Format: Default

Trong lòng chúng ta ai cũng có một em bé đang đau khổ. Ai cũng có một thời gian khó khăn khi còn thơ ấu và nhiều người đã trải qua những chấn động tâm lý, những tổn thương lớn mà vết thương còn lưu lại đến bây giờ. Để tự bảo vệ và phòng hộ trước những khổ đau trong tương lai, chúng ta thường cố quên đi thời gian đau lòng đó. Mỗi khi tiếp xúc với những kinh nghiệm khổ đau ấy, chúng ta nghĩ rằng chúng ta sẽ không chịu đựng nổi, sẽ không có khả năng xử lý nên chúng ta nén chặt những cảm xúc và ký ức của mình vào đáy sâu vô thức. Đó có thể là do đã từ lâu chúng ta không đủ can đảm để đối diện với em bé đó.

Huế mùa lũ lụt 2020

Tôi là người miền trung nhưng vốn sinh ra và lớn lên ở đất miền nam nên chưa bao giờ kinh qua nỗi khốn khó của những ngày bão lụt, có đi chăng nữa chỉ là những cảnh khổ tôi được biết qua báo đài. Nhân duyên có mặt ở Huế trong những ngày này đã cho tôi cơ hội hiểu một cách trực tiếp những nỗi khổ của người dân nơi đây trong những ngày mưa lũ.

Làm khách ghé thăm, tôi có dịp quan sát kĩ từng khung cảnh mưa gió rả rích ngày qua ngày ở đất kinh thành Huế. Công trình nhà bếp Ni xá Diệu Trạm đang xây dựng ngổn ngang cũng phải tạm dừng để chống lũ. Cái bếp dã chiến cũng đã phát huy hết công suất sáng tối với việc cắt gọt nấu nướng liên tục để chuẩn bị hàng trăm phần cơm đem đi cứu trợ cho những nơi ngập lụt sâu không có điện, không thể nấu được bữa cơm,… Tình thương trong bàn tay của những huynh đệ làm công tác hậu cần nấu cơm, hay những huynh đệ đem quà đi cứu trợ lũ lụt cũng thật cao quý, thân thương.

Tôi không đóng góp gì nhiều, chỉ góp được một phần rất nhỏ bé, yên bình của mình. Vào một buổi chiều mưa, tôi được tham dự chuyến đi cứu trợ cùng với quý thầy, quý sư cô chùa Từ Hiếu -Diệu Trạm. Khi đưa cơm vào con đường nhỏ trong thành nội Huế, vì không có ghe mà nước lũ đã rút bớt so với buổi sáng nên mấy anh chị em quyết định lội nước đi vào sâu bên trong. Nghĩ đến những người chưa có bữa cơm chiều, đang cần chút giúp đỡ kịp thời, nên trên con nước, huynh đệ chúng tôi hào hứng, hăng say, quên hết cái lạnh, cái dơ, chỉ còn lại niềm vui khi được hiến tặng, san sẻ khó khăn với mọi người. Trước cảnh khổ, tôi thấy nụ cười hạnh phúc nở, đó là dấu ấn của tình thương được biểu hiện. Đó là một chuyến đi rất đẹp trong cuộc đời tôi, là tuổi trẻ của tình yêu thương cuộc đời thật ý nghĩa.

Và thế là những chuyến xe, những chuyến đò nối tiếp nhau trong công tác cứu trợ lũ lụt. Tôi thấy quý thầy ở chùa Từ Hiếu, quý sư cô Ni xá Diệu Trạm làm việc với nhau tích cực, phân chia thành nhiều nhóm, đi đến nhiều nơi, có khi mỗi nhóm đi hai buổi mỗi ngày để giúp cho những người dân bị ngập lụt trong biển nước.

Cơn lũ năm nay lớn quá, khiến người dân miền trung, nhất là những nơi miền quê nghèo thật khốn đốn, thân đã khổ vì không có chỗ ngủ yên, không có được bữa cơm no, mà còn khổ tâm vì mất mát mùa màng; những con vật chăn nuôi cũng dường như không giữ được, nhiều cảnh thật đáng thương. Một chút quà nhỏ bé thôi đã khiến bao người dân vui mừng, cảm kích, trân trọng và biết ơn lắm. Tôi thấy lòng mình xót xa khi thấy những cảnh khổ trước mắt. Cảnh dân nghèo sống trên cụm ghe trôi nổi trên sông, các em nhỏ mừng vui hớn hở với những gói bánh, vài que kẹo mút, hình ảnh bà cụ già lội con nước đuổi theo ghe, đưa hai tay xin được giúp đỡ,… và rất nhiều những hình ảnh khác nữa đã chạm sâu đến lòng xót thương và khắc khoải khi biết rằng sự giúp đỡ của huynh đệ chúng tôi nhỏ bé lắm! Một ít gạo, mì gói hay một phần cơm nhỏ có kể là gì! Tôi chỉ biết thở cho bình an để nguyện cầu nhiều phước lành trở lại với dải đất miền Trung của đồng bào tôi, với quê hương Việt Nam tôi và cả thế giới.

Trong những khốn khó, nụ cười của huynh đệ chúng tôi vẫn nở bình an và yêu thương, mong đem tới chút niềm hy vọng, xua đi chút đau thương cho những cảnh đời khốn khổ.

“Ngày mai trông trời xa

Dù bao đói nghèo đang chờ ta

Dù bao tủi hờn ta còn đây

Dâng hiến đôi bàn tay”

Lời bài hát “Vui bếp lửa hồng” như tiếp tục thắp lên ngọn lửa tình thương, xin chuyền đi tất cả những tấm lòng nhân ái để tiếp tục hướng về, chung tay giúp vơi bớt những cảnh ngộ khốn cùng của đồng bào miền trung thân thương. Đã có rất nhiều trái tim Bồ tát xa gần hết lòng đóng góp đồng hành cho chương trình thiện nguyện này với nhiều tịnh tài, tịnh vật, và rất nhiều những thăm hỏi, khích lệ đáng quý. Nhờ vậy mà những tình thương của huynh đệ chúng tôi được hoá hiện thành những hành động, làm cho lý tưởng đạo Bụt đi vào cuộc đời thành sự sống. Xin tri ân vì tất cả, vì tình thương vốn là tương tức, mình là nhau thật đẹp.

Tối nay, tôi viết xuống đây vài cảm xúc rất mới nhưng có lẽ đã có đó từ rất lâu rồi.

Chân Tuyết Nghiêm

Huế buổi sáng trời se lạnh, thoang thoảng trong gió làn hương hoa dịu ngọt. Hôm trước nhận được gói cốm tươi bọc trong lá sen từ Hà Nội gửi vào, tôi bỗng thấy man mác trong lòng. Nhớ thời còn đi học, những buổi sáng mùa thu đạp xe đến trường, dù đường nhựa ngắn và dễ đi hơn nhưng đầy xe cộ ồn ào, tôi thường chọn đường vòng, đi xuyên qua những cánh đồng thơm ngát hương lúa, hai bên vệ cỏ lung linh những giọt sương vui đùa trong nắng sớm.

Ai cũng nói tuổi học trò là tuổi đẹp nhất trong cuộc đời. Nhiều người đến khi trưởng thành, đi làm, xây dựng gia đình, vẫn thường hoài niệm về một thời áo trắng đầy mộng mơ, hồn nhiên, trong trẻo mà không phải lo toan về chuyện gì. Tôi thấy mình thật may mắn vì đến tận bây giờ vẫn còn được hưởng hạnh phúc của một người học trò. Tốt nghiệp, có việc làm tôi vẫn tiếp tục đi học. Từ giã gia đình vào sống trong chùa, tôi được học biết bao điều, được tự do học những gì mình thích.

Còn gì sung sướng hơn đối với người học trò khi được học tập dưới sự chỉ dạy của một người thầy đầy trí tuệ, đầy tình thương yêu và tận tụy. Tình cảm thầy trò đã trở nên một thứ tình thật thiêng liêng, một huyền thoại riêng của mỗi người học trò.

Nhớ lại hồi Thầy mới ngã bệnh, bác sĩ dự báo có thể Thầy không qua khỏi. Một sư anh đi ngang qua chỗ chúng tôi đang ngồi và hỏi:

Mấy sư em đã chuẩn bị tinh thần chưa?

Chúng tôi không ai trả lời. Nhưng trong lòng tôi lúc đó bình yên lắm, không chút lo lắng. Tôi có niềm tin rất lớn nơi trí tuệ và tình thương của Thầy. Tôi chia sẻ với mấy anh em:

Các học trò vẫn còn nhỏ dại, Thầy chưa nỡ bỏ chúng mình mà đi đâu!

Sau đó Thầy dần dần hồi phục. Tôi được đại chúng cho phép làm thị giả Thầy. Thật là một niềm hạnh phúc vô bờ bến!

Con người của Thầy, cuộc sống của Thầy luôn là những bài học sâu sắc và sinh động. Những lúc dạo chơi, ở các xóm bên Pháp, trong tu viện bên Thái, hay xung quanh chùa Tổ, Thầy đều ngắm nhìn mọi cảnh, mọi vật với đôi mắt rất sáng đầy ý thức. Những bữa cơm luôn có nhiều học trò bao quanh, trong khi thưởng thức từng miếng ăn Thầy vẫn không quên nhìn ngắm từng học trò và trân quý giây phút thầy trò bên nhau. Những buổi sáng Thầy ngồi uống trà ngắm hoa nở trong nắng mai; thậm chí những lúc Thầy nằm nghỉ, riêng việc ngồi lặng yên bên Thầy cũng là những giây phút nuôi dưỡng tâm hồn tôi rất nhiều.

Có lần trong phiên hầu Thầy ban đêm, thường thì lâu lâu chúng tôi lại xoa bóp giúp Thầy đỡ nhức mỏi, nhưng hôm đó do ban ngày tôi mải chơi chuyện gì nên đến đêm vừa mệt vừa buồn ngủ. Giường Thầy nằm nghỉ khá rộng nên trong đêm tôi vẫn hay xin phép được nằm bên cạnh Thầy, vừa được ngả lưng, vừa dễ nhận biết những cử động của Thầy để kịp thời đáp ứng. Đêm ấy Thầy có chút nhức mỏi, nhưng khi nhìn thấy tôi nằm bên cạnh, vừa nhắm mắt vừa xoa bóp cho Thầy, có lẽ Thầy cảm nhận được tôi “vừa mơ ngủ vừa xoa bóp” nên đưa tay lên xoa đầu tôi một lúc, ra hiệu cho tôi ngừng lại rồi quay sang phía bên kia nằm yên cho đến sáng. Còn tôi “đánh” một giấc ngon lành! Sáng dậy vừa xúc động vừa cảm phục và biết ơn, chắc là đêm đó Thầy đành nằm yên để cho tôi được nghỉ ngơi. Từ đó về sau, tuy có lúc vẫn còn ham chơi nhưng tôi không bao giờ dám “tái phạm” tình huống “éo le” này thêm nữa. 

Trong phòng Thầy có treo bức thư pháp:

“Mát lòng, nhờ
Những giọt không
Bỗng đâu thuyền đã
Sang sông
Tới bờ !
Cát mềm, bãi vắng
Nguyền xưa…”

Những khi ngồi lặng yên bên Thầy, hoặc đẩy xe cùng Thầy đi dạo trong phòng, tôi thường ngắm bức thư pháp đó, lòng nhẹ nhàng và thanh thoát lạ kỳ. Tôi chỉ việc mở lòng ra đón nhận những giọt cam lộ mát lành từ những bài giảng không lời trong giây phút thiêng liêng thầy trò bên nhau ấy.

Thời gian gần đây sức khỏe Thầy có giảm sút. Nhiều người kính quý Thầy từ khắp mọi nơi trên thế giới lo lắng và hỏi thăm. Riêng tôi vẫn cảm nhận được sự bình an trọn vẹn từ Thầy. Thầy là một con người tự do, đến đi thong dong, Thầy không hề lo lắng hay sợ hãi về bất kỳ chuyện gì. Vậy nên là người học trò của Thầy, tôi cũng phải học để đạt được sự vững chãi và đức vô úy như Thầy chứ.

“Chừng nào Thầy còn đến đi thong dong thì Thầy vẫn còn là nơi nương tựa cho con, cho các con. Và chừng nào các con vẫn còn trở về với những bước chân thanh thản thì các con vẫn còn là chỗ nương tựa và tiếp nối của Thầy.”

Lời Thầy dạy luôn là nguồn khích lệ tôi trong sự học hỏi và tu tập hằng ngày. Đó cũng là món quà ý nghĩa nhất một người học trò có thể dâng lên Thầy. Chắc chắn Thầy đã được nuôi dưỡng rất nhiều từ năng lượng an lành nơi sự thực tập ấy của học trò. Nhân dịp ngày tiếp nối của Thầy, bạn và tôi, chúng ta cùng thực tập để dâng lên Thầy món quà Thầy yêu thích nhất này nhé.

(Chân Trời Đại Đồng)

Đi cùng Thầy

(Lương Đình Khoa)

Và mặt trời sáng nay bừng tỉnh sớm

Những bông hoa đã nở trước đêm dài

Cỏ lành ngọt sớm mai

Dưới vòng lăn mang nụ cười yên lắng!

Xòe tay đón ngửi mùi cỏ đất

Hạt thương yêu vô lượng kiếp xanh đầy

Thầy thở cùng tinh khôi

Quay về và nương tựa.

Gieo Hiểu – Thương qua năm Châu bốn bể

Ru bão giông khép mắt hóa mây ngàn

Rộng vòng Tăng thân

Thảnh thơi – vững chãi.

Hạnh phúc trong hiện tại

Sự sống lên nhiệm màu

Chuyển hóa mọi khổ đau

Tình thương yêu đích thực

Chắp tay sen đón ngọn nguồn tỉnh thức

Như chim xanh an lạc khúc ca trời

Bụt an trú trong Thầy

Bụt ẩn mình trong con – từ phút ban sơ lời con khóc…

Thầy đã đến nắm tay đời gieo hạt

Bụt trong con tỉnh giấc sáng từng ngày

Gọi con trở về đây

Gần bên Thầy – đón bình minh ý thức.

Thầy đã đến khi chúng sinh lạc bước

Thấu nhân gian ôm trọn mọi chúng loài

Đi cùng Thầy – chân nở rộ hoa mai

Và hơi thở ngời nụ cười của Bụt.

Hôm nay con hạnh phúc

Dưới bóng Thầy bao dung

Trái tim Thầy – Bồ Tát

Muôn kiếp nhịp Hiểu – Thương !

 Đã về, Đã tới

(Chân Lưu Phúc)

Tiếp Nối

(Nguyên Bối – Ngân Hà)

Em về hái cho tôi nắm rau

Tía tô hay húng hay ngò…

Hái cho tôi quả mít non

Ít lạc vừng và nắm lá lốt

Hôm nay tôi thích vào bếp

Nấu món canh mít thơm lừng

Làm đĩa gỏi mít trộn cùng rau em hái

Để hôm nay đây tôi dâng Thầy

Món ăn quê hương mà Người từng thương nhớ…

Em về nhớ thả cho tôi gầu múc

Dưới giếng nước thơm trong

Uống từng ngụm một

Ngọt trong quê mẹ hiền hòa

Nhìn đáy giếng long lanh trời thu trong vắt

Vầng nhật nguyệt tròn vo

Xin em để yên đấy!

Đừng chao động

Để lắng đọng ánh trăng

Trong đêm nay và bao đêm nữa em nhé

Bởi tôi mong sự bình yên cho Người

Cho tôi và cho tất cả những ai đang nguyện cầu

Em về nhớ qua lối nhỏ

Dù lá thu có rụng đầy

Tôi cũng biết em đi từng bước cẩn trọng

Để chạm lòng chân vào đất mẹ

Hôn dùm tôi nụ hôn

Tình thương bất diệt

Em về mùa thu năm ấy

Khi cậu bé chào đời

Là vầng nhật nguyệt sáng trong soi bước chúng ta đi

Trích trong sách “Hỏi đáp từ trái tim” của Sư Ông Làng Mai

Tôi bận việc từ sáng đến tối, không có cơ hội ngồi yên một mình?

Làm sao mà tôi có cơ hội thực tập ngồi trong im lặng? Im lặng phát xuất từ bên trong chứ không đến từ bên ngoài. Im lặng không có nghĩa là không nói chuyện hay không làm gì cả. Im lặng là khi ta không bị xao động, không tán loạn, hay không có những tiếng nói thì thầm trong nội tâm. Nếu ta thực sự im lặng được thì bất cứ hoàn cảnh nào ta cũng có thể vui trong im lặng. Có những lúc ta nghĩ là ta đang im lặng và xung quanh cũng im lặng nhưng thực sự ở trong đầu ta đang nói. Đó không phải là im lặng. Sự thực tập là làm sao để ta có được sự tĩnh lặng nội tâm trong tất cả mọi hoạt động mà ta đang làm. Hãy thay đổi cách ta suy nghĩ, cách ta nhìn. Ta cần nhận ra rằng, sự im lặng phải phát xuất từ trong tâm mà không phải vì không nói. Ngồi ăn sáng có thể là một cơ hội để ta thưởng thức sự im lặng. Mặc dù xung quanh ta mọi người đang nói chuyện nhưng bên trong ta vẫn có thể hoàn toàn im lặng.

Đức Bụt có cả ngàn đệ tử vây quanh. Mặc dù, Bụt cùng đi, cùng ăn uống, sinh hoạt với các đệ tử nhưng Ngài luôn luôn an trú trong im lặng. Bụt có dạy rất rõ rằng: “Người biết sống một mình, biết sống tĩnh lặng, không có nghĩa là người đó phải vào sống trong rừng sâu”. Ta có thể sống trong tăng thân hay giữa phố chợ mà vẫn tận hưởng được sự yên tĩnh. Người biết sông một mình, không có nghĩa là không sống chung với ai cả. Người biết sống một mình là người biết an trú vững chãi ngay trong giờ phút bây giờ và ở đây. Ý thức rõ những gì đang xảy ra. Dùng chánh niệm để nhận biết mỗi cảm thọ, mỗi ý tưởng đang phát khởi trong tâm. Ý thức những gì đang xảy ra nhưng an nhiên, tự tại, không đánh mất mình. Đó định nghĩa của sự thực tập sống một mình của Bụt. 

Không bận về quá khứ. Không rong ruổi tương lai. An trú bây giờ và ở đây. Thân tâm hợp nhất, ý thức được những gì đang xảy ra trong giờ phút hiện tại. Đó đích thực là biết sống một mình.

Đừng tìm về quá khứ
Đừng tưởng tới tương lai
Quá khứ đã không còn
Tương lai thì chưa tới
Hãy quán chiếu sự sống
Trong giờ phút hiện tại
Kẻ thức giả an trú
Vững chãi và thảnh thơi.
Phải tinh tiến hôm nay
Kẻo ngày mai không kịp
Cái chết đến bất ngờ
Không thể nào mặc cả.
Người nào biết an trú
Đêm ngày trong chánh niệm
Thì Mâu Ni gọi là
Người Biết Sống Một Mình.

Trích trong sách “Phép lạ của sự tỉnh thức” của Sư Ông Làng Mai

Ngày nào cũng thực tập quán niệm, giờ nào cũng thực tập quán niệm… Nói thì dễ nhưng thực hành cho được thường xuyên là chuyện không dễ… Vậy cho nên tôi đề nghị những người trong lớp thiền tập nên để dành một ngày trong tuần để khởi sự thực tập. Đã đành trên nguyên tắc ngày nào cũng là ngày của mình, giờ nào cũng là giờ của mình, nhưng trên thực tế mình hoàn toàn chưa thể nào chủ động được và mình có cảm tưởng gia đình, sở làm và xã hội chiếm mất hết thì giờ của mình. Vì vậy tôi đề nghị họ lấy một ngày trong tuần làm “ngày của mình”. Ngày này sẽ là bàn đạp tạo nên thói quan tốt đẹp của sự thực tập quán niệm.

Tác viên xã hội ai cũng có quyền có 1 ngày như vậy mỗi tuần, nếu không ta sẽ tự đánh mất mình một cách dễ dàng trong cuộc đời náo động. Ta tạm gọi cái ngày thứ bảy kia là ngày quán niệm. Muốn tổ chức ngày quán niệm ta hãy chuẩn bị làm sao khi thức dậy trong buổi sáng, ta có thể nhớ ngày dó là ngày quán niệm. Treo một cái gì ở trên trần nhà hay ở trong mùng. Ví dụ như một chữ “quán” hay một cành thông chẳng hạn, để khi thức dậy là ta có thể trông thấy và biết đây là ngày quán niệm, ngày “của mình”.

Nhớ ra như vậy rồi, ta nên mỉm cười để chứng tỏ rằng ta đang có ý thức trọn vẹn và cũng là nuôi dưỡng ý thức trọn vẹn đó. Nằm trên giường ta bắt đầu theo dõi hơi thở, điều phục hơi thở, thở những hơi chậm, dài và ý thức. Rồi ta từ từ vén chăn ngồi dậy (đừng tung chăn chồm dậy như thường nhật). Nuôi dưỡng quán niệm trong từng cử chỉ. Ta xúc miệng đánh răng, chải đầu, cạo râu hay điểm trang một cách nhẹ nhàng, thong thả, cử động nào cũng được nhiếp phục trong quán niệm. Theo dõi hơi thở, nắm lấy hơi thở, đừng để tâm loạn động. Khi làm những cử động thể dục buổi sáng cũng vậy. Các cử động thể dục nên làm thong thả, đi đôi với nhịp thở dài và nhẹ. Trong khi tập thể dục, duy trì nụ cười hàm tiếu trên môi.

Nên để ra ít nhất là nửa giờ để tắm gội thong thả trong chánh niệm. Đôi khi tắm xong là ta đã thấy nhẹ nhàng khoan khoái rồi. Sau đó ta có thể đi làm việc nội trợ, giặt áo quần, chùi nhà, lau bàn, sửa bếp, xếp dọn sách vở. Những công việc ấy phải được làm thật khoan thai, nhẹ nhàng trong chánh niệm. Làm tức là tu, đừng mong cho chóng xong. Bí quyết là làm thong thả. Để tâm ý vào đó, ưa thích nó, đồng nhất với nó. Phải tìm được sự an lạc trong khi làm những việc đó. Nếu không thì ngày quán niệm đó xem như là thất bại. Những người mới tập thì nên giữ im lặng trong ngày quán niệm. Vận tốc của các cử động dưới ảnh hưởng của quán niệm được giảm xuống rất nhiều. Hãy nhìn những vị thiền sư. Họ đi đứng khoan thai, nhất cử nhất động đều nhẹ nhàng, không vụt chạc hay nóng nảy. Nói như thế không có nghĩa là trong ngày quán niệm ta không nên nói chuyện. Ta cũng có thể nói chuyện và cũng có thể hát nữa. Nhưng ta chỉ nên nói hay hát ít thôi, trong khi duy trì ý thức minh mẫn về những gì ta đang nói hoặc đang hát. Cố nhiên ta có thể vừa hát vừa quán niệm. Biết rõ là ta đang hát và ta đang hát gì. Tuy thế nên biết rằng trong khi ta hát, tình tiết và âm diệu có thể đưa ta lạc ra ngoài chánh niệm nếu năng lực tập trung của ta còn yếu kém. Buổi trưa ta có thể tự nấu cơm. Việc ăn cơm, rửa bát, nghỉ ngơi, tất cả cũng đều được thực hành trong chính niệm. Buổi sáng sau khi nhà cửa đã được dọn hay chăm bón, vun mấy khóm hoa. ta pha trà và ngồi uống trà trong chánh niệm. Để dành thật nhiều thì giờ cho công việc này. Đừng uống trà như người ta ăn hủ tiếu, cà phê ngoài tiệm trước khi đi làm, nghĩa là hấp tấp quá. Uống trà thật thảnh thơi, khoan thai, như nhịp đi của bốn mùa, như nhịp quay của trái đất, thong thả, đều đặn, không hấp tấp. Không đi tìm tương lai. Sống với giờ phút hiện tại. Chỉ có giờ phút hiện tại mới là sự sống. Đừng đồng nhất sự sống với tương lai. Đừng luôn nghĩ tới chuyện phải đi về tương lai. Đừng luôn luôn nghĩ tới chuyện khởi hành. Ngày xưa trong “Bướm bay vượn cải hoa vàng”, tôi viết :

Em hãy là đóa hoa đứng yên bên hàng dậu, 
Là nụ cười, 
Là một phần của hiện hữu nhiệm mầu. 
Tôi đứng đây, chúng ta không còn khởi hành. 
Quê hương chúng ta đẹp như quê hương của tuổi thơ. 
Xin đừng ai xâm phạm. Tôi vẫn còn hát ca….”.

Buổi chiều ta có thể đọc kinh, chép kinh, viết thơ cho bạn, làm bất cứ việc gì mà ta thích từ công việc trong tuần. Tôi nhắc em là làm gì cũng làm trong chánh niệm. Buổi tối ăn ít thôi, khoảng 10 – 11 giờ ta ngồi thiền đến nửa đêm sau khi bách bộ chừng một giờ để thở không khí trong lành, theo dõi hơi thở bằng quán niệm, đo chiều dài hơi thở bằng quán niệm, đo chiều dài hơi thở bằng bước chân ta về phòng và đi ngủ trong chánh niệm.

*** Bạn mến, thương mời bạn thực tập cười hàm tiếu trong khi nghe một bản nhạc. Nghe một bản nhạc 2-3 phút, chú ý tới lời nhạc, từng ý và tiết tấu. Mỉm cười và thở ra, thở vào thật nhẹ trong suốt thời gian đó.  Chúc các bạn thực tập vui.

Tại Làng Mai, mỗi khi có tiếng điện thoại, hay tiếng chuông chúng tôi có cơ hội dừng lại, ngưng làm việc, ngưng nói năng, ngưng suy nghĩ. Đây là những tiếng chuông chánh niệm. Khi nghe chuông ta thư giãn thân tâm và trở về với hơi thở. Chúng ta ý thức rằng mình đang còn sống và có thể tiếp xúc với những mầu nhiệm sẵn có đó cho ta. Chúng ta dừng lại một cách tự nhiên, trong niềm vui, không quan trọng, không gò ép. Thở vào, thở ra ba lần trong niềm vui vì biết là ta đang còn sống. Khi dừng lại, ta phục hồi bình an trong ta và ta có tự do. Công việc ta đang làm trở nên vui thích hơn, bạn bè chung quanh ta trở nên  có thật hơn.

Phép thực tập dừng lại và theo dõi hơi thở theo tiếng chuông là một ví dụ về phương pháp thực tập giúp ta tiếp xúc với gì tươi đẹp, nuôi dưỡng trong cuộc sống hằng ngày. Ta có thể thực tập một mình nhưng nếu có tăng thân thì sự thực tập sẽ dễ hơn. Tăng thân luôn luôn có đó. Mỗi khi ta bị chìm đắm trong đau khổ thì tăng thân có thể cứu ta và giúp ta trở về tiếp xúc với những yếu tố tích cực của cuộc đời.

Chào mừng bạn đến với chuyên mục Lắng nghe sâu để trở về thực tập ngồi yên và có mặt cho chính mình trong từng phút giây của hiện tại nhiệm màu.

Trevor Carolan

(Đăng trên tờ Lion’s Roar – trước đây là Shambhala Sun – ngày 01.01.1996)

Lời kêu gọi thực tập chánh niệm với cái thấy tương tức của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã gây cảm hứng cho phong trào Đạo Bụt Dấn Thân trên khắp thế giới. “Nơi nào có khổ đau, nơi đó chánh niệm sẽ đáp ứng lại bằng năng lượng từ bi”, vị thiền sư Việt Nam nói.

Đôi khi trong những kinh nghiệm sống của chúng ta lại có một khoảnh khắc đột biến, lúc mà tất cả những gì xảy ra trước và sau thời điểm đó đều in sâu trong tâm trí. Vì lý do nào đó, khoảnh khắc quyết định này phát triển mạnh trong tâm thức và trở thành một cái mốc, để rồi hết lần này đến lần khác ta quay về tìm kiếm xem phép lạ nào đã xảy ra.

Tôi nhớ lại điều này khi dự cuộc họp mặt gần đây tại San Francisco, nơi mà các bộ óc siêu việt trên thế giới được Quỹ Mikhail Gorbachev Hoa Kỳ triệu tập trong Diễn đàn về Tình trạng Thế giới^[1].

Có rất nhiều ngôi sao sáng và đa dạng tham dự diễn đàn: Rigoberta Menchu – người được trao giải Nobel Hòa bình, Thabo Mbeki – Phó Tổng thống Nam Phi, Jane Goodall, Ruud Lubbers – Thủ tướng Hà lan, Fritjof Capra, Ted Turner, Sam Keen, Shirley MacLaine, Joan Halifax, Zbigniew Brzezinski, Oscar Arias – Tổng thống của Costa Rica và cả ông Gorbachev nổi tiếng.

Dễ thấy đây là một diễn đàn do những thiên tài cấp tiến chủ động, là một cuộc gặp gỡ đột phá, kết hợp giữa Viện Esalen, Lầu Năm Góc, Fortune 500 – 500 công ty lớn nhất của Mỹ và nhiều nhà tư tưởng lớn. Mục đích của họ là tìm kiếm và đưa ra câu trả lời cho những thử thách căn bản khi loài người chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển lịch sử sắp tới trên hành tinh quý giá này.

Tuy nhiên, vào ngày thứ ba của diễn đàn nặng ký này, một người đàn ông nhỏ bé bỗng xuất hiện, như nhân vật Rumpelstiltskin thần kỳ trong truyện cổ tích Grimm. Ông đến muộn, vào giữa buổi sáng khi đang có một cuộc thảo luận mang chủ đề “Expanding the Boundaries of Humanness” (tạm dịch: “Mở rộng biên giới của nhân tính”). Những khách mời trong buổi thảo luận gồm Rupert Sheldrake, Deepak Chopra, Michael Murphy – người sáng lập Viện Esalen, và Giám mục Alan Jones. Người đến trễ là một thầy tu Phật giáo người Việt Nam tên là Thích Nhất Hạnh.

Đề tài thảo luận khá rộng và trừu tượng: Các khái niệm khoa học máy móc từ 300 năm của Descartes vẫn ảnh hưởng như thế nào đến cái nhìn của thế giới Tây phương về bản thân, về nơi chốn và đời sống tâm linh; những cuộc hành hương bị du lịch hóa như thế nào; tại sao sự kết nối với thế giới của các vì sao qua thần giao cách cảm đáng cho chúng ta thử nghiệm. Michael Murphy nói về đánh gôn và về Sri Aurobindo – nhà hiền triết của Ấn Độ; Deepak Chopra cho rằng lý trí không đủ để hiểu về trí thông minh không theo đường thẳng, phi tuyến tính. Úi chà chà!!!

Đâu đó giữa chủ nghĩa thần bí mang tính khoa học của Tiến sĩ Chopra (hay có thể gọi nó là khoa học thần bí?) và quan niệm về tâm thức ngoại giáo Celtic trước Công nguyên mà một vị nào đó trình bày, tôi bắt đầu thấy thùy trán của mình càng lúc càng ù đặc. Thế rồi Giám mục Alan Jones giới thiệu thuyết trình viên chót.

Trong chiếc áo tràng nâu truyền thống của người xuất gia, Thiền sư Thích Nhất Hạnh nói bằng giọng nhỏ nhẹ, dễ hiểu với một thứ tiếng Anh rất chuẩn, thỉnh thoảng có pha chút âm tiếng Pháp. Ngôn ngữ và cách nói năng của Thầy rất thư thái, như những giọt nước mát dịu rót vào tai và vào tâm thức của người nghe. Hầu như mọi điều về Thầy Nhất Hạnh đều được đánh dấu bằng sự định tĩnh, một sự mát mẻ nhẹ nhàng vượt khỏi sự tĩnh lặng thông thường. Khi nói, Thầy nói với năng lượng chánh niệm hùng hậu – điều mà Thầy đã dày công thực tập.

Thầy Nhất Hạnh bắt đầu bằng một câu chuyện. “Một ngày nọ tôi đang tập các động tác chánh niệm trong rừng với các bạn trong tăng thân, sau khi đi thiền hành chung với nhau”, Thầy nói bằng một giọng nhỏ nhẹ. “Ngày nào chúng tôi cũng thực tập đi chậm, đi trong chánh niệm, thưởng thức từng bước chân; rồi chúng tôi ngồi xuống với nhau.

“Ngày đó tôi bỗng nhận ra là sở dĩ tôi có thể làm những động tác chánh niệm này là nhờ có cái cây đang đứng trước mặt tôi. Tôi ý thức thật rõ ràng là tôi có thể thở vào bởi vì cái cây đang hiện diện trước mặt tôi. Nó đang đứng đó cho tôi, và tôi đang thở vào, thở ra cho nó. Tôi thấy sự liên hệ này vô cùng sâu sắc.

“Trong truyền thống đạo Bụt có nói đến tính chất tương tức. Ta không thể nào tồn tại một cách riêng rẽ, ta phải tồn tại cùng với mọi người, mọi loài”, Thầy nói tiếp. “Vì vậy, có thể nói mình tương tức với cái cây: Nếu cái cây không có đó thì ta cũng không có đây.

“Trong kinh Kim Cương, Bụt khuyên ta nên quán chiếu về bốn ý niệm: ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả. Ngài cũng dạy là sự thực tập để gạt bỏ những ý niệm này không khó, ai cũng có thể làm được.”

Sau khi nghe những tranh luận trước đó, nghe Thầy Nhất Hạnh nói, và cách mà Thầy diễn tả – không chút màu mè, hoặc quan trọng hóa; không tô điểm hay nói tới những gì mầu nhiệm; không ngụy khoa học (pseudo-science) cũng không mang tính hệ thống – giống như uống một ly trà nóng làm dịu đi một ngày mệt mỏi.

“Nếu quán sát một cách chánh niệm và sâu sắc,” Thầy giải thích, “ta sẽ thấy là ta được tạo thành bằng những yếu tố không phải là ta. Nếu ta nhìn sâu vào trong một bông hoa, ta sẽ thấy gì? Ta sẽ thấy ánh nắng mặt trời, đám mây, đất, các chất khoáng, người làm vườn, toàn thể vũ trụ. Tại sao? Bởi vì bông hoa được tạo nên bởi những yếu tố không phải là hoa: Đó là cái mà ta có thể nhận ra. Và cũng giống như bông hoa, thân thể của ta cũng được tạo nên bởi tất cả những cái khác – trừ một cái: Đó là cái ngã, cái ta riêng rẽ. Đây là giáo lý vô ngã trong đạo Bụt.

“Để được là chính mình, ta phải biết chăm sóc những yếu tố không phải là ta. Ai cũng biết là mình không thể tồn tại nếu không có những người khác, những loài khác, nhưng ta thường hay quên rằng vạn vật tương tức, rằng chúng sanh được làm nên bởi những yếu tố không phải chúng sanh.

“Đó là lý do tại sao ta phải thực tập thiền để giữ cho cái thấy này sống động. Trong truyền thống của chúng tôi, sự thực tập dừng lại, hay còn gọi là thiền chỉ (samatha), là để nuôi dưỡng và giữ cho cái thấy sáng tỏ này sống động 24 giờ đồng hồ mỗi ngày.”

Nghe đến đây, một thông tín viên truyền thanh nghiêng người về phía tôi thì thầm “Chính xác là ông thầy này từ truyền thống nào vậy? Điều mà ông ấy nói là từ Thiền hay từ đạo Phật nói chung?”. Nữ phóng viên già dặn của Quốc hội Mỹ đã được báo trước là muốn biết cuộc vận động cho môi trường hiện nay được thúc đẩy bởi những tư tưởng nào, cô phải nghe để biết những gì mà ông thầy tu Phật giáo người Việt này chia sẻ. Tuy nhiên, tôi cũng có những thắc mắc của riêng mình, lấy ý trong câu của Andrei Codrescu – một nhà thơ, nhà văn nổi tiếng người Mỹ gốc Rumani: Trong vai trò của một vị thầy, Thích Nhất Hạnh làm mọi cách để ẩn danh, trong khi những người khác thì làm mọi cách để nổi tiếng.

Sinh năm 1926, xuất gia đã được 53 năm, Thiền sư Thích Nhất Hạnh dành trọn cuộc đời mình để thực tập và truyền trao Đạo Bụt Dấn Thân – đây là sự kết hợp giữa đạo Bụt truyền thống và thiền, pháp môn hiện pháp lạc trú và hành động trên căn bản từ bi để chăm sóc cho tự thân và cho xã hội. Năm 1967, Thầy được Mục sư Martin Luther King đề cử cho giải Nobel Hòa bình vì những cống hiến của Thầy trong công cuộc vận động hòa bình cho Việt Nam.

Arnie Kotler có vẻ là người có đủ thông tin để trả lời cho những câu hỏi của tôi về Thầy Nhất Hạnh. Ông Kotler đã tham gia ấn hành rất nhiều quyển sách trong số 75 đầu sách của Thầy Nhất Hạnh. Ông cũng là một thành viên ban điều hành Cộng đồng sống chánh niệm (Community of Mindful Living) – một tổ chức phi lợi nhuận, đỡ đầu cho khoảng hơn 100 nhóm sinh viên trên thế giới đem chánh niệm vào mỗi phút giây của cuộc sống hàng ngày, theo truyền thống của Thầy Nhất Hạnh.

“Thầy là một thiền sư”, Kotler nói. “Thầy sống ở Làng Mai, một cộng đồng sống tỉnh thức gần Bordeaux, nước Pháp. Thầy đến từ Việt Nam, một nước Đông Dương, có thể vì vậy mà mọi người cho rằng Thầy theo truyền thống Nam tông. Thầy hay nhắc mọi người rằng Đông Dương chịu ảnh hưởng của cả Ấn Độ lẫn Trung Hoa, và đặc biệt là đạo Bụt Ấn Độ có ý nghĩa rất quan trọng đối với Thầy.”

Kotler nói rằng nhìn Thầy Nhất Hạnh trong bối cảnh đó thì sẽ dễ hiểu hơn “bởi vì ở Tây phương hễ nói tới thiền thì nghĩ ngay tới thiền Nhật; thế nhưng đó chỉ là một hình thái của thiền mà thôi. Thầy thuộc thế hệ thứ 42 của tông Lâm Tế – tông phái này có nguồn gốc từ Trung Quốc, đời nhà Đường. Một thiền phái ở Việt Nam có nguồn gốc từ tông Lâm Tế là phái Liễu Quán.

“Thầy là thế hệ thứ 8 của phái Liễu Quán và Thầy đã thấm nhuần tinh hoa của những truyền thống thiền này. Trong những năm 60, khi hoạt động mạnh nhất cho hòa bình, Thầy đã thành lập dòng tu Tiếp Hiện.”

Điều này giải thích tại sao có một nhóm kiệt xuất gồm các giáo viên, những người cầm bút và các nhà hoạt động có năng lực trong nhiều lĩnh vực khác nhau đã và đang đồng hành cùng với sự phát triển của phong trào Đạo Bụt Dấn Thân do Thầy Nhất Hạnh khởi xướng: Joan Halifax, Joanna Macy, Deena Metzger, Bell Hooks, Wendy Johnson, Maxine Hong Kingston và nhiều người khác nữa. Chuyến hoằng hóa tại San Francisco mới đây của Thầy Nhất Hạnh đã làm xuất hiện các vị thầy ưu tú như Jack Kornfield, Sylvia Boorstein và Ram Dass.

Tại Spirit Rock, một trung tâm thực tập ở quận Marin do Jack Kornfield và một số giáo thọ khác thành lập, Thầy Nhất Hạnh đã hướng dẫn một ngày quán niệm, thu hút hơn 2.000 người đến tham dự.

Thật may mắn cho tôi, nhờ quá giang chung một chuyến xe mà tôi đã gặp được những người bạn mới, do vậy tôi đỡ cảm thấy cô đơn trong một đám đông quá lớn như thế. Phong cảnh tuyệt đẹp – các dãy núi nối nhau, rừng cây và đồng hoang. Sự kiện này là một thí dụ vượt trội của đạo Bụt Bắc Mỹ. Thời khóa của một ngày sinh hoạt ngoài trời gồm thiền tọa, thiền hành, thiền ca, ăn cơm yên lặng, thiền ăn táo do Ed Brown hướng dẫn; và Thầy Nhất Hạnh cho một bài pháp thoại dài và lôi cuốn mà sau đó đã trở thành một Bài thuyết giáo ở thung lũng Vale (Sermon in the Vale là tên bài hát nổi tiếng của ban nhạc Rock tên Golden Apes xuất phát từ Berlin, Đức).

“Ngày nay, sự truyền thông đã lan rộng khắp nơi trên thế giới,” Thầy Nhất Hạnh nhấn mạnh. “E-mail, fax, máy nhắn tin – người ta có thể liên lạc một cách dễ dàng từ Tokyo đến New York trong vòng nửa phút. Vậy mà trong gia đình, hoặc giữa hàng xóm với nhau, giữa vợ chồng, bạn bè với nhau, sự truyền thông đích thực vẫn rất khó khăn. Người ta tiếp tục càng lúc càng có nhiều khổ đau.

“Thời đại của chúng ta có rất nhiều người trẻ không cảm thấy kết nối với bất cứ thứ gì, vì vậy họ tìm kiếm một cái gì đó để xoa dịu như rượu, thuốc phiện, tiền hoặc quay về hướng chiếc ti-vi để bị xâm chiếm bởi bạo động và bất an. Vậy thì giáo pháp có thể giúp những người bị tổn thương tinh thần hay rối loạn tâm lý như thế nào?”, Thầy hỏi.

“Bồ tát Quán Thế Âm là người giỏi lắng nghe, lắng nghe với tâm từ bi,” Thầy gợi ý. “Chúng ta cần phải khôi phục lại cách nói năng và cách lắng nghe nhau như trong một gia đình thân thương. Nhưng khoa học kỹ thuật có thể giúp gì trong chuyện này? Tôi thấy chúng ta cần thực tập, lắng nghe trong chánh niệm. Một trái tim mở rộng lắng nghe là một bông hoa nở trên cây thực tập.”

Nghe pháp thoại của Thầy Nhất Hạnh, người ta dần dần làm quen với tiếng chuông – một phần không thể tách rời trên con đường thực tập của Thầy. Tiếng chuông chánh niệm là tiếng gọi của tổ tiên tâm linh. Thầy dạy: “Tiếng chuông gọi ta trở về với ngôi nhà đích thực trong phút giây hiện tại – về với sự rỗng rang. Khi thực tập tương tức, ta sẽ có bình an, vững chãi, thảnh thơi – cội nguồn của hạnh phúc. Sự thực tập vô ngã giúp ta phát hiện ra bản chất của không.”

Thầy Nhất Hạnh khuyên ta nên học hỏi và tụng niệm Tâm kinh Bát Nhã như một phương tiện để đạt đến cái thấy là tất cả mọi vật đều trống rỗng, không có tự tánh riêng biệt, nhưng đồng thời lại đầy cả vũ trụ vạn hữu trong đó. Trong pháp giới này, Thầy nói “Sinh, tử, có, không đều không thực sự tồn tại.” Tất cả những cái đó chỉ đơn giản là những ý niệm, và sự thực tập Tâm kinh là sự thực tập lấy đi hết mọi ý niệm.

Càng lúc càng thấy rõ là điều Thầy Nhất Hạnh truyền dạy không phải chỉ là “Phật giáo” mà là chuyên trì thiền tập. “Lắng nghe sâu”, “tiếp xúc sâu sắc”, “nhìn sâu” – sự giảng giải của Thầy về thiền Minh sát (Vipashyana) rất dễ dàng cho người theo Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo, Lão giáo hoặc các truyền thống tâm linh khác áp dụng, như cho chính người Phật tử. Nhìn vào những ghi chép của tôi trong chín ngày đi theo, lắng nghe và ngồi trong sự hiện diện của Thầy, tôi nhận ra rất hiếm khi Thầy chia sẻ nhiều về mặt giáo lý – một điểm làm cho những người Phật tử thuần thành phải nhướng đôi mày.

“Đúng vậy, Thầy không nói nhiều về giáo lý Phật giáo”, Arnie Kotler đồng ý. “Thầy nói về phương pháp thực tập. Như Trungpa Rinpoche trong quyển sách đầu tay của ngài, Meditation In Action (Thiền trong hành động), đã cho chúng ta biết rằng thiền tập là sự thực tập cốt lõi của đạo Bụt. Đây cũng chính là nội dung chủ yếu mà Thầy Nhất Hạnh cống hiến: Thiền tập trong đời sống”.

“Thầy có phải là một người có sức thu hút đặc biệt không?”, một người bạn cũ thông tuệ nhưng sức khỏe càng ngày càng kém, hỏi vào một buổi chiều chúng tôi ngồi tại công viên Kim Môn ở San Francisco.

“Không” tôi trả lời, hơi ngạc nhiên vì câu trả lời của chính mình. “Không phải theo cái nghĩa thông thường. Nhưng Thầy ấy là thứ thiệt. Và Thầy là một nhà thơ. Bạn bè người Việt của tôi gọi Thầy là một vị Phật sống.”

Là một người tập võ thuật trong nhiều năm, tôi yêu thích những bậc thầy như Diogenes – triết gia Hy Lạp cổ đại và Trang Tử. Những vị này khi gặp gỡ các quân vương đều trở nên nổi tiếng vì phong cách rất độc đáo của họ. Và điều này cũng đã xảy ra khi Thầy Nhất Hạnh phát biểu tại Diễn đàn Tình hình Thế giới, lần này là trước ngài Gorbachev và những đại biểu nổi tiếng.

“Một mình trí năng thì không đủ để hướng dẫn chúng ta,” thiền sư tuyên bố với các đại biểu một cách khiêm cung. “Để định hình tương lai cho thế kỷ XXI, chúng ta cần thêm một cái khác. Không có bình an và hạnh phúc, ta không thể chăm sóc cho chính mình, không thể chăm sóc cho những loài khác, và không thể chăm sóc cho thế giới.

“Vì vậy ta cần sống như thế nào để có mặt thật sâu sắc trong mỗi khoảnh khắc, luôn sống và nuôi dưỡng tuệ giác tương tức, đây là điều vô cùng quan trọng.”

Rải rác trong bài thuyết trình của Thầy Nhất Hạnh là những tư tưởng mà Thầy đã trình bày trong cuốn sách mới xuất bản Living Buddha, Living Christ (Bụt ngàn đời, Chúa ngàn đời). Trong tác phẩm này, Thầy đã trình bày thật xuất sắc quan niệm của mình về chất thánh – hay năng lượng thánh linh – mà người phương Đông hay phương Tây cũng đều có thể tiếp xúc được. Quyển sách mới này đã thiết lập nền tảng cho “Phật pháp trong một Thế giới mới” (New World Dharma), ý tưởng được đề cập tới trong các bài viết nổi tiếng trong những năm gần đây như Pacific Shift (tạm dịch: Sự chuyển dịch về Thái Bình Dương) của William Irwin Thompson, Practice of the Wild (tạm dịch: Những bài học từ thế giới hoang dã) của Gary Snyder, và Dharma Gaia – tinh yếu của Phật giáo về sinh môi – của Alan Hunt Badiner.

“Theo tôi, chánh niệm cũng tương đương như Chúa Thánh Thần (Holy Spirit) trong Cơ Đốc giáo”, thiền sư giải thích với thính chúng gồm những người có quyền lực. “Tất cả chúng ta ai cũng có hạt giống của Chúa Thánh Thần trong mình; đó là khả năng trị liệu, chuyển hóa và thương yêu. Nơi đâu có khổ đau, nơi đó chánh niệm sẽ đáp ứng bằng năng lượng của từ bi và hiểu biết. Từ bi chính là điểm gặp gỡ giữa hai dòng sông tâm linh – Phật giáo và Cơ Đốc giáo”.

“Trong truyền thống của Cơ Đốc giáo và Do Thái giáo, ta được học cách sống trong sự hiện diện của Thượng đế,” Thầy xác nhận. “Tương đương trong đạo Bụt là sự thực tập nuôi lớn chánh niệm, sống sâu sắc mỗi giây phút trong năng lượng của thánh linh. Nếu ta thay đổi cách sống hàng ngày – trong cách suy nghĩ, nói năng và hành xử – là ta bắt đầu thay đổi thế giới.

“Đây là điều mà tôi đã thảo luận với Mục sư Martin Luther King nhiều năm về trước; sự thực tập chánh niệm không chỉ là những giờ thiền trong im lặng, mà là từng giây phút của cuộc sống hàng ngày. Những vị thầy khác, như Thánh Basil, từng nói rằng ta có thể cầu nguyện trong khi làm việc, và ở Việt Nam, chúng tôi đã tạo ra một “Đạo Bụt Dấn Thân” để có thể tiếp tục nếp sống thiền quán trong khi giúp đỡ các nạn nhân chiến tranh. Chúng tôi làm việc để giúp giảm thiểu khổ đau trong khi vẫn cố gắng duy trì chánh niệm của mình.

“Vì vậy, để kết thúc bài chia sẻ này, tôi muốn nói rằng sự thực tập nhìn sâu không có nghĩa là thụ động, không làm gì cả. Bởi vì cái hiểu, cái thấy do sự thực tập nhìn sâu mang lại sẽ khiến ta trở nên rất năng động. Bất bạo động không có nghĩa là không làm gì cả. Nó có nghĩa là ta hành động với tình thương và từ bi, ta sống như thế nào để con cháu chúng ta còn có một tương lai. Xin cảm ơn quý vị.”

Và điều đó đã xảy ra. Ngôn ngữ và quyền lực tạm thời lắng xuống để giây phút tĩnh lặng kéo dài thành một sự im lặng sấm sét. Không còn gì để nói. Vị thầy tu chỉnh đốn lại tư thế, đứng lên và rời khỏi khán phòng, cũng lặng lẽ như khi ông đến. Tôi sẽ nhớ mãi điều này.

Trước đó, trong một buổi viếng thăm, tôi đã hỏi Thầy về bí ẩn của cái chết: Điều gì sẽ xảy ra khi ta chết? Thầy Nhất Hạnh là người biết cách khôi hài. “Không có gì sinh ra. Không có gì mất đi. Đó là một tuyên bố của Lavoisier – một người không phải là Phật tử,” trong câu trả lời của Thầy có thấp thoáng một nụ cười. “Nhưng như ta biết, người Phật tử cũng được tạo thành bởi những yếu tố không phải của Phật giáo…”

Tại diễn đàn, có tiếng hát của các sư cô – đệ tử của Thầy – từ một nơi gần bên vẳng đến. “Thở vào… thở ra,” họ hát, “Thở vào… thở ra.” Rồi tiếng hát vọng lên trên các phòng họp của tòa khách sạn cũ mà sang trọng: “Không gian thênh thang, không gian thênh thang…”

Trong một thoáng, tôi nghĩ đến Thánh Francis của Assisi, rồi nhìn các đại biểu trong khán phòng đang không nói nên lời, tôi có thể thề rằng mình đã thấy cả vũ trụ mỉm cười.

Nguồn: https://www.lionsroar.com/mindfulness-bell-a-profile-of-thich-nhat-hanh/

[1] Đây là cuộc họp đầu tiên của Diễn đàn về Tình trạng Thế giới (State of the World Forum) diễn ra từ ngày 27.9 – 1.10.1995 tại San Francisco, Mỹ .

Nhạc và lời: Sư Ông Làng Mai

Thân này không phải là tôi
Tôi không kẹt vào nơi thân ấy
Tôi là sự sống thênh thang
Tôi chưa bao giờ từng sinh mà
cũng chưa bao giờ từng diệt
Nhìn kia biển rộng trời cao
Muôn vàn tinh tú lao xao
Tất cả đều biểu hiện tôi từ
nguồn linh tâm thức
Tự muôn đời tôi vẫn tự do
Tử sinh là cửa ngõ ra vào
Tử sinh là trò chơi cút bắt
Hãy cười cùng tôi
Hãy nắm tay tôi
Hãy vẫy tay chào để rồi tức thì gặp lại
Gặp lại hôm nay
Gặp lại ngày mai
Chúng ta đang gặp nhau nơi suối nguồn
Chúng ta sẽ gặp nhau từng phút giây trên muôn ngàn nẻo sống.

Thầy kính thương,

Kể từ lần đầu tiên con tình cờ nghe được một câu nói trích từ sách của Thầy nhiều năm về trước, con biết con đã tìm thấy vị thầy đích thực của mình. Lúc ấy, dù sống ở một nơi không có tăng thân thực tập theo pháp môn của Thầy nhưng con cứ đọc đi đọc lại các sách của Thầy. Và cuối cùng năm 2017, con đã đến được Làng Mai. Chuyến đi ấy đã thay đổi cuộc đời con. Con cảm nhận được sự có mặt của Thầy nơi mỗi bông hoa, nơi tiếng chim hót, nơi mỗi thầy, mỗi sư cô mà con được gặp. Và từ đó sự thực tập đã trở thành một phần cuộc sống của con. Con bắt đầu thành lập một tăng thân tại địa phương để chia sẻ sự thực tập mà Thầy đã trao truyền. Cảm ơn Thầy đã chỉ cho con dừng lại, thở và buông bỏ những ưu sầu lo lắng. Cảm ơn Thầy đã dạy cho con về tuệ giác tương tức, để nhận thấy những đám mây trong ly trà mà con uống sáng nay. Cảm ơn Thầy đã chỉ cho con con đường của hiểu biết lớn và tình thương lớn.

Với tất cả lòng biết ơn,

Anna

Thầy kính thương,

Gia đình và cộng đồng nơi con sống vừa mới trải qua một đợt cháy rừng khủng kiếp, hơn 3000 ngôi nhà hoàn toàn bị thiêu rụi. Gió mạnh khiến cho các đám cháy lan đi rất nhanh. Con và mọi người ở đây đã phải đi qua những giờ phút kinh hoàng, đầy sợ hãi. Trong thời gian diễn ra cháy rừng, sau đó và cũng như bây giờ, con đều tiếp xúc với hình ảnh của một người chèo thuyền định tĩnh khi thuyền gặp nạn mà Thầy thường dạy, để thực sự có mặt và làm chỗ dựa cho chính mình, cho những người thân trong gia đình cũng như cho những người xung quanh. Những lời dạy của Thầy luôn có mặt cùng con trong mỗi phút giây.

Mừng ngày Tiếp nối của Thầy!

Sheila

Thầy kính thương,

Con cảm thấy hơi ngại ngùng khi viết những dòng này, vì con chỉ mới biết Thầy cách đây một vài phút. Nhưng rồi con nghĩ, chuyện đó thì có gì quan trọng? Và con quyết định viết cho Thầy.

Hiện giờ con đang ở cách xa con gái của mình, đứa con yêu quý mà cuộc đời đã ban tặng cho con. Con gái của con đang bệnh nặng, đầy bất an khi phải đối diện với những khổ đau quá lớn so với tuổi 16 của mình. Con ở xa, không đến thăm được mỗi ngày, thành ra ngày nào con cũng viết thư. Nhưng hôm nay con không muốn cho con gái biết là con nhớ con gái như thế nào và con cảm thấy trống rỗng trong lòng ra sao. Vì vậy con tìm đến mạng xã hội để giải khuây. Không hiểu sao, phép màu đã xảy ra. Một bài thơ của Thầy bỗng nhiên xuất hiện trên Facebook của một người bạn thân của con. Bài thơ làm cho con xúc động đến mức con đã viết xuống những lời của Thầy để gửi cho con gái mình. Lá thư đang nằm bên cạnh chiếc máy tính mà con đang viết những dòng này cho Thầy đây. Trong thư, con nói với con gái rằng vẫn còn rất nhiều điều tươi đẹp, mầu nhiệm trong cuộc đời này, giống như ánh sáng trong đêm đen tăm tối. Bài thơ này là một trong những mầu nhiệm đó, và con muốn con gái mình đọc và cảm nhận sự ấm áp mà con đã cảm thấy. Con viết: “Mẹ vừa mới tìm thấy bài thơ này trên mạng – bài thơ Không đến không đi – do một Thiền sư viết. Mẹ không biết vị thầy này là ai nhưng những lời của Người làm mẹ rất xúc động, và mẹ thấy là nên chia sẻ với con. Con gái thương, sự sống là một điều mầu nhiệm, cho dù không phải lúc nào ta cũng dễ dàng nhận ra điều đó.

Hãy cười cùng tôi

Hãy nắm tay tôi

Hãy vẫy tay chào để rồi tức thì gặp lại…”

Sau đó con lên Google để tìm hiểu thêm về cuộc đời và những lời dạy của Thầy. Con đã tìm thấy trang web của Làng Mai. Mừng ngày Tiếp nối của Thầy. Con vô cùng biết ơn giây phút này!

Diana

Thầy kính thương,

Con nhớ khi mới bước vào tuổi thiếu niên, con cảm thấy rất hoang mang, lạc lối. Con luôn cảm thấy một khoảng trống lớn trong lòng mình. Có những lúc con muốn tự tử vì không hiểu mình sống để làm gì. May mắn là trong thời điểm ấy, con nghe được những bài pháp thoại của Thầy từ một băng ghi âm mà con mượn ở thư viện. Những bài pháp ấy đã chạm đến trái tim con, soi sáng những suy nghĩ mà con đang có về bản chất của đời sống. Thầy đã đem đến cho con hy vọng, đưa con ra khỏi vực sâu tăm tối và dạy cho con biết ý nghĩa của cuộc sống là sống cho sâu sắc, trọn vẹn, với lòng từ bi. Thầy là người đầu tiên đưa con đến với đạo Bụt và cho con một cặp mắt mới để nhìn chính mình và nhìn cuộc đời.

Con biết ơn Thầy thật nhiều,

Kristin

Thầy kính thương,

Đã từ nhiều năm nay con thường xuyên đọc sách của Thầy và cũng đã dịch một vài bài viết của Thầy ra tiếng Albania. Tuần vừa rồi, đứa con trai duy nhất của con đột ngột qua đời ở tuổi 18. Nỗi đau đó quá lớn khiến con không chịu đựng nổi, có nhiều lúc con cảm giác mình không thở được. Nhưng nhờ có sự thực tập và những lời dạy của Thầy đã giúp con đứng vững được trong giai đoạn khó khăn nhất của cuộc đời. Con đã đọc lại nhiều lần bài viết của Thầy về mẹ và sự thực tập của Thầy trước nỗi mất mát đó, cũng như nghe nhiều bài pháp thoại khác của Thầy. Chính những lời dạy của Thầy đã cho con can đảm để nói vài lời trong tang lễ của con trai mình và ngăn cho con không nhảy xuống mộ theo con mình. Con biết là con trai con đang ở trong tim con và đang tiếp tục sống trong con.

Thầy ơi, niềm đau vẫn còn rất sâu nặng trong con, nhưng trái tim con không vì thế mà khô héo lại. Cảm ơn Thầy vì tất cả những gì Thầy đã đem đến cho cuộc đời con. Nguyện cầu cho Thầy luôn được bình an.

Với tình thương và lòng biết ơn,

Mirela

Thầy kính thương,

Con từng là một sinh viên cao học chuyên ngành tư vấn tại Viện đại học Naropa, thành phố Boulder, bang Colorado, Mỹ. Là một trong số ít học sinh nữ gốc Phi tham gia chương trình cao học, con phải tranh đấu rất khổ sở với sự phân biệt kỳ thị trong cách giáo dục ở đây, cho đến ngày con tiếp xúc được với những lời dạy của Thầy. Con rất xúc động khi nghe những câu chuyện của Thầy trong thời gian chiến tranh ở Việt Nam. Đặc biệt là khi Thầy chia sẻ về sự thực tập của mình khi một ngôi làng bị dội bom nhiều lần. Thầy đã nhận diện, ôm ấp cơn giận và nỗi đau trong lòng mình để rồi Thầy và các cộng sự vẫn tiếp tục tái thiết ngôi làng sau mỗi lần bị dội bom. Câu chuyện đó đã soi đường cho con trong suốt 24 năm qua.

Trong thâm tâm, con biết là con cũng có thể ôm ấp niềm đau và nỗi buồn do sự phân biệt kỳ thị gây ra bằng tình thương và sự nhẹ nhàng. Con cần ngồi yên để làm lắng dịu cảm xúc của mình, rồi từ đó mới có thể hàn gắn lại những đổ vỡ và tiếp tục cuộc đời mình.

Con rất biết ơn vì đã có duyên được gặp Thầy khi Thầy đến thành phố Boulder. Sự có mặt đầy bình an, nhẹ nhàng nhưng cũng đầy hùng lực của Thầy thấm mát tâm hồn con và nuôi dưỡng con cho đến ngày hôm nay. Con xin gửi đến Thầy tình thương và lòng tri ân sâu sắc nhất của con.

Soltahr

Thầy kính thương,

Lần đầu tiên con gặp Thầy là qua những cuốn sách chứa đầy năng lượng bình an và từ bi của Thầy. Năm 2000, con tham dự một khóa tu do Thầy và tăng thân Làng Mai hướng dẫn tại UMass Amherst, Mỹ. Trong khóa tu đó, con thực sự được đánh động bởi sự có mặt an nhiên, đầy tuệ giác và tình thương của Thầy, cũng như của các đệ tử xuất gia của Người. Hạt giống chánh niệm trong con được tưới tẩm nhờ vào sự thực tập thiền tọa, thiền hành, ăn cơm chánh niệm, thiền buông thư cũng như năng lượng chánh niệm tập thể của cả một tăng thân.

Năm kế tiếp, con trở lại tham dự khóa tu cùng với chồng và con gái của mình. Con mong muốn cả gia đình cùng thực tập chung với nhau, để nuôi lớn hiểu và thương trong gia đình, đặc biệt là khi đi qua những giai đoạn khó khăn. Chúng con có mua một cái chuông và đặt ở một vị trí trang trọng trong nhà để cho ai trong gia đình cũng có thể thỉnh và mời những người khác cùng dừng lại thở, để có mặt cho nhau, lắng nghe nhau và nói với nhau những lời từ ái. Sự thực tập này quả thực rất hữu ích cho gia đình chúng con, đặc biệt là khi con gái của con đi qua giai đoạn thiếu niên. Và những lời dạy của Thầy tiếp tục nuôi dưỡng tình thương và sự truyền thông trong gia đình chúng con trong suốt hai mươi năm qua.

Trong công việc, con cũng áp dụng sự thực tập khi làm một bác sĩ tâm lý và một nhà giáo dục. Con chia sẻ với bệnh nhân và sinh viên của mình những thực tập mà con học được từ Thầy và tăng thân, như thực tập hơi thở ý thức, thiền sỏi, thiền hành, lắng nghe với tâm từ bi và nhìn sâu. Mỗi khi con hướng dẫn bệnh nhân hoặc sinh viên của mình thực tập thiền thở, ai cũng cảm thấy dễ chịu liền lập tức. Con đặc biệt biết ơn lời dạy của Thầy về sự thực tập chăm sóc những cảm xúc mạnh, chẳng hạn như cơn giận. Thầy dạy con cách ôm ấp cơn giận như một người mẹ ôm lấy đứa con đang khóc vào lòng, rồi từ từ nhìn sâu vào gốc rễ của khổ đau. Phương pháp này thật là mầu nhiệm, đó là con đường giúp con có mặt với khổ đau mà không trốn chạy và cũng không để bị nhấn chìm bởi cảm xúc.

Nhờ có Thầy và tăng thân, những hạt giống từ bi, chánh niệm và bình an đang dần lớn lên trong con, giúp con nuôi dưỡng mối liên hệ với tự thân, với những người thân xung quanh và với xã hội mỗi ngày mỗi tốt đẹp hơn.

Con vô cùng biết ơn Thầy đã là ánh sáng soi đường cho con. Nguyện cầu cho Thầy luôn được bình an.

Laury

Sư Ông thương kính,

Con chưa từng được gặp Sư Ông trực tiếp, nhưng trong con, Người như ông nội hay ông ngoại của con vậy, là một người ông vô cùng nhân từ, hiền hậu với nụ cười luôn nở trên môi.

Con cũng chưa từng được nghe Sư Ông giảng trực tiếp, nhưng con học được rất nhiều điều từ những bài giảng trên trang web của Làng Mai, từ những kênh trên internet, từ những cuốn sách của Sư Ông, và từ rất nhiều anh chị em trong tăng thân.

Cuốn sách đầu tiên con được tiếp xúc đó là cuốn “Muốn an được an”- nghe cái tên cuốn sách thôi đã cảm thấy rất thu hút rồi. Sự an ổn từ Sư Ông có lẽ đã lan đến từng câu, từng chữ đến mức chỉ đọc tựa đề sách con cũng cảm nhận được điều đó. Khi con đọc từng trang trong cuốn sách thì con như vỡ òa rằng: mọi thứ qua lời chỉ dạy của Sư Ông đều trở nên đơn giản và gần gũi. Và rằng, tất cả đều thật dễ dàng để thực hành, để quán chiếu, cho dù người thực hành là người già hay người trẻ, người học nhiều hay học ít, dù đàn ông hay phụ nữ.

“Có bình an, hạnh phúc thì chúng ta sẽ mỉm cười và nở ra như một bông hoa, khi đó, mọi người chung quanh ta, từ gia đình cho đến xã hội, ai cũng được thừa hưởng. Chúng ta có cần cố gắng để hạnh phúc không? Có cần cố gắng để thưởng thức vẻ đẹp của trời xanh không? Có cần phải thực tập để có thể tận hưởng được vẻ đẹp đó không? Không. Chúng ta chỉ tận hưởng thôi. Mỗi giây, mỗi phút của đời sống hàng ngày đều có thể như thế cả… Chúng ta không cần phải đến Trung Quốc để ngắm trời xanh. Không cần phải đi đến tương lai để thưởng thức hơi thở. Chúng ta chỉ cần tiếp xúc với chúng ngay bây giờ”.

Sự thật là cuộc sống quá vội vã, nên chúng con thường bị cuốn theo, cuốn theo mãi. Và những dòng chia sẻ của Sư Ông đã đưa chúng con về với thực tại màu nhiệm, để trân quý những gì ở ngay đây, ngay bây giờ. Con vô cùng biết ơn Sư Ông đã biến những thứ tưởng chừng như vô cùng xa lạ và khó khăn trở nên thật gần gũi và dễ dàng để con có thể thực tập được hàng ngày.

Bây giờ, con đang tiến hành đọc cuốn sách đó cho chính mình được nghe lại, và cho những ai đang trên con đường thực tập như con được nghe, được thực tập và chuyển hóa.

Với lòng tri ân sâu sắc, con kính chúc Sư Ông sẽ có thêm nhiều sức khỏe, con tin đó là món quà vô cùng quý báu với mỗi con người.

Ngọc Anh