Format: Default

Hôm qua, ngày 10 tháng 10 năm 2019, là ngày sinh hoạt xuất sĩ trong thời khoá An cư. Đại chúng xuất sĩ đã về xóm Mới, cùng nhau nghe pháp thoại video của Sư Ông Làng Mai và mừng ngày tiếp nối của Sư Ông. Ngày mùa thu với trời xanh, mây trắng, nắng vàng thật đẹp. Buổi chiều, đại chúng đã quây quần tại thiền đường Trăng Rằm, nghe đọc thư của Sư Ông, hát thiền ca và cùng nhau chia sẻ những kỷ niệm, những giây phút được Thầy chỉ dạy,… Chỉ còn ít ngày nữa, gia đình xuất gia Cây Dẻ Gai sẽ tròn 1 tuổi. Các sư út của đại gia đình xuất sĩ Làng Mai chia sẻ những tâm sự của mình sau một năm được thực tập như những người xuất sĩ. Những kỷ niệm ấm áp, những chia sẻ chân thành, những ước nguyện trong sáng đã nuôi dưỡng tâm Bồ đề của tất cả mọi người. Tiếp nối hạnh nguyện của Sư Ông, quý thầy, quý sư cô đã viết xuống những tâm nguyện của mình, dán lên bức tranh bốn mùa sẽ được gửi tới Sư Ông ở Việt Nam. Sư Ông cũng đang có mặt đây trong tăng thân, trong ấm áp tình huynh đệ, trong chí nguyện tu học và phụng sự của mỗi trái tim xuất sĩ.

Trong văn học có nhiều môn học khác

Con thường hay hỏi Thầy rằng sao con không thích môn Văn mà Thầy lại đặt tên con là Văn Nghiêm. Rồi con kể Thầy nghe là hồi nhỏ con thích môn Toán như thế nào… và muốn sau này mình sẽ là giáo viên dạy toán như mẹ con vậy. Thầy chỉ cười hiền lành và nói: “Nếu con nhìn kỹ thì thấy trong Văn có Toán. Mình không được có sự phân biệt thiên lệch như thế. Tên Văn rất là hay. Ngày xưa có những ông quan văn giúp nước rất nhiều. Một nhà văn giỏi là phải nắm rõ tình hình đất nước. Nếu ông vua biết dùng quan văn và quan võ thì nước sẽ mạnh và phát triển nhiều lĩnh vực mà không chỉ dùng binh lực và vũ khí. Đó là yếu tố bất bạo động và áp dụng hiệu quả phương cách chỉ trì tác phạm. Ngăn ngừa hơn là xử phạt.”

Thầy vẫn biết con không chịu viết văn nên có dịp Thầy lại khai thị cho con học hiểu và chấp nhận cái tên của mình. Thầy dạy: “Trong văn học có rất nhiều môn học khác như sử, địa, ngôn ngữ, văn hóa, khoa học, vật lý, xã hội, triết học và cả toán học nữa đó!” Thầy lại cười, nụ cười của Thầy làm cho sự háo thắng của con bị điểm huyệt khi con cứ một mực không chịu để mất quá nhiều thời giam cho việc viết lách. Nhưng con bắt đầu chịu ngồi yên hơn một chút với cái tên của mình. Thầy thường khích lệ văn phải ôn, võ phải luyện. Ở Làng, thiên nhiên đẹp như vậy mà không biết thưởng thức thì tiếc thật! Rồi Thầy dạy mùa xuân Thầy đi khóa tu, con ở Làng nhớ chơi với thiên nhiên và viết thư kể cho thầy nghe chuyện ở Làng. Thầy cũng đọc cho con nghe bài Cúc cu đúng hẹn rồi Giao cảm, Padmapani,… Mỗi bài thơ chuyên chở bao nhiêu là hình ảnh đẹp và nó hay vì có đôi mắt và đôi tai cùng nhịp thở của sự sống tỉnh thức. Nếu mình biết nuôi dưỡng cái đẹp thì câu chữ của mình cũng là một liều thuốc trị liệu. Thế là con chịu ngồi yên, ngoan ngoãn nghe theo sự chỉ bày của Thầy.

Có hôm thầy hỏi: “Con có biết Văn Lang là gì không?” Con nghĩ liền đến niên hiệu nước Việt những năm đầu. Nhưng Thầy cười và nói: “Lang là lành, ngày xưa ông thầy thuốc là thầy lang. Văn lang là ông thầy thuốc trị bệnh bằng văn chương”. Ôi! Con nghe xong là như bị điểm huyệt vậy đó. Con lại đứng ngây người ra vì ngạc nhiên và bối rối. Từ hôm đó, Thầy bắt đầu hướng dẫn con viết đề tài nào là con y giáo phụng hành. Con không bị kẹt vào ý niệm “văn nói láo, báo nói thêm” như ngày xưa nữa. Nhưng nhiều khi thấy mình phải loay hoay tìm hiểu, nghe ngóng mới tập viết được. Nhiều hôm làm biếng con vẫn phải tranh thủ ngồi luyện viết mà thở đau cả ruột. Thầy gặp con và chỉ nhắc chừng: “Con có làm biếng không đó!” tức là có đủ hạnh phúc và bình an không vậy? Con chắp tay mỉm cười. Ôi! Thầy luôn theo sát sự thực tập của con.

Con là “beautiful in the temple”

Thời gian làm thị giả cho Thầy là thời gian Thầy không được khỏe. Con thấy Thầy thường nghe Nhật tụng thiền môn trong những ngày Thầy bệnh. Cũng nhờ vậy mà con có động lực học kinh, chép kinh mỗi lúc con không đủ khỏe. Và mỗi lần cầm cuốn kinh Nhật tụng con lại thấy như đây là một tặng phẩm mà Thầy đã dày công biên soạn và trân quý. Nhưng canh cánh trong lòng con vẫn không hiểu về chuyện cái tên của mình nên lựa ngày đẹp trời con thưa thật với Thầy là con không hiểu vì sao Thầy đặt tên con là Văn Nghiêm và lại bắt con viết văn nữa. Con chẳng thích công việc này và luôn tránh né vì những luật lệ văn chương, câu cú… Lâu nay, con thường cho rằng người ta cho mình ăn bánh vẽ qua từ ngữ. Con còn tâm sự là hồi nhỏ, con là đứa mê đọc sách và con đọc hết cả tủ sách gia đình và thư viện. Nhưng lớn lên thì con thấy thế giới văn chương là không thật và như ảo ảnh làm con bị “tẩu hỏa nhập ma” vì quá nhiều điều hay đẹp có trong sách mà con không chạm tới được. Nhưng có một sự thật là con thích giọng văn của Thầy.

Mỗi lần đọc sách Thầy, con thấy mình được nuôi dưỡng và trị liệu, con có cảm giác an ổn và đầy tình thương. Trong sách, Thầy thường chia sẻ những kinh nghiệm về cuộc đời tu học của Thầy như là đang soi gương lại cuộc đời mình. Đây là một cách viết khá độc đáo mà từ nhỏ đến giờ con mới thấy – viết về những cái rất là mình, những suy tư, thao thức, những khổ đau, hạnh phúc đơn giản mà rất thực và sống động.

Rồi có một buổi chiều Thầy tình cờ ghé qua xóm Mới. Khi được tin Thầy đến, con vội vội vàng vàng ra đón Thầy nhưng Thầy đã đi tới thiền đường và bước ra bãi cỏ sau lưng thiền đường. Thầy đang đi ngang qua bụi hồng trên thảm cỏ xanh mướt mới trồng trong ánh nắng chiều đổ xuống mái tháp chuông. Con đứng nhìn ngây người, quên mất là mình đang làm thị giả cho Thầy. Thầy ngoái lại nhìn tinh nghịch như chọc quê con và nói nhỏ: “Con là beautiful in the temple”. Thầy cười và thả những bước chân thảnh thơi trong sân chùa như một người tự do. Đây là lần thứ hai con bắt lại khoảnh khắc thật đẹp không bút mực nào tả xiết; một lần ở đồi thông Từ Hiếu và lần này tại xóm Mới. Để rồi mỗi khi nhìn bụi hồng hay bắt gặp một tia nắng, một bông hoa là con lại thấy nụ cười bao dung của Thầy trong sân chùa ngày ấy.

Học một chữ Văn

Từ ngày hiểu cái tên mới này, con bắt đầu thấy như mình gần với thiên nhiên hơn. Ngồi trong gia đình pháp đàm, mỗi khi giới thiệu tên bằng tiếng Anh con thấy mình vui vẻ hơn với cái tên Văn là “beautiful in the temple”.

Học một chữ Văn cũng mệt rồi

Can gì tìm kiếm nơi xa xôi

Đi đứng thong dong cười tĩnh mặc

Gặp người, gặp Bụt đó người ơi.

Đó là bốn câu thơ cho những ngày con mới xuất gia, con tập tác ý với cái tên Thầy cho. Rồi những ngày được Thầy khai thị, con bắt đầu thấy mình may mắn khi có cái tên đẹp như vầy, nên bốn câu thơ sau thể hiện được niềm vui an ổn hơn trước một chút.

Học một chữ Văn cũng đủ rồi

Thôi đừng tìm kiếm ở xa xôi

Đông Tây kim cổ mình hội lại

Cho nắng hoa cười em cùng tôi.

Ôi chao thơ con làm bắt đầu có hoa, có nắng, thật ngạc nhiên! Con khoe với Thầy và viết thư sám hối với Thầy về sự bướng bỉnh của mình. Thầy chỉ cười và nói: “Hồi xưa Thầy cũng vậy! Có nhiều bài thơ Thầy làm bị hiểu lầm lắm, nhưng sau này Thầy sống được với nó nhiều hơn và rất thật nữa. Cho nên con phải thấy thơ văn đi ngang qua con người mình rất hay mà đừng có tri giác “văn nói láo, báo nói thêm” mà tội nghiệp. Con phải tập viết văn đúng với sự thật”. Con “dạ” khe khẽ, thầm công nhận những gì Thầy nói và đã làm bằng cả cuộc đời Thầy.

Không chỉ là ước mơ

Nhìn lại những tháng ngày về lại Việt Nam như lời hẹn ước sau mười năm, con ung dung khi thấy mình không phải lo lắng gì nhiều, cứ nương sư chị, sư em mà đi tới thôi. Các bài pháp thoại thì đầy trên mạng, thích bài nào thì nghe bài đó, thời buổi công nghệ mà! Nhưng thời gian đầu về Trạm Tịch, có rừng cây che phủ nên con như cách biệt với thế giới bên ngoài. Các  sư em thì chưa tiếp xúc với Thầy trực tiếp, lại không quen với giọng nói nhẹ nhàng của Thầy nên cứ than buồn ngủ và không hiểu khi chỉ mở pháp thoại của Thầy bằng băng đĩa. Thế là phải nghĩ ra chiêu học cùng các sư em qua các lớp học như thời Bát Nhã thôi!

Lúc đầu con rất cứng khi hướng dẫn cho các em học lớp Đường xưa mây trắng, một tác phẩm nổi tiếng của Thầy được mọi người yêu chuộng. Thầy đã từng dạy con viết lại Đường xưa mây trắng, thêm phần lịch sử của chư Tổ vào. Con thật sự bối rối khi Thầy dạy điều này. Có sư cô nói với con rằng Thầy chỉ thử sức con thôi. Con cũng thấy mình chưa dành thời gian để học hết lòng tác phẩm này, nên con cho qua. Rồi cơ duyên về Trạm Tịch, các sư em đề nghị con đứng lớp môn này như là cơ hội để sư chị sư em học chung, chơi chung như cách học gia đình mà Thầy hay kể cho con nghe. Con tự nghĩ, hay mình thử lối học này, và con sẽ kể chuyện như Thầy đã từng kể cho chúng con nghe vậy đó. Rồi con nghe vang vọng lời Thầy cùng ánh mắt nhìn con như khích lệ, động viên và nói: “Thầy tin con làm được mà!” Nên con lấy cơ hội này để học lại tác phẩm mà Thầy đã từng kể cho con nghe vì sao Thầy viết và vì sao nó đã được dịch ra nhiều thứ tiếng. Lại nhớ hình ảnh Thầy vừa viết, vừa đặt tay lên lò sưởi, hiện về cùng bao tâm sự khi ban biên tập trang nhà phỏng vấn Thầy nhân dịp kỉ niệm 30 năm Làng Mai. Thế là con học cách “vừa học vừa trông em” như ngày còn bé.

Vừa học, vừa chơi, vừa ôn lại tháng ngày được ở bên Thầy, trong vòng tay Tăng thân, con như thấy Thầy đang hiện diện nơi thiền đường Trạm Tịch thân yêu. Để mỗi sáng tập thể dục con lại thấy mình đang hòa vào núi đồi xanh ngát, cùng những ánh nắng tinh khôi đầu ngày xuyên qua tán lá thật đẹp. Đôi mắt con hay đôi mắt Thầy nhỉ? Đôi khi con không tin mình đã là một người biết thưởng thức cái đẹp của thiên nhiên nếu không có Thầy đưa đường chỉ lối cho con trong cuộc đời này. Thành kính tri ân tình Thầy.

(Chân Văn Nghiêm)

Theo thông tin từ Ban tổ chức Giải sách hay năm 2019, tại buổi Lễ công bố tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 15 tháng 9 vừa qua, Giải sách hay thiếu nhi năm 2019 được dành cho bộ sách “Con gà đẻ trứng vàng” và “Mỗi hơi thở, một nụ cười” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. 

Hai cuốn sách được trình bày dưới dạng truyện tranh, cuốn đầu do sư cô Chân Trăng Tuyết Hoa minh hoạ, cuốn thứ hai do Nguyễn Thị Hợp và Nguyễn Đông minh hoạ. 

“Bộ đôi cuốn sách là tác phẩm thiếu nhi đầu tiên của thầy Thích Nhất Hạnh được xuất bản trong nước. Trong Con gà đẻ trứng vàng, tác giả kể về thế giới tuổi thơ lấp lánh qua hai nhân vật: con gà tên Chừ (chừ trong “bây chừ”) và cậu bé tên Tâm. Mỗi hơi thở một nụ cười là sách song ngữ Việt – Anh hướng dẫn thiền tập cho trẻ, chỉ ra trẻ con cũng cần tập thở, thông qua hơi thở để tìm thấy niềm vui, tình yêu thương. Hai cuốn sách được ra mắt vào năm 2018, do Nhà xuất bản Văn hóa – Văn nghệ ấn hành.

Nhà văn Lê Phương Liên cho biết hai cuốn sách của thầy Thích Nhất Hạnh được trao giải nhất là điều đặc biệt. “Đọc hai tác phẩm này làm cho tôi sung sướng, hạnh phúc. Tính khai minh trong sách được truyền đạt đến trẻ em bằng ngôn ngữ giản dị và giọng văn miền Trung, nhẹ nhàng, ngọt ngào, sáng suốt…”, bà Lê Phương Liên nói.” – (nguồn: vnexpress.net) 

Giải Sách hay lần thứ 9, năm 2019 do Viện Giáo Dục IRED, Dự án Khuyến đọc Sách Hay và Sáng kiến OpenEdu tổ chức.

Tháng 7 năm 2019 vừa qua, tại New Delhi, Ấn Độ, Quỹ Gandhi Mandela đã trao giải thường niên đầu tiên về Hoà bình của Quỹ này cho Thiền sư Thích Nhất Hạnh.

Trong bài diễn văn của mình, ban tổ chức giải đã phát biểu rằng giải được trao cho Thiền sư vì “Ảnh hưởng tâm linh” và sự nghiệp giảng dạy của Thiền sư đã làm thay đổi cuộc đời của hàng triệu người trên toàn thế giới.

Tăng thân Ahimsa Trust với các thành viên Tiếp Hiện đã thay mặt Thiền sư nhận giải. Trong buổi lễ còn có sự hiện diện của các thành viên của cả hai gia đình Mahatma Gandhi và Nelson Mandela.

Giải Gandhi Mandela được bình chọn bởi các thành viên là những nhà hoạt động xã hội và văn hoá, doanh nhân, nhà báo uy tín. Khách mời danh dự của buổi lễ là cựu chính trị gia, nhà học giả nổi tiếng Tiến sĩ Karan Singh, người đã đón tiếp Thiền sư Thích Nhất Hạnh trong chuyến thăm Ấn Độ cuối cùng của Thiền sư vào năm 2008.

Kính bạch Sư Ông,

Kính thưa tăng thân khắp chốn trên Đất Mẹ thân thương,

Quý thầy, quý sư cô và các vị cận sự nam, cận sự nữ một lần nữa lại cùng nhau về xóm Thượng trong buổi lễ khai mạc khoá tu An cư ba tháng mùa thu. Buổi lễ hùng tráng và đầy sức mạnh tâm linh khiến chúng ta lấy làm may mắn và trân quý vì mình còn được sống, còn được ở trong vòng tay nâng đỡ của tăng thân, còn được có truyền thống an trú một nơi trong ba tháng hàng năm. Đây là thời gian dành riêng để đại chúng được cùng nhau làm sâu sắc hơn sự thực tập của mình và tận hưởng những điều mầu nhiệm của sự sống.

Trong khoá An cư năm nay, tại xóm Thượng chúng ta có 43 vị Tỳ kheo, 21 vị Sadi và 70 vị cận sự. Tại xóm Hạ chúng ta có 56 vị Tỳ kheo ni, 1 vị Thức xoa ma na, 7 vị Sadini và 34 vị cận sự. Tại xóm Mới chúng ta có 56 vị Tỳ kheo ni, 3 vị Thức xoa ma na, 7 vị Sadini và 18 vị cận sự. Tổng cộng là 316 vị (194 vị xuất sĩ và 122 vị cư sĩ) cùng nhau thực tập miên mật trong khoá An cư mùa thu này.

Trong suốt ba tháng An cư chúng ta sẽ tập trung học hỏi và thực tập theo ba chủ đề chính: tâm Bồ đề, giữ gìn Đất Mẹ và xây dựng tăng thân.

Tâm Bồ đề

Thời gian được an trú miên mật này là cơ hội cho chúng ta nhìn lại và củng cố thêm tâm Bồ đề, tâm từ bi và nguyện ước thâm sâu của chúng ta về giải thoát và giác ngộ.

Chúng ta có thể tự hỏi mình đã giải thoát được bao nhiêu khỏi những phiền não, những tham lam, sợ hãi và buồn thương của mình, cũng như khỏi sự cố chấp vào những ý niệm và những năng lượng tập khí? Ý thức về tình thương của chúng ta ra sao? Tình thương của chúng ta có hình thành bởi cái thấy và sự hiểu biết sâu sắc về bản thân, về mọi người và hoàn cảnh hay tình thương của chúng ta chỉ dựa trên ước mong và ham muốn được thương, một loại tình thương áp đặt không giúp được mà có khi còn là nguyên nhân gây thêm những niềm đau nỗi khổ? Trong tình thương của chúng ta có tính tự ái và nặng về đúng-sai không?

Đất Mẹ

Chúng ta có thể nhìn sâu vào những khổ đau của Đất Mẹ và loài người mà tự cam kết với bản thân, với tăng thân rằng chúng ta sẽ có những hành động cụ thể để giảm thiểu tình trạng và đưa chúng ta cùng Đất Mẹ đi theo một chiều hướng bền vững hơn.

Đất Mẹ luôn kêu gọi chúng ta thức tỉnh trong bao nhiêu thập kỷ qua. Thầy đã mời gọi tất cả chúng ta hãy thương lấy Đất Mẹ. Chúng ta hãy tìm thời gian và bớt đi sự bận rộn để có mặt và đáp ứng cho lời kêu gọi đổi thay và tham gia vào các cộng đồng đang cố gắng giúp đỡ cho hành tinh. Với tình trạng nguy cấp hiện nay, Đất Mẹ kêu gọi không chỉ một giải pháp khoa học, chính trị hay kinh tế mà là một sự tỉnh thức tâm linh. Chúng ta cần nhận ra và tiếp xúc được một cách sâu sắc với Đất Mẹ, môi trường sống của chúng ta, như một thực thể sinh động, đầy tình thương và hoàn toàn không tách rời khỏi chúng ta. 

Tăng thân

Thực tập thứ ba, xây dựng tăng thân là một thực tập được Thầy chú trọng đặc biệt trong sự nghiệp giảng dạy và trao truyền pháp Bụt tới phương Tây. Đã bao lần chúng ta được nghe Thầy chia sẻ trong những bài pháp thoại: “Xây dựng tăng thân là một công trình quan trọng nhất của sự tu tập” hoặc “Vị Bụt tương lai của chúng ta sẽ là một tăng thân”.

Tăng thân, ở thời điểm này, phải là một cộng đồng đề kháng; bằng sự tình nguyện sống chậm lại và tri túc, chúng ta kháng cự lại sự phát triển quá mức và sự tiêu thụ quá mức; bằng sự tử tế, bao dung và không kỳ thị chúng ta kháng cự lại sự thù ghét và phân biệt, với tâm lý “chúng tôi đối lập với họ”. Duy trì một tăng thân thực tập bền bỉ, nơi có tình huynh đệ, có sự vững chãi và hoà hợp là điều rất quan trọng. Giờ đây chúng ta thấy rõ rằng một con đường bền vững cần có những cộng đồng bền vững ở mọi cấp độ: cá nhân, địa phương, dân tộc và cả hành tinh.

Chúng ta cần thiết lập một cách sống mới, chăm sóc cho nhau và cho Đất Mẹ. Đó là sự đóng góp của chúng ta cùng với rất nhiều những hoạt động vì xã hội và môi trường khác đang biểu hiện khắp nơi trên thế giới.

Trong buổi lễ Đối thú an cư vừa qua, thầy Pháp Ứng, sư anh lớn nhất tại Làng, đã mời chúng ta cam kết một thực tập đơn giản mà chúng ta có thể thực tập hết lòng, duy trì 100% trong suốt ba tháng An cư này. Đó có thể là sự thưởng thức từng bước chân khi chúng ta đi lại trong tu viện, hoặc mở cửa một cách chánh niệm mỗi khi chúng ta đi vào hay đi ra khỏi phòng. Một thực tập đơn giản và căn bản có thể mang lại ảnh hưởng to lớn cho những khía cạnh khác nhau trong đời sống của chúng ta, có thể giúp chúng ta trị liệu và chuyển hoá, có thể nhắc nhở chúng ta rằng hạnh phúc luôn luôn có đó ngay trong giây phút hiện tại. Một thực tập đơn giản để nuôi dưỡng tâm từ bi của chúng ta, nuôi dưỡng Đất Mẹ và cống hiến cho sự nghiệp dựng tăng.

Chúng tôi mời tất cả các bạn tham gia cùng chúng tôi dù bạn đang ở đâu. Chúng ta ý thức rằng mình không đơn độc. Nhắm mắt lại, chúng ta thấy nhau ở khắp nơi trên hành tinh này, đang thực tập hơi thở ý thức, mỉm cười với những cánh bướm, với những người trẻ can đảm, cùng nắm tay nhau thật ấm áp trong phút giây hiện tại.

Chúng ta có niềm tin. Chúng ta có tình thương.

Chân Pháp Dung

(BBT chuyển ngữ từ nguyên bản tiếng Anh: “Message about this coming Rains Retreat 2019”)

Pháp thoại ngày 30 tháng 12 năm 1993 tại Xóm Thượng, Làng Mai.

Trong khoá tu mùa Đông 1993-1994 – “Khoá giảng Phật Pháp căn bản – Trái Tim Của Bụt

Pháp thoại ngày 6 tháng 1 năm 1994 tại Xóm Hạ, Làng Mai.

Trong khoá tu mùa Đông 1993-1994 – “Khoá giảng Phật Pháp căn bản – Trái Tim Của Bụt