Format: Default

(Trích trong sách “Nói với tuổi hai mươi” của Sư Ông Làng Mai)

Tôi muốn định nghĩa lý tưởng là ước vọng, và là nhu cầu đạt tới sự thực hiện những ước vọng của một người hoặc một nhóm người. Vậy thì lý tưởng là một cái gì phải có đối với con người, bởi vì ít nhất và cạn nhất con người cũng muốn có cơm ăn khi đói, áo mặc khi rét. Xa hơn, con người  còn muốn được thương yêu khi cô độc, được khám phá khi óc tò mò bị kích thích. Về sinh lý, chúng ta đều được cấu tạo như nhau, hoặc nói cho đúng, tương tự như nhau. Mà về tâm lý cũng vậy bởi vì tâm lý dựa trên cơ sở sinh lý. Cái hợp thể ngũ uẩn của chúng ta (ngũ uẩn: sinh lý, cảm giác, suy tưởng, ý chí và nhận thức) trong lúc hiện sinh cũng cần có những điều kiện để được nuôi dưỡng và phát triển như bất cứ một hiện tượng nào khác, và có lẽ hơn bất cứ một hiện tượng nào khác. Cái hợp thể ngũ uẩn đó, như vậy, có những nhu cầu không bao giờ cạn của nó, và tôi gọi hình ảnh và động lực đạt tới sự thỏa mãn những nhu cầu ấy là lý tưởng.

Người chuyên môn đi tìm lạc thú cũng có lý tưởng của mình. Nếu hằng ngày, tôi có thể nghe những câu tương tự như “đó là một nơi cắm trại lý tưởng” hay “đó là một cái bar lý tưởng” hoặc “đó là một thứ rượu lý tưởng” thì tại sao ta không thể định nghĩa lý tưởng như là những mong ước thỏa mãn những nhu cầu của chúng ta. Có một điều cần nhớ là những nhu cầu của ta không bao giờ có thể được thỏa mãn trọn vẹn và khi nói đến lý tưởng là ta nghĩ đến những gì chưa được thỏa mãn ấy. Tôi thấy bi kịch của một kiếp người là ở chỗ con người không sống được trọn vẹn cuộc đời của mình, chỉ thấy được một số nhu cầu rất cạn hẹp của ngũ uẩn mà không thấy được những nhu cầu thâm sâu nhất của ngũ uẩn. Do đó chúng ta thấy có sự lệch lạc đáng tiếc; có khi ta đòi hỏi ước mong những gì thực sự bản thể ta không cần đến và ta không biết đòi hỏi ước mong những gì mà bản thể ta, trong phần sâu thẳm và vĩ đại của nó, đang cất tiếng kêu gọi. Nếu ta biết hướng sự sống ta về những lý tưởng (tôi nhắc: những nhu cầu) này thì ta có thể phát triển con người của ta đến mức tốt đẹp và vĩ đại nhất mà nó có thể đạt được.

Có những nhu cầu do ta tự tạo, những nhu cầu này có vẻ giả tạo và không thực sự cần thiết. Ví dụ thói nghiện rượu hay thuốc phiện. Ta tập cho ngũ uẩn ta một thứ nhu cầu đề ngũ uẩn ta quen với nó, đòi hỏi nó, thiếu thốn nó. Và một khi sự đòi hỏi và thiếu thốn ấy trở nên độc tài rồi thì ta sẽ mắc kẹt vào nó, không thể gỡ ra được nữa. Rượu và thuốc phiện là những gì không thực sự cần thiết cho sự tồn tại phát triển của hợp thể ngũ uẩn, trái lại, chúng phá phách và tàn hại hợp thể ngũ uẩn. Ta gọi là nhu cầu không chính đáng những thứ nhu cầu không thực sự cần thiết, những thứ nhu cầu tàn hại sự sống, ngăn cản đà phát triển của một hợp thể ngũ uẩn lành mạnh. Và như thế những nhu cầu này không thực sự là những nhu cầu. Thực sự là nhu cầu thì chỉ có những gì giúp ta đạt tới sự mạnh khoẻ, bình tĩnh và an lạc của hợp thể ngũ uẩn.

Ta biết rằng có những người nương vào nghệ thuật (nhạc, thi, họa, v.v.. ) để tự đưa mình đến một mức sinh hoạt thực sự văn minh, thực sự cao đẹp. Có những người không bao giờ có thể thưởng thức được một bản nhạc tâm linh để cho tâm hồn mình vươn lên cao vút và trong sáng như sao trời mà chỉ có thể thấy được sự rung cảm rạo rực nơi những bản nhạc sầu đau hay cuồng loạn. Bằng bất cứ một bộ môn nghệ thuật nào, người ta cũng có thể đạt tới sự phát triển đến tận cùng bản ngã của mình. Yêu thương cũng là một nghệ thuật. Khám phá cũng là một nghệ thuật. Bằng con đường yêu thương hoặc bằng con đường khám phá, ta cũng đạt tới sự phát triển toàn diện bản ngã của chúng ta.

Ta thấy có những người không thể nào ngồi yên khi nghe nói đến một tai nạn vừa xảy ra cho một người bạn. Dù trời mưa rét, dù đêm khuya, những người này cũng tự nhiên rời bỏ gian phòng ấm cúng của mình để lặn lội đi trong mưa lạnh tìm tới nhà bạn. Tôi không muốn cho đó là mệnh lệnh của bổn phận, của đạo lý. Tôi muốn cho đó là tiếng gọi của một nhu cầu. Nhu cầu của thương yêu, của sự bình yên tâm hồn. Nếu không bỏ gian phòng ấm cúng mà ra đi trong mưa lạnh, người kia sẽ cảm thấy thiếu thốn. Thiếu thốn vì không đáp lại được nhu cầu thương yêu, vì không đáp lại được nhu cầu của sự bình yên tâm hồn. Những người như thế đã tìm thấy những loại nhu cầu có thể giúp họ phát triển con người của họ về hướng Chân Thiện Mỹ.

Có những người đi làm việc xã hội là để giết bớt những thì giờ trống trải, và có những người khác vì nhu cầu của thương yêu, vì nhu cầu của ý thức trách nhiệm. Thỏa mãn được những nhu cầu này, người ta cũng cảm thấy an lạc và hạnh phúc, và như thế, phần thưởng cũng sẽ rất ngọt ngào. Thường tình ai cũng thấy ngồi trong căn phòng ấm cúng là dễ chịu hơn đi trong mưa lạnh, nhưng một khi nhu cầu yêu thương và trách nhiệm đã trở nên rõ rệt, thì nhu cầu nhỏ bé của sự làm biếng sẽ bị mờ đi và trở nên không quan trọng nữa.

Đọc thêm sách “Nói với tuổi hai mươi”

Nhạc và lời: Sư cô Tuyết Nghiêm

Trình bày: Quý sư cô Làng Mai

Tình thương là khúc hát tay trong tay giữa trời

             Am                                  C                      Am

Tình thương là tia nắng sưởi ấm đời lạnh khô

               C                                    G                      C

Tình thương như cơn mưa về

               Dm                            G

Tắm mát trái tim nặng nề

             C                          Am

Nguyện khơi thông suối nguồn

        Dm                                G

Cho tình thương về đây

                     C              Am

Tình thương là mây trắng bao dung vạn lỗi lầm

Tình thương là trăng sáng chiếu soi từng nguồn mê

Tình thương như núi nguyện thề

Lặng im lối thoát tìm về

Nguyện thương yêu lớn rộng

Cho người và cho ta

Tình thương là cơn gió thong dong bay qua đồi

Tình thương là suối mát uốn quanh làm nguồn vui

Tình thương như nước trên nguồn

Chảy tuôn đi đến muôn trùng

Nguyện đem dâng tấm lòng đôi bàn tay tự do

Huế mùa bão lũ, tháng 10 năm 2020

Kính thưa quý vị thân hữu,

Trong giờ phút này đây chắc hẳn những ai đang thực tập hạnh từ bi của chư Bụt, chư Bồ Tát không thể làm ngơ trước những thông tin đang được phát liên tục trên các phương tiện truyền thông về sự hung hãn và những thiệt hại do thiên tai bão lũ mà đồng bào các tỉnh miền Trung đang phải oằn mình gánh chịu. Bao nhiêu làng xã ngập chìm trong nước lũ dài ngày. Người chết, nhà cửa, gia súc, gia cầm, hoa màu trôi theo dòng nước lũ, cầu đường gãy đổ, nhiều nơi bị chia cắt, nhiều khu vực dân cư bị cô lập… Nước lũ đợt trước chưa kịp rút hết thì người dân lại phải bước vào đợt ngập lụt mới. Bão chồng bão, đau thương chất chồng đau thương…

Trước tình cảnh đó, trong những ngày qua, dù công trình xây dựng nhà bếp của Ni xá Diệu Trạm còn ngổn ngang nhưng quý thầy, quý sư cô Từ Hiếu, Diệu Trạm cùng các tác viên chương trình Hiểu và Thương vẫn đang chuẩn bị hàng trăm phần cơm đem đi cứu trợ cho những nơi ngập lụt sâu. Những người còn lại ở nhà tiếp tục thắp sáng ngọn lửa yêu thương để nấu cơm, vắt cơm cả đêm để hôm sau nhóm khác đi cứu trợ. Những hộp cơm, những gói quà bánh tuy nhỏ bé nhưng cũng mong đem tới chút niềm hy vọng, xua đi chút đau thương trong những ngày khốn khó.

Chúng tôi xin thành tâm tri ân tất cả những vị ân nhân đã từ bi phát tâm cúng dường tịnh tài, tịnh vật để chúng tôi có thể thay mặt quý vị đem những món quà tình thương ấy đến với đồng bào vùng lũ. Chính trong lúc khó khăn, hoạn nạn cũng là lúc chúng ta nhận ra sự ấm áp của những tấm lòng cảm thông, san sẻ. Sự an ủi, niềm vui của những người khốn khổ mà chúng ta khơi dậy được chính là tịnh độ trong tâm mà cả người cho và người nhận cùng được thừa hưởng.

Trong những ngày tới, quý thầy, quý sư cô cùng các tác viên của chương trình Hiểu và Thương sẽ tiếp tục tổ chức những chuyến đi cứu trợ ở các vùng bị bão lũ. Để tiếp tục chung tay giúp vơi bớt những cảnh ngộ khốn cùng của đồng bào miền trung thân thương, xin quý vị gửi về địa chỉ sau:

Cứu trợ lũ lụt miền Trung 2020

Nguyện cầu chư Bụt, chư Bồ tát từ bi gia hộ cho đồng bào miền Trung sớm vượt qua cơn bão lũ, và cũng nguyện cầu cho quý vị cùng gia đình thật nhiều an vui.

Trân quý và biết ơn, 

Sư cô Chân Không

Trong lòng chúng ta ai cũng có một em bé đang đau khổ. Ai cũng có một thời gian khó khăn khi còn thơ ấu và nhiều người đã trải qua những chấn động tâm lý, những tổn thương lớn mà vết thương còn lưu lại đến bây giờ. Để tự bảo vệ và phòng hộ trước những khổ đau trong tương lai, chúng ta thường cố quên đi thời gian đau lòng đó. Mỗi khi tiếp xúc với những kinh nghiệm khổ đau ấy, chúng ta nghĩ rằng chúng ta sẽ không chịu đựng nổi, sẽ không có khả năng xử lý nên chúng ta nén chặt những cảm xúc và ký ức của mình vào đáy sâu vô thức. Đó có thể là do đã từ lâu chúng ta không đủ can đảm để đối diện với em bé đó.

Huế mùa lũ lụt 2020

Tôi là người miền trung nhưng vốn sinh ra và lớn lên ở đất miền nam nên chưa bao giờ kinh qua nỗi khốn khó của những ngày bão lụt, có đi chăng nữa chỉ là những cảnh khổ tôi được biết qua báo đài. Nhân duyên có mặt ở Huế trong những ngày này đã cho tôi cơ hội hiểu một cách trực tiếp những nỗi khổ của người dân nơi đây trong những ngày mưa lũ.

Làm khách ghé thăm, tôi có dịp quan sát kĩ từng khung cảnh mưa gió rả rích ngày qua ngày ở đất kinh thành Huế. Công trình nhà bếp Ni xá Diệu Trạm đang xây dựng ngổn ngang cũng phải tạm dừng để chống lũ. Cái bếp dã chiến cũng đã phát huy hết công suất sáng tối với việc cắt gọt nấu nướng liên tục để chuẩn bị hàng trăm phần cơm đem đi cứu trợ cho những nơi ngập lụt sâu không có điện, không thể nấu được bữa cơm,… Tình thương trong bàn tay của những huynh đệ làm công tác hậu cần nấu cơm, hay những huynh đệ đem quà đi cứu trợ lũ lụt cũng thật cao quý, thân thương.

Tôi không đóng góp gì nhiều, chỉ góp được một phần rất nhỏ bé, yên bình của mình. Vào một buổi chiều mưa, tôi được tham dự chuyến đi cứu trợ cùng với quý thầy, quý sư cô chùa Từ Hiếu -Diệu Trạm. Khi đưa cơm vào con đường nhỏ trong thành nội Huế, vì không có ghe mà nước lũ đã rút bớt so với buổi sáng nên mấy anh chị em quyết định lội nước đi vào sâu bên trong. Nghĩ đến những người chưa có bữa cơm chiều, đang cần chút giúp đỡ kịp thời, nên trên con nước, huynh đệ chúng tôi hào hứng, hăng say, quên hết cái lạnh, cái dơ, chỉ còn lại niềm vui khi được hiến tặng, san sẻ khó khăn với mọi người. Trước cảnh khổ, tôi thấy nụ cười hạnh phúc nở, đó là dấu ấn của tình thương được biểu hiện. Đó là một chuyến đi rất đẹp trong cuộc đời tôi, là tuổi trẻ của tình yêu thương cuộc đời thật ý nghĩa.

Và thế là những chuyến xe, những chuyến đò nối tiếp nhau trong công tác cứu trợ lũ lụt. Tôi thấy quý thầy ở chùa Từ Hiếu, quý sư cô Ni xá Diệu Trạm làm việc với nhau tích cực, phân chia thành nhiều nhóm, đi đến nhiều nơi, có khi mỗi nhóm đi hai buổi mỗi ngày để giúp cho những người dân bị ngập lụt trong biển nước.

Cơn lũ năm nay lớn quá, khiến người dân miền trung, nhất là những nơi miền quê nghèo thật khốn đốn, thân đã khổ vì không có chỗ ngủ yên, không có được bữa cơm no, mà còn khổ tâm vì mất mát mùa màng; những con vật chăn nuôi cũng dường như không giữ được, nhiều cảnh thật đáng thương. Một chút quà nhỏ bé thôi đã khiến bao người dân vui mừng, cảm kích, trân trọng và biết ơn lắm. Tôi thấy lòng mình xót xa khi thấy những cảnh khổ trước mắt. Cảnh dân nghèo sống trên cụm ghe trôi nổi trên sông, các em nhỏ mừng vui hớn hở với những gói bánh, vài que kẹo mút, hình ảnh bà cụ già lội con nước đuổi theo ghe, đưa hai tay xin được giúp đỡ,… và rất nhiều những hình ảnh khác nữa đã chạm sâu đến lòng xót thương và khắc khoải khi biết rằng sự giúp đỡ của huynh đệ chúng tôi nhỏ bé lắm! Một ít gạo, mì gói hay một phần cơm nhỏ có kể là gì! Tôi chỉ biết thở cho bình an để nguyện cầu nhiều phước lành trở lại với dải đất miền Trung của đồng bào tôi, với quê hương Việt Nam tôi và cả thế giới.

Trong những khốn khó, nụ cười của huynh đệ chúng tôi vẫn nở bình an và yêu thương, mong đem tới chút niềm hy vọng, xua đi chút đau thương cho những cảnh đời khốn khổ.

“Ngày mai trông trời xa

Dù bao đói nghèo đang chờ ta

Dù bao tủi hờn ta còn đây

Dâng hiến đôi bàn tay”

Lời bài hát “Vui bếp lửa hồng” như tiếp tục thắp lên ngọn lửa tình thương, xin chuyền đi tất cả những tấm lòng nhân ái để tiếp tục hướng về, chung tay giúp vơi bớt những cảnh ngộ khốn cùng của đồng bào miền trung thân thương. Đã có rất nhiều trái tim Bồ tát xa gần hết lòng đóng góp đồng hành cho chương trình thiện nguyện này với nhiều tịnh tài, tịnh vật, và rất nhiều những thăm hỏi, khích lệ đáng quý. Nhờ vậy mà những tình thương của huynh đệ chúng tôi được hoá hiện thành những hành động, làm cho lý tưởng đạo Bụt đi vào cuộc đời thành sự sống. Xin tri ân vì tất cả, vì tình thương vốn là tương tức, mình là nhau thật đẹp.

Tối nay, tôi viết xuống đây vài cảm xúc rất mới nhưng có lẽ đã có đó từ rất lâu rồi.

Chân Tuyết Nghiêm

Huế buổi sáng trời se lạnh, thoang thoảng trong gió làn hương hoa dịu ngọt. Hôm trước nhận được gói cốm tươi bọc trong lá sen từ Hà Nội gửi vào, tôi bỗng thấy man mác trong lòng. Nhớ thời còn đi học, những buổi sáng mùa thu đạp xe đến trường, dù đường nhựa ngắn và dễ đi hơn nhưng đầy xe cộ ồn ào, tôi thường chọn đường vòng, đi xuyên qua những cánh đồng thơm ngát hương lúa, hai bên vệ cỏ lung linh những giọt sương vui đùa trong nắng sớm.

Ai cũng nói tuổi học trò là tuổi đẹp nhất trong cuộc đời. Nhiều người đến khi trưởng thành, đi làm, xây dựng gia đình, vẫn thường hoài niệm về một thời áo trắng đầy mộng mơ, hồn nhiên, trong trẻo mà không phải lo toan về chuyện gì. Tôi thấy mình thật may mắn vì đến tận bây giờ vẫn còn được hưởng hạnh phúc của một người học trò. Tốt nghiệp, có việc làm tôi vẫn tiếp tục đi học. Từ giã gia đình vào sống trong chùa, tôi được học biết bao điều, được tự do học những gì mình thích.

Còn gì sung sướng hơn đối với người học trò khi được học tập dưới sự chỉ dạy của một người thầy đầy trí tuệ, đầy tình thương yêu và tận tụy. Tình cảm thầy trò đã trở nên một thứ tình thật thiêng liêng, một huyền thoại riêng của mỗi người học trò.

Nhớ lại hồi Thầy mới ngã bệnh, bác sĩ dự báo có thể Thầy không qua khỏi. Một sư anh đi ngang qua chỗ chúng tôi đang ngồi và hỏi:

Mấy sư em đã chuẩn bị tinh thần chưa?

Chúng tôi không ai trả lời. Nhưng trong lòng tôi lúc đó bình yên lắm, không chút lo lắng. Tôi có niềm tin rất lớn nơi trí tuệ và tình thương của Thầy. Tôi chia sẻ với mấy anh em:

Các học trò vẫn còn nhỏ dại, Thầy chưa nỡ bỏ chúng mình mà đi đâu!

Sau đó Thầy dần dần hồi phục. Tôi được đại chúng cho phép làm thị giả Thầy. Thật là một niềm hạnh phúc vô bờ bến!

Con người của Thầy, cuộc sống của Thầy luôn là những bài học sâu sắc và sinh động. Những lúc dạo chơi, ở các xóm bên Pháp, trong tu viện bên Thái, hay xung quanh chùa Tổ, Thầy đều ngắm nhìn mọi cảnh, mọi vật với đôi mắt rất sáng đầy ý thức. Những bữa cơm luôn có nhiều học trò bao quanh, trong khi thưởng thức từng miếng ăn Thầy vẫn không quên nhìn ngắm từng học trò và trân quý giây phút thầy trò bên nhau. Những buổi sáng Thầy ngồi uống trà ngắm hoa nở trong nắng mai; thậm chí những lúc Thầy nằm nghỉ, riêng việc ngồi lặng yên bên Thầy cũng là những giây phút nuôi dưỡng tâm hồn tôi rất nhiều.

Có lần trong phiên hầu Thầy ban đêm, thường thì lâu lâu chúng tôi lại xoa bóp giúp Thầy đỡ nhức mỏi, nhưng hôm đó do ban ngày tôi mải chơi chuyện gì nên đến đêm vừa mệt vừa buồn ngủ. Giường Thầy nằm nghỉ khá rộng nên trong đêm tôi vẫn hay xin phép được nằm bên cạnh Thầy, vừa được ngả lưng, vừa dễ nhận biết những cử động của Thầy để kịp thời đáp ứng. Đêm ấy Thầy có chút nhức mỏi, nhưng khi nhìn thấy tôi nằm bên cạnh, vừa nhắm mắt vừa xoa bóp cho Thầy, có lẽ Thầy cảm nhận được tôi “vừa mơ ngủ vừa xoa bóp” nên đưa tay lên xoa đầu tôi một lúc, ra hiệu cho tôi ngừng lại rồi quay sang phía bên kia nằm yên cho đến sáng. Còn tôi “đánh” một giấc ngon lành! Sáng dậy vừa xúc động vừa cảm phục và biết ơn, chắc là đêm đó Thầy đành nằm yên để cho tôi được nghỉ ngơi. Từ đó về sau, tuy có lúc vẫn còn ham chơi nhưng tôi không bao giờ dám “tái phạm” tình huống “éo le” này thêm nữa. 

Trong phòng Thầy có treo bức thư pháp:

“Mát lòng, nhờ
Những giọt không
Bỗng đâu thuyền đã
Sang sông
Tới bờ !
Cát mềm, bãi vắng
Nguyền xưa…”

Những khi ngồi lặng yên bên Thầy, hoặc đẩy xe cùng Thầy đi dạo trong phòng, tôi thường ngắm bức thư pháp đó, lòng nhẹ nhàng và thanh thoát lạ kỳ. Tôi chỉ việc mở lòng ra đón nhận những giọt cam lộ mát lành từ những bài giảng không lời trong giây phút thiêng liêng thầy trò bên nhau ấy.

Thời gian gần đây sức khỏe Thầy có giảm sút. Nhiều người kính quý Thầy từ khắp mọi nơi trên thế giới lo lắng và hỏi thăm. Riêng tôi vẫn cảm nhận được sự bình an trọn vẹn từ Thầy. Thầy là một con người tự do, đến đi thong dong, Thầy không hề lo lắng hay sợ hãi về bất kỳ chuyện gì. Vậy nên là người học trò của Thầy, tôi cũng phải học để đạt được sự vững chãi và đức vô úy như Thầy chứ.

“Chừng nào Thầy còn đến đi thong dong thì Thầy vẫn còn là nơi nương tựa cho con, cho các con. Và chừng nào các con vẫn còn trở về với những bước chân thanh thản thì các con vẫn còn là chỗ nương tựa và tiếp nối của Thầy.”

Lời Thầy dạy luôn là nguồn khích lệ tôi trong sự học hỏi và tu tập hằng ngày. Đó cũng là món quà ý nghĩa nhất một người học trò có thể dâng lên Thầy. Chắc chắn Thầy đã được nuôi dưỡng rất nhiều từ năng lượng an lành nơi sự thực tập ấy của học trò. Nhân dịp ngày tiếp nối của Thầy, bạn và tôi, chúng ta cùng thực tập để dâng lên Thầy món quà Thầy yêu thích nhất này nhé.

(Chân Trời Đại Đồng)

Đi cùng Thầy

(Lương Đình Khoa)

Và mặt trời sáng nay bừng tỉnh sớm

Những bông hoa đã nở trước đêm dài

Cỏ lành ngọt sớm mai

Dưới vòng lăn mang nụ cười yên lắng!

Xòe tay đón ngửi mùi cỏ đất

Hạt thương yêu vô lượng kiếp xanh đầy

Thầy thở cùng tinh khôi

Quay về và nương tựa.

Gieo Hiểu – Thương qua năm Châu bốn bể

Ru bão giông khép mắt hóa mây ngàn

Rộng vòng Tăng thân

Thảnh thơi – vững chãi.

Hạnh phúc trong hiện tại

Sự sống lên nhiệm màu

Chuyển hóa mọi khổ đau

Tình thương yêu đích thực

Chắp tay sen đón ngọn nguồn tỉnh thức

Như chim xanh an lạc khúc ca trời

Bụt an trú trong Thầy

Bụt ẩn mình trong con – từ phút ban sơ lời con khóc…

Thầy đã đến nắm tay đời gieo hạt

Bụt trong con tỉnh giấc sáng từng ngày

Gọi con trở về đây

Gần bên Thầy – đón bình minh ý thức.

Thầy đã đến khi chúng sinh lạc bước

Thấu nhân gian ôm trọn mọi chúng loài

Đi cùng Thầy – chân nở rộ hoa mai

Và hơi thở ngời nụ cười của Bụt.

Hôm nay con hạnh phúc

Dưới bóng Thầy bao dung

Trái tim Thầy – Bồ Tát

Muôn kiếp nhịp Hiểu – Thương !

 Đã về, Đã tới

(Chân Lưu Phúc)

Tiếp Nối

(Nguyên Bối – Ngân Hà)

Em về hái cho tôi nắm rau

Tía tô hay húng hay ngò…

Hái cho tôi quả mít non

Ít lạc vừng và nắm lá lốt

Hôm nay tôi thích vào bếp

Nấu món canh mít thơm lừng

Làm đĩa gỏi mít trộn cùng rau em hái

Để hôm nay đây tôi dâng Thầy

Món ăn quê hương mà Người từng thương nhớ…

Em về nhớ thả cho tôi gầu múc

Dưới giếng nước thơm trong

Uống từng ngụm một

Ngọt trong quê mẹ hiền hòa

Nhìn đáy giếng long lanh trời thu trong vắt

Vầng nhật nguyệt tròn vo

Xin em để yên đấy!

Đừng chao động

Để lắng đọng ánh trăng

Trong đêm nay và bao đêm nữa em nhé

Bởi tôi mong sự bình yên cho Người

Cho tôi và cho tất cả những ai đang nguyện cầu

Em về nhớ qua lối nhỏ

Dù lá thu có rụng đầy

Tôi cũng biết em đi từng bước cẩn trọng

Để chạm lòng chân vào đất mẹ

Hôn dùm tôi nụ hôn

Tình thương bất diệt

Em về mùa thu năm ấy

Khi cậu bé chào đời

Là vầng nhật nguyệt sáng trong soi bước chúng ta đi

Trích trong sách “Hỏi đáp từ trái tim” của Sư Ông Làng Mai

Tôi bận việc từ sáng đến tối, không có cơ hội ngồi yên một mình?

Làm sao mà tôi có cơ hội thực tập ngồi trong im lặng? Im lặng phát xuất từ bên trong chứ không đến từ bên ngoài. Im lặng không có nghĩa là không nói chuyện hay không làm gì cả. Im lặng là khi ta không bị xao động, không tán loạn, hay không có những tiếng nói thì thầm trong nội tâm. Nếu ta thực sự im lặng được thì bất cứ hoàn cảnh nào ta cũng có thể vui trong im lặng. Có những lúc ta nghĩ là ta đang im lặng và xung quanh cũng im lặng nhưng thực sự ở trong đầu ta đang nói. Đó không phải là im lặng. Sự thực tập là làm sao để ta có được sự tĩnh lặng nội tâm trong tất cả mọi hoạt động mà ta đang làm. Hãy thay đổi cách ta suy nghĩ, cách ta nhìn. Ta cần nhận ra rằng, sự im lặng phải phát xuất từ trong tâm mà không phải vì không nói. Ngồi ăn sáng có thể là một cơ hội để ta thưởng thức sự im lặng. Mặc dù xung quanh ta mọi người đang nói chuyện nhưng bên trong ta vẫn có thể hoàn toàn im lặng.

Đức Bụt có cả ngàn đệ tử vây quanh. Mặc dù, Bụt cùng đi, cùng ăn uống, sinh hoạt với các đệ tử nhưng Ngài luôn luôn an trú trong im lặng. Bụt có dạy rất rõ rằng: “Người biết sống một mình, biết sống tĩnh lặng, không có nghĩa là người đó phải vào sống trong rừng sâu”. Ta có thể sống trong tăng thân hay giữa phố chợ mà vẫn tận hưởng được sự yên tĩnh. Người biết sông một mình, không có nghĩa là không sống chung với ai cả. Người biết sống một mình là người biết an trú vững chãi ngay trong giờ phút bây giờ và ở đây. Ý thức rõ những gì đang xảy ra. Dùng chánh niệm để nhận biết mỗi cảm thọ, mỗi ý tưởng đang phát khởi trong tâm. Ý thức những gì đang xảy ra nhưng an nhiên, tự tại, không đánh mất mình. Đó định nghĩa của sự thực tập sống một mình của Bụt. 

Không bận về quá khứ. Không rong ruổi tương lai. An trú bây giờ và ở đây. Thân tâm hợp nhất, ý thức được những gì đang xảy ra trong giờ phút hiện tại. Đó đích thực là biết sống một mình.

Đừng tìm về quá khứ
Đừng tưởng tới tương lai
Quá khứ đã không còn
Tương lai thì chưa tới
Hãy quán chiếu sự sống
Trong giờ phút hiện tại
Kẻ thức giả an trú
Vững chãi và thảnh thơi.
Phải tinh tiến hôm nay
Kẻo ngày mai không kịp
Cái chết đến bất ngờ
Không thể nào mặc cả.
Người nào biết an trú
Đêm ngày trong chánh niệm
Thì Mâu Ni gọi là
Người Biết Sống Một Mình.

Trích trong sách “Phép lạ của sự tỉnh thức” của Sư Ông Làng Mai

Ngày nào cũng thực tập quán niệm, giờ nào cũng thực tập quán niệm… Nói thì dễ nhưng thực hành cho được thường xuyên là chuyện không dễ… Vậy cho nên tôi đề nghị những người trong lớp thiền tập nên để dành một ngày trong tuần để khởi sự thực tập. Đã đành trên nguyên tắc ngày nào cũng là ngày của mình, giờ nào cũng là giờ của mình, nhưng trên thực tế mình hoàn toàn chưa thể nào chủ động được và mình có cảm tưởng gia đình, sở làm và xã hội chiếm mất hết thì giờ của mình. Vì vậy tôi đề nghị họ lấy một ngày trong tuần làm “ngày của mình”. Ngày này sẽ là bàn đạp tạo nên thói quan tốt đẹp của sự thực tập quán niệm.

Tác viên xã hội ai cũng có quyền có 1 ngày như vậy mỗi tuần, nếu không ta sẽ tự đánh mất mình một cách dễ dàng trong cuộc đời náo động. Ta tạm gọi cái ngày thứ bảy kia là ngày quán niệm. Muốn tổ chức ngày quán niệm ta hãy chuẩn bị làm sao khi thức dậy trong buổi sáng, ta có thể nhớ ngày dó là ngày quán niệm. Treo một cái gì ở trên trần nhà hay ở trong mùng. Ví dụ như một chữ “quán” hay một cành thông chẳng hạn, để khi thức dậy là ta có thể trông thấy và biết đây là ngày quán niệm, ngày “của mình”.

Nhớ ra như vậy rồi, ta nên mỉm cười để chứng tỏ rằng ta đang có ý thức trọn vẹn và cũng là nuôi dưỡng ý thức trọn vẹn đó. Nằm trên giường ta bắt đầu theo dõi hơi thở, điều phục hơi thở, thở những hơi chậm, dài và ý thức. Rồi ta từ từ vén chăn ngồi dậy (đừng tung chăn chồm dậy như thường nhật). Nuôi dưỡng quán niệm trong từng cử chỉ. Ta xúc miệng đánh răng, chải đầu, cạo râu hay điểm trang một cách nhẹ nhàng, thong thả, cử động nào cũng được nhiếp phục trong quán niệm. Theo dõi hơi thở, nắm lấy hơi thở, đừng để tâm loạn động. Khi làm những cử động thể dục buổi sáng cũng vậy. Các cử động thể dục nên làm thong thả, đi đôi với nhịp thở dài và nhẹ. Trong khi tập thể dục, duy trì nụ cười hàm tiếu trên môi.

Nên để ra ít nhất là nửa giờ để tắm gội thong thả trong chánh niệm. Đôi khi tắm xong là ta đã thấy nhẹ nhàng khoan khoái rồi. Sau đó ta có thể đi làm việc nội trợ, giặt áo quần, chùi nhà, lau bàn, sửa bếp, xếp dọn sách vở. Những công việc ấy phải được làm thật khoan thai, nhẹ nhàng trong chánh niệm. Làm tức là tu, đừng mong cho chóng xong. Bí quyết là làm thong thả. Để tâm ý vào đó, ưa thích nó, đồng nhất với nó. Phải tìm được sự an lạc trong khi làm những việc đó. Nếu không thì ngày quán niệm đó xem như là thất bại. Những người mới tập thì nên giữ im lặng trong ngày quán niệm. Vận tốc của các cử động dưới ảnh hưởng của quán niệm được giảm xuống rất nhiều. Hãy nhìn những vị thiền sư. Họ đi đứng khoan thai, nhất cử nhất động đều nhẹ nhàng, không vụt chạc hay nóng nảy. Nói như thế không có nghĩa là trong ngày quán niệm ta không nên nói chuyện. Ta cũng có thể nói chuyện và cũng có thể hát nữa. Nhưng ta chỉ nên nói hay hát ít thôi, trong khi duy trì ý thức minh mẫn về những gì ta đang nói hoặc đang hát. Cố nhiên ta có thể vừa hát vừa quán niệm. Biết rõ là ta đang hát và ta đang hát gì. Tuy thế nên biết rằng trong khi ta hát, tình tiết và âm diệu có thể đưa ta lạc ra ngoài chánh niệm nếu năng lực tập trung của ta còn yếu kém. Buổi trưa ta có thể tự nấu cơm. Việc ăn cơm, rửa bát, nghỉ ngơi, tất cả cũng đều được thực hành trong chính niệm. Buổi sáng sau khi nhà cửa đã được dọn hay chăm bón, vun mấy khóm hoa. ta pha trà và ngồi uống trà trong chánh niệm. Để dành thật nhiều thì giờ cho công việc này. Đừng uống trà như người ta ăn hủ tiếu, cà phê ngoài tiệm trước khi đi làm, nghĩa là hấp tấp quá. Uống trà thật thảnh thơi, khoan thai, như nhịp đi của bốn mùa, như nhịp quay của trái đất, thong thả, đều đặn, không hấp tấp. Không đi tìm tương lai. Sống với giờ phút hiện tại. Chỉ có giờ phút hiện tại mới là sự sống. Đừng đồng nhất sự sống với tương lai. Đừng luôn nghĩ tới chuyện phải đi về tương lai. Đừng luôn luôn nghĩ tới chuyện khởi hành. Ngày xưa trong “Bướm bay vượn cải hoa vàng”, tôi viết :

Em hãy là đóa hoa đứng yên bên hàng dậu, 
Là nụ cười, 
Là một phần của hiện hữu nhiệm mầu. 
Tôi đứng đây, chúng ta không còn khởi hành. 
Quê hương chúng ta đẹp như quê hương của tuổi thơ. 
Xin đừng ai xâm phạm. Tôi vẫn còn hát ca….”.

Buổi chiều ta có thể đọc kinh, chép kinh, viết thơ cho bạn, làm bất cứ việc gì mà ta thích từ công việc trong tuần. Tôi nhắc em là làm gì cũng làm trong chánh niệm. Buổi tối ăn ít thôi, khoảng 10 – 11 giờ ta ngồi thiền đến nửa đêm sau khi bách bộ chừng một giờ để thở không khí trong lành, theo dõi hơi thở bằng quán niệm, đo chiều dài hơi thở bằng quán niệm, đo chiều dài hơi thở bằng bước chân ta về phòng và đi ngủ trong chánh niệm.

*** Bạn mến, thương mời bạn thực tập cười hàm tiếu trong khi nghe một bản nhạc. Nghe một bản nhạc 2-3 phút, chú ý tới lời nhạc, từng ý và tiết tấu. Mỉm cười và thở ra, thở vào thật nhẹ trong suốt thời gian đó.  Chúc các bạn thực tập vui.

Tại Làng Mai, mỗi khi có tiếng điện thoại, hay tiếng chuông chúng tôi có cơ hội dừng lại, ngưng làm việc, ngưng nói năng, ngưng suy nghĩ. Đây là những tiếng chuông chánh niệm. Khi nghe chuông ta thư giãn thân tâm và trở về với hơi thở. Chúng ta ý thức rằng mình đang còn sống và có thể tiếp xúc với những mầu nhiệm sẵn có đó cho ta. Chúng ta dừng lại một cách tự nhiên, trong niềm vui, không quan trọng, không gò ép. Thở vào, thở ra ba lần trong niềm vui vì biết là ta đang còn sống. Khi dừng lại, ta phục hồi bình an trong ta và ta có tự do. Công việc ta đang làm trở nên vui thích hơn, bạn bè chung quanh ta trở nên  có thật hơn.

Phép thực tập dừng lại và theo dõi hơi thở theo tiếng chuông là một ví dụ về phương pháp thực tập giúp ta tiếp xúc với gì tươi đẹp, nuôi dưỡng trong cuộc sống hằng ngày. Ta có thể thực tập một mình nhưng nếu có tăng thân thì sự thực tập sẽ dễ hơn. Tăng thân luôn luôn có đó. Mỗi khi ta bị chìm đắm trong đau khổ thì tăng thân có thể cứu ta và giúp ta trở về tiếp xúc với những yếu tố tích cực của cuộc đời.

Chào mừng bạn đến với chuyên mục Lắng nghe sâu để trở về thực tập ngồi yên và có mặt cho chính mình trong từng phút giây của hiện tại nhiệm màu.