Format: Default

Nắng thu vàng trãi khắp muôn nơi cùng với những làn gió mát nhẹ gợi cho những người con xa nhớ về mẹ của mình. Người mẹ dù còn hay đã khuất bóng đều luôn hiện hữu đó trong tâm tưởng, trong suy nghĩ và cách sống của những đứa con. Người con dù có vụng về, lầm lỗi, hư hỏng, ngỗ nghịch thì lòng mẹ vẫn luôn bao dung, ôm ấp, đong đầy như biển cả. Dù con có tám mươi hay hơn trăm tuổi thì con vẫn mãi  là đứa con bé thơ của mẹ.

Nhân mùa Vu Lan về BBT xin giới thiệu đến bạn đọc những lời ” thủ thỉ” đầy chân tình, tha thiết của những đứa con dâng lên đấng sinh thành. Họ không là nhà văn nên câu chữ không bóng bẩy, trau chuốt mà được viết nên bằng cả trái tim yêu thương.

Đó là lời mộc mạc của người con lớn lên ở trời Tây chẳng rành hiểu về Tiếng việt, là giọng điệu tâm tình của một người con khi nhớ về mẹ của mình, và cũng là lời nhắn nhủ nhẹ nhàng, sâu lắng, chân thành đến với mọi người.

Gởi bố mẹ thương yêu của con!

Con cám ơn với tất cả những gì bố mẹ đã làm cho con và tất cả chị em chúng con. Bố mẹ đã hi sinh rất  nhiều cho chúng con, tình thương yêu, chăm sóc, lo lắng và nhất là đã vất vả nhiều vì chúng con. Con cám ơn bố mẹ đã đem con về Làng và học tập đạo Bụt với Sư ông. Sự thực tập đã giúp gia đình mình rất là nhiều bố mẹ nhỉ! Con cám ơn bố mẹ đã chịu đựng chị em chúng con. Con cảm thấy có lỗi và rất tiếc khi chúng con không là những đứa con hoàn hảo. Nhưng có ai bao giờ cũng hoàn hảo cả phải không bố mẹ? Chúng con đã phạm nhiều lầm lỗi nhưng bố mẹ vẫn thương yêu và lo lắng cho chúng con. Chúng con rất biết ơn bố mẹ về điều đó!

Mẹ thương yêu!

Con cám ơn mẹ vì mẹ là người phụ nữ rất đảm đang và can đảm. Mẹ còn là người rất ngọt ngào và vui tính. Con tin chắc rằng ai cũng sẽ đồng ý với con về chuyện đó. Con rất tiếc là mẹ chưa có cơ hội về Làng Mai. Nhưng con biết chắc là trong tương lai thế nào mẹ cũng sẽ được về Làng như con.

Con rất thích khi nghe mẹ nói “gì cũng được!“ và “bạn gái“. Con rất vui và cảm thấy buồn cười khi mẹ cố gắng nói theo cách nói của người trẻ chúng con.

Con xin lỗi vì đôi khi chị em con đã làm cho mẹ buồn.

Con thương mẹ nhiều lắm, người bạn gái của con.

Bố thương!

Con cám ơn bố. Bố đã thay đổi rất nhiều từ khi bố bắt đầu tu tập. Con cảm ơn bố đã bỏ đi những tập khí chưa dễ thương của mình như: hút thuốc, uống rượu. Con cảm ơn bố khi bố đã làm người bố của chúng con!

Trong năm cuối của Đại học, con và bố đã nói chuyện được với nhau nhiều hơn. Điều ấy khiến con rất vui vì giữa hai bố con mình đã có sự cảm thông với nhau nhiều hơn. Hai ba tháng trước, bố hỏi con muốn có một chiếc xe mới không?

Và con nói là con muốn đợi đến khi Nina lái được thì con mới có xe. Tuy con đã giải thích nhưng vì muốn làm quà ra trường cho con nên bố đã âm thầm đi mua chiếc “pick up truck“. Con thấy buồn cười và thương bố quá, vì bố đã muốn có một chiếc xe pick up truck từ lâu rồi nhưng vẫn không thực hiện được, bố nghĩ đến con và mua cho con trước.

Bố ơi, bố cũng có những cần thiết của bố nữa chứ, đâu phải chỉ có những cần thiết của chúng con mới quan trọng hở bố!

Con cám ơn bố rất nhiều và thương bố cũng rất nhiều!

Thương bố mẹ

Công chúa của bố mẹ – Hòa

Xóm Hạ, Làng Mai, 6 giờ 30 sáng ngày 03 tháng 08 năm 2012

Lễ Hòa Bình (rước hạt giống từ vườn ươm thiền đường Hội Ngàn Sao về rừng Bạch Dương, Xóm Hạ)

Bây giờ con đang có mặt ở thiền đường Hội Ngàn Sao, hôm nay là ngày cuối cùng của con ở Làng Mai trong khóa tu mùa hè 2012. Hai tuần là khoảng thời gian không dài nhưng là khoảng thời gian tuyệt vời nhất từ trước đến nay của con: con được học hỏi thêm nhiều điều về Phật pháp, được có cơ hội tu tập hàng ngày, được làm quen với nhiều bạn mới đến từ nhiều nước, được đắm mình trong thiên nhiên, và được cảm thấy bình an và hạnh phúc. Trong hai tuần ở Làng Mai, con có cảm giác như được về nhà và mỗi ngày trôi qua con càng thấm thía hơn “hạnh phúc là ở nơi đây và ở chính giây phút hiện tại này”.

Từ Singapore (nơi con đang sinh sống và làm việc), tới Làng Mai mất hơn hai mươi tiếng máy bay và xe lửa. Thật ra, cuộc hành trình về Làng Mai của con bắt đầu từ lâu hơn thế. Con vẫn còn nhớ một ngày đầu tháng 4 năm 2007, con được trực tiếp nghe buổi pháp thoại trực tiếp của thầy Thích Nhất Hạnh, người mà Tăng đoàn Việt Nam ở  đây thường cung kính gọi là Sư Ông tại khách sạn Melia ở Hà Nội. Từ bé đến giờ con luôn tự cho mình là “người suốt đời gặp may” và quả thật ngày hôm đó con thật sự may mắn vì: con ngồi sát lối đi và tận mắt nhìn thấy Sư Ông bước vào và đi ra, con được đặt một câu hỏi trong phần vấn đáp (Q&A) và được Sư Ông cho một câu trả lời rất sâu sắc và hơn hết bài pháp thoại của Sư Ông đã cho con câu trả lời mà con đã kiếm tìm từ rất lâu “Làm sao để có được sự bình an và hạnh phúc thật sự?” Hồi đó con là một cô bé ít nói, thiếu tự tin và lúc nào cũng cảm thấy cuộc sống buồn chán và tẻ nhạt. Con đã cố gắng làm mình vui hơn bằng cách đặt cho mình nhiều mục tiêu khác nhau: đạt được học sinh giỏi, thi đỗ vào đại học, đi du học, tìm được công việc yêu thích… Nhưng sự thật là sau khi đạt được những điều đó rồi thì cuộc sống của con vẫn không trọn vẹn, con cứ thấy thiếu vắng điều gì đó và thấy mình cứ mãi tìm kiếm hạnh phúc trong tương lai. Bài pháp thoại vào tháng 4 năm 2007 của Sư Ông đã mang đến cho con nhiều hạt giống mới và lúc đó con nhận ra rằng con có thể tưới tẩm những hạt giống này để thay đổi cuộc sống của mình. Có một câu nói của Sư Ông đã làm con nhớ mãi đó là: “Hạnh phúc ở nơi đây và ở chính giây phút hiện tại này.” và từ ngày đó con bắt đầu tìm đọc các cuốn sách của Sư Ông. Cách đây hơn một năm con bắt đầu biết đến Plum Village Online Monastery và thường xuyên nghe các bài pháp thoại của Sư Ông trên mạng, từ đó con biết nhiều hơn về Làng Mai và muốn đến tới đây. Khoảng đầu tháng 2 năm 2012, trong khi đang đọc sách “Happiness Through Meditation” trong thư quán của Buddha Tooth Relics Temple Singapore, con quyết định tới Làng Mai vào mùa hè này và ngay tối hôm đó con đã đăng ký tham gia khóa tu Summer Openning 2012. Trải qua mấy tháng háo hức chuẩn bị và mấy tuần ốm lên ốm xuống vì sốt xuất huyết, phải nhập viện, tưởng như phải hủy bỏ chuyến đi, nhưng cuối con cũng đã tới được xóm Hạ, Làng Mai vào một buổi chiều thứ sáu cuối tháng 7 (20/07/2012). Lần đầu tiên con đặt chân đến Làng Mai nên con có cảm giác vừa lạ lẫm vừa quen thuộc, nhưng sau khi làm thủ tục đăng kí và nhận phòng con bắt đầu có cảm giác thoải mái và bình an như được về nhà. Mỗi ngày trôi qua, mỗi khi tham gia các hoạt động từ ngồi thiền, đi thiền, ăn cơm, làm việc, pháp thoại, pháp đàm… con lại có thêm cảm giác mình thuộc về nơi đây và bây giờ con có thể tự tin nói rằng “Nay con đã về, nay con đã tới” (khi con còn đúng hai tiếng nữa là phải ra nhà ga trở về Singapore).

Lễ Hòa Bình (gieo hạt giống tốt tại thiền đường Hội Ngàn Sao, Xóm Hạ)

Nếu chỉ dùng hai từ để miêu tả cảm xúc hay tâm trạng của con trong hai tuần ở Làng Mai thì con sẽ nói: HẠNH PHÚC và BÌNH AN. Nếu ai hỏi vì sao con thì con sẽ trả lời: vì con thật sự thấy hạnh phúc và bình an mỗi phút, mỗi giờ ở đây, một cảm giác thường trực mà trước đây con ít khi con có được

Con hạnh phúc mỗi sáng mai thức dậy đi bộ từ phòng tới thiền đường khi trời còn tối. Con hạnh phúc khi nghe tiếng chuông và tiếng các sư cô dạy con cách quán chiếu hơi thở. Con hạnh phúc khi ngồi yên, thở ra, thở vào và thấy tâm mình tĩnh lặng.

Con hạnh phúc mỗi khi im lặng xếp hàng lấy đồ ăn, thực tập “Mindful Eating” và cảm thấy thật biết ơn Đất Mẹ đã cung cấp thực phẩm cho chúng con. Con cũng thấy biết ơn quí sư cô đã luôn chăm lo sửa soạn những bữa ăn cho đại chúng thật là chu đáo trong điều kiện nhà bếp còn khá khó khăn. Con hiểu rõ hơn về tình thương yêu và sự làm việc vất vả của các sư cô trong một lần trực tiếp cùng các sư cô làm đậu hủ và làm bánh. Trải nghiệm khó quên đó đã giúp con thực tập “Mindful Eating” tốt hơn một cách rất tự nhiên.

Con hạnh phúc mỗi khi cùng các thành viên trong gia đình “Awaking of the Heart”. Chấp tác (working meditation) tại thiền đường. Trước đây khi nghe Sư Ông nói “It is a joy to have toilet to clean”, phản ứng của con lúc đó là “Làm sao mà có thể thích làm một việc chẳng có gì đáng thích như vậy được?”. Bây giờ con yêu thích tất cả những việc dù rất nhỏ, rất lặt vặt và có vẻ như chẳng đáng thích: từ lau chùi, quét dọn, đến sắp xếp ghế, thảm trong thiền đường. Con thấy hạnh phúc mỗi khi được quét lá trước và trong hành lang thiền đường và chắc chắn mỗi khi nghĩ về Làng Mai, con sẽ rất nhớ công việc đó.

Con thấy hạnh phúc mỗi khi tham gia pháp đàm (Dharma Sharing). Gia đình con có hơn 30 thành viên, chủ yếu là thanh niên trẻ, đến từ khoảng 10 nước khác nhau. Mỗi khi nghe tâm sự của các bạn, con lại thấy bóng dáng của mình trong đó vì con cảm nhận được cả niềm hạnh phúc lẫn nổi đau khổ của các bạn. Con vẫn còn nhớ ở Hà Nội, khi con hỏi Sư Ông “What is the most effective way to communicate with people from other cultures?” và Sư Ông đã trả lời “speak to other people with your heart”. Thời gian hai tuần sinh hoạt cùng các  bạn ở đây, con càng thấm thía hơn những lời Sư Ông dạy. Dù bọn con đến từ nhiều nước khác nhau với nhiều hoàn cảnh sống khác nhau, và dù không phải ai cũng có thể nói tiếng Anh lưu loát nhưng bọn con đã chia sẻ với nhau thật nhiều và đồng cảm với niềm đau nổi khổ của nhau vì bọn con đã nói ra những lời từ sâu thẳm trong trái tim mình.

Con hạnh phúc khi được có thêm cơ hội trực tiếp nghe Sư Ông giảng pháp thoại. Mặc dù con chưa có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với Sư Ông nhưng mỗi khi nghe Sư Ông giảng, mỗi khi đi thiền hành hay thiền tọa cùng Sư Ông, con đều thấy mình thật may mắn và hạnh phúc. Con thấy mỗi khi Sư Ông xuất hiện thì những hạt giống tốt trong con được tưới tẩm. Con biết ơn Sư Ông vì nhờ có những lời dạy của Sư Ông trong từng quyển sách con đã đọc, từng bài pháp thoại con đã nghe mà con đã có được sự tiến bộ, có được sự hiểu biết, sự bình an và hạnh phúc của ngày hôm nay.

Con hạnh phúc mỗi khi có cơ hội thực tập thiền buông thư và sám pháp địa xúc cùng với sư cô Chân Không. Sư cô đã chạm được vào sâu thẳm trong trái tim con và giúp con truyền thông được với các tổ tiên của mình. Bây giờ con luôn sống trong sự biết ơn…

Con hạnh phúc vì biết mình đang sống. Con nhớ có lần Sư Ông nói rằng nếu mắt mình còn sáng, tai mình còn thính, chân mình còn khỏe… thì mình có thể hạnh phúc rồi. Có một buổi tối con giúp các sư cô lấy sách trong kho để mang vào thư quán. Trong lúc loay hoay tìm cái công tắc đèn, con đã phần nào hiểu được những khó khăn của một người khiếm thị, khi luôn luôn phải sống trong bóng tối. Khi con bật được đèn lên, con thấy mình thật hạnh phúc vì mình có thể sống trong ánh sáng và có thể nhìn được bao nhiêu sắc màu kì diệu của cuộc sống.

Con bình an mỗi ngày được đắm mình trong thiên nhiên: đi dạo trên cánh đồng ngập tràn hoa hướng dương, nằm trên thảm lá vàng, ngắm mây trời và ngắm trăng, đi thiền hành trong rừng xuống chùa Sơn Hạ… Mỗi ngày trôi qua con lại thấy mình và thiên nhiên là một.

con đường bên thiền đường Nến Hồng, Xóm Hạ

Con xin cảm ơn Sư Ông, quý thầy và quý sư cô đã cho con những giây phút thật đẹp, thật hạnh  phúc và thật bình an. Từ tận đáy lòng mình con thật sự rất biết ơn vì thời gian hai tuần vừa qua các hạt giống tốt trong con được tưới tẩm. Con tin tưởng rằng con có thể tu tập để có được sự chuyển hóa và cuộc sống của con tốt đẹp hơn từ ngày hôm nay.

Kính thư
Hồ Gia Anh Lê

Làng Mai, ngày 18 tháng 6 năm 2012

Thầy kính thương,

Tôi xin cúi đầu đảnh lễ Thầy với lòng kính ngưỡng sâu sắc nhất.

Tôi đến với khóa tu “Nhà khoa học nắm tay nhà đạo học” – khóa tu 21 ngày – với nhiều niềm vui, lòng thầm mong có thể tiếp xúc được với hạnh phúc và khổ đau nơi chính mình. Là một nhà khoa học và cũng là người thực tập chánh niệm, tôi mong muốn học hỏi những phương pháp thực tập để có thể có mặt thực sự cho chính mình, cho gia đình, bè bạn, cho những học trò và các bạn đồng nghiệp của mình. Và trong khóa tu này, tôi đã nhận được quá nhiều so với những gì mình mơ ước.

Hơn 25 năm nghiên cứu về nguyên tử học, tôi đã công bố nhiều công trình nghiên cứu khoa học và chia sẻ những công trình đó trong rất nhiều cuộc hội thảo, nhưng tôi cảm thấy đó chỉ là một sự trình bày có tính kỹ thuật mà thôi. Tôi chỉ khéo léo ứng dụng những kỹ năng toán học để nghiên cứu một số tiến trình vận hành của nguyên tử thông qua các cuộc thử nghiệm. Tôi kiếm sống nhờ vào công việc đó. Với kinh nghiệm của mình, tôi đã rời Argentina để đến giảng dạy và nghiên cứu tại Đại học quốc gia Mexico. Nơi đây, tôi được thăng tiến trong công việc, nhờ đó đảm bảo được cho gia đình một cuộc sống khá sung túc. Điều này làm tôi cảm thấy tự hào về mình, nhưng đồng thời trong nội tâm tôi lại thấy mình không hạnh phúc, cô đơn, thiếu tình thương và nhiều hờn giận.

Trải qua tiến trình phân tích tâm lý trong một thời gian dài và nhờ thực tập chánh niệm trong những năm gần đây, tôi đã có thể nhận diện được trong chiều sâu tâm thức những hạt giống cô đơn, buồn tủi, sợ bị đối xử kỳ thị xuất phát từ nguồn gốc Do thái của mình. Đồng thời, trong tôi cũng có nhiều hạt giống lành như biết chăm lo cho gia đình, ham học hỏi, siêng năng, chịu khó trong công việc và tính tình vui vẻ. Tôi đã có thể xây dựng cho mình một mái ấm gia đình với nhiều thương yêu, hiểu biết và sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau. Hạnh phúc của hai vợ chồng tôi đã trở thành nguồn hạnh phúc của con cái, ông bà (cha mẹ của chúng tôi), anh chị em trong gia đình cũng như bạn bè đồng nghiệp.

Trong những năm qua, tôi đã dành nhiều thời gian và công sức để nghiên cứu về đặc tính lưỡng nguyên sóng – hạt cũng như sự tương tức (entanglement) giữa tính chất hạt và tính chất sóng của nguyên tử, từ đó tìm ra những ứng dụng trong lĩnh vực Quang Lượng tử (Quantum Optics) và Thông tin Lượng tử (Quantum Information). Tôi đã tiếp xúc được với sức mạnh và sự giản đơn của ngôn ngữ toán học, cũng như tìm thấy cái hay, cái đẹp của những cuộc thử nghiệm, khảo cứu. Nhưng tôi cũng đồng thời nhận ra rằng bản chất của nguyên tử không thể được mô tả hay diễn bày bằng những khái niệm đã có trước đây.

Tôi vô cùng hứng thú với những bài pháp thoại của Thầy trong suốt khóa tu 21 ngày, đặc biệt là những căn cứ về khoa học lượng tử mà Thầy sử dụng để so sánh, đối chiếu với giáo lý của đạo Bụt gây cho tôi rất nhiều cảm hứng. Lá thư “Tâm sự với nhà khoa học trẻ” của Thầy đã chạm đến nhiều điều trong tôi, và vì những điều này mà tôi đã tìm đến với pháp môn của Làng Mai. Tôi cảm thấy thất vọng với vật lý học, dường như nó chẳng giúp cho tôi tiếp xúc được với bất kỳ sự thật hay chân lý nào, cũng chẳng mang lại cho tôi một sự chỉ dẫn về mặt đạo đức trong nghề nghiệp cũng như trong cuộc sống. Giờ đây tôi đã tìm lại được niềm cảm hứng, say mê nghiên cứu của mình, tôi tìm thấy được những phương tiện, công cụ để xử lý khổ đau nơi tự thân, tiếp xúc với tình thương yêu và hạnh phúc đang có mặt trong mình và xung quanh mình nhờ vào sự thực tập Chánh niệm.

Khi tôi tiếp xúc được với những cảm xúc ở trong mình, tôi có thể chia sẻ điều đó và mở lòng để lắng nghe cảm xúc của những người bạn đồng nghiệp, cộng sự cũng như học trò của mình. Điều này cũng tác động đến khía cạnh đạo đức trong công tác nghiên cứu của tôi. Khoa học đã có những đóng góp quan trọng cho hạnh phúc của tất cả chúng ta, nhưng đồng thời nó cũng trở thành một công cụ quyền lực dẫn đến sự chia rẽ và khổ đau. Ở trường học, các lớp về khoa học thường là nơi có nhiều khổ đau và tủi nhục, nhiều hoang mang và tuyệt vọng. Mặc dù nhiều nhà khoa học đang hết lòng làm việc cùng với các giáo viên, các nhà sư phạm để tìm ra giải pháp cho tình trạng này nhưng vẫn còn đó nhiều khó khăn, thách thức. Tại Mexico, cách đây bảy năm, chúng tôi đã bắt đầu một chương trình giúp người trẻ phát triển các kỹ năng khoa học, dựa trên khả năng làm việc theo nhóm, cùng chia sẻ với nhau niềm vui cũng như những khó khăn trong nghiên cứu và học tập. Với một nhóm đồng nghiệp, chúng tôi đã đến được với hàng trăm trẻ em và giáo viên ở nông thôn cũng như thành thị. Chương trình Đạo đức học ứng dụng mà Làng Mai khởi xướng đã giúp cho chúng tôi có được một định hướng rõ ràng và những phương pháp thực tiễn để giải quyết những khó khăn và xây dựng cho mình những cộng đồng tu tập.

Tôi có cảm tưởng rằng những kiến thức chứa dựng trong các cuốn sách giáo khoa về khoa học mà chúng tôi đang sử dụng để nghiên cứu và giảng dạy, dù thực sự rất hữu ích và có giá trị nhưng chỉ là một phần cực kỳ nhỏ so với thế giới thực tại mà chúng tôi muốn khám phá. Một lần, tôi tình cờ bắt gặp một câu trong tạp chí Mindfulness Bell, đại ý là: những câu hỏi mở ra cho chúng ta một thế giới để tìm hiểu và khám phá, trong khi đó những câu trả lời dường như khép lại những thao thức tìm tòi, học hỏi trong ta (“questions open, answers close”). Kể từ đó, mỗi giờ giảng trên lớp, tôi đều đưa ra một câu hỏi mở cho các sinh viên của mình, những câu hỏi giản đơn nhưng lại chưa từng có câu trả lời, chẳng hạn như “khối vật chất là cái gì? (What is mass?) hay “điện tử là gì? (what is an electron?). Thông qua những câu hỏi mở này, tôi muốn giúp các em phát triển tất cả những khả năng cần thiết cho công việc nghiên cứu, mở rộng tầm hiểu biết, đồng thời giúp các em ý thức rằng có vô số những vấn đề tồn tại xung quanh mà ta phải tự tìm lấy câu trả lời cho chính mình vì không có một căn cứ hay chỉ dẫn nào trước đó để cho ta bám víu.

Cách đây một vài ngày, tôi có cơ hội chia sẻ với một nhóm các bạn thiền sinh trong khóa tu về một vài khái niệm khoa học. Tôi đã chia sẻ với các bạn một cách đơn giản, nhẹ nhàng. Chúng tôi cùng thở và lắng nghe nhau. Những giây phút đó thật là đẹp! Tôi cảm thấy mình là một nhà khoa học tỉnh thức, chánh niệm trong giây phút đó, thật là tuyệt vời!

Tôi muốn cảm ơn Thầy về những điều Thầy đã dạy cho chúng tôi trong khóa tu này. Cảm ơn Thầy đã mơ ước và xây dựng nên Tăng thân Làng Mai, để giờ đây hiến tặng cho tất cả mọi người đến tu học. Cảm ơn Thầy đã dành tâm sức xây dựng cầu nối giữa các nhà khoa học và nhà đạo học – những hành giả thực tập chánh niệm, nhờ có sự thực tập này mà cuộc đời của tôi mỗi ngày trở nên thú vị hơn bao giờ hết.

Chắp tay búp sen, mỉm một nụ cười, tôi xin cúi đầu cảm tạ.

Jorge Hirsch.

Thầy kính thương!
Trưa nay con không ngủ trưa, mà đi dạo chơi quanh tu viện. Con nhớ lại khi còn nhỏ con cũng hay trốn nhà đi chơi không ngủ trưa, và tự nhiên trong con đi lên ý định viết thư cho Thầy kể về kỷ niệm hồi thơ ấu.
Gia đình con ở miền quê của Chị Hai 5 tấn – tỉnh Thái Bình Thầy ạ! Nhà con thì đối diện với cánh đồng rộng bao la, đầu ngõ có hai bụi tre ở hai bên và thẳng ra là con đường mòn rộng đi ra những ruộng lúa. Thường ngày những buổi chiều hay có những người bạn nhỏ thả diều ở đó, nhưng đa số là con trai. Có những chú trâu, và bò gặm cỏ, nằm chơi và tối về thì có khi  có người dắt một chú trâu, có khi từng đàn thong thả về nhà. Ngày còn nhỏ con thích đi thả diều lắm, nhưng chỉ có những ngày hè thì mới có thời gian vì trường học xã con hai khối trung học và tiểu học học chung, khối tiểu học học buổi chiều, tới 5 giờ mới tan. Con về đến nhà trời đã gần tối. Còn về mùa hè thì ba giờ chiều, trời còn nắng chang chang, đã thấy xuất hiện một hai cánh diều và bóng chú bé kéo dây diều chạy dọc con đường đi thẳng ra nghĩa địa. Lúc đó con ở trong nhà mà háo hức muốn đi ra lắm, nhưng lúc nào cũng bị sự “kìm kẹp” gắt gao của bố mẹ và anh chị, con còn nhớ mẹ con hay nói:

– Trò đó là trò của con trai.

rồi:

– Con gái con đứa ai lại chạy rông ngoài đường.

Con phụng phịu:

– Tại sao con trai được chơi mà con không được chơi?

Mẹ bảo:

– Vì con gái mà chạy rông ngoài đường là con gái hư.

Con lý lẻ:
– Nhưng tụi con trai chơi mà! sao con không được đi?

Mẹ:
– Con trai không sợ đen nhưng con gái đen thì xấu, rồi lớn nên có mà ế chồng! Trời nắng đi về bệnh làm mẹ khổ.

Con cố gắng tìm cách để được đi chơi:

– Con không sợ đen mà lớn lên con cũng không muốn lấy chồng, thế thì không ế được. Với lại con đi chơi về sẽ không bị bệnh đâu. Bọn bạn con cũng đi nắng có ai bệnh đâu?

Mẹ hơi giận:
– Không được cãi lời mẹ nữa nghe chưa, mày mà đi chơi là về ăn đòn.

Nhưng khi đó trong con chỉ muốn đi thôi, không muốn ở nhà tẹo nào cả, buồn thiu à! con cũng vẫn không chịu những lý luận mà bố mẹ đưa ra, nên nếu hôm nào có bóng diều đi lên mà còn ở trong nhà thì ấm ức lắm và trốn đi.
Ngày đầu ra chạy theo các bạn mà không được thả diều gì hết vì con không có diều,( ngày đó diều là do các bạn tự làm bằng tre và nilon) mà mấy bạn kia không chịu cho mượn diều chỉ được chạy theo thôi nhưng cũng vui. Vừa về tới nhà gặp mẹ con, chưa kịp nói chi cả, con đã khoanh tay ngoan ngoãn: “Con xin lỗi mẹ, con trốn đi chơi một tí thôi, lần sau con không giám nữa ạ,” nên không bị mẹ mắng mà chỉ giận một chút thôi, nhưng giờ nghĩ lại thì con nghĩ chắc mẹ chỉ giả bộ giận thôi. Vì  những  ngày hôm sau cũng trốn đi được và con có làm một con diều bằng giấy học trò, xé từ vở ra, giây  làm bằng sợi chỉ nên diều bay thấp chứ không được cao. Có được diều riêng thì vui hơn, không còn phải chạy theo nữa vì chạy theo hoài cũng buồn lắm. Được cầm giây diều giật vui hơn, nhưng niềm vui đó cũng không được lâu vì các bạn hay thi diều ai bay cao hơn, rồi về nhà bị mẹ mắng nữa vì tội đi chơi nắng, xé vở… Sau này lớn hơn một chút, con cũng có được con diều mà ba tặng cho con (vì con được học sinh tiên tiến năm lớp 2 – lớp 1 con học kém mà chữ còn xấu nữa). Mỗi ngày con chờ cho khi trời bắt đầu hết nắng thì con mới được ra khỏi nhà, đi thả diều một chút là trời tối, mà chỉ được đi thả vào ngày Thứ bảy thôi. Vậy mà vui lắm, có khi diều bay cao rồi và gió không mạnh thì con cột giây vào một cái gì đó rồi chơi với các bạn. Hồi nhỏ có nhiều trò chơi vui lắm: trốn tìm, ô quan, nhảy dây, các trò chơi bằng những viên đá nhỏ… chơi hoài mà không chán, bây giờ thì con ít thấy các bạn nhỏ chơi. Con không nhớ khi nhỏ bọn con có suy nghĩ vui vẻ gì về việc bắt chuồn chuồn, nhưng đó là một thú vui của trẻ con, nhất là bắt được chú chuồn chuồn ớt màu đỏ, vì chú rất nhanh lẹ và khó mà bắt được chú. Bây giờ đi tu rồi, thay vì bắt chuồn chuồn thì con thích bắt tâm ý con và con thấy con cũng vẫn được thả diều thầy ạ! Nhưng cánh diều bây giờ là thân tâm con và giây diều là hơi thở, có nhiều khi những vọng  tưởng như gió tới liên tục làm cánh diều bị chao đi nhưng con biết nếu giây diều được nắm vững và khéo léo thì cánh diều vẫn bay cao.
Con còn có nhiều chuyện về tuổi thơ lắm Thầy ạ! nhưng con xin kể vậy thôi!

Vườn rau đã lên cao hơn và đại chúng đã được ăn rau thơm (rau răm, ngò, hẹ, húng), rau dớp cá, xà lách từ vườn. Chiều nay có một số quý Thầy và các sư chị của con ăn picnic tại vườn. Thầy Pháp Huy không ăn chiều nhưng cũng có mặt cho mọi người ở vườn.
Ngày hôm qua chủ nhật kết thúc khóa tu con thấy được niềm vui trên khuôn mặt của thiền sinh và của các anh chị em con. Khóa tu này con không tham dự thời khóa pháp thoại và pháp đàm được vì con được chơi với các em nhỏ. Nhưng sau khóa tu 2 ngày thôi thấy mọi người có nhiều thay đổi, ai cũng vui tươi hơn. Có 34 thiền sinh Tây phương tham dự và rất nhiều người mới, có một số thì có tham dự khóa tu của Thầy năm ngoái. Con thấy bất ngờ vì không nghĩ rằng ngày Lễ Phục Sinh mà có đông người Tây phương tới tu viện như vậy, họ vào quán và mua sách của Thầy cũng nhiều hơn những lần trước còn những câu hỏi của buổi vấn đáp hôm qua rất thực tế.

Ngày hôm nay làm biếng nhưng quý thầy và một vài sư chị con phụ tri khố dọn kho và bắt mấy chú tý, sau đó ăn chung ở ngoài chiếc cốc nhỏ mới được dựng trên cây rất vui Thầy ạ! con không ra ăn cùng được nhưng được nghe sư chị con kể lại. Bao giờ Thầy về thì hồ sen đã hoàn tất và từ cốc đó nhìn ra hồ chác là đẹp lắm!
con xin phép được dừng thư ở đây ạ! Con sẽ viết tiếp cho thầy.

Con của Thầy:  Bé ham chơi (Thư gửi từ Tu viện Mộc Lan – tháng 4/2012)

Mở cửa nhìn pháp thân

Ngày ngày vào trang nhà, nhìn cành hoa mận rồi mở cửa bằng động tác bấm vào dòng chữ “Thở vào là hoa”  lòng con như được thắp lên niềm vui:

“Mở cửa nhìn pháp thân
Đời mầu nhiệm không cùng
Lòng dặn lòng tỉnh thức
Dòng nước tâm trong ngần.”

Cái vòng xoay nối mạng trên góc màn hình xoay tít lúc nhanh lúc chậm, đôi mắt con như chờ đợi một điều gì dù con biết rất rõ đằng sau cánh cửa “Thở vào là hoa” sẽ có Sư Ông đang biểu hiện, có đôi bàn tay của một thầy nâng quả địa cầu cùng hình ảnh tăng thân Bụt dưới buổi hoàng hôn như trong bài kệ hô canh mà mỗi chiều chúng con thường được nghe:

“Vững thân ngồi dưới cội bồ đề
Ba nghiệp lắng rồi hết thị phi
Thu nhiếp thân tâm vào chánh niệm
Rõ soi diện mục thoát bờ mê.”

Ba ơi! Đây là một bài hát ru trong đời sống tu học của con. Trong đó con luôn nhận được niềm vui được ngồi yên như Bụt, như  Thầy… Niềm vui dần dà đã trở thành niềm tin yêu gần gũi khi con hiểu được con nhiều hơn, thương Ba, Mẹ, chị em và thương Bụt nhiều hơn.

Thông điệp con người

Ba biết không! Cứ mỗi lần được nhìn tăng thân Bụt ở rừng sồi Sơn Hạ là con lại thấy như thể chúng con đã từng cùng Thầy ngồi đó, nghe gió và tiếng chim hòa trong không gian yên lắng (Thầy con chọn những vị Bụt có dáng ngồi rất thẳng và diện mạo rất trẻ làm con liên tưởng đến khuông mặt trẻ tuổi của những sư em như  Nguyệt Nghiêm, Phương Nghiêm, Đôn Nghiêm, Phượng Nghiêm… )

Con gái của Bụt

Trên thảm lá thu, Bụt làm nhân chứng cho những chiếc lá reo vui trong nắng và gió rồi lá rụng xuống đầy lối đi và hòa vào lòng đất. Bụt vẫn ngồi đó đón bình minh lên và ngắm hoàng hôn xuống trong khí thái an lạc, nụ cười thanh thản và đôi mắt trong, trẻ trung, tươi tĩnh lạ thường! Hình ảnh đẹp đó đã dần dần đi vào lòng con, thay thế những tượng Bụt, Bồ Tát bằng đất cốt đã từng ngồi, nằm rải rác quanh sân nhà mình. Có vị khiếm khuyết chỗ này, có vị khiếm khuyết chỗ kia… Thật tình mới nhìn vào tăng thân bằng tượng Bụt con thấy bất an và không muốn đến gần. Nhưng rồi Thầy đã ngồi xuống bình yên trong khi tiếng chuông quen thuộc được Thầy thỉnh lên, con cũng đã ngồi yên lắng nghe tiếng chuông, tiếng gió, tiếng chim và tiếng nói sâu thẳm trong lòng mình sau những bước chân ý thức trên con đường quen thuộc. Khi mở mắt ra, con nhận ra một thông điệp mới từ vị Bụt trẻ đang ngồi bên cạnh mình: “thông điệp con người”.

Đồi Bụt – Xóm Thượng

Và cứ thế, sau những ngày Quán Niệm tại xóm Thượng, con lại được Thầy dẫn xuống rừng sồi, ngồi cùng Tăng thân Bụt, thấp thoáng bóng người, bước chân, tiếng lá, đôi khi là hình ảnh các em bé quanh quẩn chơi đùa bên những tượng Bụt… Những điều bình dị như tín hiệu gửi vào tàng thức con làm con nhớ lại những bước chân kinh hành, những lời hộ niệm quanh một vị Bụt, hay một quả chuông mới ra đời. Đôi mắt ngây thơ của con ngày bé thức giấc bởi tiếng kinh râm ran, tiếng kinh nghe như lời nguyện cầu bí ẩn buồn buồn mà con không hiểu hết. Con đã đứng nhìn cảnh ấy và tự hỏi “Vì sao có tượng Bụt, sao Bụt lại chỉ có trong chùa, trên bàn thờ, trước khi thành ông Bụt thì Bụt là ai, Bụt có phải là con người không?” Con đã đọc lui đọc tới chuyện cổ Phật giáo nhưng vẫn không thỏa mãn được những câu hỏi trẻ con của mình. Vậy mà giờ đây, khi những hình ảnh, âm thanh lưu lại trong tàng thức con qua bao năm tháng bộn bề bên cuộc đời đã nhờ Thầy tạo dựng một khung cảnh tương đồng cùng ý thức, giúp con gạt đi những đối tượng vẩn vơ để con được thấy và gặp lại Bụt thật đẹp, thật hiền và thân quen. Con bắt gặp nụ cười tươi nguyên của con ngày trước, nó tháo tung những khúc mắc của một tuổi thơ huyền bí. Con gặp lại nụ cười của Bụt trong nụ cười của con và sư anh, sư chị, sư em sống quanh con. Con thường ra vườn Bụt xóm Mới ngắm nụ cười bình an của Bụt. Nét mặt thanh thản ấy, ánh mắt bình an ấy lôi cuốn sự  khám phá kho tàng tu học ở Làng, ở Thầy, ở Ba Mẹ và mọi người sống chung quanh con.

Mỗi lần vào thiền đường, nhìn Bụt ngồi đó, mỉm cười, những bài thiền hướng dẫn, những lời kinh đã được Thầy con Việt hóa rất  dễ hiểu và gần gũi trong đời sống tu học như một cuốn sách giáo khoa mà con học hoài không chán. Cho nên ngày ngày con vẫn thích thú được cắp sách đến trường khi tham dự vào thời khóa của Đại chúng.  Cuốn sách học vần, trong đó Thầy đã tạc tượng và an vị nhiều vị Bụt và Bồ Tát trong hai thời công phu, trong những lời chúc tán, Dâng Hương, Lạy Bụt… mà mỗi lần được nghe, được học con đều thấy vui và cần thiết. Và cũng ở đó, lần đầu tiên con tiếp xúc được Bụt là đất, đất là Bụt cùng quá trình đúc chuông tượng bằng đồng.

Nhớ những ngày còn bé, con thường theo Ba giúp Ba những việc vặt. Con thật ngạc nhiên khi một thầy chùa, hay một Phật tử đến trao cho chú của con tấm hình Bụt. Chú cầm tấm hình qua gặp Ba và chú Út. Ba anh em ngồi chụm đầu vào nhau bàn tán kế hoạch làm ra một tượng Bụt như mẫu đề nghị. Có hôm có cả các ôn, các bác, các chú trẻ, thông minh cũng cùng tham gia. Hoạt động ở làng đúc đã làm con thấy dần dần văn hóa của Làng Mai khi Thầy cứ ngày ngày nhắc nhở việc xây dựng tình huynh đệ trong đời sống hằng ngày. Con thấy lại những hình ảnh thân quen của làng đúc ngay trong  đời sống hiện đại này. Từ việc tổ chức một ngày giỗ Tổ, tổ chức một khóa tu, một buổi đi chơi, hay lễ hội ngày Tết… Tất cả đều quen thuộc với hình ảnh cả nhà quây quần kể chuyện cho nhau nghe, những sáng kiến mới của Ba, của chú, của anh em họ hàng đều làm cho không khí gia đình thêm ấm áp. Có hôm chú Út phải mày mò ôn lại chữ Hán và dịch lấy ý một đoạn kinh được khắc sau lưng một vị Bụt cho cả nhà hiểu, còn Ba và chú tính toán cách tra đồng, làm khuông và rót đồng sao cho thành công. Công việc của chúng con là cùng nhau đạp đất. Những tảng đất sét kho to đùng từ ruộng, từ biền được chở về lù lù quanh sân nhà. Chúng con đập nhỏ ra, dội nước vào và dùng chân trần cùng nhau đạp cho nhuyễn, và gọi đó là trò chơi “đua xe tại chỗ”. Những cái chân to nhỏ thi nhau chạy lúc nhanh, lúc chậm theo tín hiệu: “đèn xanh: chạy nhanh”,  “đèn vàng: chạy chậm” và “đèn đỏ: dừng lại”. Khi đất đã nhuyễn thì từ đất đó làm ra dáng hình Bụt như mẫu. Đứa này bê một miếng đất vá vào chỗ lõm, đứa khác lấy bớt đất ở chỗ dư… Dáng hình Bụt từ từ biểu hiện từ đất cát. Bụt ngồi dưới nắng cho cứng lại, còn chúng con ngày ngày vẫn ra thăm Bụt, chơi với Bụt  và sửa lại dáng hình Bụt cho đẹp, vạt áo cho mềm, bàn tay cho thật…  Khó nhất là làm diện Bụt, đôi mắt cho có thần, cái miệng cho uy nghiêm.v.v… Bụt hình thành như vậy đó. Bao nhiêu năm tháng nhìn Bụt, làm ra những tượng Bụt theo mẫu con vẫn chưa trả lời được những câu hỏi trong mình và chưa bao giờ thấy một tượng Bụt giống con người như hôm nay.

Có lẽ tàng thức con đã quen định nghĩa Bụt có một khuông diện trang nghiêm, uy nghi mà con người không có được. Bụt giống một ông thần có quyền phép nhiều hơn là một con người bằng xương bằng thịt có thương yêu và khổ đau… Cái định nghĩ đó làm con cứng đơ ra khi tượng Bụt bắt đầu hình thành và hoàn tất. Để rồi chia tay Bụt cùng tiếng hộ niệm, cùng lời khấn vái và đến khi gặp lại Ngài trong chùa cùng hương khói thì con với Bụt như là hai con người hoàn toàn xa lạ. Dù đôi lúc Ba con kể rằng: Đây là tượng Bụt do ông Nội con, ông Cố con, hay chú con đã đúc vào tháng này… năm nọ… Lời kể chỉ còn đọng lại dấu ấn của thời gian cùng niềm tự hào mà không mang hương vị cuộc sống. Cho nên con nhớ đó rồi quên ngay vì thấy chẳng liên hệ gì tới đời sống hiện tại của mình. Đôi lúc ý thức con cũng chạm được một chút vào niềm vui cỏn con khi nhớ lại hình ảnh một cục đất trở thành một vị Bụt, nhưng rồi khi nhìn khói hương nghi ngút, khấn vái, lau chùi thì lại thấy Bụt sao mà xa cách quá!!!

Thế mà hôm nay nhờ đi tu, gặp tăng thân, có pháp môn  dưới sự dẫn dắt của Thầy, nhất là trong những tháng ngày quán chiếu về Đất Mẹ là một vị Bồ Tát thì tình thương của con như sống lại, con được trở về khu vườn tuổi thơ của mình với những bản thiện ban đầu, không bon chen, toan tính, so đo nhiều … Con yêu tuổi thơ, dù thuở đó nhà mình khó khăn nhưng con có được tình thương của Ba, Mẹ, Ông Bà, chòm xóm…  Bao nhiêu năm đi học, đi làm con vẫn cố gắng hết sức để giữ gìn tình yêu thương, nhưng con thấy như thể mình không bao giờ chạm tới được.

Bụt là một con người

Vậy mà những ngày tháng gần đây ở Làng, trong những lúc quanh quẩn bên Bụt, dạo quanh sân chùa, ngồi trong thiền đường… Con nhận ra con bắt đầu truyền thông được với Bụt, lúc xa lúc gần, lúc quen lúc lạ, lúc nhớ lúc quên, và cả lúc vui lúc buồn nữa… Và con nhận ra rõ ràng Bụt là một con người, không còn nghi ngờ gì nữa. Con khóc.

Thật ra, lần đầu tiên chấp nhận Bụt là một con người con thấy rất khó, con thấy con lo sợ như thể mình đang làm một điều gì sai quấy mà chính bản thân con, và ý thức hệ trong con chống đối, trả đũa, xúi giục không yểm trợ hành động này. Nhưng rồi nhờ có Thầy động viên, khai sáng và dẫn dắt cùng bước chân thiền hành đã khích lệ con mạnh dạn bước qua sự chọn lựa trong tâm thức và chấp nhận Bụt là một con người thật thụ.

Lạ thay khi chấp nhận được điều này thì con thấy con dễ thiết lập truyền thông với con, với các sư mẹ, sư chị và sư em con hơn. Khi tụng và chúc tán Bồ tát Thanh Lượng Đại Địa thì con như tiếp thêm năng lượng từ học đường, được thừa hưởng những khám phá bí ẩn của tiến trình khoa học trên con đường sáng đẹp này. Con như được tiếp thêm năng lượng để tháo tung cái ngại ngùng để Bụt thật sự trở về gần gũi bên con, thân quen và an lành.

Nhờ vậy con nhận ra Bụt là ý niệm an lành có trong vầng trăng sáng, trong bông hoa tươi mát, trong thế ngồi vững chãi, trong bước chân bình an… Bụt không còn là hình dáng đó mà Bụt là sự sống nhiệm mầu tương tức giữa con và vạn hữu… mà Bụt cũng là Tăng thân nữa đó Ba. Bởi bước chân của một mình con sẽ không bao giờ chỉ là bình an không thôi, những khi bước chân con bất an thì sẽ có sư anh, sư chị, sư em khác còn giữ được bước chân bình an của Bụt, dáng ngồi, giọng nói, tuệ giác, hay niềm vui  của Bụt. Và con rất trân quý điều đó Ba à!

Hôm nay Bụt đã tung cánh bay vào không gian thênh thang phải không Ba Mẹ? Bởi tăng thân đã có mặt khắp nơi, đã có trong trường học, nhà tù, vườn rau rồi… Bụt đã hóa trăm ngàn hóa thân rồi mà con không nhận ra đó thôi. Khi con nhận ra được điều này thì con không còn lo sợ nhiều nữa. Con đã mĩm cười như những ngày còn bé con thấy Bụt bay trên chiếc xích và ròng rọc mà chú làm xà lan để di chuyển Bụt. Con sẽ không còn buồn khi phải chia tay với Bụt, khi thấy Bụt được nâng lên trên không trung rồi đặt lên xe và Bụt sẽ ngồi mãi trên bàn thờ. Giờ đây Bụt của con đã ở ngoài bãi cỏ, trên núi cao, trong công sở, ngoài nhà ga… Bụt đã di chuyển trên xà lan chánh niệm làm thành hệ quy chiếu thiết thực cho Bụt và cho chúng con được đi cùng nhau. Chiếc xà lan này không cần sức của hàng chục thanh niên lực lưỡng của làng mới nhất nổi một tượng Bụt bằng đồng lớn (khi mọi người thường nghĩ: tượng Bụt càng lớn càng gần với con người). Xà lan hôm nay con cải tiến bằng hơi thở ý thức và  bước chân chánh niệm để di chuyển một vị Bụt nhỏ nhưng biết nói, biết cười như một người bạn.

Điểm gặp Bụt

Mấy hôm học Quán Sở Duyên Duyên Luận, Thầy đã khai mở cho con bằng những kiến thức phổ thông về hình học không gian như: “Điểm là sự gặp nhau của hai đường và đường là sự di chuyển của một điểm”.  Thật là rõ ràng phải không Ba khi họ hàng nhà mình đã áp dụng định lý này để di chuyển không biết bao nhiêu là chuông, là tượng đi khắp nơi. Con vui là vì con cũng đang áp dụng nó để cẩn trọng di chuyển một vị Bụt đang tượng hình trên một đường là bước chân ý thức và một đường là hơi thở ý thức để rồi điểm gặp Bụt là điểm ý thức của hai đường này khi gặp nhau.

Ba thấy không, con cũng đang áp dụng công nghệ hiện đại của kỷ nguyên mới vào sự nghiệp của Tổ đó Ba à! Rất là khoa học Ba hí? Mẹ và mọi người thường nói Ba là người chịu khó, thông minh và có óc sáng tạo… Con thấy hình như con cũng được Ba cho một ít để áp dụng vào công nghệ tu cho vui thì phải. Con rất biết ơn Ba Mẹ vì được làm con của Ba Mẹ và được thừa hưởng những hạt giống lành từ Ba Mẹ, ông bà và tổ tiên. Đi tu là con có cơ hội vui xới và gieo trồng cho khu vườn tâm linh của nhà mình xanh tốt phải không Ba?

Công nghệ đúc tượng hiện đại

Mấy hôm trước, con gọi điện về nhà và Ba khoe: nhà chú con đang áp dụng công nghệ sạch cho công nghệ đúc chuông, tượng bằng đồng. Tự nhiên con cảm thấy vui vui vì con cũng đang đi trên tiến trình đó, tiến trình bảo vệ môi sinh và bảo vệ con người sạch đẹp. Ở Làng đang sản xuất ra những ông Bụt con, và tăng thân là một ông Bụt lớn… mà theo con nghĩ đây một công nghệ đúc tượng hiện đại nhất mà con của Ba đang tham gia, ông Nội con chắc sẽ vui lắm Ba nhỉ?

Ngày trước, mỗi lần lật cuốn album lưu những hình ảnh ông Nội con đi ngược về xuôi, vào Nam ra Bắc đúc chuông tượng trong những ngày dưới bom đạn, con thấy Ông không thực tế tí nào. Nhưng khi đọc nhật ký của Thầy con, con mới hiểu trong cảnh tan thương của đất nước, người dân lành cần một nơi nương tựa, đó là mảnh đất tâm linh. Chỉ cần nghe được tiếng chuông chùa, tiếng tụng kinh, chỉ cần nhìn thấy sự bình an của Bụt là thấy mình được chở che, được hiểu, được thương…

Và thời nay, chúng con cũng vậy, cũng cần một nơi nương tựa khi thế giới tràn ngập thông tin không lành mạnh và khổ đau. Ánh mắt nghiêm định và sự sống đầy quyết tâm của Ông đã giúp con đi qua những chặng đường tu khó khăn. Để mỗi khi hát bài “Bong, Bong tôi là chuông đại hồng…” thì con thật sự xúc động khi nghĩ mình là một quả chuông mà tổ tiên huyết thống và tâm linh đã hết lòng hun đúc, một quả chuông sống có âm thanh vơi nhẹ niềm thương đau.

Con cảm ơn Ông Bà, Ba Mẹ và cả nhà thật nhiều. Con kính gửi về nhà sự bình an của tăng thân.
Con của Ba Mẹ
Một Mùa An Cư 2011-2012 thật ấn tượng!

Chị Lớn kính thương!

Lâu lắm rồi em không viết thư thăm chị. Em đi tu cứ ngỡ là sẽ có nhiều thời gian hơn để chơi với mình và tập có mặt cho cả nhà. Nhưng thực tế cuộc sống không như em nghĩ. Ở Làng nhu cầu khóa tu càng ngày càng nhiều. Thầy em nói: “Thật khó mà từ chối không tham dự khóa tu khi nhiều người đang chờ đợi, mong muốn được Thầy và Tăng thân tới hướng dẫn”. Năm nay kỷ niệm Làng Mai được 30 tuổi, Thầy và đại chúng ăn mừng bằng cách có thêm khóa tu để mọi người có cơ hội được cùng thực tập với Tăng thân. Lịch trình khóa tu chi chít nên sư ba, sư mẹ, sư anh, sư chị sư em phải xúm nhau vào cùng lo thôi. Cũng giống như những ngày còn bé, em nhớ em là đứa lười làm việc nhà nên chị đảm đương phần nấu ăn, dọn dẹp, giặt rửa hết. Công việc của em là kéo nước đầy các bể cho chị có nước nấu ăn, giặt rửa… Sáng nào chị giặt áo quần thì em tranh thủ nhen lò than đá trước để giặt xong thì chị khỏi phải nhen và chị có lửa đỏ để nấu cơm. Trong khi đó em đi xuống chợ mua thức ăn về cho chị nấu. Chị nấu cơm, canh, em lặt rau và dọn bàn…

Giặt áo cho mẹ

Vậy đó, mình đã cùng nhau làm việc nhà vui biết mấy chị Lớn ha? Thế mà lớn lên một chút em cứ tránh né những công việc nhà để đi học, đến trường, hay đi chơi với bạn bè… Em hay mặt nặng mày nhẹ, so đo tính toán với chị… Giờ đây khi cùng sư chị, sư em nấu cơm, rửa dọn bình an trong từng bước chân từ nhà bếp ra mái hiên, rồi từ mái hiên vào lại nhà ăn, em thấy mình thiệt là dại. Em đã đánh mất sự có mặt của em với gia đình bắt đầu từ khi nào hả chị? Em nhớ trước đó em cũng rất vui khi ngồi nhen lò cho chị nấu cơm hay kéo nước cho chị giặt áo quần mà?

Thế đó, chị em mình không thể nào hiểu nổi chuyện gì đã xảy ra làm em cứ bận rộn với bài vở, học hành, bạn bè… và chị cũng vậy! Khi em bắt đầu lớn, em chỉ ham chăm lo cho cái thích của mình, tương lai, sự nghiệp của mình… Em vùi đầu vào học. Cái thế giới bên ngoài đã hấp dẫn em qua những trang sách, những thành tựu của khoa học, những định đề… và em quên… rằng chị em mình đã có một tuổi thơ thật đẹp tuy gia đình mình thì chật vật.

Để hôm nay khi ngồi gấp lại từng cái áo, cái quần em thấy lại những tháng ngày còn bé. Mỗi lúc chị giặt áo quần buổi sáng thì em được chỉ định lấy áo quần vào gấp và đặt vào tủ cho ba mẹ và cả nhà. Việc chẳng có gì mà sao cứ mỗi lần đi học về thấy một đống quần áo trên giường là em không vui tí nào. May mà đi tu, em được Thầy hướng dẫn cách có mặt cho mình và người thương. Em thấy thật vui khi thấy áo quần được phơi dưới nắng khô ráo và thơm hương nắng. Để rồi khi xếp lại bộ đồ nâu em lại thấy bàn tay em như chạm vào đất và cả ánh nắng mặt trời. Em đã làm lại việc đó bằng niềm vui có mặt với chị.

Chị Lớn biết không? Hôm qua Thầy chia sẻ pháp thoại đề tài “Tam thời tương tức”. Rằng: “Hiện tại làm nên tương lai và quá khứ” làm em rất hạnh phúc và có cảm hứng để sáng nay làm biếng em ngồi xuống viết lá thư này cho chị. Bài pháp thoại đã cho em có cơ hội gặp lại chị trong đời sống tu học của em. Em sẽ làm một tương lai đẹp bằng hiện tại và quá khứ đẹp của em. Và tối hôm qua, khi sư cô Y chỉ sư của em trở về sau khóa tu từ nước Anh thì em có cơ hội được học hô canh. Môn học mà em nghĩ em khó lòng theo kịp sư chị, sư em. Vậy mà chị đã có mặt cho em suốt một thời gian dài. Em biết chị hát rất hay, giọng hát của chị làm chị em trong gia đình Phật tử thích nghe và hay đề nghị chị tham gia văn nghệ làng, chùa, trường, lớp… Em thì với định kiến: “Xướng ca vô loài” mà không biết em lượm ở đâu, nhưng cứ mỗi lần chị hát là em không vui. Em thường ngăn cản chị đến những buổi sinh hoạt ấy bằng cách nỉ nài thêm việc nhà cho chị. Nhưng lúc nào chị cũng là cô Tấm siêng năng, luôn luôn hoàn tất chuyện bếp núc, nhà cửa gọn gàng trước khi xin ba mẹ đi tập hát, tập múa. Ba mẹ cho chị đi với điều kiện em sẽ cùng đi với chị để nhắc chị về nếu chị quên… Em đã từng không vui và tỏ thái độ bất kính  với chị mỗi khi em làm việc này. Em cũng không biết là hậu quả đó em phải gánh chịu. Đó có phải là nghiệp không hả chị.

Bé tập quét sân

Vào chùa em phải học hát thiền ca, xướng tán. Em đã cố gắng nhiều lần nhưng không thành công. Cho dù em ép uổng em: “Người tu mà không biết tụng kinh thì làm sao gieo hạt giống bằng kinh văn?” Trong khi những bài kinh văn trong Nhật tụng thiền môn đã cứu em qua bao phen khó khăn trong đời sống hàng ngày. Vậy mà từ khi em khởi lên niềm cảm thông cùng chị, và em nhủ thầm em sẽ nghe bằng lỗ tai âm nhạc và giọng hát hết lòng của chị cùng cái tâm không phán xét mà Thầy chỉ bày. Em mượn niềm đam mê và yêu thích của chị để hát, để tụng những bài sám Việt văn mà em rất thích. Và em đã thấy chị có mặt cho em. Hôm qua, khi Y chỉ sư của em nói em thử hô canh chiều bằng tiếng Anh thì em đã cùng chị làm rồi đó.

Chị Lớn ơi, em cảm ơn chị vì tất cả những gì chị đã sống, đã có mặt cho cả nhà và cho em. Bây giờ chị đã có gia đình, có các cháu. Em tin rằng các cháu sẽ thừa hưởng sự đảm đang của chị và tình thương của chị trong ngôi nhà nhỏ. Không gì hơn, em xin gởi về anh chị và các cháu lòng biết ơn và sự bình an.

Tặng chị bài thơ từ cảm hứng uống trà mỗi sáng cho ba và xếp áo quần vui cùng chị.

NẮNG QUÊ HƯƠNG

Nắng về thơm túi áo

Mẹ giũ giặt ngày nào

Ba uống từng giọt nắng

Trong chén trà sớm mai

Đi về cùng với nắng

Qua mấy buổi dông dài

Nắng khắc hình bia đá

Ân nghĩa nắng đầy vơi

Cảm ơn nắng giữa đời

Nuôi lớn em và tôi

Chắt chiu tình dịu ngọt

Nắng trải dài muôn nơi

Bắt gặp từng hạt nắng

Tay nâng nắng yêu thương

Nắng hóa thành giọt nước

Cùng chảy về biển khơi

Em gái của chị

Bé Nhỏ

Xóm Mới ngày 07.04.2012

Khóa tu mùa Xuân này, Thầy và quý sư cha sư mẹ đi khóa tu ở Anh. Con tin rằng ở đó mọi người rất là hạnh phúc. Con nhớ hôm tiễn Thầy ở sân bay, Thầy xoa đầu chúng con và dặn: “Ở nhà ngoan. Khi nào Thầy về, Thầy trò mình sẽ đi bẻ măng”. Chúng con cười tươi và “Dạ” thật to.

Thưa Thầy, đại chúng ở nhà ngoan và hạnh phúc lắm. Bây giờ là mùa xuân, các loại hoa thi nhau nở, hoa mận trắng, hoa cúc dại, hoa bồ công anh, hoa phù thủy, hoa thủy tiên, hoa tuylip và nhiều nhiều loại nữa mà con không biết tên. Mỗi loại mỗi màu, mỗi sắc, mỗi hương khác nhau Thầy ạ. Khi đi thiền hành hay dạo chơi con rất thích nhìn xuống mặt đất. Hoa nở sẵn trên mỗi bước chân của con. Chim mùa xuân thì líu lo cả ngày. Con chưa đến nước Cực Lạc của Bụt A Di Đà nhưng con nghĩ Làng Mai con đẹp hơn cả Tịnh Độ. Có lúc con cứ đứng trước hàng cây mận mà thắc mắc không biết hoa ở đâu mà tuôn ra chi chít ở trên cây. Vì mùa đông nhìn cây cối trơ trọi không dính một cái lá, cứ như mấy cây củi khô. Vậy mà mùa Xuân cả cây được phủ lên một chiếc áo choàng bằng hoa trắng muốt. Con đứng ngẩn ngơ nhìn một thế giới đầy màu sắc tràn ngập trong mắt con và rồi trầm trồ thốt lên: “Ôi! Mầu nhiệm quá! Đẹp quá!”. Đúng là hoa đã núp sẵn trong thân suốt mùa đông chỉ cần chờ thời gian, chờ hơi ấm, chờ gió, chờ nắng của mùa xuân để biểu hiện. Tiếp xúc với hoa cả ngày nên con thấy quý thầy, quý sư cô và các bạn thiền sinh ai cũng tươi mát. Và con cũng tự nở hoa bằng những nụ cười, niềm vui.

Thầy và đại chúng lớn đi vắng để lại cho Xóm Mới con những sư mẹ rất là baby và dễ thương. Thời khóa rất nhẹ nhàng và ngày nào cũng là một ngày vui. Tận hưởng mùa xuân, chị em con hay rủ nhau đi dạo, ngắm những cánh đồng xanh rì, những rừng mận dại hay đi ép những bông hoa, chiếc lá quanh vườn. Con thấy cuộc sống nơi đây thanh bình quá!

Mỗi tuần là một khóa tu, khách đến vào ngày thứ sáu. Tuần rồi, ngày quán niệm ở Xóm Mới cả đại chúng được ăn cơm quá đường ngoài đồi mận. Con hạnh phúc lắm. Con nhớ tới ngày xưa thời của Bụt, các vị khất sĩ sau khi khất thực xong thì lặng lẽ vô rừng mỗi người một gốc cây thọ thực. Và đang ngồi ở đồi mận – với thật nhiều bông hoa trên cỏ xanh – dùng cơm trong im lặng với đại chúng, con có cảm giác như Bụt đang hiện tiền. Vị Bụt ngay trong hiện tại giữa mùa Xuân. Sau giờ thiền hành buổi sáng, đại chúng còn được chơi hội hoa mai, tận hưởng thiên nhiên cùng trà tiên và bánh Chocolate. Con ý thức đó là những giây phút sung sướng nhất trong lịch sử đời mình. Con thở thật sâu và gởi lời cám ơn tới Đất Mẹ đã dành tặng cho chúng con những món quà thiên nhiên tuyệt vời.

Con rất xúc động khi các bạn thiền sinh chia sẻ về những khó khăn của mình hay là nói lời cám ơn quý sư cô vì sự có mặt tươi mát, bình an, cám ơn vì thức ăn ngon, cám ơn sự có mặt của Làng Mai cho cuộc đời. Con tự nhắn nhủ mình phải thực tập cho vui và hạnh phúc để mỗi khi các bạn tới đây, các bạn luôn tìm thấy nụ cười và sự an lành. Mỗi ngày là một cơ hội cho con tận hưởng sự có mặt của mọi người xung quanh, của hoa lá, chim muông. Mỗi bước chân, mỗi hơi thở là cơ hội cho con tận hưởng sự có mặt của mình. Hôm nay, khi tụng kinh “Hiện pháp lạc trú” con được nuôi dưỡng bởi những lời kinh rất giản dị, trong sáng mà thật ý nghĩa:

“Nay con nghe lời đức Bổn Sư

Buông bỏ ưu sầu, lo lắng

Trở về an trú nơi hiện pháp

Học nhận diện

Những điều kiện hạnh phúc

Đang có mặt trong con

Và có mặt quanh con

Con được nghe tiếng chim hót

Và tiếng thông reo

Con nhìn thấy núi xanh

Thấy mây bạc trăng vàng

Tịnh Độ đang có mặt

Trong giây phút hiện tiền

Con có thể thích ý rong chơi

Hàng ngày trong cõi Bụt

Mỗi hơi thở mỗi bước chân chánh niệm

Đưa con về Tịnh Độ

Và làm biểu hiện

Những mầu nhiệm Pháp thân…”

Con biết Thầy và Tăng thân đang ở Anh nhưng cũng có mặt ở đây cho chúng con. Chúng con ở nhà cũng thực tập vui và tận hưởng mùa Xuân cho Thầy. Khi nào Thầy về nhất định con sẽ có rất nhiều chuyện vui để kể cho Thầy và sư cô nghe! Con xin tạm dừng ở đây!

Sư bé: Đôn Nghiêm

Xóm Mới,  23 tháng 12 năm 2011

Kính bạch Thầy!

Con muốn được chia sẻ với Thầy những kinh nghiệm của con về 7 ngày thực tập Im lặng hùng tráng. Con viết lá thư này với rất nhiều niềm kính thương và cảm xúc. Con chưa bao giờ nghĩ là mình sẽ thực tập Im lặng hùng tráng cả nhưng trong một dịp chia sẻ với sư cô Định Nghiêm (người mà con rất thương quý ) đã cho con nhiều cảm hứng để thực tập

Con đã từng thực tập Im lặng hùng tráng một ngày trong khóa tu mùa đông, nhưng lúc đó con cảm thấy rất muốn nói chuyện và còn có những lộn xộn trong con và chung quanh con. Cho đến một ngày sinh hoạt tại Làng dành cho chúng cư sĩ cách đây 3 tuần, chúng con đã được xem một đĩa DVD câu hỏi – trả lời, trong đó, Thầy khuyên một thanh niên nên thực tập Im lặng hùng tráng trong 7 ngày. Ngay khi trở về Xóm Mới, con đã xin phép Y chỉ sư của con cho con thực tập điều này và ngay ngày hôm sau, con bắt đầu mang một mẫu giấy nhỏ trên áo “Le Noble Silence” để ra hiệu rằng con đang muốn thực tập im lặng… Ngay lập tức, con cảm thấy có một sự yểm trợ rất nhiều từ đại chúng, cũng như sự tôn trọng từ quý sư cô. Một người bạn cư sĩ giấu tên còn ân cần tặng cho con một quyển sổ nhỏ với mấy chữ “Nhật ký cho những ngày Im lặng hùng tráng” trên bìa làm con rất biết ơn. Con đã sử dụng quyển sổ này để ghi lại một vài câu cần thiết và nhất là để ghi lại những gì xảy ra hàng ngày.

Ngay sau đó, con cảm nhận được một sự yên tĩnh và một không gian mở ra. Con đã không đối đáp liền lập tức hay thấy phải đưa ra một ý kiến nào. Thật thú vị khi vẫn có mặt trong những cuộc trao đổi và trong giao tiếp hàng ngày bằng một sự quán sát những gì đang xảy ra mà không can thiệp vào đó. Con rất thích trả lời một câu hỏi bằng một nụ cười hơn là trả lời ngay. Mặc dù im lặng, nhưng con luôn có mặt và “lắng nghe”. Con nhận ra rằng con có một năng lượng rất mạnh của sự hướng đạo (leadership) và năng lượng này có thể làm những người khác e sợ.

Thế nhưng, thú vị và phong phú nhất, mặc dù đôi khi làm con rất hoang mang, đó là sự xuất hiện rất kinh khủng của những cơn phiền giận, dù con biết những hạt giống này không phải bị tưới tẩm bởi những nguyên nhân bên ngoài. Tất cả mọi người, ai cũng quá dễ thương với con! Tất nhiên là con cũng đã chăm sóc những cảm xúc của mình bằng việc đi thiền hành và hơi thở chánh niệm. Nó có dịu đi nhưng rồi lại quay trở lại. Đó là đứa bé đang khóc và đã khóc rất nhiều. Vì thế, con đã thực tập ăn với em bé trong con, con dẫn nó đi ngắm những bông hồng đang nở can trường trong mùa đông. Điều này đã cho con một không gian rộng lớn hơn, giúp con thực tập pháp môn thiền lạy mầu nhiệm một cách sâu sắc, được hướng dẫn bởi sư cô Chân Không. Trong những buổi thiền lạy, con đã thường xuyên trở về tiếp xúc với những dòng sinh mạng trong con. Thế nhưng, vào một buổi tối, những biểu hiện khác nhau của sự sống đã xuất hiện trong con một cách rất rõ ràng, với những sắp đặt khác nhau của 4 yếu tố, với mọi biểu hiện đồng nhất, quý giá cho một kế hoạch thông minh, rộng lớn và đầy tình thương.

Khi đi ra khỏi thiền đường, con bước chầm chậm nhẹ nhàng đến hồ sen. Trăng tròn đầy và phản chiếu rõ ràng trên mặt hồ tĩnh lặng. Con ném một hòn đá xuống nước, mặt trăng biến mất sau đó lại xuất hiện trở lại khi những làn sóng tỏa rộng ra. Con hiểu rằng mình cần phải rất yên tĩnh để có thể phản chiếu được thực tại mà vẫn tôn trọng bản chất thật của nó, vẻ đẹp thật sự của nó. Con cảm nhận được rất rõ ràng sự liên hệ của con và sự có mặt của những người dẫn đường cho con:

Những đợt sóng của cuộc sống cứ cuộn lên rồi lại hòa nhập trở lại vào cái Toàn thể rộng lớn. Những đợt sóng đó luôn ở khắp nơi chung quanh con. Con là một thành phần trong đó. Con nhận ra những biểu hiện khác trong mỗi cái cây, mỗi ngọn cỏ, mỗi hòn sỏi và mỗi ngôi sao. Cái cảm giác biết ơn và tương tức cứ ngập tràn trong con.

Ngày hôm sau, một sự bùng nổ mới không nguyên nhân lại biểu hiện trong con, rồi lại tan đi trong bữa ăn ngoài trời trên những bậc thềm ở tháp chuông lớn. Đời sống tan hòa vào nhau, những miếng bông cải xanh đã giúp nuôi dưỡng thân thể con lành mạnh để tiếp tục những công việc to tát hơn. Con hiểu, hay đúng hơn là con cảm nhận được trong những tế bào cơ thể con (vì bằng tâm thức con đã biết rồi) là cha mẹ con đã tưới tẩm những hạt giống buồn phiền và giận dữ trong con, trong khi hạt giống kiên nhẫn và lắng nghe lại không nhiều. Điều này cũng bình thường thôi, vì họ đã nhận được một sự tưới tẩm xấu có chọn lọc như vậy. Sau đó, con cũng đã không thường xuyên tưới tẩm những hạt giống tốt. Dù sao, chưa quá muộn, cha mẹ con vẫn còn sống để làm những điều đó.

Vào ngày Im lặng hùng tráng thứ 7, một câu chuyện cổ tích thời thơ ấu bỗng nhiên hiện lên trong đầu con. Đó là câu chuyện về một cô bé mà ai ai cũng yêu quý, vì từ mỗi lời mà em nói ra, những hạt ngọc châu quý giá cũng được tuôn theo. Một ngày nọ, cô bé bị một bà phù thủy phù phép và tất cả mọi người đều xa lánh em bởi vì lúc đó từ miệng em, cóc nhái và rắn rít cứ nhảy ra. Con không còn nhớ được kết thúc của câu chuyện nhưng con thấy rằng con quyết tâm dùng lời nói của mình để rải ra một cách có ý thức những hạt ngọc trai, kim cương và hiến tặng những trang sức quý giá đó tùy theo nhu cầu của người nhận chúng (Con tin là con đã phần nào thành công từ những ngày cuối Im lặng hùng tráng, con đã đến chơi với nhiều người, đem đến cho họ nụ cười hay làm cho họ khóc với những cảm xúc tích cực)

Buổi sáng của ngày Im lặng hùng tráng cuối, một sự bực dọc khác xảy đến. Con đã ngồi thiền và quán chiếu về sự giận dữ và sự vướng mắc. Con thấy rằng con bị ức chế vì những nhu yếu của con không  được thỏa mãn. Con nhận ra (thêm một lần nữa, con phải thực tập với điều này quá lâu), những cơn bạo động của cha con cũng như sự bực tức, hay những lời chối cãi của mẹ con. Con lạy xuống một lạy, một lạy mạnh mẽ, duy nhất để trị liệu. Một dòng năng lượng xoáy lên chung quanh con và hướng xuống đất, mang theo tất cả những gì mà con muốn trả lại cho đất, tất cả những gì ngăn con là một người tươi vui và tin tưởng. Con biết những phương thuốc cho sự giận dữ, bực dọc và vướng mắc là: trầm tĩnh, kiên nhẫn và niềm tin. Con có thể tự tặng cho mình những thứ mà con đang cần như vậy, tất cả bằng sự có mặt cho người khác mà không cần chờ đợi một cái gì ở họ. Con thưởng cho mình một miếng bánh, một ít sô cô la, nó có mùi vị như một bữa yến tiệc. Con tự do. Con là chủ nhân trong vương quốc của mình, nơi mà con thống trị sự bình an, trầm tĩnh và là nơi mà con tiếp khách. Con quyết tâm tưới tẩm những hạt giống của tâm buông xả, nhẫn nại và bình thản trong con và trong những người khác.

Hai ngày sau ngày Im lặng hùng tráng cuối cùng đó, con đã mơ một giấc mơ rất rõ ràng: con đứng trong một phong cảnh rất hoang vu và rất đẹp, một ngọn núi với những cây cổ thụ, vách đá hùng vĩ và một dòng sông trong suốt. Lúc đó, con đang ngồi rất vững chãi, yên tĩnh. Đó là con mà cũng là tất cả dòng sinh mạng tổ tiên của con trong con. Có một giọng nói cất lên: “Từ bây giờ, vị đạo sư của con sẽ luôn ở bên con.”

Vâng, từ bây giờ, sau những tháng tu tập, nhất là sau một tuần Im lặng hùng tráng, con cảm nhận một cách sâu sắc rằng pháp thân con đã được vững mạnh thêm, đẹp đẽ thêm. Con sẽ tô điểm thêm cho Pháp thân đó bằng những thứ châu báu mà lời nói của con có thể chế tác ra.

Im lặng hùng tráng, một sự thực tập thật mầu nhiệm! Vì thế mà con đã viết thư cho cha mẹ con nhân dịp Giáng Sinh và tưới tẩm 12 hạt giống đẹp đẽ cho mỗi người. Đó cũng là 12 tiếng chuông lúc nửa đêm, 12 tháng trong năm, 12 tông đồ của Chúa… Con cảm ơn cha mẹ về những điều rất đơn giản như là về những cái bánh kem, những cây kem dâu mà mẹ đã cho con, hay những buổi dạo chơi trên đồi với cha… Con nghĩ rằng họ sẽ rất cảm động về sự tưới tẩm này…

Xin cảm ơn Thầy, đã là một vị Bồ Tát, không mỏi mệt để đưa tối đa các chúng sinh qua sông, thoát khỏi những giấc mơ nhập nhằng và cái thấy nhị nguyên để hướng về một cái thấy tối hậu hợp nhất. Đôi lần, con đã thoáng thấy cái bờ này, con sẽ tiếp tục bơi về đó.

Con, Isabelle

(sư cô Duyệt Nghiêm chuyển ngữ từ tiếng Pháp)

Tin cực kỳ thú vị

Được Sư Cô Chân Không cho hay, Sư Ông rất muốn gặp giới trẻ Việt Nam ở Làng, chúng tôi vội báo tin cho các cháu nhân ngày Chánh niệm 04.12.2011.

Thế rồi sau đó vài ngày, với cái tít thật hấp dẫn: “Về Làng ăn Tết, tin cực kỳ thú vị và quan trọng!” đã đánh động đến tâm hồn các bạn trẻ. Muốn đi xe lửa với giá được giảm tối đa, các bạn trẻ phải đăng ký trước ngày thứ năm 08.12.2011. Ngay tối hôm ấy đã có 20 bạn  ghi tên tham dự. Hai cô cháu  đã liên lạc nhau để quyết định mua vé ngay, nếu không sẽ mất cơ hội.

Và cứ thế, danh sách tăng đến phút chót là 31 người: 25 người trẻ và 6 người lớn tuổi (tuy đã khá trọng tuổi, song mỗi lần được về Làng ăn Tết là lòng tôi lại nôn nao như khi còn trẻ ).

Sáng thứ bảy 21.01.2012, mới 4h15 tôi đã thức giấc vì không ngủ được. Kiểm soát thật kỹ hành lý xem đã đem đầy đủ những vật dụng cần thiết, chúng tôi rời khỏi nhà lúc 5h15. Được ông xã hộ tống đến tận Monparnasse, tôi rất hạnh phúc và cám ơn Anh thật nhiều vì đã luôn thương yêu, ủng hộ tôi trong những công tác Phật sự.

Đến Monparnasse thì đã gặp một số các cháu trẻ Việt Nam. Bên ngoài tuy trời lạnh song trong lòng tôi thật ấm áp. Tôi có cảm tưởng tôi là bà mẹ đang dẫn đàn con của mình về quê ăn tết và thăm ông bà. Một cảm giác hạnh phúc nhè nhẹ, lâng lâng trong lòng… Thương quá đi thôi. Các thanh niên và thiếu nữ yêu quí của đất nước tôi! Ở trời Tây mà tôi lại được đứng giữa những gương mặt trẻ Việt Nam thông minh, dễ thương, những tài năng của quê hương, dân tộc, bảo sao tôi không sung sướng đến rưng rưng nước mắt cho được?

Đúng 6h, lần lượt mọi người đều lên xe lửa TGV. Được ngồi riêng một mình ở một toa tương đối vắng, tôi đã tận hưởng cái hạnh phúc vô tận của riêng mình. Mưa xuân rơi lất phất, cảnh vật hai bên đường  dường như cũng rộn ràng mừng đón xuân.

Đến Bordeaux, mọi người cùng xuống, tập trung thành một nhóm, sau đó cùng lên ngồi chung một toa để đến Sainte Foy La Grande, tại đây sẽ có xe của Làng ra đón.

Khi xe ngừng ở Libourne, lại có thêm một nhóm các cháu cũng như các anh chị lớn tuổi người Việt, đi sau chúng tôi 1 giờ, song cùng gặp nhau ở đây. Tất cả đều lên cùng một toa, ríu rít vui mừng như đàn chim, nhìn đâu cũng thấy người Việt, trò chuyện với nhau bằng tiếng Việt, vui ơi là vui! Từ ngày qua Pháp đến giờ đã khá lâu, chưa bao giờ tôi lại được diễm phúc ngồi trên xe lửa có chung quanh là người Việt đông như vậy! Phải nói là chuyện hi hữu có một không hai trong đời !

Chỉ thoáng một lúc đã đến nơi. Trời mưa lâm râm. Vừa xuống xe đi vào ga, mọi người mừng rỡ khi thấy có xe của Làng đang chờ sẵn. Thầy Pháp Độ đưa phái nam về xóm Thượng, Eveline và Francine đưa phái nữ về xóm Mới.

Đến Làng

Xe vừa ngừng ở đầu ngõ Xóm Mới đã thấy thấp thoáng các sư cô nhỏ đang trang hoàng cổng chào, đón mừng xuân mới. Bỗng chốc hiện ra con đường thiền hành thân thương, những bãi cỏ xanh mướt trải dài ngút ngàn, những bóng dáng áo nâu nhẹ nhàng trên đường Làng. Và còn nhiều, thật nhiều những hình ảnh thân thương khác sẽ nuôi dưỡng  tâm hồn chúng tôi trong những ngày ngắn ngủi ở đây

Vì về Làng đúng bữa ăn trưa nên chúng tôi vào phòng ăn và sắp hàng khất thực. Các cháu trẻ tuy đa số mới tiếp xúc với pháp môn của Làng nhưng đã thích ứng ngay. Không nói chuyện, không ồn ào trong suốt buổi ăn, nhẹ nhàng, thanh thản từng bước chân, ăn trong im lặng để thưởng thức vị ngon ngọt của thức ăn, để nghĩ đến công phu lao tác của muôn loài và để thấy hạnh phúc có Tăng thân đang bao quanh.

Sau đó mọi người tự đi rửa chén đũa của mình và úp vào khay đã để sẵn. Một bàn tay nhẹ đặt lên vai tôi và thì thầm: “Cám ơn chị đã dẫn các cháu trẻ về ăn Tết. Thật vui và cảm động quá! Em ngồi ăn mà nước mắt cứ tuôn chảy, không ngừng được. Xúc động bởi lần đầu tiên có các cháu trẻ về Làng ăn Tết đông như vậy. Các cháu là tương lai của quê hương mình. Các cháu biết tu tập theo pháp môn của Sư Ông thì đất nước mình đỡ khổ. Em vui mừng đến phát khóc chị ơi! ” Sư Cô Trăng Đầu Hạ (mẹ của sư cô Bích Nghiêm), tôi đã quen trước khi đi tu, vừa tâm sự với tôi vừa rưng rưng nước mắt, tôi cũng khóc vì quá hạnh phúc!

Sau khi ăn trưa, chúng tôi ra xe lấy hành lý đem về phòng. Tất cả mọi người đều được ở chung tại Thiền Đường Mây Thong Dong. Sư cô Chân Không và Hội Đồng Tỳ Kheo Ni Xóm Mới đã rất “cưng” các cháu trẻ, sắp đặt cho tất cả đều ở chung trong một phòng thật ấm áp và rộng rãi. Mọi người nằm nghỉ ngơi giây lát hoặc thay nhau làm vệ sinh cá nhân, sau đó tập trung vào thiền đường nhỏ để được sư cô Chân Không hướng dẫn Thiền Buông Thư và Thiền Lạy.

Giờ Buông Thư thật dễ chịu

Vì buổi sáng phải thức dậy sớm để không bị trễ xe lửa nên giờ buông thư thật dễ chịu và hữu hiệu. Bằng một giọng nhẹ nhàng , êm ái, Sư cô Chân Không hướng dẫn thật tuyệt vời. Với việc theo dõi hơi thở vào ra, sư cô đã đưa mọi người đi chăm sóc từng bộ phận của cơ thể mình :

-Thở và , tôi gửi năng lượng lành, đẹp cho đôi mắt của tôi – Thở ra tôi mỉm cười với đôi mắt của tôi

-Thở vào, tôi gửi năng lượng lành, đẹp cho trái tim của tôi – Thở ra tôi mỉm cười với trái tim của tôi

…

Sau đó là giọng ca ngọt ngào của Sư cô như ru ta vào giấc ngủ, đã có nhiều tiếng ngáy vang lên đây đó…

Ngạc nhiên và thích thú với Bốn Cái Lạy

Tiếp theo là hướng dẫn thiền lạy. Lần đầu được tiếp xúc với pháp môn thiền lạy, các cháu trẻ rất ngạc nhiên, thích thú vì không ngờ chỉ Bốn Cái Lạy mà ý nghĩa thật súc tích, thâm sâu như thế:

1-      Lạy thứ nhất hướng về tổ tiên huyết thống,  ta hồi tưởng lại tất cả những cái hay, cái đẹp, những kinh nghiệm và đạo đức của tổ tiên để ta luôn được nuôi dưỡng, trị liệu đồng thời buông xuống đất tất cả những tiêu cực của ông bà, dòng họ.

2-      Lạy thứ hai hướng về tổ tiên tâm linh gồm Bụt và Tổ Sư qua nhiều thế hệ để được tiếp nhận kinh nghiệm, tuệ giác, tình thương, sự che chở và năng lượng từ bi, an lạc, vững chải của các Ngài.

3-      Lạy thứ ba hướng về tổ tiên đất đai, liệt vị tiền nhân đã khai sáng sông núi, khí thiêng, nơi chúng ta đã được sinh ra, hoặc nơi đất nước chúng ta đang cư ngụ để luôn nhớ ơn những công trình, những hy sinh của chư liệt vị đã cho chúng ta có cuộc sống như ngày nay.

4-      Lạy thứ tư giúp chúng ta quán chiếu hằng ngày về tự tánh không sinh, không diệt của mọi sự vật để phá tan sự sợ hãi về cái chết, cái vô thường luôn ám ảnh ta.

Sau buổi cơm tối, tất cả cùng tập họp vào phòng ăn để cùng ngồi gói bánh nậm. Không khí làm việc thật ấm cúng, êm ả khiến ta có cảm tưởng như đang được ở quê nhà, mọi người đang quây quần bên nhau gói bánh, chuẩn bị cho buổi lễ cúng ngày mai tại các chùa làng, chỉ khác chăng là có thêm các thiền sinh ngoại quốc ngồi xen lẫn giữa những người Việt. Họ cũng thật hạnh phúc khi được tham gia vào việc gói bánh chuẩn bị cho ngày Tết.

Đến giờ “Im Lặng Hùng Tráng”, mọi người về phòng nghỉ ngơi để chuẩn bị cho ngày mai: Lễ Đón Giao Thừa và đêm trình diễn văn nghệ của ba xóm .

Sáng Chủ Nhật tức là ngày 30 Tết, sau khi ăn sáng, tất cả thiền sinh đều được phân chia công tác trên bảng  làm việc. Được phân công vào tổ dọn dẹp, sắp xếp thiền đường chuẩn bị cho buổi lễ đón giao thừa tối nay, chúng tôi bắt tay ngay vào việc. Lan Anh, Quỳnh Lan thật tích cực, nụ cười luôn nở trên môi. Sau khi thiền đường đã được sắp xếp đẹp đẽ, gọn gàng, ngăn nắp với những bồ đoàn và tọa cụ, các cháu trẻ tập họp lại quanh đàn piano để tập hát bài “Nhớ về Hà Nội”. Quỳnh Lan dạo đàn,các bạn hát. Chỉ trong chốc lát thôi mà ban hợp ca đã được hình thành tương đối tốt, khá chất lượng!

Ăn trưa xong, mọi người về phòng chuẩn bị cho giờ phút thiêng liêng vào chiều nay: đón giao thừa mừng xuân mới. Được sống chung với các cháu, tôi bỗng thấy mình như trẻ ra, tâm hồn cũng nao nao, rộn ràng khôn tả.

Đằng này đang ủi áo dài, đàng kia các cháu đang thay xiêm, đổi áo xem áo nào mặc đẹp nhất. Ở một góc khác các cháu đang chuẩn bị cho một ngày Tết… Và sau đó, những thiếu nữ Việt Nam đẹp tuyệt vời với những tà áo dài thướt tha đủ màu thật duyên dáng, thật đáng yêu đang nhẹ nhàng bước vào thiền đường. Hạnh phúc đang vỡ òa trong tôi, chưa bao giờ tôi được ngắm nhìn một tác phẩm đẹp thanh thoát như thế!

Sư Ông đến

Thiền đường đã đầy kín người. Sư Ông đến khoan thai, nhẹ nhàng từng bước an lạc. Người ngồi xuống, đôi mắt dịu hiền nhìn khắp qua một lượt. Các thiếu nữ Việt Nam được sư cô Chân Không mời lên ngồi xung quanh Sư Ông. Chúng tôi ngồi chiêm ngưỡng hình ảnh thân thương này. Ông cháu quây quần bên nhau thật ấm cúng. Để đón giao thừa, ông bình thơ cho các cháu nghe, lãng mạn và thi vị quá, cứ y như trong truyện cổ tích vậy.

Sư Ông đã truyền trao cho các cháu những hoài bảo, những giá trị cao đẹp của tổ tiên ta ngày xưa, Sư Ông kể về vua Trần Nhân Tông, một vị vua tài đức vẹn toàn, đã hai lần cùng toàn dân chiến thắng quân xâm lăng phương Bắc. Tuy làm vua nhưng Ngài sẵn sàng từ bỏ ngôi báu, truyền ngôi cho con để lên núi ẩn tu. Nhà vua đã gả cô con gái yêu quí của mình cho vua Chế Mân để xây dựng tình hòa khí giữa hai dân tộc Việt, Chiêm.

Đặc biệt hơn nữa, các bạn trai đã cùng hát bè với Thầy Pháp Niệm thật hay trong một ca khúc mới được phổ nhạc nói về Bồ tát Thanh Lương Đại Địa .

Sau phần bình thơ là đến phần Văn Nghệ thật đặc sắc của cả ba xóm. Chương trình thật đa dạng, phong phú cả về hình thức lẫn nội dung. Vở Am Mây Ngủ với tài đạo diễn của sư cô Hoa Nghiêm đã thật sự đi vào lòng mọi người. Thầy Pháp Niệm hóa thân thật xuất thần trong vai Trúc lâm Đại sĩ, nhân từ, phúc hậu, từ bỏ ngai vàng lên núi ẩn tu song vẫn luôn để lòng với quê hương, đất nước. Vở kịch đã gây xúc động mạnh trong lòng Đại Chúng.

Sư Ông  ngồi xem đến hơn nửa chương trình mới ra về. Tăng thân trẻ Paris trong bài hát “Nhớ về Hà Nội” làm cho thính chúng (nhất là các Thầy và Sư cô miền Bắc) chạnh lòng nhớ về những kỷ niệm của thủ đô yêu dấu.

Màn đêm đã buông xuống. Tất cả các xóm từ từ ra về để chuẩn bị cho ngày mai, mồng một Tết, ngày chúc thọ Sư Ông và đón mừng năm mới.

Chuông trống Bát Nhã

Sáng mồng một, tất cả đều tập trung về thiền đường Xóm Thượng. Những cành đào, cành mai, những câu đối được trang hoàng rực rỡ cho ta thấy không khí Tết đang tưng bừng khắp nơi. Không gian ở đây mênh mông, bao la quá khiến lòng người cũng thênh thang, rộng mở.

Cũng với bước chân nhẹ nhàng, thanh thoát, Sư Ông đến trong sự kính trọng, thương yêu của Đại Chúng. Cả Thiền đường đều đứng lên chắp tay chào đón Người. Thầy đưa mắt nhìn khắp qua một vòng  rồi từ từ ngồi xuống.

Ba hồi chuông trống Bát Nhã vang lên. Thiêng liêng quá! Mầu nhiệm quá! Tâm hồn mọi người như bị rúng động như chưa từng chứng kiến những giây phút tuyệt vời này bao giờ, nhiều người đã rưng rưng nước mắt…

Rồi hai con lân to bỗng xuất hiện, uốn mình nhảy múa theo nhịp trống dồn dập từ cuối thiền đường đi lên, có ông Địa bụng to đang chạy nhảy theo. Sau khi làm lễ lạy Bụt và quì xuống mừng tuổi Sư Ông, đoàn lân và ông Địa quay đầu lại, nhảy múa ra về trong niềm hân hoan, sung sướng của toàn thể mọi người.

Lễ chúc thọ Sư Ông bắt đầu

Thầy Pháp Hữu đại diện chư tăng xóm Thượng, Sư Cô Diệu Nghiêm đại diện chư ni xóm Hạ, Sư Cô Định Nghiêm đại diện chư ni xóm Mới, đặc biệt năm nay có Thu Trang đại diện cho Tăng thân trẻ Hơi Thở Nhẹ, mỗi người đều kính cẩn mang quà tặng và mừng tuổi  Sư Ông .

Đại chúng đã thật xúc động khi nghe các thầy và sư cô nói lên cảm nghĩ của mình dâng lên bậc Thầy khả kính. Tất cả đều bộc bạch lòng biết ơn sâu dầy của những người con đối với cha thương yêu của mình, suốt đời bôn ba đó đây dạy mọi người biết sống chánh niệm trong từng giây phút để có khả năng nhận diện những điều kiện của hạnh phúc đang có mặt.

Sau đó, tất cả chúng cư sĩ đều phải ra ngoài, chỉ có các thầy và sư cô thuộc chúng xuất sĩ mới được ở lại để Thực tập lễ lạy nhau đầu năm. Đầu tiên quý thầy đảnh lễ quý sư cô (đại diện cho đức Bồ tát Quan Thế Âm) và sau đó quý sư cô đảnh lễ quý thầy (đại diện cho đức Bồ tác Phổ Hiền).

Nghệ thuật Bói Kiều

Hết phần nghi lễ của năm mới là đến các lễ hội: bói Kiều và đi thăm phòng các thầy và sư cô. Nét độc đáo thi vị, đặc biệt truyền thống, độc nhất vô nhị chỉ có ở làng Mai là nghệ thuật Bói Kiều trong ba ngày Tết. Chỉ những ai đã tham dự vào cuộc chơi này mới thấy rõ cái hay, đẹp, tao nhã, bác học mà linh ứng của nó. Mỗi một quẻ Kiều được giải lên là một bài thuyết pháp kỳ diệu giúp người được quẻ lẫn ngưới nghe nhận chân được hạnh phúc đang có mặt thật sự. Nó un đúc cho thính chúng, biết bao tuệ giác và tình thương.

Sư cô Hội Nghiêm được mời lên đầu tiên mở hàng, kế đến hai bạn trẻ trong đoàn cũng được Sư Ông thương yêu  gọi lên để trình bày ước mơ, nguyện vọng của mình. Đây là hai bạn mà lòng nhiệt huyết và lý tưởng đang căng đầy, đang ước muốn tiến xa hơn trên đường dấn thân, phụng sự.

Đầu năm mới, các cháu trẻ Viết Nam được tưới tẩm vào lòng những ước mơ, những hoài bảo lành, đẹp. Đó chẳng phải là điều may mắn cho tổ tiên, dân tộc hay sao?

Hành trang rong chơi

Buổi chiều, sau khi ăn cơm trưa xong là đến việc đi thăm phòng các Thầy ở xóm Thượng. Cả Tăng thân trẻ Paris đều dồn vào phòng thầy Pháp Độ. Thôi thì bánh, mứt, hạt dưa, lại thêm quà xứ Bắc là quả mơ khô ướp cam thảo. Thầy ngồi pha trà đãi khách mãi vẫn chưa đủ vì người vào đông quá! Đúng là vui như ngày Tết!

Và cứ thế hết phòng nầy qua phòng khác, chúng tôi được ăn, được nói, được cười đùa… trong những ngày đầu xuân.

Ngày vui rồi cũng qua mau song những kỷ niệm đẹp vẫn còn đọng lại trong tâm hồn mỗi người. Cho dù sau này chúng ta bôn ba nơi góc bể chân trời nào, mỗi khi xuân về, lòng ta lại bồi hồi, nhớ đến một làng quê ở miền Nam nước Pháp. Nơi ấy có thấp thoáng những bóng áo nâu mộc mạc, giản dị của các thầy và sư cô trẻ tài ba, tháo vát với lòng nhiệt tình dấn thân cao độ, chất ngất  lý tưởng và hoài bảo cần thực hiện cho đời.

Chúng ta sẽ nhớ đến Sư Cô Chân Không với một tấm lòng phụng sự cho quê hương, đạo pháp không ngừng nghỉ. Cuộc đời của Sư Cô là của người nghèo, bất hạnh, đói cơm, rách áo. Qua hai quyển sách của Sư Cô viết “52 năm theo Thầy học đạo và phụng sự”, chúng ta mới thấy sơ một phần những hy sinh và đóng góp bền bì, âm thầm của Sư Cô cho đất nước, cho đồng bào ruột thịt kém may mắn!

Chúng ta sẽ không bao giờ quên được hình dáng gầy gầy, nhẹ nhàng, thong dong của Sư Ông, một bậc Thầy khả kính. Cuộc đời Người là một bài ca hùng tráng của sự dấn thân không mỏi mệt. Trong khó khăn gian nan, chất chồng khổ nạn, Người vẫn âm thầm một mình ngẩng cao đầu chịu đựng và tìm ra lối thoát để vươn lên, vượt qua ách nạn. Người đã dạy chúng ta phải biết sống Chánh Niệm để nhận diện được hạnh phúc đang có mặt trong ta và chung quanh ta.

Người đã chỉ cho ta biết theo con đường của Bụt dạy, phải biết xử lý khổ đau và đừng để chúng tác hại lâu dài trên tâm hồn ta. Khổ đau là chất liệu cần phải có để chuyển hóa thành Niết bàn, giải thoát cũng giống như bùn và sen nương nhau mà có. Ngày xưa sau khi Bụt đã thành đạo rồi, mỗi ngày Ngài vẫn ngồi thiền, vẫn đi thiền hành, vẫn sống chánh niệm trong từng giây phút. Chúng ta là học trò của Ngài, thì không có con đường nào khác là phải luôn tỉnh thức, phải biết thiết lập tịnh độ ngay trên mỗi bước chân đi của mình bây giờ và ở đây.

Chúng ta phải biết chế tác ra những niềm vui nhỏ rồi tích lũy lại thành một niềm vui lớn để nuôi dưỡng và trị liệu tâm hồn. Những pháp môn Bụt và Thầy đã chỉ dạy ta phải siêng năng rèn dũa để tự nuôi mình và nuôi lớn tổ tiên, quê hương mình. Ngoài ra không có con đường nào khác để vượt thoát khổ nạn, đi tìm một cõi cực lạc, nơi chỉ có những điều vui mà không có khổ đau, phiền trược, đó chỉ là ảo tưởng, không bao giờ có.

Đấy chính là những tinh ba Sư Ông đã chắt lọc qua những thăng trầm, ách nạn trong cuộc đời của Người. Chúng ta may mắn được làm học trò Người, đệ tử Bụt, ta không còn phải thao thức để đi tìm phương thuốc diệt khổ, vì “đã có đường đi rồi, con không còn lo sợ”.

Một chuyến về Làng Mai ngắn ngủi ăn Tết đã cho chúng ta bao nhiêu châu báu để làm hành trang rong chơi trong suốt cuộc đời. Đó chẳng phải là cái diễm phúc lớn nhất trong đời ta đó sao?

Một ngày đầu xuân,14.02.2012

Chân Bảo Nguyện

Xin chào quý thầy, quý sư cô.

Bài viết tường trình ngắn này gửi đến quý thầy, quý sư cô với  tất cả sự biết ơn!

Đây là năm thứ hai tôi tham dự Khóa Tu Mùa Đông tại nhà. Tôi nhận thấy đây hoàn toàn là những gì mà tôi phải làm để giúp mình thực tập chánh niệm trong cuộc sống hàng ngày mà không cần phải lấy mình ra khỏi cuộc sống của mình. Ngừng lại một tuần để tham dự một khóa tu, điều đó cũng tốt nhưng khi trở về lại nhà, sẽ không có gì thay đổi cả… Trong khi đó, ở đây, những lời khuyên được nhận bằng điện thư mỗi tuần một lần giống như những tiếng gọi nho nhỏ mà tôi có thể nghe được và đi theo, tất cả đều ở giữa lòng đời sống của tôi, trong những hoạt động, trong gia đình tôi…

Tôi tự thống nhất với mình là mỗi ngày ngồi thiền khoảng mười lăm phút, trước khi đánh thức cả nhà dậy vào lúc 7 giờ. Tôi biết là vào giờ đó, tôi đang theo cùng toàn thể đại chúng, cũng đang ngồi thiền hoặc tụng kinh. Tôi học một cách từ tốn cách có mặt đơn thuần, quan sát những gì đang xảy đến với mình, đầu tiên là mỗi ý nghĩ, sau đó, càng lúc càng nhanh hơn, giống như một khoảng trống đang xảy ra trong đầu tôi, giống như một lớp bùn đang lắng xuống đáy cơ thể tôi và trả lại một nụ cười trên bề mặt. Như thế tôi tiếp nhận từng ngày đến và tạ ơn những gì đang có, hoặc những giây phút mà tôi sống hòa điệu. Đây không phải là một điều gì lớn lao, nhưng đồng thời, nó cũng rất to lớn dù tôi cũng chỉ làm những điều đơn giản trong cuộc sống hằng ngày.

Trong ngày, thỉnh thoảng, nụ cười này cũng trở về với tôi và tâm trí tôi thư giãn, khoan nhượng, chỉ đơn thuần quan sát những gì đang xảy ra lúc đó và cả cảm thấy dễ chịu với nó.

Tôi không liên lạc thường xuyên với tăng thân nơi tôi ở, bởi vì chỉ có hai giờ trong một buổi tối trong tuần để gặp nhau, với tôi  sự thực tập đó chưa giúp chính tôi nhổ tận gốc những phiền muộn. Vì thế tôi không chia sẻ kinh nghiệm của mình trong khóa tu này năm nay. Tôi đã bắt đầu một quyển sổ nhưng tôi không viết được hơn trang đầu tiên. Tuy nhiên, những thông tin  nhận được thường xuyên như vầy đã đủ để nuôi dưỡng sự thực tập hàng ngày của tôi và đem đến cho tôi nhiều niềm vui.

Xin cảm ơn tất cả !

Hélène Poirier

sư cô Duyệt Nghiêm chuyển ngữ từ tiếng Pháp

Tùng Hạ Tại Gia