Bồ Tát”.

Thiền đường Nước Tĩnh âm vang tiếng tụng Tâm kinh tuệ giác qua bờ thật hào hùng của đại chúng. Các vị xuất sĩ đắp y vàng ngời sáng và các vị cư sĩ tới đông đảo để tham dự và yểm trợ cho mười giới tử đến từ những quốc gia khác nhau: Pháp, Bungary, Bỉ, Hàn Quốc, Ý, Đức, Mỹ. Trước buổi lễ này, các em đã được thực tập tại Làng Mai như những vị tập sự xuất gia và hôm nay chính thức biểu hiện là những sư em trong lòng đại chúng xuất sĩ. Quý thầy, quý sư cô lớn thay mặt cho Sư Ông Làng Mai làm lễ truyền 10 giới Sadi, Sadini và xuống tóc cho các em. Các sư em được mang những pháp tự: Chân Trời Thiện Phong, Chân Trời Thiện Chí, Chân Trăng Hiền Đức, Chân Trăng Hiền Tâm, Chân Trời Thiện Hoà, Chân Trời Thiện Đức, Chân Trời Thiện Khai, Chân Trời Thiện Ý, Chân Trăng Hiền Nhân, Chân Trời Thiện Trì. Các sư chú và sư cô được biểu hiện trong gia đình xuất gia mang tên Cây Dẻ Gai, là thế hệ thứ 43 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 9 phái Liễu Quán.

Khắp trời Bồ Tát hiện, tay Bụt trong tay ta

Buổi chiều cùng ngày, bốn chúng đã ngồi quây quần trong thiền đường với các sư chú, sư cô mới xuất gia. Đây là lần đầu tiên các sư em được ngồi chơi với đại chúng trong hình thức người xuất gia và chia sẻ tâm tư, cảm nghĩ của mình với đại chúng. Phần lớn các sư cô, sư chú có nguồn gốc huyết thống tây phương.  Các sư em không phải là những người tây phương đầu tiên xuất gia trong dòng chảy tâm linh đạo Bụt. Đã có rất nhiều vị đi trước để dòng chảy hôm nay lưu nhuận tới các sư em. Những vị đó có thể từ truyền thống đạo Bụt, cũng có thể từ truyền thống Cơ đốc hay những truyền thống khác. Những vị tổ tiên tâm linh đó đều đang có mặt trong các sư em. 

Sư chú Trời Thiện Trì, sư út của Cây Dẻ gai chia sẻ:

“Mọi người nói hôm nay là ngày sinh nhật của chúng con và chúng con được sinh ra một lần nữa, được làm em bé, và không có tóc nữa (cười). Thực ra con nhìn lại và thấy mình đã có rất nhiều lần được sinh ra làm một người mới, giống như là có những lần sinh nhật đó nên mới có lần sinh nhật này. Con nhớ thầy Lama đã dẫn dắt con tới với đạo Bụt. Con nhớ cuốn sách đầu tiên của Sư Ông đã dẫn con tới với con đường thực tập. Con nhớ lần đầu tiên con được nhìn thấy Sư Ông khi con được dự một buổi pháp thoại của Sư Ông. Ngày đó con đã được sinh ra một lần nữa và trong trái tim con vẫn còn những kỷ niệm đẹp vô cùng. Con nhớ con đã từng được nói chuyện với Sư cô Chân Đức và sư cô nói sư cô rất hạnh phúc nếu con sẽ biểu hiện làm một người xuất sĩ. Con cũng nhớ ngày con nhận Năm giới một cách trân trọng và người mẹ tinh thần của con, sư cô Song Nghiêm đã nói với con: “Bây giờ em là em của tôi” (cười). Và hôm nay là một ngày sinh nhật nữa…”

Sư cô Trăng Hiền Tâm, người Hàn Quốc:

“Ngày hôm nay con vô cùng hạnh phúc. Con rất biết ơn tăng thân. Năm ngoái con tới đây, ở lại một tháng vào đúng vào dịp kỷ niệm ngày tiếp nối thứ 92 của Sư Ông. Con nghe quý sư cô chia sẻ kỷ niệm với Sư Ông và con rất xúc động. Con chỉ được gặp Sư Ông có một lần, ở Hàn Quốc trong khoá tu năm 2013, và thực ra chỉ được nhìn Sư Ông từ rất xa. Khi ở đây, con thực sự thấy Sư Ông trong quý thầy, quý sư cô. Quý thầy, quý sư cô là Thầy của con. Con thấy được rất nhiều những yếu tố của Sư Ông trong các vị xuất sĩ, bởi vậy con ở đây, và con rất hạnh phúc để có thể chia sẻ tình thương với mọi người.”

Sư chú Trời Thiện Ý, tới từ nước Ý, chia sẻ:

“Con rất hạnh phúc vì ước mơ của con đã thành hiện thực. Con đã có tâm nguyện và mơ ước được đi trên con đường tâm linh này từ lâu. Khi con tìm ra được Làng Mai, con thấy rằng ước mơ của con có thể thực hiện được 100%. Nên hôm nay là một ngày rất đặc biệt đối với con. Con rất biết ơn tổ tiên của con. Rất nhiều vị tổ tiên của con chắc chắn đã có một đời sống tâm linh rất sâu sắc, theo Thiên Chúa giáo, và con chắc chắn rằng phần lớn họ sẽ muốn đi trên con đường này, nên con cảm thấy rằng con đang thực tập cho tổ tiên con.”

Một niềm hạnh phúc của các sư cô, sư chú là được có gia đình, người thân, bạn bè tới yểm trợ mình trong ngày trọng đại này. Đây cũng là dịp để các sư em nói lên niềm biết ơn ba mẹ, chia sẻ với đại chúng và ba mẹ niềm hạnh phúc của mình.

Sư chú Trời Thiện Đức:

“Hôm nay con rất hạnh phúc và con rất biết ơn tăng thân. Con cũng rất biết ơn ba mẹ con đã có mặt cho con trong ngày hôm nay, nhất là mẹ con cũng giúp để cạo tóc cho con hôm nay. Con rất biết ơn mẹ.”

Sư chú Trời Thiện Trì:

“Ngày sinh nhật đầu tiên nhất của con là ngày mẹ sinh con ra đời. Con nhớ hồi khoá tu mùa hè, thầy y chỉ sư của con nói: “Tối nay em phải tới dự buổi lễ, nhất định đó.” Con phân vân vì con không biết buổi lễ đó là gì. Đó là lễ Bông hồng cài áo, giống như Ngày của Mẹ vậy. Con nhớ ba mẹ con, nhất là mẹ và con rất cảm động. Chúng con được cài hoa hồng, bông đỏ nếu ba mẹ còn và bông trắng nếu ba mẹ đã qua đời. Con rất xúc động khi nhìn những ai mang hoa mầu trắng. Con thật hạnh phúc và hạnh phúc đến tận giờ, khi mình vẫn còn được cài lên ngực hai bông hồng mầu đỏ. Và con hạnh phúc vì hôm nay ba mẹ con đều ở đây với con. Con đã rất mừng khi ba mẹ đều trả lời: “Được, ba mẹ sẽ tới.” Và hôm nay cả ba và mẹ đều có giúp cạo tóc cho con. Con có thể cảm thấy rất nhiều bàn tay chạm vào đầu con, cạo tóc cho con. Hôm nay là ngày con được sinh ra và đã có rất nhiều “bà mẹ” cho con ra đời.”

Sư cô Trăng Hiền Tâm:

“Con cũng xin gửi lời biết ơn tới ba và mẹ của con. Ba mẹ con đang ngồi sau con đây. Con biết ơn ba mẹ vô cùng vì nhờ có ba mẹ mà con mới có mặt ở đây. Ba mẹ không chỉ đã sinh ra con mà còn chỉ cho con con đường này. Người đầu tiên mang sách của Sư Ông về nhà là mẹ. Mẹ đã mua cuốn “Inner child” (tạm dịch: Em bé trong tự thân – BBT) về, khuyến khích ba rằng: “cuốn sách này hay lắm, ba đọc đi”. Ba con đọc và thấy chấn động vô cùng. Sau đó ba đọc rất nhiều cuốn sách khác của Sư Ông. Ở Hàn Quốc không có trung tâm nào của Làng Mai và năm ngoái ba đã động viên con: “Con có thể tới đó và thử coi người ta làm gì ở đó” (đại chúng cười). Vì con hiểu tiếng Anh nên ba nói con có thể tới đây và con dự định ở 2 tuần. Nhưng khi đã ở đây rồi thì 2 tuần thành ra 3, 4 và cuối cùng con đã ở đây hơn một tháng. Và bây giờ thì sẽ ở cả đời (đại chúng cười).”

Sư chú Trời Thiện Ý:

“Con rất hạnh phúc vì gia đình huyết thống của con từ rất xa, từ đảo Sicile của nước Ý, tới đây với con. Mẹ của con đã tới đây thăm con lần đầu tiên từ hai năm trước. Mẹ rất dũng cảm vì không biết tiếng gì khác ngoài tiếng Ý mà đã đi một mình tìm tới thăm con. Con cảm thấy rằng tuy con ở cách xa gia đình huyết thống về mặt vật chất nhưng thực ra sự liên hệ của con với gia đình lại sâu sắc hơn trước rất nhiều. Nếu các bạn không tin thì các bạn có thể thử xem” (đại chúng cười)

Trong buổi lễ xuất gia hôm nay, đại chúng thấy sự có mặt của rất nhiều người thân của các sư em: ba, mẹ, cô, em trai, em gái, em họ, bạn bè, bạn đồng tu, … Nhiều người trong số các vị chưa từng tiếp xúc với sự thực tập của đạo Bụt, có vị thì chỉ cảm nhận qua con em mình. Nhưng sau buổi lễ xuất gia, có một cái gì đã đánh động, đã chạm vào trái tim quý vị. Không khí của buổi họp mặt buổi chiều đầm ấm với rất nhiều nụ cười và hạnh phúc của một đại gia đình lớn cũng được các vị cảm nhận và chia sẻ.

Ba của sư chú Trời Thiện Khai: “Tôi rất hạnh phúc được ở đây. Buổi lễ sáng nay đã đi thẳng vào trái tim tôi và làm tôi rất xúc động.”

Ba của sư cô Trăng Hiền Nhân: 

“Tôi rất xúc động. Tôi muốn khóc. Tôi thấy rằng đây là một con đường tâm linh thật đẹp và tôi rất tự hào về con gái tôi. Tôi mong là con gái tôi tiếp tục đi trên con đường này và tôi sẽ luôn ở bên cạnh để yểm trợ cho con. Tôi rất biết ơn tăng thân và tôi rất hạnh phúc”

Mẹ của sư cô Trăng Hiền Nhân:

“Trước đây tôi không yểm trợ con gái tôi. Nhưng tôi rất ấn tượng về hạnh nguyện và khả năng đi tới của con dù không có sự yểm trợ của tôi. Tôi rất xúc động vì tên mới của con là Hiền Nhân, nghĩa là tốt lành và nhân tính, tôi nghĩ nó rất phù hợp với trái tim của con gái tôi. Thực sự tôi cảm thấy được năng lượng của lòng tốt và nhân tính của tăng thân, những đức tính đã biểu hiện lên rất đẹp nơi đây.”

Ba sư cô Trăng Hiền Tâm:

“Hôm nay tôi rất hạnh phúc. Hôm nay là ngày hạnh phúc nhất trong đời tôi. Vì hôm nay ước mơ của con gái tôi đã thành hiện thực. Tôi biết là tôi đang hạnh phúc nhưng đồng thời trong trái tim tôi vẫn có một chút nỗi buồn. Trước khi đến đây tôi cũng cảm thấy hơi lo lắng. Nhưng trong suốt buổi lễ tôi có thể thấy được tình thương của quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng nên giờ đây tôi không còn chút lo lắng nào nữa cả. Cảm ơn tăng thân và chúc mừng tăng thân”

Mẹ sư cô Trăng Hiền Tâm: “Tôi nghe Sư Ông nói “Walk with me” (tạm dịch: “Hãy đi cùng tôi”- BBT) và hôm nay tôi đã hiểu ý nghĩa của câu nói đó.”

Em của sư chú Trời Thiện Ý: “Con không ngờ là tới đây con lại được thấy một cộng đồng tuyệt vời như vậy, toàn là người tốt và hiền”

Xuất gia trong gia đình Cây Dẻ Gai lần này, nhiều sư cô, sư chú là con một trong gia đình huyết thống. Nhưng các sư em đã nhận được sự yểm trợ đầy tình thương của ba mẹ và gia đình với sự thông hiểu. Các sư em không chỉ bước vào dòng tâm linh như những cá nhân riêng lẻ. Các em đã mang theo gia đình huyết thống, mang theo cả nguồn cội tâm linh của mình gia nhập vào đại gia đình tâm linh để đi trên con đường của tình thương và hiểu biết. Những hạt giống hiểu và thương thực sự được biểu hiện lên thật đẹp đẽ trong dòng sông tăng thân.

Để xem thêm Hình ảnh của lễ xuất gia

Sáng ngày 25 tháng 10 năm 2018, tứ chúng Làng Mai vân tập về Thiền đường Nước Tĩnh, chùa Pháp Vân để làm lễ xuất gia cho 10 người trẻ mang tâm nguyện xuất trần. Từ sớm, những lớp sương mù dầy đặc trên con đường dẫn về xóm Thượng, tới giờ này bỗng nhường cho ánh nắng rực rỡ chan hoà.

Các sư em ra đời trong vòng tay thương yêu của tăng thân với những cái tên thật dễ thương: Chân Trời Thiện Phong, Chân Trời Thiện Chí, Chân Trăng Hiền Đức, Chân Trăng Hiền Tâm, Chân Trời Thiện Hoà, Chân Trời Thiện Đức, Chân Trời Thiện Khai, Chân Trời Thiện Ý, Chân Trăng Hiền Nhân, Chân Trời Thiện Trì. Các sư chú và sư cô được biểu hiện trong gia đình xuất gia mang tên Cây Dẻ Gai, là thế hệ thứ 43 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 9 phái Liễu Quán.

Và sau đây là một vài hình ảnh:

Ngày 9.9.2018 tại tu viện Lộc Uyển diễn ra lễ xuất gia cho 9 vị thuộc gia đình cây Xô Thơm (Sweet Sage/Cleveland Sage). Gia đình cây Xô Thơm gồm các Sư cô, Sư Chú: Chân Trăng Thanh Ân, Chân Trời Minh An, Chân Trời Minh Lượng, Chân Trăng Thanh Trí, Chân Trăng Thanh Như, Chân Trời Minh Lưu, Chân Trăng Thanh Hương, Chân Trời Minh Nhân, Chân Trời Minh Thắng.

(Trích pháp thoại của Sư Ông Làng Mai ngày 15.12.2012)

Muốn chữa trị cho xã hội thì trước hết phải chữa trị cho bản thân mình

Năm 2007 tôi tiếp ký giả của báo “Time Magazine“ tại chùa Pháp Vân Sài Gòn. Cô ký giả này đã từng phỏng vấn tôi vài lần rồi. Năm đó tôi về tổ chức những trai đàn chẩn tế để cầu nguyện cho những người đã chết trong chiến tranh Việt Nam. Sau khi hoàn tất buổi phỏng vấn cô ký giả hỏi:

• Thầy còn có điều gì muốn nhắn đặc biệt với đọc giả của tuần báo “Time Magazine“ không?

Tôi thở và trả lời:

• Có. Go home and take care yourself.

Có nghĩa là: Hãy trở về đi và lo chữa trị bản thân mình. Câu trả lời đó làm cho cô ký giả xúc động cho đến nỗi cô không viết bài phỏng vấn đó nữa. Cô lấy máy bay về lại Mỹ để lo chữa trị cho mình. “Go home and take care yourself”, đó là thông điệp tôi gửi cho đọc giả của cô. Nhưng cô không hiểu sâu những điều tôi nói. Cô tưởng phải bỏ tất cả, mua vé máy bay về Mỹ mới gọi là “go home” (trở về nhà). Thật ra chữ “go home” của tôi sâu hơn. Mình không cần phải mua vé máy bay về Hoa Kỳ, về Đức, về Ấn Độ hay về Hòa Lan mới là “go home”. Theo giáo lý của Làng Mai, “home” nằm ngay trong giây phút hiện tại, bây giờ và ở đây.

Lâu nay chúng ta cứ đi vòng quanh, ta đi tìm hạnh phúc. Ta nghĩ mình có nhiều chuyện phải làm và ta không dừng lại được. Vì ta không dừng lại được nên sự trị liệu không thể xảy ra. Ý của tôi là chúng ta đừng đi tìm nữa, đừng đi vòng quanh nữa, hãy về hãy tới trong giây phút hiện tại. Trong khi thực tập thiền đi mỗi bước chân có đủ sức đưa ta về nhà, ta không cần phải mua vé máy bay.

Quê hương đích thực (true home) của chúng ta là ở nơi giây phút hiện tại bây giờ và ở đây. Mỗi bước chân có chánh niệm có khả năng đưa ta về lập tức nơi quê hương đích thực. Nếu có chánh niệm thì một hơi thở vào cũng đủ đưa ta trở về với giây phút hiện tại, với quê hương đích thực. Mỗi hơi thở đưa tâm trở về với thân để thiết lập thân tâm hợp nhất trong giây phút hiện tại bây giờ và ở đây. Ta cảm thấy rằng ta đã về, ta đã tới, ta không cần phải làm gì nữa, không cần phải đi đâu nữa. Trong trường hợp đó thì sự chữa trị mới có thể xảy ra.

Xã hội chúng ta có bệnh và mỗi người ta cũng có bệnh một phần nào đó. Mỗi chúng ta phải tự chữa trị cho mình nếu ta muốn góp phần vào sự chữa trị cho xã hội.

Quí vị đã nghe vụ thảm sát ở Newtown vừa mới xảy ra hôm qua. Một chàng thanh niên 20 tuổi, bề ngoài có vẻ hiền lành, tự nhiên nổi cơn điên lấy súng giết mẹ, rồi vào trường tiểu học Newtown bắn chết khoảng 26 người, trong đó có 20 em bé. Đó là bệnh, không chỉ là bệnh của một người mà là bệnh của xã hội. Chúng ta có rất nhiều nhà thương, bệnh viện, chúng ta có rất nhiều nhà tâm lý trị liệu. Nhưng liệu chúng ta có chữa được được chứng bệnh đó của thời đại hay không? Tuyệt vọng, hận thù, mất hướng đi, tội nghiệp cho người trai trẻ đó đã không có nẻo thoát. Anh ta cảm thấy không ai hiểu được mình và những vết thương trong tâm hồn của anh quá lớn. Có thể người trai trẻ đó giết người không phải vì hận thù, mà tại vì trong tâm hồn anh không có sự bình an. Làm sao hận thù được những em bé 7, 8 tuổi dễ thương, hiền lành như những thiên thần như vậy? Làm sao có thể đang tâm lấy súng giết chết những em bé nhỏ như vậy? Trưa nay khi ăn cơm chúng ta sẽ gửi năng lượng cho các em bé. Nhưng chúng ta phải nghĩ rằng đây là một chứng bệnh của thời đại. Nếu muốn chữa trị cho xã hội của ta thì ta phải biết chữa trị cho bản thân của mình trước.

Dừng lại, tìm về quê hương đích thực để chữa trị cho bản thân

Theo pháp môn chúng ta học thì sự chữa trị không thể xảy ra nếu ta không dừng lại được, ta không tìm về được quê hương đích thực của mình. Quê hương đích thực của chúng ta là hải đảo tự thân, về tới đó thì ta không còn đi quanh nữa, ta có cơ hội chăm sóc và chữa trị cho bản thân, trong đó có hình hài và tâm hồn của mình. Trong hình hài và tâm hồn mình có những vết thương để lại từ thế hệ trước của cha ông.

Khi làm những động tác chánh niệm như đưa tay lên, mà nếu quả thực ta đang có mặt trong giây phút hiện tại, thì ta thấy đây không phải là cử động để đem tới một sức khỏe nào đó. Trong khi chúng ta đưa tay lên thì tất cả tổ tiên, ông bà, cha mẹ, con cháu (dù chưa biểu hiện) của ta đều đưa tay lên. Ta thấy mình không có một cái ta riêng biệt. Trong khi đưa hai tay lên ta có niềm vui, có giác ngộ. Ta có hạnh phúc thấy được rằng có một hình hài là một chuyện rất mầu nhiệm. Đưa được hai tay lên là một mầu nhiệm vô cùng và ta cảm thấy niềm vui tiếp xúc được với những mầu nhiệm của sự sống. Như vậy thì tất cả tổ tiên, ông bà, cha mẹ, con cháu, bạn bè của ta cũng đều cảm thấy được niềm vui tiếp xúc được với sự sống mầu nhiệm. Nhưng chúng ta chỉ có thể làm được như vậy nếu ta trở về với giây phút hiện tại. Chúng ta làm không phải để có sức khỏe trong tương lai, mà để có niềm vui, sự buông thư, tại vì khi đưa tay lên thì ta có sự “đã về đã tới”.

Thực tập pháp môn “đã về đã tới”

Có ít nhất hai thầy Việt Nam dạy về thiền. Thầy Thanh Từ dạy: Biết vọng không theo. Còn thầy Nhất Hạnh thì dạy: Đã về đã tới. Đã về đã tới là sự thực tập của chúng ta. Trong mỗi hơi thở, mỗi bước chân, ta đều phải về, đều phải tới. Trong khi đánh răng, xúc miệng, đi tiểu, v.v…ta đều phải về phải tới. Ta không được làm gấp gáp, ta phải tìm thấy niềm vui trong khi làm. Khi chải răng ta phải chải như thế nào để có niềm vui, ta đang sống trong giây phút hiện tại. Ta không làm cho mau xong để đi làm chuyện khác. Đó là một sự thực tập. Đi tiểu hay đi cầu cũng vậy; đi tiểu, đi cầu là một hạnh phúc rất lớn, tại sao ta phải làm gấp gáp cho xong. Đi ra thiền đường ta cũng không cần phải gấp gáp, mỗi bước chân đi đã là thiền đường rồi. Đó là pháp môn của chúng ta. Ta đừng nói là mình làm không được? Tại sao ta không làm được, chuyện đó rất dễ, không những dễ mà nó còn đem lại cho ta niềm vui ngay lập tức. Bước một bước chân mà ta về, ta tới được trong giây phút hiện tại, ta tiếp xúc được với những mầu nhiệm của cơ thể và của sự sống, không có năng lượng thúc đẩy ta đi vòng vòng nữa thì lúc đó có sự buông thư và với sự buông thư, sự trở về giây phút hiện tại đó sự chữa trị sẽ xảy ra liền lập tức. Sự chữa trị xảy ra trong mỗi giây phút của đời sống hằng ngày. Đó mới là trở về quê hương đích thực, chứ không phải lên ngồi trên máy bay mới về được quê hương. Dù có mua vé máy bay, lên ngồi 10 tiếng trên máy bay, tới phi trường, thuê xe taxi về nhà, vô phòng nằm xuống và đóng cửa lại thì chưa chắc là ta đã về được tới nhà. Ta có thể nói “home sweet home” (ngôi nhà thân yêu) trong thời gian vài ngày, rồi thì ta không còn cảm thấy “sweet home” nữa và ta lại muốn ra đi. Ta chưa có quê hương, ta chưa có nhà tại vì ta chưa biết thực tập theo lời Bụt dạy: Quê hương của mình, nhà của mình nằm ngay trong hải đảo tự thân.

Cô ký giả hiểu thầy nhưng cô hiểu chưa sâu nên sau buổi phỏng vấn thì cô không viết bài mà cô mua vé máy bay về lại Mỹ ngay. Không biết khi về rồi cô có tự chữa trị được cho mình hay không nếu cô không biết “true home” là gì.

Hôm qua ở Sơn Hạ, tôi đã viết câu: Go home and heal (Trở về và trị liệu). Chữ “home” ở đây không có nghĩa là nhà của mình ở Mỹ hay ở Đức hay ở Thái Lan. Nhà của mình là bây giờ và ở đây. Being home here and now, đó là sự thực tập chánh niệm. Khi lái xe ta cũng không lái gấp gáp, trong mỗi giây phút lái xe là ta đã về đã tới. Trong khi đi bộ từ bãi đậu xe tới văn phòng làm việc mỗi bước chân của ta là quê hương, là nhà (home). Như vậy mỗi bước chân, mỗi hơi thở đều có công năng chữa trị.

Làng Mai chúng ta đã có giáo lý “đã về đã tới” trên 30 năm. Nếu có ai hỏi chúng ta thực tập gì ở Làng Mai thì ta có thể trả lời một cách đơn giản: Ở Làng Mai chúng tôi thực tập “đã về đã tới”. Đây không phải là lý thuyết mà là lối sống. Có những người trong chúng ta đã chứng được quả “đã về đã tới”. Khi nhìn một người đi, đứng, ngồi, ăn cơm, ta biết người này đã chứng quả “đã về đã tới” hay chưa. Người đó có sự an lạc, sự mãn ý trong giây phút hiện tại, không còn muốn đi tìm vòng quanh nữa. Chứng được quả “đã về đã tới” hay không, ta không thể nói dối được tại vì người ta nhìn mình thì sẽ nhận ra ngay lập tức. Nếu một người đã về, đã tới, đã an trú được trong quả vị đó thì ta thấy người đó có bình an, có hạnh phúc, có sự mãn ý và người đó đã được chữa trị. Quí vị không cần phải học nhiều mà chỉ cần học “đã về đã tới” là đủ. Chúng ta phải làm cho được và trong khi làm thì ta đã có hạnh phúc. Mỗi bước chân hay mỗi hơi thở đều có hạnh phúc, rửa rau hay xắt cà rốt đều có hạnh phúc, chùi cầu tiêu cũng có hạnh phúc, tại vì ta thấy tất cả đều là mầu nhiệm. Thiền là như vậy, mầu nhiệm nằm ở những cái thông thường như đi đốn củi, đi gánh nước, đi nấu cơm cho chúng, v.v…Ta có tự do, ta đã về đã tới nên sự chữa trị trở thành thực tại trong mỗi giây mỗi phút. Nếu không cảm thấy có đủ bình an trong cơ thể, trong tâm hồn thì chúng ta phải thực tập pháp môn “đã về đã tới”. Pháp môn này đủ đơn giản để ta có thể học, và hơn nữa ta có tăng thân để yểm trợ cho ta. Các bạn ta, nam cũng như nữ, già cũng như trẻ đều đang thực tập “đã về đã tới” để có an lạc, hạnh phúc trong giây phút hiện tại. Có những người đã thành đạt, nhìn vào họ ta thấy có niềm tin là ta cũng sẽ làm được như họ. Nếu thực tập hết lòng trong ba ngày thì ta thấy đã có sự thay đổi.

Quê hương trong từng bước chân, quê hương trong từng hơi thở. Sự chữa trị trong từng bước chân, sự chữa trị trong từng hơi thở. Chúng ta làm cho mình, cho gia đình mình, cho những em bé vừa bị thảm sát ngày hôm qua ở Connecticut. Những em bé đó là con của chúng ta, là cháu của chúng ta, là chúng ta. Xã hội hiện nay đang bị bệnh và chúng ta, người nào ít hay nhiều, cũng bị bệnh. Chúng ta phải lo chữa trị cho chính mình, mà muốn chữa trị thì ta phải thực tập pháp môn “đã về đã tới”. Là Phật tử hay không là Phật tử thì ta cũng phải thực tập. Nếu không thì ta vẫn tiếp tục đi vòng quanh tìm kiếm và không bao giờ ta có thể chữa trị được cho mình. Như vậy thì làm sao ta có thể chữa trị cho xã hội và cho thế giới.

Ngày 10 tháng 10 năm 2018

Kính thưa quý vị thân hữu,

Nhân ngày Tiếp nối lần thứ 92 (11.10.1926 – 11.10.2018) của Sư Ông Làng Mai, chúng con xin được chia sẻ với quý thân hữu về tình trạng sức khỏe hiện nay của Sư Ông – vị thầy kính thương của chúng con.

Từ tháng 10 năm 2016, sau một thời gian trị liệu tại San Francisco, Mỹ và về lại Làng Mai Pháp, Sư Ông chúng con đã về thăm trung tâm Làng Mai quốc tế Thái Lan, nằm ở vùng núi Khao Yai, Pakchong. Niềm vui và năng lượng tươi trẻ của hơn 200 xuất sĩ nơi đây đã nuôi dưỡng Sư Ông rất nhiều. Với khí hậu nhiệt đới ấm áp, được bao quanh bởi các vị xuất sĩ trẻ, Sư Ông chúng con có thể tiếp tục quá trình trị liệu, đồng thời hiến tặng sự có mặt của mình để yểm trợ đại chúng ở tu viện Vườn Ươm, Thái Lan.

Tại Thái Lan, Sư Ông chúng con được các bác sĩ giỏi, cả Đông y và Tây y, chăm sóc rất tận tình. Chúng con vô cùng biết ơn các bác sĩ cũng như các chuyên gia về châm cứu và trị liệu theo Đông y đã chữa trị cho Sư Ông bằng tất cả khả năng của mình, với tình thương và sự tôn kính rất lớn.

Chúng con ý thức rằng đối với một người đã 92 tuổi như Sư Ông chúng con thì việc phục hồi sau đột quỵ là điều không hề dễ dàng. Có những lúc Sư Ông cảm thấy khỏe lên nhưng cũng có những lúc Sư Ông mệt nhiều. Vào những ngày khỏe, Sư Ông có thể dùng nhiều bữa mỗi ngày và tham dự thiền hành cùng đại chúng, dù ngồi trên xe lăn. Người còn hiến tặng sự có mặt của mình để chứng minh cho các lễ xuất gia,  tham dự các buổi ăn cơm quá đường hoặc buổi văn nghệ của tăng thân khi sức khỏe cho phép. Mỗi khi có mặt với tăng thân, qua cử chỉ hoặc ánh mắt sáng ngời của mình, Sư Ông thường nhắc chúng con thưởng thức tiếng chim hót hoặc mỉm cười với phút giây hiện tại. Dù sức khỏe còn hạn chế nhưng Sư Ông không bao giờ muốn vắng mặt trong những sự kiện lớn của tăng thân. Người đã đến tham dự buổi công chiếu bộ phim tài liệu “Bước chân an lạc” (Walk With Me) tại Băng Cốc. Người cũng nhất định đi cùng các đệ tử của mình khi tăng thân tổ chức một khóa tu lớn tại Wang Ree Resort.

Dù chưa phục hồi lại chức năng nói từ khi bị đột quỵ nhưng Sư Ông vẫn ngân nga theo một cách vui vẻ mỗi khi tăng thân hát những bài thiền ca. Khi sức khỏe cho phép, Người kiên trì tập luyện phát âm và cũng rất hào hứng tập luyện các bài tập vật lý trị liệu. Người mỉm cười mãn ý mỗi khi tự mình đứng được trên hai chân mà không cần sự giúp đỡ của các thị giả. Các dây thần kinh bên chân phải của Sư Ông nay đã hoạt động trở lại. Một tin vui nữa là hệ tiêu hóa của Sư Ông đã mạnh hơn lên sau hai năm theo chế độ ăn uống đặc biệt. Dù vẫn có những ngày Sư Ông không ăn uống gì được, nhưng mỗi khi hồi phục lại Người dùng được nhiều hơn.

Sư Ông luôn dõi theo từng bước đi của tăng thân, nuôi dưỡng và sách tấn đại chúng trong sự tu tập cũng như trong việc phụng sự giúp đời bằng sự có mặt vô hành của Người. Dù sức khỏe hạn chế nhưng Sư Ông vẫn luôn hết lòng thưởng thức sự sống trong từng giây phút. Đó là bài pháp không lời cho các đệ tử của Người.

Kính thưa quý thân hữu,

Sư Ông luôn nhắc chúng ta thực tập nhìn người thương của mình bằng cặp mắt vô tướng. Chúng ta thấy Sư Ông vẫn còn đang có mặt với chúng ta trong sắc thân này và đang tiếp tục dạy cho chúng ta qua ý chí dũng mãnh, tình thương và đức hạnh của Người. Chúng ta cũng thấy sự có mặt của Sư Ông nơi pháp thân, không chỉ qua những cuốn sách và pháp thoại mà sự sống của Người đã trở thành một thông điệp. Thông điệp đó đã và đang được lan truyền và tạo cảm hứng cho rất nhiều người khắp nơi trên thế giới. Sư Ông cũng đang được tiếp nối nơi Tăng thân, một cộng đồng tu học gồm hơn 700 xuất sĩ và hàng ngàn thành viên của Dòng tu Tiếp hiện do Người sáng lập, cùng với hàng vạn cư sĩ đã thọ Năm Giới và đang thực tập trong các tăng thân địa phương tại nhiều thành phố trên khắp thế giới. Thật là một may mắn lớn khi Sư Ông đã truyền đăng cho hàng trăm các vị giáo thọ xuất sĩ và cư sĩ để giờ đây các vị ấy có thể đem ánh sáng của ngọn đèn chánh pháp đến cho nhiều người.

Hơn bao giờ hết, thế giới đang rất cần những phương pháp thực tập cụ thể, mang tính thực tiễn để giúp cho cuộc đời bớt khổ. Vì vậy, dù ở bất kỳ nơi đâu, mỗi người trong chúng ta hãy tiếp nối và làm lớn thêm tình thương, tuệ giác, bình an và lòng quả cảm mà Sư Ông đã trao truyền cho chúng ta. Nếu mỗi người chúng ta có thể hết lòng thực tập dù chỉ một pháp môn cụ thể thôi thì đó cũng đã là một món quà quý chúng ta kính dâng lên Sư Ông. Ví dụ như chúng ta có thể cam kết thực tập khi đi từ cửa tới nơi để xe, mỗi bước chân của chúng ta đều bước trong chánh niệm (đây là một thực tập ưa thích của Sư Ông), hoặc chúng ta tạo một thói quen mới nhằm chăm sóc và bảo vệ Đất mẹ (như ăn chay một số ngày trong tháng chẳng hạn)… Đây là cách hay nhất để chúng ta có thể tiếp nối hạnh nguyện của Sư Ông một cách đẹp đẽ.

Kính mừng ngày tiếp nối của Sư Ông. Và kính mừng sự tiếp nối của Sư Ông trong mỗi chúng ta.

Trân quý và tin cậy,

Tăng thân Làng Mai.

Khi con ngồi viết bức thư này, khoảng không gian trước mắt con tràn ngập nắng vàng, gió heo may của mùa thu. Khung cảnh nơi con đang ngồi là những cây xoài tươi tốt, lá xoài rung rinh trong gió, là sắc tím hồng của hoa khế, là tiếng véo von của những chú chim trong vòm lá…

Thực sự, cho đến khi gặp Thầy, con mới nhận ra cảnh vật quanh mình đẹp đẽ, nhiệm mầu biết bao. Thầy kính thương, con có một giỏ hoa thanh tú đang trổ bông, sắc xanh tím khá đẹp. Đã có lúc con tưởng chừng cây hoa đã chết, khô héo từ gốc đến ngọn, vậy mà chỉ sau một đêm mưa, cây hoa ấy lại bật sức sống trở lại. Lá lại xanh và nở rộ những đóa hoa xinh đẹp. Con cũng từng như vậy, tuổi trẻ của con cũng đã từng nghĩ đến những điều tiêu cực nhất, con đã muốn kết thúc cuộc sống. Con đã từng đau khổ vì cha mẹ, con mệt mỏi vì sự quan tâm thái quá đôi khi là áp đặt của gia đình, con nhận thấy những khiếm khuyết của mình rất tệ, thấy mình là sản phẩm lỗi của thượng đế trong khi tất cả mọi người là một sản phẩm hoàn chỉnh. Con muốn nói tiếng nói của mình nhưng rồi con sợ, con im lặng và chìm vào tuyệt vọng, cố tỏ ra là mình vẫn ổn nhưng bên trong là bão tố thét gào. Con muốn từ giã cuộc sống, không muốn sống tiếp với đau khổ, dằn vặt. Thầy biết không? Con đã từng chìm vào giấc ngủ cùng nước mắt, con đã từng cô đơn biết mấy.

Nhưng thật may, con còn có Thầy ở đó. Chưa một ai nói với con rằng bàn tay con là bàn tay của cha, của mẹ. Chưa từng ai cho con biết mọi điều trên thế gian không tự nhiên sinh ra, cũng không tự nhiên biến mất, tất cả chỉ là biểu hiện dưới nhiều trạng thái khác nhau. Những bài pháp thoại của Thầy giúp con bước ra khỏi bóng tối, loại bớt hạt giống tiêu cực và tưới tẩm những hạt giống tốt trong con. Được nghe pháp thoại của Thầy, đọc sách của Thầy, con thấy Thầy dễ thương biết bao, ấm lòng biết bao!

Đôi lúc, con muốn chạy thật nhanh đến Làng Mai, muốn đến gặp Thầy, gặp quý thầy, quý sư cô. Con muốn xuất gia và từ bỏ cuộc sống ồn ào bề bộn nhưng có lẽ con không làm được, có thể do con chưa đủ duyên, có thể do con hèn nhát và con còn gánh nặng gia đình. Nhưng giờ thì con nghĩ mình không cần làm như vậy, bởi mỗi khi con đi, con thở trong chánh niệm, chỉ cần nhìn ngắm hoa trái, lắng nghe chim hót và mỉm cười là con đã thấy Thầy và Làng Mai ở ngay đây. Con sẽ cố gắng trở thành sự tiếp nối đẹp đẽ của Thầy, của gia đình tâm linh và của gia đình huyết thống.

Khi viết bức thư này, khi ngồi uống trà nhìn ngắm cảnh vật, con thấy Thầy
đang ở đây cùng con đón chút nắng vàng mùa thu, chút gió se se của mùa thu miền Bắc. Tay Thầy luôn trong tay con, nụ cười của Thầy sẽ được tiếp nối trong nụ cười của các đệ tử.

Có lẽ Thầy sẽ không có thời gian đọc thư của con vì Thầy đang bệnh, con
biết điều đó. Nhưng không sao, con viết thư cho Thầy, cho Làng Mai và viết cho
chính bản thân con nữa. Cuối thư, con mong Thầy và các quý thầy, quý sư cô luôn mạnh khỏe.

Con xin gửi lời cảm ơn tới Thầy và tăng đoàn Làng Mai với tất cả lòng biết ơn.

NGỒI GIỮA GIÓ XUÂN

Tháng mười như là một tiếng chuông chánh niệm nhắc nhở cho con nhớ rằng những tháng ngày qua thật sự trôi đi rất mau và con có làm gì để Sư Ông buồn con hay không? Có tu tập tinh chuyên không? Trái tim hiểu và thương của con có mở thêm cánh cửa nào không? Có ham chơi facebook quá rồi quên giờ ngồi yên không? Bao nhiêu là câu hỏi cho con dừng lại kiểm điểm chính mình. Theo thông thường, cuối năm, bước sang một năm mới ai ai cũng nhìn lại những gì đã xảy ra trong năm và cần chỉnh đốn những gì cho năm tới, nhưng đối với con ngày tiếp nối của Sư Ông mới đích thực là mùa xuân của con vậy!

Cơ duyên nào đã hết đâu, vội gì

Ngày cuối xuân hôm ấy vào tháng tư, 2018. Sau chuyến làm từ thiện tại Việt Nam, đoàn chúng con ở khắp nơi từ Mỹ quốc về Làng Mai. Mục đích là được thăm Sư Ông và tham quan Làng Mai Thái Lan cho những dự định trong tương lai. Và ngày đó là một ngày thật bình an, hạnh phúc giống như khi trở về quê hương của mình. Sư Ông có viết rằng: “Quê hương là tăng thân đó, bàn chân địa xúc hãy về” và chúng con đã về, cùng hội tụ về đảnh lễ Sư Ông, bước những bước chân an lạc trên đường có nhiều sỏi lá cùng các thầy, các bạn.

Bữa đó, sau khi dùng trưa xong chúng con được thầy tri khách dẫn đi dạo cho biết tu viện, những nơi sinh hoạt và được nghe lịch sử về Làng Mai Thailand, cũng như được biết thêm về nhu cầu phát triển của Làng. Xa xa kia là căn gác nơi Sư Ông tịnh dưỡng, căn gác nhỏ màu đà như màu áo của Sư Ông và tăng đoàn thường mặc. Lòng con dâng lên một niềm thương kính, bỗng nhiên con muốn sụp lạy một vị Bụt của thế kỷ và tham lam thèm được gặp ngài. Vẫn biết rằng có gặp hay không, Sư Ông cũng vẫn luôn hiện diện trong lòng những người con thiền sinh rồi, tăng đoàn Làng  Mai cũng chính là Sư Ông, chiếc áo dòng tu Tiếp hiện mà con đang mặc cũng là Sư Ông đó thôi. Sư Ông mọi nơi, mọi nẻo thế thì tại sao phải buồn nếu không được gặp mặt? Tại sao phải buồn nếu không được đảnh lễ?

Khi được biết Sư Ông đang mệt không thể gặp ai, con nghĩ thôi mình nên đảnh lễ căn nhà nơi Sư Ông đang trú vậy. Niềm kính trọng khiến con phủ phục năm vóc sát đất để tỏ sự tôn kính một vị Bụt đang hiện hữu trên hành tinh xanh này. Đầu chạm trên bãi cỏ, con ngửi được mùi đất lành, ngửi được mùi lá ẩm, mùi cỏ ướt. Hít một hơi sâu con phủ phục, học chấp nhận không có cũng không không.

Thế là một cảm giác an lạc len vào tứ chi. Nhưng khi ngẩng đầu lên thì có một chiếc lá bồ đề khô bạc dính trên trán con. Chiếc lá bạc màu nhưng sắc lại óng ánh nằm dưới đất tự bao giờ, hình tướng chiếc lá có khô nhưng vẫn vẹn toàn. Con nghĩ đến Sư Ông như chiếc lá này đây. Chiếc lá này từng được nuôi dưỡng bởi biết bao nhiêu chất tố mà thành, ngược lại cũng chiếc lá này đã từng làm ra những thân cành nhánh khác được xanh um. Chiếc lá giờ đây đang nằm trên mặt đất còn tiếp tục chế tác ra nguồn sống cho những chiếc lá non đang cần nuôi dưỡng. Nhìn chiếc lá trên tay một cách cẩn trọng con tin chiếc lá sẽ mãi mãi trường tồn bởi có sự tiếp nối! Vì Đức Phật trên hai ngàn sáu trăm năm vẫn còn hiện hữu, sự tái sinh và tiếp nối là những vị thánh nhân và những người con Phật! Nghĩ đến sự tiếp nối con thấy tâm mình bình an trở lại.

Cuối cùng, chúng con được thông báo cả đoàn vào đảnh lễ Sư Ông! Cả nhóm đều hân hoan vui mừng. Con mỉm cười, lòng con vui vừa đủ để chuẩn bị vào đảnh lễ Sư Ông với chiếc lá bồ đề bạc trắng còn nằm trong tay.

Toạ xuân phong

Con luôn nghĩ đến Sư Ông mỗi ngày. Mỗi lần con vội vã, chợt nghĩ đến Sư Ông, con liền dừng lại. Những lúc rửa chén, những lúc cầm dao xắt gọt con cũng nghĩ đến Sư Ông, nhờ vậy mà đã lâu rồi con chưa bị cắt đứt tay. Mỗi lần con ngồi thiền con cũng nghĩ đến Sư Ông vì Sư Ông có một câu mà con rất thích, đó là “Ngồi yên cho Bụt.”

Có lần con nghe thầy giảng về cụm từ Toạ Xuân Phong, con thích lắm. Sư Ông giải thích đơn giản, mạch lạc, ngắn gọn không cầu kỳ, không nghiêng quá nhiều về lý thuyết nhưng ai ai cũng thấm nhuần như mưa thấm đất. Triết lý, Duy thức học, những Tạng Kinh Sư Ông giảng dạy đều nhẹ nhàng, tự nhiên không nặng màu. Học mà thấy như không học vậy!

Ngồi giữa gió xuân

Hôm đó chúng con được Thầy Pháp Niệm mời dùng trà tại hồ sen. Hồ nước trong sạch quá chắc hẳn hồ sen rất hạnh phúc vì được nhiều bàn tay yêu thương, ôm ấp trong Vườn Ươm này. Trong một không gian vừa đủ để tĩnh tâm, chúng con ngồi theo dáng xếp hoa sen xung quanh hồ nghe Thầy Pháp Niệm trò chuyện (một bài pháp nhỏ).

Mùa xuân rất đẹp khi chúng ta, những người con Bụt, những anh em đồng môn được ngồi bên nhau, hiểu nhau và dùng mắt xuân nhìn vạn vật, cảm nhận mọi thứ xung quanh thật tròn đầy thì dù nắng có gắt, hay vùng phủ tuyết cũng có thể chuyển thành gió xuân cả. Chẳng cần nói gì, chẳng cần làm gì, chỉ cần ngồi yên bên thầy, bên bạn ngắm trời xanh, nhìn hoa lung lay trong gió. Thỉnh thoảng nghe được tiếng chuông nhắc nhở mình quay về trong hiện tại để biết rằng mình đang có mặt bên nhau, bên tách trà nóng. Ngồi yên để nhận ra rằng tâm mình đã mỏi mệt qua nhiều chiều hướng khác nhau trong những tháng ngày tất bật vì mưu sinh, tim mình thắt nghẹn cho những kiếp người mình từng gặp trong những chuyến đi cứu tế vừa qua. Bây giờ mình rất cần ngồi yên để nhìn lại những nơi chộn rộn mình đã đến và nhận ra rằng ngay giây phút này đây, thời gian quý báu biết bao khi thầy trò ngồi bên nhau, mắt nhìn nhau thay lời hiểu lời thương, mỉm nụ cười làm cho muôn hoa nở, thì đó là mùa xuân đã làm mát mặt gió trăng lắm rồi.

Bữa đó, thầy Pháp Niệm ngẫu hứng hát tặng chúng con bài Người Biết Sống Một Mình. Giọng thầy hùng hồn vang dội như cơn lốc lúc mạnh vun vút, lúc thổi phơn phớt ngang mày, lúc lại yên ắng thật bình an mượt mà nhưng tha thiết của sự tỉnh thức.

Ngồi bên nhau trong khu Vườn Ươm, tại Làng Mai Thái Lan nghe thầy hát, nghe tiếng nước róc rách, trong tay có chén trà thơm và chiếc võng của Sư Ông mặc dù không có ai ngồi cũng lay lay nhè nhẹ như vui với niềm vui đoàn tụ. Khoảnh khắc ấy thật an lạc và quả thật là một phước duyên bất chợt trong buổi trưa tháng tư gió xuân còn vương đọng. Cơn gió ấy là gió xuân, chúng con đang ngồi giữa gió xuân!

Mỗi lần gặp Sư Ông đều trong mỗi hoàn cảnh khác nhau, con nhận ra được niềm cảm xúc cũng khác. Lần này tâm tư con trưởng thành hơn, sự xúc động sâu lắng hơn và tâm nguyện vực dậy mạnh mẽ hơn!

Tạm biệt Tu Viện Vườn Ươm, nơi có những hạt giống đang nẩy mầm và đang rất cần nhiều bàn tay đóng góp cho sự tiếp nối của hôm nay và ngày mai.

Xin nguyện cầu đến Sư Ông thân tâm an lạc, sống lâu cho đệ tử chúng con luôn thấy ánh sáng mà đi. Chúng con nguyện cầu tăng đoàn Làng Mai ngày càng vững chãi trên con đường hành đạo và luôn là nơi cho chúng phật tử quy về nương tựa.

(Chân Lưu Từ)

Bích Nham, mùa thu…

Bạch Thầy kính thương,

Sáng nay, một buổi sáng làm biếng yên tĩnh và hiền lành, con đang ngồi uống trà, nhìn ra cảnh vật núi đồi phía xa xa thấy một cội cây lớn, nổi bật lên nền trời, con nhớ đến Thầy… Cội cây rất can trường. Bầu trời đang rạng dần, phía sau cội cây, núi đồi một màu xanh thẫm sắp sửa ánh lên những tia nắng đầu tiên. Con nhớ đến bài “Buổi sáng” của Thầy… Không có buổi sáng nào giống buổi sáng nào… Con đang uống từng ngụm ban mai tinh khiết, trong lành mà đất trời và buổi sáng ban tặng. Con nhớ đến Thầy nhiều và nhớ đến những câu thơ rất đẹp của Thầy: “Trà khuya bay khói thơ không chữ. Thơ chở trà lên tận đỉnh mây…” Tạ ơn Thầy đã cho con cảm thấy không ngần ngại thêm vào túi gió trăng của con một chút văn, một chút thơ, một chút nhạc,… – những nét đẹp của cuộc sống quanh con. Thầy trò mình có những thú chơi thật thanh tao – dậy sớm, thưởng trà, ngồi yên, ngắm nhìn trời đất lặng lẽ chuyển mình từ cái thăm thẳm đen của núi rừng buổi khuya đến tinh mơ sáng. Đôi khi con thấy trời đất cũng đang ngắm nhìn con, “thưởng thức” con, cho nên con cũng ngồi thật yên, thật đẹp.

Vừa rồi, con có cơ hội đọc quyển “Silence” của Thầy, có đoạn như vầy:

“Im lặng là một điều thiết yếu. Chúng ta cần yên lặng, như (muôn loài) cần không khí, như cây cần ánh sáng. Nếu tâm trí chúng ta bị lấn lướt bởi những ngôn từ và suy nghĩ, thì sẽ không còn không gian cho chúng ta nữa”.

Và: “Nếu biết rằng yên lặng và không gian rất quan trọng cho hạnh phúc của chúng ta thì tại sao chúng ta không kiến tạo thêm những thứ đó cho đời sống của mình?”

Có những lúc Thầy đã nói thành lời những điều trong lòng con và có những lúc con tìm thấy được Thầy qua một cái gì đó mà con đang làm, đang nghĩ, đang cảm. Những lúc đó, tình Thầy-trò được cảm thông sâu sắc lạ kỳ, thấy thương kính Thầy thật nhiều, cho dù Thầy không có ở đó hoặc con không đang uống trà với Thầy.

Con còn nhớ những ngày con được làm thị giả sư cô Chân Không. Con và một sư em lên sớm, đứng trước cốc Ngồi Yên của Thầy ở xóm Thượng để đợi Thầy và Sư Cô tới. Đó cũng là một buổi sớm mùa đông, sương mù ngập trời, cốc Ngồi Yên và những hàng cây mùa đông ẩn hiện thấp thoáng dưới ánh đèn vàng. Hai chị em thấy như đứng trên núi. Sư em sinh ra ở núi, là dân miền núi. Hai đứa cũng đều thích núi. Tự nhiên thấy một niềm vui, một nỗi đồng cảm và có điều gì thiêng liêng lạ. Hai chị em đứng đợi Thầy mình tới. Rồi chúng con cùng đi với Sư Cô vào cốc Ngồi Yên để được uống trà với Thầy. Không cần nói một lời nào nhưng những giây phút đẹp đẽ và tĩnh lặng đó, con sẽ chẳng thể nào quên được.

Trong một khóa tu xuất sĩ, con được ở cốc Linh Quy, mỗi ngày ra thiền đường lớn phải đi một đoạn đường gần bằng đoạn đường từ cốc Ngồi Yên ra thiền đường Nước Tĩnh. Không ngày nào mà con không nghĩ đến hình ảnh Thầy vào những buổi sớm mùa đông Thầy ra ngồi thiền với quý thầy vào mùa an cư. Vẫn khung trời trăng sao lồng lộng đó, từng bước chân đó, ung dung, bình thản, tĩnh lặng, bao nhiêu năm rồi. Nhớ lời Thầy dạy “đừng phụ gió trăng”, mỗi buổi sáng, con không nỡ lòng để lỡ bước chân nào, bước lên bao nhiêu đó bậc cầu thang rồi băng qua lối đi trải sỏi để vào thiền đường. Nếu có lỡ quên đoạn nào thì dừng lại, “đi lại”, hoặc nhủ lòng “ngày mai nhớ nhé”. Nhưng, mùa an cư đó, con không có Thầy đi bên mình, con đã đi với Thầy trong đôi chân con, con hiểu rằng con đang có được biết bao nhiêu là tình thương, bình an và tự do mà Thầy trao cho.

Thầy kính thương, con thương quý Bích Nham thật nhiều, cho nên con cũng thương quý xóm Hạ, thương Làng, thương Sơn Cốc – nơi mà con đã được sinh ra và lớn lên. “Đi trong sương lâu ngày cũng ướt áo”, có lẽ trong con bây giờ cũng thấm được một chút “tương chao”, thấm được cái tình bao la, sâu đậm của Tăng thân. Nhớ ngày nào con mới đến Làng, còn lơ ngơ, còn lầm lũi, mà bây giờ đã… “khôn lớn” thành người rồi Thầy ạ ☺, dù cho con lúc nào cũng là một đứa con thơ dại của Thầy. Có những tình thương đã nuôi con lớn lên; có sự tôn trọng và kiên nhẫn đã nhiếp phục đứa bé bướng bỉnh, dại dột trong con. Và thiên nhiên bao la đã cho em bé đó được hồn nhiên, tung tăng, sống vui trở lại. Tạ ơn Thầy đã dạy con một bài học lớn về lòng Biết Ơn, để con biết trân quý và hạnh phúc.

Lại nhớ có lần con qua Sơn Cốc chơi, Thầy xoa đầu con, dạy: “Con phụ thầy chăm sóc Thiên đường nghe”, sư cô HN cười sảng khoái, không biết là Thầy có biết sư cô cười “chọc quê” con không. Sau đó, ra về sư cô có nói: “Thầy ‘gõ đầu’ đúng người ghê!” Đó là vì sư cô biết nhiều khi con “nổi cơn” hay đòi đi… lên núi! Một ngọn núi thiên đường ở đâu đó… Dù vẫn biết mình là “con nhà giàu” rồi, dù vẫn biết “đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt” rồi, nhưng chân vẫn cứ đòi đi !!! Thế nhưng, lời nhắn nhủ dường như rất nhẹ nhàng, vu vơ đó của  Thầy đã còn ở lại rất lâu, rất sâu trong con. Lòng Thầy thật từ bi vô cùng. Lúc đó lời Thầy cho con có cảm giác là “sự có mặt của con ở đây là cần thiết và hữu ích”, “mình đang ở Thiên đường đó, con!” hoặc “con chỉ cần có mặt ở đây thôi là đủ!”. Ấy vậy mà theo thời gian, con mới thấy con cần nơi chốn này và Tăng thân biết chừng nào. Từ đó con tập nhìn những nơi chốn mình đang ở là một “thiên đường”. Cho  dù trong đó có rác, có hoa, có bao ngổn ngang còn đó, thì vẫn có bao nhiêu điều đẹp đẽ và kỳ diệu mà có khi con đã cho là “bình thường” như: không gian, rừng  cây,  nắng,  nụ cười, niềm thương, nỗi nhớ,… Và rằng, trong lòng “thiên đường”, trong lòng Tăng thân đó, con chỉ bình an vui hưởng những cái lành, cái đẹp, cái an vui,… nhiều lắm thưa Thầy. Tạ ơn Thầy đã dựng xây nên những thiên đường và gọi chúng con về hội ngộ để cùng vui chơi trong thiên đường đó!

TIẾNG CHUÔNG NGÂN

“Dừng lại đi con”

Khi tiếng chuông vẫn còn bu-uông, hay binh-boong ngân mãi

Gặp chuông nào thì cũng nên dừng lại

Để trở về với thực tại xung quanh.

Những ồn ào triền miên

 Những tính toan nhuốm muộn phiền không dứt

Dừng lại đây  – một phút giây hạnh phúc

Có mặt cho mình, có mặt cho nhau

Tiếng chuông thức tỉnh nhiệm màu

Thở chậm, đều và sâu

Nghe thiên nhiên đất trời cùng hòa nhịp

Mình và thiên nhiên là một

Quyện hòa và rong chơi

Thở vào – một dòng sông

Sóng bâng khuâng hiền hòa tươi mát

Thở ra tâm thanh thản

Như mây trời nương gió hát  phiêu du.

Thở vào – nhẹ nhàng thu

Hôn lên trái na, thị, hồng trong vườn chín rộ

Thở ra – hoa sen nở

Rất an nhiên thanh khiết giữa bùn lầy

Thở vào – một mầm cây

Ung dung vươn dưới trời ấm nắng

Thở ra – thong dong bước

Trên con đường hoa trắng níu chân thơm

Giản đơn thế thôi – nuôi dưỡng một tình thương

Bằng hơi thở của an vui, hạnh phúc

Tiếng chuông ngân – hay tiếng gọi của Bụt

Đưa ta về gặp được chính ta…

(Lương Đình Khoa)

THẦY TÔI

Thầy tôi mảnh khảnh dáng người

Tuổi xuân gởi chốn cửa thiền mà vui

Đời Người trôi nổi, nổi trôi

Rời Phương Am Bối xứ người độ sinh

Đi vì kêu gọi hòa bình

Cho dân thoát cảnh điêu tàn sinh linh

Ngày đi đầu vẫn còn xanh

Đến nay bao độ xuân tàn, đông sang

Trời phương ngoại, lập Làng Mai

Đạo Bụt Nhập Thế giúp đời lầm than

Thầy dạy quán pháp An Ban

Đại thừa Thủ Ý hiện tiền phút giây

Tịnh Độ nằm trong bàn tay

Hiện pháp lạc trú bây giờ ở đây.

Thầy thong dong khắp đó đây

Gieo mầm hạnh phúc vun bồi thương yêu

Thầy rằng hiểu lớn thương nhiều

Tình thương chuyển hóa hận thù khổ đau

Tình thương là thuốc nhiệm mầu

Không chia giai cấp sắc màu biệt phân

Lời vàng Thầy rất ân cần

Chớ nên lãng phí thời giờ trôi qua

Đời người phút chốc thoáng qua

Sát na tỉnh thức quay về nương ta

Anh em bốn bể gần xa

Cùng nhau thực tập chan hòa nghĩa nhân

Chánh niệm trong mỗi bước chân

Bước đi vững chãi trên hành tinh xanh

Thở vào an lạc tâm hành

Cho từ bi suối dâng tràn thân tâm

Thở ra hỷ xả trong lòng

Cho tim rộng mở cam lồ trào ra

Thực tập chuyển hóa cho ta

Đóa hoa nhân phẩm hương càng tỏa xa

Trời cao đất rộng bao la

Âu là duyên nghiệp một nhà cùng nhau

Lời Thầy khuyên dạy trước sau

Hướng về Tam Bảo ngày ngày thọ ân

Nay con khắc dạ ghi ân

Công Cha nghĩa Mẹ có thân trên đời