Format: Default

Con xin được hỏi:

Con là một cô gái khuyết tật, con bị lệch vai và chỉ cao 1m38. Dù cố gắng sống vui tươi, lạc quan nhưng nỗi mặc cảm, tự ti vẫn không thể nào tránh khỏi. Có những người trêu chọc, chế giễu con nhưng cũng có những người thương yêu và đồng cảm với con. Con tự an ủi mình rằng “Tuy bị  khuyết tật nhưng mình vẫn may mắn hơn bao người khác. Mình vẫn được học tập và lao động bình thường tuy sức khỏe yếu”.  Thương gia đình, con đã cố gắng học và có được tấm bằng đại học loại khá. Nhưng bằng khá mà làm gì khi xã hội không chỉ đòi hỏi bằng cấp mà còn đòi hỏi phải có ngoại hình, phải là con ông cháu cha, phải có tiền đút lót mới xin được việc. Mà những thứ ấy con đều không có! Con chán tất cả, mọi cố gắng sống vươn lên của con đều bị vùi dập, bị phân biệt. Xin hãy cho con một lời khuyên. Con là một người Công Giáo.

Sư cô Lĩnh Nghiêm xin được chia sẻ cùng bạn:

Em thương yêu,
Tôi nhận được thư của em khá lâu rồi nhưng hôm nay tôi mới sắp xếp được thời gian để ngồi trò chuyện với em.

Tôi muốn kể cho em nghe về một cô gái. Cô gái ấy rất bất hạnh. Cô bị câm và điếc, chưa hết, cô ấy còn bị mù nữa. Thế nhưng cô gái ấy đã vượt lên số phận, đã trở thành một người có trình độ học vấn phi thường, đã biết nhiều ngoại ngữ hơn nhiều người lành lặn khác, cô trở thành một nhà hùng biện xuất sắc và đi thuyết giảng ở nhiều nơi trên thế giới. Cô được xếp vào một trong hai người độc đáo nhất của thế kỷ 20. Cô gái ấy tên là Hellen Keller.

Khi mới sinh ra Hellen Keller cũng lành lặn và đẹp đẽ như những đứa trẻ khác, nhưng một cơn sốt quái ác lúc một tuổi rưỡi đã cướp đi của Hellen Keller quyền được trông thấy những người thân yêu của mình, không cho cô nhìn ngắm những màu sắc lung linh và những hình ảnh kỳ diệu trong cuộc sống. Phũ phàng chưa đủ, cuộc đời lại tước mất quyền lắng nghe và quyền nói năng của cô. Suốt thời thơ ấu, cô chưa từng biết thế nào lời ru của mẹ hay tiếng gọi của cha. Cô lớn lên trong tối tăm, mù mịt, sợ hãi và giận dữ. Trong cô luôn thường trực những cơn cuồng nộ ngút trời. Cô đập phá những thứ gần mình và cào cấu bất cứ ai tới gần bên cô. Cô đã sống hoang dại như một con thú nhỏ, có lẽ khi ấy cuộc sống của cô còn khốn khổ hơn cả những con thú vì cô không thể nhìn thấy gì, không thể nghe thấy gì, không biết những gì đang xảy ra xung quanh mình và cũng không thể giao tiếp được với bất cứ ai.

Cho tới năm lên sáu tuổi, bố mẹ Hellen Keller mời được một cô giáo trẻ chuyên dạy trẻ em khuyết tật tên là Anne Sullivan về làm gia sư cho cô. Suốt một năm trời vất vả cố gắng nhưng việc dạy dỗ cho một đứa trẻ vừa mù, vừa câm, vừa điếc vẫn chẳng có một tí tẹo khả quan nào. Thật vô cùng khó khăn ! Không thối chí, cô giáo Anne tiếp tục miệt mài ngày đêm dạy cho cô học trò nhỏ của mình. Một ngày nọ, cô giáo dẫn Hellen Keller tới một chậu nước, cô đưa một tay của Hellen Keller đặt vào miệng mình, tay kia của Hellen Keller cô nhúng xuống nước và miệng cô giáo phát âm từ  « nước ». Hellen Keller không hiểu gì hết, nhưng cô giáo không nản lòng, cứ tiếp tục làm như vậy rất nhiều lần và chăm chú quan sát nét mặt của Hellen Keller. Rất lâu sau đó, khi cô giáo  phát âm từ « nước », cô thấy nét mặt của Hellen Keller chợt sáng lên. Cô bé dường như đã hiểu. Cô giáo tiếp tục đưa bàn tay nhỏ xinh của Hellen Keller đặt thẳng vào trong miệng của mình để Hellen Keller cảm nhận được sự cử động của lưỡi và răng khi tiếng nói được phát ra. Hellen Keller chợt hiểu ra rằng cái mềm mềm, mát mát mà cô đang được nhúng tay vào có ý nghĩa tương đương với những rung động trên một vật thể (miệng cô giáo) mà cô đang sờ. Cô giáo tiếp tục đặt tay của Hellen Keller lên những vật thể khác và tay kia đặt lên miệng mình đồng thời phát âm tên của vật thể ấy. Hellen Keller tỏ ra rất sung sướng khi phát hiện ra mọi thứ mà cô chạm vào đều có một « cái tên ». Từ kinh nghiệm ấy, Hellen Keller bắt đầu lao vào tìm hiểu thế giới xung quanh mình bằng cách đặt tay lên miệng cô giáo.

Hellen Keller và cô giáo Anne Sullivan

Có một lần cô giáo Anne tặng cho Hellen Keller một con búp bê và viết lên lòng bàn tay của Hellen Keller chữ « búp bê ». Hellen Keller rất thích thú với cách thể hiện ấy, từ đó ngoài cách đặt tay Hellen Keller lên cổ mình, cô giáo còn viết lên tay của Hellen Keller. Sau 3 tháng, thông qua ngôn ngữ động tác tay và sờ xem cử động môi của cô giáo Anne, Hellen Keller đã học được hơn 400 từ đơn cùng một số đoản ngữ.
Khó khăn nhất là khi học nói, ban đầu Hellen Keller chỉ phát ra được những tiếng ú ớ, đó là những tiếng gió mà không thành được âm. Một thời gian sau Hellen Keller có thể phát âm và bắt đầu nói được. Tiếp đó cô bắt đầu học chữ nổi. Cô rất ham học, cô đọc sách nhiều tới nỗi cô chỉ ngưng khi mười đầu ngón tay của cô bật máu vì miết trên những trang sách chữ nổi. Với niềm đam mê học hỏi của mình cô nhanh chóng hấp thụ được một nguồn tri thức khổng lồ trong nhiều lĩnh vực: toán, lý, hóa, sinh vật, địa lý, vượt xa cả những người bình thường. Cô còn tập bơi và cưỡi ngữa nữa.

Năm  26 tuổi Hellen Keller được bầu vào chức chủ tịch Hội Người Mù tiểu bang  Massachusetts.
Năm 40 tuổi cô thành lập Hội Người Mù toàn nước Mỹ (Hội vẫn tồn tại cho tới ngày nay).
Cô cũng tham gia biểu tình chống chiến tranh và đồng sáng lập tổ chức dân quyền ACLU.
Cô đã để lại cho đời 12 cuốn sách và nhiều bài báo khác.

Hellen Keller tuy là một người khuyết tật nhưng bà rất lạc quan và thiết tha yêu cuộc sống. Bà tạ thế năm 87 tuổi. Cả cuộc đời mình, bà đã cống hiến trọn tâm lực cho sự nghiệp phúc lợi đem lại niềm vui cho những người khuyết tật. Bà đi thuyết giảng khắp nơi để trao cho những người khuyết tật trên thế giới một thông điệp : dù bạn đang ở trong hoàn cảnh đen tối tới nhường nào, dù cho thân thể bạn có khiếm khuyết tới mấy thì bạn cũng vẫn có thể sống hạnh phúc và hữu ích trong cuộc đời.

Em thân mến,

Trong tất cả mọi người ai cũng có hạt giống mặc cảm. Chúng ta thường nghĩ rằng tâm mặc cảm bắt nguồn từ những thiếu kém của bản thân. Ví dụ mặc cảm vì mình có một thân hình không như ý muốn, mặc cảm vì mình nghèo, mặc cảm vì trình độ học vấn của mình không cao, mình học trong một trường đại học không nổi tiếng, mặc cảm vì mình không khéo léo, .v.v… Có tới hàng trăm, hàng ngàn lý do khiến cho mình rơi vào mặc cảm. Thông thường, chúng ta cứ tưởng rằng nếu hoàn cảnh được cải thiện thì chúng ta sẽ hạnh phúc lắm và không còn mặc cảm nữa. Đây là một cái thấy không đúng đắn. Giả sử mình mặc cảm vì có một chiều cao khiêm tốn. Nhưng nếu mình có một chiều cao như ý rồi thì mình sẽ lại mặc cảm về cái khác ví dụ đôi mắt chưa đẹp, sống mũi chưa cao, làn da chưa sáng, hàm răng chưa đều… Một học sinh phổ thông mặc cảm vì mình thi trượt tốt nghiệp, nhưng nếu thi đỗ thì bạn học sinh đó lại có thể mặc cảm vì mình không đỗ đại học, đỗ đại  học rồi có thể lại mặc cảm với bạn bè vì mình học trong một trường đại học không danh tiếng. Thế nên, tâm hành mặc cảm không phải do ngoại cảnh đem tới mà là do chính trong tâm ta phát khởi. Tâm hành mặc cảm xuất phát từ sự sợ hãi và lòng ham muốn. Mình sợ người ta không thương mình, sợ người ta không coi trọng mình, sợ rằng đời sống của mình không được đảm bảo… Mình ham muốn, có rồi lại muốn có nhiều hơn, có cái này rồi lại mơ ước có thêm cái kia, mà không biết an trú hạnh phúc với những gì mình đang có. Vì vậy nên người ta hay chạy theo tìm cách thay đổi hoàn cảnh bên ngoài mà ít khi quay lại quán chiếu để tháo gỡ những nút thắt trong tâm của mình. Mà càng lao theo những cái bên ngoài thì tâm mình càng xao động, niềm ham muốn và sợ hãi càng phát sinh.

Hãy nên hài lòng và cảm thấy may mắn với những gì mình đang có, mà đừng chạy theo những hào nhoáng bên ngoài. Một người được nhiều người thương yêu không phải vì vẻ ngoài của người ấy đẹp đẽ. Vẻ đẹp bên ngoài có thể bắt mắt người khác lúc ban đầu nhưng chính trái tim đẹp mới là cột trụ vững chắc để mình có được chỗ đứng bền lâu trong lòng mọi người. Khi trong tâm mình phát khởi tình thương với những người xung quanh, mình có lòng biết ơn và sẵn lòng giúp đỡ mọi người thì mọi người sẽ cảm được điều ấy và sẽ đối xử lại với mình cũng bằng tình thương, niềm tin cậy và sẵn lòng giúp đỡ mình khi mình cần.. Khi mình được thương yêu và biết rằng mình được thương yêu thì tự động tâm mặc cảm sẽ vơi đi. Có những người đang được sống trong một hoàn cảnh tốt nhưng người ấy không biết là mình đang được sống trong một  hoàn cảnh tốt; được mọi người thương yêu mà không biết rằng mình được mọi người thương yêu nên người ấy cứ đau khổ hoài.

Trong xã hội, có những công ty coi trọng hình thức bên ngoài, nhưng cũng có những công ty biết chiêu dụng người tài. Nếu mình thực sự có đạo đức và  năng lực thì không sợ gì thiếu việc làm.

Tóm lại, để đối trị với tâm mặc cảm thì em hãy tập sống hài lòng với những gì mình đang có và mở rộng tâm thương yêu.

Chị có niềm tin nơi em, một cô gái rất giàu nghị lực. Ngoài một vài người vô tâm trêu đùa, giễu cợt em ra thì em vẫn được rất nhiều người thương yêu và đồng cảm. Điều đó chứng tỏ rằng em là một cô gái hiền lành, tốt bụng. Mà em biết không, những người trêu chọc em họ chỉ trêu em cho vui thôi chứ không hẳn là họ cố ý làm cho em đau khổ đâu. Nhưng vì trái tim của họ chưa biết nghe, biết cảm nên họ không biết rằng những cách đùa dại dột ấy đã biến thành những trò ác độc làm cho người khác đớn đau. Mỗi khi bị trêu chọc em hãy trở về theo dõi hơi thở và thầm niệm danh hiệu đức Bồ Tát Quan Thế Âm, nếu em là người theo đạo Công Giáo em hãy thầm gọi Mẹ Maria. Năng lượng từ bi của những Người Mẹ Của Thế Gian ấy sẽ gia hộ cho em được bình an. Hãy nhìn những người trêu chọc em bằng con mắt tha thứ, bao dung em nhé.

Thương yêu và tin cậy

Con xin được hỏi:

Những khó khăn bắt đầu ập tới với con từ khi con vừa học xong trung học. Mẹ con lâm trọng bệnh, nằm mê man không biết gì. Mỗi lần chứng kiến mẹ lên cơn, đau đớn vật vã, con xót xa vô cùng. Gia đình con cứ hi vọng vào một phép mầu xuất hiện nhưng sự thật thì vẫn là sự thật. Sau ba năm nằm trên giường bệnh mẹ con đã ra đi. Trong lúc cuộc sống còn bao nhiêu vất vả, lo toan thì anh ấy xuất hiện. Anh ấy đã đem lại hạnh phúc cho con, giúp con có niềm tin vào cuộc sống. Chúng con đã yêu nhau. Nhưng hạnh phúc ấy thật ngắn ngủi. Chúng con không có duyên được ở bên nhau.

Câu hỏi: Con là một tỳ kheo trẻ mới thọ Giới Lớn, tâm bồ đề và lý tưởng tu hành vẫn còn mạnh mẽ trong con. Gần đây có một cô bé tỏ lời yêu thương con dù là chỉ mới gặp có một lần, kiểu như “tình yêu sét đánh”. Cô ấy nói là có tình cảm với con rất nhiều. Con không yêu cô bé đó, con chỉ coi cô ấy như em gái. Con đã giải thích như thế nhiều lần nhưng cô ấy không tin con. Con không muốn quay lại sống cuộc sống thế tục. Làm thế nào để con vẫn đi tiếp con đường lý tưởng của mình mà không làm tổn thương cô bé ấy?

Chia sẻ của một thầy Làng Mai:

Sư em thương quý, lắng nghe những lời chia sẻ của sư em, sư anh thấy quý sư em vô cùng. Có thể nói sư em là một người xuất gia trẻ có tâm hồn cởi mở, có khát khao muốn thực tập để làm mới chính mình, có lý tưởng của người xuất gia. Và điều khiến sư anh quý sư em hơn cả là sự thực tập trở về nương tựa Tăng thân. Sư em đã can đảm đặt câu hỏi này và xin sự soi sáng từ Tăng thân để giúp sư em thấy rõ những gì nên hay không nên làm khi gặp khó khăn. Thực tập nương tựa Tăng, một trong Ba Ngôi Báu thiết thực cho chúng ta quay về nương tựa.

Sư em, là con người ai cũng có nhu cầu thương, được thương và được người khác quan tâm. Hạt giống tình cảm đó không phải tự mình có, nó đã được trao truyền từ cha mẹ, tổ tiên huyết thống, cũng như đã được huân tập từ môi trường và xã hội nơi mình đang sống. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có những hạt giống tốt khác như hạt giống thương yêu hiểu biết, hạt giống trí tuệ và tự do đã được trao truyền từ Bụt, từ Thầy Tổ và huynh đệ của chúng ta. Nhận diện được nguồn gốc của những hạt giống đó sẽ giúp sư em đi ra khỏi mặc cảm và biết được hạt giống nào nên tưới tẩm và hạt giống nào nên chuyển hóa để thân tâm được nhẹ nhàng hơn.

Sư em, chuyện xảy ra ngoài ý muốn của sư em, không ai muốn mình bị như vậy, đúng không? Tuy nhiên mình cũng cần nhìn lại, tâm mình chứ đâu phải là cánh cửa tự động, ai vào ra cũng mở. Cái gì cũng có nguyên nhân từ hai phía và người tu thì phải dứt khoát. Khi biết cô bé đó có tâm ý không lành mạnh thì sư em phải dừng lại sự liên hệ ngay. Đừng bao giờ xem thường bất cứ chuyện gì và cho đó là bình thường. Sư anh tin là sư em biết mình nên làm gì. Tình thương mà cô bé đó đang có với sư em là tình thương có sự chiếm hữu và trói buộc, sư em có muốn mình bị chiếm hữu, bị trói buộc trong tình thương nhỏ hẹp ấy không?

Dù cô bé “có tình cảm rất nhiều” thiệt thì một người đã phát nguyện đi xuất gia rồi, phát nguyện THƯƠNG YÊU LỚN và phát nguyện đi theo LÝ TƯỞNG THANH CAO rồi thì có nên để cho chuyện tình cảm lôi kéo mình đi không? Những câu hỏi đặt ra không chỉ cho sư em mà bất cứ ai lâm vào tình trạng này cũng cần nhìn lại. Nếu sư em dứt khoát không liên lạc, buông bỏ mối liên hệ ấy bằng cách trở về phòng hộ sáu căn thì những lời dụ dỗ ngon ngọt êm tai ấy không thể lôi kéo sư em được.

Người xuất gia thì phải luôn biết hộ trì sáu căn mà Giới luật là nền tảng cho sự thực tập này. Khi hướng dẫn cho các vị khất sĩ biết cách phòng hộ sáu căn, Bụt đã dùng hình ảnh của biển: “Này các vị khất sĩ, mắt là một đại dương sâu, trong ấy có đầy những loài thủy quái, có đầy những con nước xoáy và những đợt sóng ngầm rất nguy hiểm. Nếu không đi trong chánh niệm, chiếc thuyền của quý vị sẽ bị những loài thủy quái, những con nước xoáy và những đợt sóng ngầm ấy làm cho đắm chìm trong biển sắc. Tai, mũi, lưỡi, thân và ý của quý vị cũng là những đại dương sâu, trong ấy có đầy loài thủy quái…”

Mình có thể bị những hình ảnh âm thanh làm cho tâm mình chao đảo và bị chìm đắm nếu không biết cách phòng hộ sáu căn. Chiếc thuyền của sư em đang bị lâm vào tình trạng ấy đó, hãy trở về nắm lấy hơi thở chánh niệm như nắm vững tay chèo để vượt qua giai đoạn sóng gió này sư em nhé. (Sư em tìm đọc chương “Chim Cút Và Chim Ưng” trong sách Đường Xưa Mây Trắng của Sư Ông Làng Mai).

Là người xuất gia trẻ, chúng ta có rất nhiều thứ cần đầu tư vào phải không sư em. Mới thọ Giới Lớn thì mình cần nương Thầy bạn để học những Giới luật, Uy nghi của một vị Tỳ kheo để hành cho đúng pháp. Một vị Tỳ kheo thì đâu được phép liên lạc và nói chuyện riêng với một người khác phái không phải là mẹ hay chị em ruột của mình. Theo pháp môn Làng Mai, các thầy các sư cô mỗi khi đi đâu ra ngoài hay tiếp chuyện với người khác phái đều có đệ nhị thân (thân thứ hai) là người bạn đồng tu với mình đi chung. Đi hai người với nhau mình sẽ được bảo hộ, được chăm sóc kỹ hơn. Ai muốn gặp mình hay mình muốn gặp ai, muốn nói điều gì thì huynh đệ mình có mặt đó để yểm trợ cho mình khỏi rơi vào những lời nói, cử chỉ hay hành động thiếu Uy nghi. Đi một mình thì nguy hiểm lắm, nhất là khi sự thực tập của mình chưa đủ vững chãi, chánh niệm của mình chưa đủ lớn, mình sẽ bị những cái bên ngoài lôi kéo đi.

Điều thứ hai là một người tu sĩ trẻ mà dùng điện thoại di động và điện thư (email) riêng thì rất nguy hiểm. Nói vậy không có nghĩa người lớn dùng thì không nguy hiểm. Nếu không biết cách phòng hộ sáu căn, không thực tập uy nghi giới luật đàng hoàng thì đều nguy hiểm cả. Vì vậy sư anh khuyên sư em nên thực tập không sử dụng điện thư (email) và điện thoại di động riêng nếu sư em đang dùng, nhất là trong thời gian này. Các tin nhắn qua điện thoại hay những cuộc nói chuyện qua chat hoặc email sẽ kéo mình đi ra khỏi đời sống hiện tại của một người xuất gia và dìm mình vào thế giới của những tình cảm vướng mắc, đánh mất thì giờ tu học của mình.

Có khi nào sư em ngồi yên và tự hỏi với chính mình rằng: Uy nghi giới luật mình đã học và thực tập tới đâu; bước chân mình đi đã vững chãi chưa; mình ăn cơm có chánh niệm không; những pháp môn căn bản của người xuất gia liên quan như thế nào đến đời sống hàng ngày của mình; mình đã có mặt đích thực cho Thầy và huynh đệ của mình bao nhiêu phần trăm (%) trong ngày; sự thực tập của mình có ảnh hưởng gì đến sự chuyển hóa của gia đình mình không; mình có đích thực là một người tu thiệt, thực tập có đàng hoàng và có tự do không?… Đặt những câu hỏi đó với chính mình để giúp mình nhìn lại sự tu tập của mình lâu nay, sư anh cũng hay tự hỏi mình như vậy.

Vấn đề “tình yêu sét đánh” thì sư em cần phải xem lại. Sét đánh hay chính mình sẽ đánh mất mình? Nếu mình đi sâu vào chuyện vướng mắc tình cảm, mình sẽ đánh mất thì giờ tu học, sự có mặt của mình trong giây phút hiện tại với mọi người, đánh mất giấc ngủ sâu, bát cơm ngon, đánh mất con người thật của chính mình và có nguy cơ mình sẽ sống với những ảo tưởng không thật, vẽ vời đủ thứ. Mình sẽ đánh mất những gì trước đây mình có: tự do, niềm vui và cuộc sống nhẹ nhàng v.v.

Về phía cô bé đó cũng vậy. Một người yêu mình đích thực thì người đó sẽ biết yêu luôn lý tưởng của mình và biết tôn trọng mình. Có phải lâu nay sư em đã bị quấy rầy lắm không? Sư anh nói thật với sư em, sỡ dĩ cô bé đó thương sư em vì sư em là người xuất gia, có phong cách nhẹ nhàng, hiền lành và nét đẹp được tỏa chiếu từ sự hành trì Giới luật và Uy nghi, khác với những chàng trai bên ngoài. Nếu sư em không phải là người xuất gia, không thực tập Uy nghi Giới luật thì sẽ không có sự tỏa chiếu thảnh thơi, không có cái sáng của một con người giải thoát. Một khi sư em không tiếp tục hành trì Giới luật, Uy nghi mà để cho những tình cảm kéo đi thì ánh sáng đó cũng sẽ tắt dần thôi. Uy nghi giới luật của người xuất gia quan trọng và thiết thực lắm cho mình và cho mọi người. Sư em đang được thử thách và sư anh có niềm tin vào sự thực tập của sư em.

Sư em, đi xuất gia mình không chỉ tu cho riêng mình mà mình còn tu cho cả cha mẹ và tổ tiên. Sư em muốn mang cha mẹ, tổ tiên và Thầy tổ đi về nẻo sáng thì sư em nên chấm dứt sự liên lạc ngay bây giờ. Sư anh biết người xuất gia thì không bao giờ muốn làm tổn thương ai dù là con sâu con kiến. Cô bé đó chưa biết thực tập, chưa biết trân quý và giữ gìn cho người xuất gia, chỉ muốn chiếm hữu sư em thì sư em phải thực tập thay cho cô bé đó, giữ gìn và bảo hộ cho người xuất gia bằng cách tự bảo hộ cho chính mình. Sư em không cần “đối phó”, sư em chỉ cần nhận diện những gì đang xảy ra trong tâm sư em bằng cách trở về nắm lấy hơi thở sâu để làm lắng dịu những tâm hành lao xao trong mình và mỉm cười với chúng.

Có mặt với hơi thở trong những lúc cảm thọ phát khởi sẽ giúp sư em dừng lại tất cả những gì xảy ra trong tâm mình. Phải bám lấy hơi thở và có mặt với hơi thở liên tục, dùng hơi thở để cột tâm mình lại với chính mình trong giờ phút tâm mình bị chao đảo, như người đi thuyền nắm vững tay chèo trong khi gặp sóng gió để thuyền không bị đắm chìm. Thở vào thì biết là mình đang thở vào, thở ra thì biết là mình đang thở ra. Sự thực tập tuy đơn giản nhưng đem lại kết quả rất lớn. Hoặc sư em có thể thực tập với những câu: “Thở vào, tôi biết mắt tôi đang bị những hình ảnh sắc dục lôi kéo. Thở ra, tôi mỉm cười với hình ảnh sắc dục đó và nguyện trở về sống trong chánh niệm; Thở vào, tôi biết tai tôi đang nghe những âm thanh đầy quyến rũ ngon ngọt êm tai. Thở ra, tôi mỉm cười và trở về có mặt đích thực với hơi thở của chính tôi; Thở vào, tôi biết những hình ảnh âm thanh đó chỉ là những ảo ảnh, giả tạo không thật có làm mất thì giờ tu học của tôi. Thở ra, tôi nguyện sống thật với chính tôi trong giây phút hiện tại; Thở vào, tôi làm lắng dịu những lao xao. Thở ra, tôi cảm thấy nhẹ nhàng.”

Sư anh chỉ đưa ra vài câu ví dụ như vậy, sư em có thể đặt ra cho mình thêm những câu tương tự và thực tập ngồi yên để giúp làm lắng dịu thân tâm. Thực tập theo Kinh Quán Niệm Hơi Thở hay sách thiền hướng dẫn Sen Búp Từng Cánh Hé của Sư Ông Làng Mai sẽ giúp mình làm lắng dịu những cảm thọ khi chúng phát khởi. Sư anh rất mừng khi sư em bảo rằng lý tưởng tu hành vẫn còn mạnh mẽ, hạt giống Bồ đề vẫn còn trong sư em. Hai yếu tố đó sẽ giúp sư em xác định rõ hướng đi của mình.

Sư em, một khi lý tưởng và tâm muốn tu học của mình còn nóng hổi thì mình không sợ bất cứ khó khăn nào cả, mình sẽ vượt qua được mọi chướng ngại trên đường tu học. Nuôi lớn lý tưởng và gìn giữ Bồ đề tâm là điều rất cần thiết của người xuất gia. Là người tu hay người ngoài đời ai cũng có đôi lần gặp những khó khăn trong cuộc sống, cho nên khó khăn mà sư em đang gặp phải cũng chỉ là chuyện bình thường thôi. Bụt cũng đã từng bị Ma vương quấy nhiễu, mình là con của Bụt, có gặp chuyện đó cũng chẳng sao, miễn là đừng quên LỜI NGUYỆN NĂM XƯA, ĐỪNG PHẢN BỘI LẠI LÝ TƯỞNG CỦA MÌNH là được rồi. Vậy sư em đừng quá lo lắng nhé. Hãy xem đây là một bài học “kinh nghiệm xương máu” để sau này cảm thông cho các sư em hay đệ tử của mình khi họ gặp khó khăn và hướng dẫn họ tu tập một cách thực tế hơn.

Nhớ thực tập hết lòng và đừng bỏ cuộc nửa chừng nhé. Khi nào buồn, sư em nên đến chơi với các huynh đệ để được nuôi dưỡng. Nếu biết mình gặp nguy hiểm mà tự mình khó vượt qua được thì phải cầu cứu ngay với thầy mình để được che chở và bảo hộ mà không nên che giấu thầy hay bạn đồng tu bất cứ điều gì. Nếu có gì không ổn thì gởi thư ngay về Làng để được giúp đỡ thêm. Sư anh chia sẻ nhiều như vậy, nhưng đơn giản nhất là sư em nên cắt đứt sự liên lạc là xong. Chúc sư em thực tập thành công. “Thấy chân tướng ái dục/ Tâm ái dục không sinh/ Tâm ái dục không sinh/ Ai cám dỗ được mình.” (Kinh Tuổi Trẻ và Hạnh Phúc)

Thân chúc sư em thực tập thành công.

Rất tin ở sư em.

Sư anh.

Chia sẻ của một sư chú:

Vì vậy sư em mong sư anh sau khi nhìn lại tâm mình thật kỹ có thể dừng lại không liên lạc với cô bé đó nữa, và thật sự phải quyết tâm làm như vậy, để tự bảo hộ cho mình, và giúp cho cô bé đó đừng dấn sâu vào chuyện này thêm nữa. Nếu sư anh tiếp tục giữ liên lạc, và tiếp tục giải thích thì đó chỉ là điều kiện để làm cho sự liên lạc kéo dài mà thôi. Cô ấy lại không nghe những gì sư anh giải bày nên càng kéo dài thì điều kiện để cho mình bị đắm chìm trong mấy cái đại dương đó càng lớn mạnh lên hơn. Bụt có nói là cái gì mà mình không cung cấp thức ăn nữa thì cái đó sẽ không sống được, tình yêu của cô bé đó cũng vậy. Nếu sư anh dừng lại sớm, cô bé ấy rồi sẽ không sao đâu.

Ngày xưa cô Prakiti (Ma Đăng Già) thương thầy Anan đã được Bụt giáo hóa và trở nên một vị nữ khất sĩ. Cô ấy đã nhận ra rằng khi mình thương một người, mình phải thương luôn lý tưởng của người đó và yểm trợ cho người đó đi trọn con đường lý tưởng, sư anh có nhớ câu chuyện ấy không? Sư anh có thể đọc lại câu chuyện này trong sách Đường Xưa Mây Trắng của Sư Ông Làng Mai và gửi cho cô bé đó đọc như là một phương tiện giúp em ấy đi ra khỏi sự vướng mắc đó, tưới tẩm tâm bồ đề của chính em ấy. Sau đó thì sư anh nên kiên quyết không hồi đáp gì em ấy nữa. Có như thế sư anh mới có thể bảo hộ được mình và giúp được cho cô bé ấy.

Sư em cũng đề nghị sư anh nên phát lộ chuyện này với bổn sư, một tôn túc, hay một y chỉ sư để vị ấy làm chỗ nương tựa cho sư anh. Sư anh cần có một huynh đệ có thể làm người bảo hộ cho sư anh khi sư anh liên lạc với cô bé ấy. Bên Làng Mai có phương pháp thực tập đệ nhị thân rất hay và hiệu quả. Thư của mình viết hay nhận đệ nhị thân sẽ cùng coi với mình. Mình có thể cho cô bé ấy biết là thư này của cô bé không phải chỉ mình mình coi, và cô bé sẽ thấy không thể tiếp tục được nữa. Sư anh đừng sợ sẽ làm tổn thương cô bé bởi vì cô bé cần phải biết là người xuất gia thì có phép tắc như vậy.

Sư em kính chúc sư anh thực tập thành công và cầu chư Bụt, chư Tổ bảo hộ cho sư anh để chúng ta cùng đi trọn con đường sáng đẹp mà chúng ta đã chọn, đời này và nhiều đời sau nữa.

Kính quý và tin cậy

Sư em.

Câu hỏi: Con là một bác sĩ, tốt nghiệp ra trường đã 6 năm. Con đã trải qua nhiều sở làm và thực sự cảm thấy mệt mỏi vì sự phe phái, ganh tỵ,… trong các công sở. Cứ mỗi khi như vậy con lại muốn đi xuất gia nhưng lại bị trở ngại từ nhiều phía. Con đã cố gắng tồn tại thích ứng với cuộc sống đời thường, nhưng một thời gian lại cảm thấy mệt mỏi, chán chường và con lại đến các ngôi chùa tìm sự tĩnh lặng nào đó. Cuộc đời con dường như luôn có sự bế tắc. Con thường xuyên cảm thấy buồn, vô vị và trống rỗng, muốn buông xuôi tất cả rồi lại sợ hãi đứng lên và đi tiếp trên con đường đời với sự mệt mỏi và chán chường. Con kính mong Sư Ông, quý thầy và quý sư cô cứu giúp cuộc đời con. Con bây giờ đang có ý muốn đi xuất gia. Con cần phải chuẩn bị gì cho chí nguyện này?

Sư cô Kỳ Nghiêm xin chia sẻ:

Bạn mến,

Không biết lúc nhận được câu trả lời này thì tâm trạng của bạn đang như thế nào? Ước muốn xuất gia của bạn có còn mãnh liệt không? Thật lòng mà nói, khi một người phát tâm xuất gia thì không ai không hoan hỷ cả, quý thầy quý sư cô lại càng yểm trợ hơn. Thế nhưng, không phải vì thế mà gặp ai quý thầy quý sư cô cũng khuyên đi tu cả. Tùy nhân duyên của mỗi người. Này nhé, có những bạn trẻ tuyệt vọng khi nghe kết quả thi rớt kỳ thi Đại học thì đi tu. Có những bạn bị thất tình, rầu quá thôi thì vô chùa! … Vậy đó bạn à, những người như vậy vào chùa cũng sẽ gặp nhiều khó khăn không kém lúc ở ngoài đời. Bởi vì họ nghĩ đơn giản lắm, ở đời khổ quá, vào chùa chắc chắn sẽ sướng hơn. Họ nghĩ vậy cũng không sai chút nào cả, nhưng còn có cái gì hơn sự trốn tránh đó không?

Bạn là một bác sĩ đã làm việc được 3 năm, những kinh nghiệm đụng chạm cũng không phải là ít. Ai cũng vì miếng ăn, vì lợi dưỡng để rồi phải ‘chơi’ nhau, nhìn nhau vui tươi ngoài mặt nhưng trong lòng lại đang ganh tỵ, đố kỵ nhau. Ai cũng biết rõ những điều này đang xảy ra đầy dẫy khắp mọi nơi trong xã hội chúng ta, môi trường nào cũng có cả. Bất cứ ai có chút lương tâm cũng cảm thấy chán chường cảnh sống giả dối đầy vật chất như vậy. Họ khác mình quá chăng? Tôi rất hiểu tâm trạng của bạn bây giờ, bởi lẽ tôi cũng đã ở trong hoàn cảnh như vậy, cũng đúng 3 năm ra trường đi làm, và sau đó tôi đi tu.

Ở đời ai mà không thích danh lợi và địa vị phải không bạn? Và thế là họ tìm cách này cách khác để đạt cho bằng được. Làm sao để ở trong lợi mình không ham, ở trong danh nhưng vẫn luôn giữ được sự khiêm cung và thanh cao của mình. Đó là ước muốn ở trong đời của chúng ta, nhưng quả thật để làm được điều đó không dễ chút nào. Mình sẽ bị cô lập ngay. Nhóm này phe nọ, họ tìm kiếm đồng minh để ủng hộ cho chỗ đứng của mình ngày thêm vững. Mình từ chối tham gia. Lần hồi, mình sẽ cảm thấy thật lẻ loi với cái gọi là ‘đạo đức thanh cao’ của mình. Bạn có đang cảm thấy vậy không? Giá như bạn có được một tăng thân (một nhóm bạn cùng chí hướng) cùng nhau thực tập, cùng yểm trợ nhau về mặt tâm linh thì sẽ giúp nhau được nhiều lắm. Mỗi hai tuần hay một tháng gặp nhau để ôn tụng 5 giới của Bụt, cùng nhau nghe pháp thoại, cùng nhau chia sẻ pháp đàm… Nhờ vậy đời sống của mình sẽ được cân bằng trở lại. Nhưng nếu chỉ một mình thôi thì quả thật rất khó.

Bạn tìm đến chùa, nhờ cảnh để bạn có thể lấy lại sự bình an trong tâm hồn. Bên cạnh sự tĩnh lặng ở nhà chùa bạn còn tìm thấy được gì nữa? Tôi không biết bạn biết đến đạo Bụt được bao lâu rồi và ngoài lý do ‘cảm thấy mệt mỏi vì sự phe phái, ganh tỵ,… trong các công sở’, còn có lý do nào khiến bạn muốn đi xuất gia không? Nếu không thì cũng nguy lắm. Vì lỡ khi vào chùa bạn không may cũng gặp những sự ganh tỵ, phe phái… y như ngoài đời thì bạn sẽ vỡ mộng đến mức nào! Vậy đó, nhưng nếu bạn có niềm tin nơi Phật tính trong mỗi người, niềm tin nơi sự tu tập và sự chuyển hoá ở từng cá nhân thì không sao cả.

Ở trong Tăng thân hay lắm, mỗi người ai cũng có cái hay để cho mình học hỏi và tu tập cả, ai cũng cùng hướng đến cái đẹp, cái thật và cái lành nên rất dễ cảm thông và tha thứ cho nhau nếu có ai gây ra lầm lỡ. Họ coi nhau như anh chị em một nhà, có gì chưa hay của mỗi người cũng chia sẻ cho nhau nghe để cùng giúp nhau tiến bộ. Ngày ngày đều được tưới tẩm toàn những hạt giống tốt. Càng tu mình càng cảm thấy cuộc đời thật đáng yêu, càng thấy mình cần phải sống hết lòng vì cuộc đời mình không còn vô vị như trước đây nữa. Ở ngoài đời mình cũng có thể làm từ thiện giúp người vậy. Giúp người ‘năm đồng ba trự’ để vượt qua nỗi ngặt nghèo cũng quý lắm, hay khám bệnh bốc thuốc miễn phí cho người nghèo cũng là một nghĩa cử thật đẹp. Nhưng mình cũng chỉ mới thoa dịu nỗi khó khăn của họ mà thôi, có trị bệnh thì cũng chỉ dừng lại ở thân bệnh chứ tâm bệnh thì bác sĩ y khoa cũng còn rất hạn chế, bạn có nghĩ vậy không?

Bạn mến, mỗi khi gặp được con đường sáng thì trong tâm mình nó làm việc ngay phải không bạn? Ngày đêm nó bắt mình phải suy nghĩ, lựa chọn hướng đi cho cuộc đời mình. Có nên rẽ sang một ngã khác để làm cuộc cách mạng cho cuộc đời mình hay không? Tùy bạn. Bạn cứ để thời gian ngồi chơi với những gì trong lòng mình đang có, lắng nghe nó tâm sự, lắng nghe thật sự xem nó muốn gì. Chỉ có bạn là người hiểu rõ mình nhất mà thôi. Nếu muốn đi xuất gia thì phải tự hỏi xem lý tưởng của mình nó mạnh đến cỡ nào? Đi tu để làm gì? Những thầy và sư cô ở Làng Mai khi quyết định đi tu cũng gặp bao nhiêu chướng duyên, thế nhưng một khi đã quyết ‘cắt ái từ sở thân’ thì đâu có gì cản nỗi bước chân mình!

Chừng nào bạn phát tâm bồ đề thật mạnh – nhà Phật gọi là tâm bồ đề dũng liệt phi thường, không đi tu không được, thì hãy đi. Cuộc sống người xuất gia không phải dễ dàng như mình tưởng đâu bạn à. Nếu phát tâm không mạnh thì dễ gì vượt qua được những lên xuống trồi trụt trong đời tu. Ba mẹ cho bạn ăn học, ra trường làm một bác sĩ, bây giờ bạn muốn bỏ hết để vào chùa. Liệu ba mẹ bạn có ‘nổi tam bành’ lên không? Bạn đã sẵn sàng cho những trở ngại từ phía gia đình, bạn bè quyến thuộc chưa? Vào chùa bạn sẽ bắt đầu lại từ đầu, những gì là bác sĩ này nọ cũng đều buông bỏ hết trước khi bước vào cổng chùa, bạn đã sẵn sàng chưa? Bấy nhiêu cũng đủ cho bạn ‘nhìn lại mình’ rồi bạn nhỉ. Mong bạn sớm tìm được lời giải đáp cho bài toán quyết định cả cuộc đời mình về sau này. Tôi tin ở sự sáng suốt của bạn.

Kính thưa Sư Ông cùng quý thầy, quý sư cô Ban biên tập Làng Mai!

Con năm nay 29 tuổi, con đang hợp tác lao động tại Hàn Quốc. Con thường xuyên vào trang nhà Làng Mai để tìm hiểu đạo Phật và tu tập. Con thực tập hơi thở chánh niệm, các động tác ăn, uống chánh niệm và thiền tọa. Con rất thích phương pháp tu tập của Làng Mai nhưng khi thực tập một mình con thấy khó quá. Nhiều khi con thấy an lạc nhưng nhiều lúc con rất khó tập trung được tâm ý. Con thường xuyên bị thất niệm xin qúy thầy qúy sư cô giúp con tháo bỏ vướng mắc vì con cảm thấy con đang bị kẹt vào suy nghĩ và hành động nhiều qúa mà chưa buông bỏ được.

Thứ hai là con muốn được xuất gia. Con sang Hàn Quốc lao động được bảy năm rồi nhưng từ khi thực tập nhìn sâu vào nội tâm hay khi quán chiếu con thấy con đường tu tập mới là con đường con muốn đi. Gia đình con đang muốn con về lấy vợ nhưng con muốn xuất gia. Con chưa nói ý định của con cho gia đình biết. Vì khi về lại Việt Nam, con không biết sẽ tới đâu để có thể tu tập theo pháp môn Làng Mai?

Kính xin Sư Ông và qúy thầy qúy sư cô cho con lời hướng dẫn.

Sư cô Hội Nghiêm chia sẻ:

Em  thương mến!

Quý thầy quý sư cô rất vui khi thấy có thêm một người thích tu học. Có thêm một người tu học đàng hoàng thì xã hội sẽ bớt khổ đi nhiều (dù là xuất sĩ hay cư sĩ). Thực tập từ từ mình sẽ thấy nhẹ nhàng, thanh thản. Đôi khi, lúc đầu hơi khó vì tập khí năm xưa cứ kéo mình đi (ngựa theo đường cũ mà). Nhưng dần dần thì sẽ quen. Cũng giống như những ngày đầu tiên mình học Mẫu Giáo, mình tập gạch những nét sổ đầu tiên, cong qua quẹo lại, rồi tập viết chữ i, chữ t, v.v… nhưng khi viết được rồi thì mình có thể viết tất cả những gì mình muốn phải không? Thực tập cũng như vậy đó, có thể lúc đầu trật lui trật tới, quên trước quên sau nhưng khi đã quen rồi thì mọi chuyện trở nên dễ dàng. Lúc này sự thực tập sẽ trở thành sự sống của mình.

Tuy nhiên thực tập chánh niệm khác với lúc mình đi học nhiều lắm, lúc đi học thường thì mình chỉ hạnh phúc khi mình đạt được thành quả tốt mà ít khi mình vui và hạnh phúc lúc mình đang học, còn thực tập thì có niềm vui và hạnh phúc ngay trong lúc mình thực tập. Mình không cần đợi cho đến khi có một kết qủa nào đó mới hạnh phúc. Chỉ cần trở về với hơi thở, ý thức là mình đang còn sống, mình đang còn thở, mình  may mắn biết được con đường này là mình đã hạnh phúc rồi? Đôi khi thân mình thì ở đây mà tâm mình thì ở một nơi nào khác làm cho mình đánh mất mình, đánh mất những người thân, vì vậy trở về với hơi thở giúp mình đem tâm trở về với thân, có mặt trọn vẹn cho giây phút hiện tại, cho những người và những điều mình đang tiếp xúc. Thậm chí mình cũng có thể mỉm cười và hạnh phúc với những vụng về yếu kém của mình.

Khi những suy nghĩ không lành mạnh đi lên cũng vậy. Đó là do tâm mình không thật sự có mặt với thân, vì vậy mình trở về theo dõi hơi thở để đưa tâm trở về với thân. Suy nghĩ thường làm cho mình đau đầu và mệt mỏi mà không giúp giải quyết được công việc. Chỉ có tuệ giác mới giúp mình thấy rõ được vấn đề. Mà tuệ giác không phải do suy nghĩ mà có. Tuệ giác là do sự bình an và tĩnh lặng mới có được. Vì vậy mỗi lần suy nghĩ đi lên em nên nhớ nhắc mình điều đó và mỉm cười với chính mình để trở về với hơi thở. Lúc đầu có thể hơi thở của mình còn hổn hển, tán loạn nhưng từ từ thì hơi thở trở nên êm dịu và thư thái. Em có thể định tâm được trên hơi thở của mình. Em cũng có thể chú tâm tới bước chân  hay từng thao tác mình đang làm. Em không cần phải xua đuổi, đè nén hay chống cự lại những suy nghĩ vì càng cố xua đuổi, cố chống cự thì nó càng đến. Chỉ cần nhẹ nhàng trở về với hơi thở, trở về với bước chân của mình và mỉm cười thì từ từ những suy nghĩ sẽ lắng xuống.

Em có thể thực tập thêm thi kệ, như:
“Thức dậy miệng mỉm cười
Hăm bốn giớ tinh khôi
Xin nguyện sống xứng đáng
Mắt thương nhìn cuộc đời.”

Thở vào em đọc câu thứ nhất, thở ra em đọc câu thứ hai, vào câu thứ ba, ra câu thứ tư. Không có gì hay và đẹp bằng cách bắt đầu một buổi sáng đầu ngày bằng nụ cười và hơi thở ý thức. Hơi thở ý thức đầu ngày sẽ giúp em dễ dàng duy trì chánh niệm suốt ngày. Nếu có cảm hứng thực tập thi kệ em có thể tìm thêm trong sách Bước tới thảnh thơi. Ngoài ra em nhớ tưới tẩm niềm vui thường xuyên, niềm vui sẽ giúp em thực tập dễ dàng hơn.

Em có thể tìm một ngôi chùa để đến ở đó thực tập một thời gian thử xem mình có thật sự thích con đường này không.

Chúc em có nhiều hạnh phúc và thành công trên con đường này.

Hỏi: Từ nhỏ Con đã muốn xuất gia tu học, nhưng cơ duyên chưa đến, năm ngoái con đã trốn gia đình đi xuất gia, nhưng cuối cùng thì bị bắt về nhà. Con phải làm gì đây?”

Sư Ông trả lời:

Con nên lên Tu Viện Bát Nhã ở Bảo Lộc xin ở lại và thực tập vài tuần xem mình có thật sự muốn xuất gia hay không. Xin với ba mẹ là con chỉ xin đi tu thử thì chắc ba mẹ không sợ lắm đâu.

Sư Cô Chân Không chia sẻ:

Nầy BT ạ, từ ý niệm xuất gia đến thực tại xuất gia nó hơi khác đó con ơi. Muốn xuất gia thì con phải buông bỏ cái ý niệm có trong đầu về xuất gia. Chỉ quán sát các bạn tu ở Bát Nhã và làm thử xem có được hay không. Nếu chí nguyện xuất gia của mình mạnh, thì đang ngủ ngon, có chuông thức dậy đi ngồi thiền, dù trong lòng cũng thích ngủ thêm nhưng vẫn nhỏm dậy đi ngồi thiền. Tại Bát Nhã con sẽ thấy mọi người đi làm việc trong chánh niệm cũng vui, đi thiền hành thong dong với mọi người giữa núi rừng thác nước bao la cũng sướng, ngồi nghe quý thầy chia sẻ sự tu học cũng vui, thiền trà uống ngụm trà thơm bỏ hết những thị phi tính toán cũng vui. Trời nắng cũng vui, nhưng thấy trời mưa thì không thích lắm vì làm ướt củi mình phơi, và lại khiến cho thợ không tiếp tục làm nhà được… nhưng nếu nhìn sâu hơn mình sẽ thấy hoa cỏ đang uống từng giọt nước, tắm trong dòng nước mưa ngọt ngào thì bèn thấy vui liền. Tóm lại tu là tập nhìn sâu hơn để hiểu và thương hết những gì xảy ra trong cuộc đời.

Hỏi: Con hiện đang ở tại VN, năm nay con 20 tuổi, đang học đại học năm đầu, con có nghiên cứu Phật học từ năm lớp 10. Thật khổ cho thân con, tập khí nặng, chấp ngã, chấp pháp, học Phật nhiều nhưng ứng dụng giáo lý tu tập không được. Con có ước vọng sau khi học đại học xong thì sẽ xuất gia. Tuy con vẫn biết là vô thường không đợi ai, nhưng ba mẹ bắt con học xong mới cho đi tu. Bây giờ con vẫn tu. Nhưng hiện giờ con lại yêu một người, không dám nói mà cứ để trong lòng, buông xả không thể nào được. Con buồn lắm, con nghĩ rằng mình có chí xuất gia nếu tỏ tình thì sau này là một rào cản rất lớn. Con ôm trong lòng thì buồn không thể tả được. Biết rằng Phật dạy thân là bất tịnh nhưng sao con quán rồi mà vẫn quên không được, con mong nhờ Sư Ông và các cô chú Làng Mai chỉ cho cái đầu ngu của con một lời khuyên. Con chân thành biết ơn Sư Ông và các cô chú Làng Mai. Con không giải quyết được nỗi ưu sầu này thì con đau khổ lắm.

Sư cô Đoan Nghiêm chia sẻ:

Em cho biết em có học Phật. Nhưng học Phật mà không được hướng dẫn để tu tập cho đúng theo lời Phật dạy thì em chỉ mới có kiến thức về Phật học thôi, chứ em chưa thật sự có ‘tuệ giác’ về những gì em học. Ví dụ em có kiến thức về phép quán bất tịnh. Vì em chỉ mới có kiến thức về phép quán này mà chưa từng tu tập để có cái thấy đích thực về ‘thân bất tịnh’ cho nên ‘em vẫn không buông người kia ra được’ là vậy. Chỉ có kiến thức Phật học thôi thì chưa giúp được gì cho mình đâu em ạ.

Là con người, ai lại không trải qua một lần biết yêu. Vấn đề là sớm hay muộn thôi. Cũng giống như trái cây, có loại trái chín sớm có loại trái cần nhiều thời gian hơn để chín. Nhưng phải để cho nó tự chín mà đừng vội hái xuống rồi đem đi dú cho nó chín sớm, thì trái sẽ không ngon. Tình cảm đôi lứa cũng vậy. Hãy để tự nhiên. Nếu em nôn nóng, bộp chộp, thiếu bình tĩnh, coi chừng em gặp phải trái chua, trái chát đó. Tình yêu không nằm ở vài ba câu nói ngọt ngào yêu đương, hay vài cử chỉ săn đón, vỗ về. Chuyện tình cảm không đơn giản như vậy. Đạo Phật ví nó là biển tình đó, nghĩa là con người có thể chết đuối vì cá i biển mênh mông, sâu thẩm đó. Em mà lên thuyền đi vào biển tình lúc này, coi chừng sóng vỗ đưa em đi xa quên mất lối về thì … hỏng cuộc thi, hỏng cả cuộc đời và biết đâu chừng hỏng cả đời tu luôn đó. Phần đông người ta dễ bị lôi cuốn bởi người có sắc, có tài, có tiền, có danh vọng, hoặc có sự nghiệp, nhưng những thứ này lại không buộc chặt lòng chung thủy của ai cả, tại vì sắc người này đẹp nhưng sẽ có người đẹp hơn; người này tài sẽ có người tài hơn; người này có tiền sẽ có người có nhiều tiền hơn, và cứ như vậy mà người ta làm khổ nhau thôi.

Trong lúc này, sư cô khuyên em nên xem người kia là bạn, đừng để cho tư tưởng yêu đương ám ảnh, xen vào trong tình bạn của hai người. Nếu không em sẽ dễ đánh mất tự chủ, và người kia sẽ coi nhẹ em đó. Em phải tỏ ra người có bản lĩnh một chút: đừng yếu mềm trong tình cảm. Ai cũng thích ‘yêu’ một người có bản lĩnh, một người có chỗ tựa vững chắc, chứ không ai thích ‘yêu’ một người nhẹ dạ, yếu đuối, tương lai mập mờ đâu, nếu có, thì người ta chỉ ‘yêu qua đường’ thôi. Yêu để rồi đi đến tình nghĩa vợ chồng là một chuỗi thời gian dài để học hỏi. Người ta lấy lửa thử vàng, tình yêu chân thật cũng cần phải trải qua những giai đoạn sống chết với nhau. Con đường này dài lắm, tuy có nhiều hoa thơm cỏ lạ nhưng cũng có nhiều chông gai nữa. Sư cô thấy vẫn còn rất sớm để em đi vào con đường này. Em chỉ nên đi trên con đường này khi nào em không còn phải bận tâm chuyện học hành thi cử, chuyện ba mẹ lo cho việc học của em. Khi nào em có thể tự lập được rồi thì hãy tính đến chuyện này, như vậy mới là con người chín chắn.

Em đừng quên là em chỉ mới học năm đầu ở đại học, nghĩa là em còn phải học thêm vài năm nữa trước khi ra trường. Muốn tiếp tục học vài năm nữa, em phải thi đậu năm đầu, thi đậu năm thứ hai… Cho nên em đừng để chuyện yêu đương trai gái làm ảnh hưởng chuyện học của cả hai (tối ngày cứ nghĩ tới người kia thì chỗ đâu cho bài vở lọt vô đầu). Dũng mãnh lên đi em! Đừng để người ta thấy em yếu đuối: chỉ biết nghĩ tới tình cảm mà xao lãng việc học hành. Sức mạnh của em đâu rồi?

Chào em.

Kính thưa quý thầy, qúy sư cô!
Con là một sư chú, con mới xuất gia nhưng hiện nay con không còn muốn tu tập nữa. Bây giờ con chẳng muốn hiểu ai hết, chẳng muốn thương ai hết. Con biết rằng khi con rời đi thì Thầy của con sẽ buồn, nhưng con cảm thấy chán nản và không còn cảm thấy hứng tu tập nữa. Xin hãy cho con một lời khuyên!

Thầy Pháp Đăng chia sẻ:

Em thương mến!

Trên đường tu có lúc em đi ngang qua một cơn đau, niềm khổ. Đó là chuyện rất bình thường. Nó là thử thách như hầm hố, như chông gai trên một con đường. Thử thách này có thể đến từ bên trong tâm hoặc từ ngoại cảnh. Thử thách là cơ hội cho em lớn lên như sau cơn bạo bệnh, em cảm thấy mạnh khỏe hơn, nếu em biết cách trị liệu. Em hãy trở về với em, về với hiện tại. Em thở cho sâu, cho khỏe. Em bước đi cho thanh thản, nhẹ nhàng. Em ngồi thật yên, buông thả toàn thân, làm lắng đọng tâm tư. Đây là sự thực tập ôm lấy niềm đau. Khi căn nhà bị cháy, việc đầu tiên là phải dập tắt ngọn lửa. Chứ ai dại gì mà chạy ra ngoài để đi tìm người đốt nhà, bởi vì như thế thì ngọn lửa sẽ thiêu rụi cả căn nhà. Khi đối diện một cơn đau buồn, em hãy trở về chăm sóc cho nó. Hãy thở để làm lắng dịu cảm xúc trong lòng. Từ đó, em mới có đủ sự bình tĩnh và thảnh thơi mà nhìn sâu vào lòng cơn đau. Vua Trần Nhân Tông có câu:

“… Miễn được lòng rồi
chẳng còn phép khác
gìn tính sáng, tính mới hầu an…”

“Rồi” là rảnh rỗi, là thanh thản. “Miễn được lòng rồi” nghĩa là miễn được lòng thảnh thơi thì không còn phương pháp nào cả. Em hãy có mặt cho bước chân, có mặt với hơi thở, có mặt cho sự sống. Có mặt cho tiếng suối, tức là em biết lắng nghe con suối hát. Có lẽ, bấy lâu nay em đã quên đi điều quan trọng này nên em thường vắng mặt đối với hơi thở, bước chân, tiếng gió, tiếng chim ca. Có mặt là có ý thức, có sự tiếp xúc, nên em có sự sống. Thiên nhiên mầu nhiệm luôn chờ đợi em đó. Thiên nhiên có công năng nuôi dưỡng và trị liệu lạ thường! Chỉ cần có mặt với tiếng suối ca một vài phút thôi, cũng đủ cho em thấy khả năng trị liệu tuyệt vời của nó. Em thử thở để có mặt đi nhé. Khỏe lắm. Có mặt là có thảnh thơi mà vua gọi là “lòng rồi”.

Trước đây, thầy cũng đi qua những cơn đau dữ dội. Thầy có một khối u buồn, hờn tủi và tuyệt vọng. Bởi thế, thầy đã ngồi yên bên suối để thở. Thầy đã đi chơi trong cánh rừng đan mộc trên đỉnh núi Madona, thành phố Santa Cruz, để có mặt cho thiên nhiên. thầy chơi với đá, với cây và với suối. Hồi đó, thầy không thể nào suy nghĩ được, bởi vì càng suy nghĩ thầy càng thấy trách móc, buồn tủi và giận hờn. Mầu nhiệm thay! Hơi thở và bước chân giúp cơn buồn đau tan biến hồi nào mà thầy cũng không hay. Thầy tin vào sự có mặt, vào sự trị liệu của thiên nhiên ghê lắm. Đây chỉ mới là bước đầu của sự thực tập. Thiền học gọi nó là Thiền chỉ, tức là dừng lại, lắng lại niềm đau.

Cố nhiên, em không nên chỉ nương tựa vào khả năng trị liệu của thiên nhiên, mà phải có khả năng nhìn thẳng vào nỗi khổ của mình. Đây là phép quán chiếu, tức là nhìn sâu vào lòng thực tại. Khổ đau là một thực tại. Khổ đau là sự thật cao quý. Nó là vị đạo sư đưa em vào con đường giải thoát. Muốn nhìn sâu vào nỗi khổ, em hãy thắp lên ánh sáng của chánh niệm, chánh định và trí tuệ. Quán chiếu không phải là suy nghĩ, so đo, tính toán, mà chiếu ánh sáng vào trong lòng của khổ đau, nhận diện mặt mũi của nó, thấy được nguyên nhân xa của nó.

“Gìn tính sáng” là giữ tâm cho sáng suốt, tức là giữ gìn ánh sáng của chánh niệm, chánh định và trí tuệ. Chánh niệm là có mặt, là sáng suốt. Chánh định là duy trì sự có mặt ấy một cách bền bỉ lâu dài. Trí tuệ là cái thấy rõ ràng. Nhìn bông hoa, em thấy rõ bông hoa. Em đâu có cần suy nghĩ gì về bông hoa. Đó là tính sáng, là cái tâm trong suốt, hồn nhiên và vô tư mà ai cũng có. Thường thường, tâm ưa vẽ vời, tạo tác, vọng động nên em mất đi tính sáng. Tính sáng này giúp cho em có mặt thật sự với trời xanh, mây trắng hoặc niềm đau. Có mặt là công dụng của tính sáng, nên em có khả năng đi vào kho tàng bí mật của sự sống. Em biến thành nắng . Em là cơn mưa. Em trở thành một với không khí. Em là áng mây bay. Nghĩa là em biết chơi và chịu chơi với sự sống.

Nhìn nỗi buồn, em thấy rõ nỗi buồn. Nỗi buồn này có thể đã có mặt từ thời thơ ấu. Em đã hơn một lần buồn bực với mẹ, buồn bực với anh chị của em, buồn giận về bạn bè… Có thể, nó là nỗi buồn của cha, bởi vì cha cũng thường hay buồn bực, than trách về nhiều người. Như thế, nỗi buồn này với sư anh của em chỉ là sự biểu hiện của những nỗi buồn trong quá khứ. Em có thấy hay không? Em bắt đầu nhìn rõ nguyên nhân của nỗi buồn rồi đó. Em nhìn rõ mặt mũi của nó từ trong tâm. Em nhận diện được hạt giống buồn giận. Thế thì, không có lý do gì để em tiếp tục trách móc và buồn giận sư anh của em nữa. Có thể sư anh có phần nào vụng về và thiếu sót trong cách nói năng, đã tạo ra nỗi đau này cho em. Nhưng, em đã thấy rõ ngọn nguồn của cơn đau rồi, thì em càng cảm thấy xót thương cho sư anh nhiều hơn. Có phải vậy không em? Sự thật là nhờ sư anh, nên em thấy rõ về em. Đó là cái thấy của trí tuệ. Nó có công năng dập tắt phiền não và chuyển hóa niềm đau.

Em hãy để cho thời gian thương yêu em. Cái gì rồi cũng sẽ đi qua. Chuyện đâu còn đó. Nỗi buồn nào rồi cũng vơi đi. Khổ đau nào rồi cũng được trị liệu. Em hãy vui như mọi ngày. Vì em vẫn còn trong sáng. Tình thương và niềm tin yêu vẫn còn nguyên vẹn. Tình thương em dù chứa đầy thử thách, nhưng nó vẫn đẹp như ngày nào. Tu là tập thương có nghệ thuật hơn, sáng đẹp hơn, thanh thoát hơn. Trịnh Công Sơn có câu:

“Hôm nay thương yêu trái tim không nặng nề,
những con tim bạn bè bao la,
tôi thấy chiều không nói lời lặng lẽ,
và thấy hoàng hôn áo vàng rực rỡ,
đêm bước về thật nhẹ…”

Hôm nay thương yêu trái tim không nặng nề, đó là tình thương đích thật. Những con tim bạn bè bao la tức là con tim lớn, biết tha thứ, có sự bao dung. Tình bạn luôn là sáng đẹp và thanh thoát hơn tình yêu, em ạ. Bởi vì em ‘thấy chiều không nói lời lặng lẽ’, nghĩa là em có mặt bằng con tim cho người thương. Em trở thành chiều hoàng hôn, không hề nói lời gì cả mà lặng lẽ mà huy hoàng. Lúc ấy, em sẽ “thấy hoàng hôn áo vàng rực rỡ” và “đêm bước về thật nhẹ”, nghĩa là em thấy em đẹp. Anh Sơn biết tu thiền đấy, nên anh biết thưởng thức cái đẹp của thiên nhiên. Em có đồng ý với thầy không?

Hãy bảo trọng. Tạm biệt em nhé.

Con xin được hỏi:

Năm nay con 22 tuổi. Con vừa bỏ học ở một trường Cao Đẳng và đang ôn thi lại Đại học. Một năm trước con đã gặp một cú sốc lớn về tinh thần, mọi chuyện đã được giải quyết nhưng nó đã trở thành một nỗi ám ảnh trong con. Con đã tìm cách từ bỏ nó nhưng vẫn chưa làm được. Thậm chí việc ôn thi Đại học cũng trở nên nặng nề với con.

Con nghĩ đến việc xuất gia (con đã suy nghĩ từ khi còn đang học lớp 12). Nhưng bản thân con là một người nhanh chán mọi thứ, và con sợ quyết định xuất gia của con cũng sẽ không thực hiện được. Con đã từng hỏi ý kiến ba con về việc này, và ba con đã nói :”liệu con có suy nghĩ đến ngày con mệt mỏi và muốn quay về không? Con đường xuất gia không giống thế giới trần tục, một khi đã đi trên con đường đó thì đừng có nghĩ ngày sẽ trở về”. Con thật sự cần một lời khuyên cho câu trả lời của con. Cuộc sống hiện tại chỉ cho con nhìn thấy sự bế tắc, không có niềm tin, không có chút hy vọng nào và chứa đầy nỗi sợ hãi trong tâm thức. Kính mong quý thầy quý sư cô giúp con? Con phải làm gì bây giờ?

Sư cô Cảnh Nghiêm chia sẻ:

Bạn ạ !

Có một câu hỏi mà tôi rất thích : “Mỗi ngày đi qua ta đã vẽ gì cho bức họa chân dung của chính mình ?”. Không ai biết được điều gì sẽ xảy ra – thành công hay thất bại? Nhưng có một điều chúng ta có thể biết đó là phút hiện tại. Nếu chúng ta có một hiện tại đẹp (nhiều niềm vui, hạnh phúc, lạc quan…) thì ta để lại một quá khứ đẹp và đem đến một tương lai lành. Đọc những dòng thư chia sẻ của bạn, tôi cảm nhận được những băn khoăn, gút mắc đang trấn ngự bạn. Nếu cứ để nó tiếp tục gây rối, thì ta sẽ bị kéo đi về hướng xấu. Cũng như thời gian trước bạn đã gặp một cú sốc lớn về tinh thần. Theo bạn mọi chuyện đã được giải quyết nhưng nó đã trở thành một nỗi ám ảnh. Dù sống trong hiện tại bạn vẫn bị ám ảnh của quá khứ. Và việc ôn thi lại đại học, ban đầu bạn có nhiều nhiệt huyết, nhưng đã trở nên quá nặng nề. Cảm xúc đau buồn, sợ hãi thường hay trỗi dậy và mọi thứ đến với bạn đều vô nghĩa, nhanh chán. Đó là tâm lý rất con người. Điều quan trọng là bạn phải biết nhận diện tâm hành đó mỗi khi chúng phát khởi. Ở Làng Mai, có phương pháp nhận diện đơn thuần, biết được những tâm hành nào đang trỗi dậy trong mình. Khi đang buồn chán mình biết mình đang buồn chán. Lúc ấy, mình hãy trở về nương vào hơi thở, ôm ấp những tâm hành buồn chán ấy và từ từ chúng sẽ lắng xuống. Cảm giác bình yên sẽ cho bạn thực sự có mặt trong cuộc sống.

Hãy học nhìn cuộc sống bằng cặp mắt tươi vui và theo hướng tích cực thì niềm tin sẽ có mặt. Bạn sẽ làm được những gì mà khả năng bạn có thể làm. Dù phải đang đối diện với những nghiệt ngã, khó khăn đến đâu chăng nữa, bạn hãy tin rằng cuộc sống luôn có nhiều cơ hội cho ta và khả năng của con người là không giới hạn. Chia sẻ cho bạn điều này cũng là lúc mà tôi đang nhắc nhở mình thực tập.