Format: Default

Sư Ông kính thương của chúng con!

Sáng nay trời đẹp lắm, mát lắm, nắng rất trong và không khí rất ngọt. Những bông hoa nứt nẻ tím nhạt nở kín cả thảm cỏ trên mé đồi từ ni xá Diệu Trạm dẫn qua chùa Tổ. Cứ mỗi lần bước chân trên con đường đất này, chúng con cảm thấy rất hạnh phúc, hạnh phúc trong từng hơi thở và trong từng bước chân. Đi mà không cần tới, biết rằng Sư Ông đang có đó và mình sắp được gặp Sư Ông rồi. Chúng con đi thật chậm, thật bình an và đang thực tập những gì Sư Ông đã từng dạy. Chúng con có cảm giác Sư Ông đang nắm tay chúng con cùng đi, mặc dù chúng con chưa bao giờ có được diễm phúc này như các sư anh, sư chị chúng con.

Chúng con là những sư bé của Sư Ông. Trước kia chúng con chỉ được biết Sư Ông qua sách vở và băng giảng. Chúng con biết Sư Ông ở xa lắm và chúng con chưa bao giờ dám mơ ước được gặp Sư Ông bằng xương bằng thịt. Nhưng chúng con vẫn phát nguyện đi theo Sư Ông trên con đường sáng đẹp này. Thế rồi ngoài sự tưởng tượng của mình, chị em chúng con lại có phước duyên được sống gần Sư Ông và phụ thị giả Sư Ông suốt hơn ba năm trời. Nhớ ngày nghe tin Sư Ông sắp về chùa Tổ, chúng con cứ hồi hộp, cứ mừng thấp thỏm. Sung sướng biết bao khi được qua chùa Tổ chấp tác dọn dẹp để chuẩn bị mọi thứ đón Sư Ông.

Chúng con nhớ hoài không khí chùa chưa bao giờ đông vui như những ngày Sư Ông trở về. Đến lúc ấy chúng con mới biết rằng mình có nhiều sư anh, sư chị lớn như thế. Các sư anh, sư chị lớn về thăm Sư Ông từ khắp nơi. Có những ngày chúng con cứ nấu cơm miệt mài mà cũng không đủ vì số lượng những người thân quen đến thăm Sư Ông đông quá. Bận nhưng vui lắm, bạch Sư Ông.

Từ khi Sư Ông có mặt nơi đây, không khí ở Diệu Trạm trở nên ấm áp hơn. Sáng tối, chúng con được nghe tiếng hô canh, tụng kinh, niệm Bụt từ thiền đường Trăng Rằm. Có lần chúng con đang đi thiền hành gần đến thất Lắng Nghe thì thấy Sư Ông xuất hiện. Chúng con được đi theo Sư Ông với từng bước chân cẩn trọng, ý thức rằng mình đang đặt từng bàn chân trên đất thiêng, đi theo những dấu chân của chư Tổ, của Sư Cố và của Sư Ông. Nơi đâu mà lại không in dấu chân của quý Ngài và của Sư Ông, phải không thưa Sư Ông. Sư Ông dẫn chúng con đi xem hồ bán nguyệt, nơi điệu Sung ngày xưa hay ngồi gọt mít cho dì Tư, hay là nơi điệu ngồi lắng nghe tiếng tụng kinh trầm hùng vang vọng từ chánh điện. Sư Ông đã từng viết trong Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời rằng chừng nào chúng con về, Sư Ông sẽ dẫn chúng con đi xem khắp những ngõ ngách, nơi Sư Ông đã từng sống khi còn là một chú điệu, và Sư Ông đã không quên lời hứa. Chúng con đi bên cạnh Sư Ông, và chúng con tin chắc rằng, dù hai mươi năm, ba mươi năm, một trăm năm, và hẳn là nhiều hơn thế nữa, Sư Ông cũng giữ lời hứa đưa các sư em của chúng con dạo chơi khắp mọi ngóc ngách chùa Tổ.

Lại có những ngày đẹp trời, chúng con được dạo chơi với Sư Ông quanh cốc, được đẩy xe cho Sư Ông, được hát cho Sư Ông nghe và ngồi quây quần quanh Sư Ông. Mỗi khi khỏe, Sư Ông đều đi thăm liêu Sư Cố và chúng con lại được tháp tùng theo Sư Ông. Trăm lần như một, với ánh mắt rất sáng và nét mặt rất tươi, Sư Ông luôn chắp tay đảnh lễ Sư Cố với tất cả sự cung kính. Tuy Sư Ông đã lớn nhưng trong thất Sư Cố, chúng con có cảm giác như Sư Ông nhỏ lại thành sư chú Phùng Xuân thuở nào. Sư Ông trở thành sư chú Phùng Xuân hầu cơm Sư Cố, hái những cụm hoa Mộc pha trà dâng lên Sư Cố, thổi lửa nơi cái bếp nhỏ nấu nước cho Sư Cố, hay ra cây khế trăm tuổi hái một trái cho Sư Cố tặng thầy Trọng Ân mỗi khi thầy lên chùa hầu chuyện Sư Cố. Sư Ông ngắm nhìn thích thú bức chân dung đắp bằng lụa nổi mà Sư Ông đã đặt ở Sài Gòn năm xưa để cúng dường Sư Cố. Có phải là hôm ấy cả chùa đã rất vui khi thấy món quà lạ này? Rồi Sư Ông quán sát từng đồ vật trong liêu với tất cả sự chăm chú và kính cẩn, không khác gì lần đầu tiên Sư Ông mới được trở về. Chúng con biết ơn Sư Ông về đây trao truyền trực tiếp đến chúng con, một cách lặng lẽ và tự nhiên, lòng thương kính của Sư Ông đối với Sư Cố và chư Tổ.

Thỉnh thoảng Sư Ông còn ghé thăm ni xá Diệu Trạm nữa. Sự có mặt của Sư Ông làm cho Diệu Trạm vui như hội. Các chị em con thay nhau đẩy xe Sư Ông, thay nhau đi gần để nắm tay Sư Ông, trải chiếu ngồi ăn gần Sư Ông. Sư Ông đi một vòng thong thả thăm chỗ ăn, chỗ ngủ của các sư con. Sự quan tâm của Sư Ông làm cho chúng con cảm thấy ấm áp và được nuôi dưỡng hoài mỗi khi nghĩ đến. Chúng con biết ơn Sư Ông về đây để cho chúng con được nếm lấy sự ngọt ngào của tình thầy trò.

Có những vị xuất gia hay tại gia, lặn lội bay từ trong nước hay từ nước ngoài về. Là người trẻ cũng như người lớn tuổi, họ về với mong ước được gặp Sư Ông dù chỉ một lần trong đời, dù chỉ đứng ngắm từ xa. Họ đi thiền hành chậm rãi quanh chùa và kính cẩn hướng về cốc Sư Ông mà lạy từ xa. Nhằm lúc Sư Ông đi chơi quanh chùa, họ may mắn một cách bất ngờ được gặp Sư Ông và thế là nước mắt cứ chảy hoài vì sung sướng. Trẻ em được Sư Ông nắm tay, xoa đầu, làm cho ba mẹ các em sung sướng và khóc suốt thôi. Sư Ông tiếp xử tất cả mọi người với tình thương và tâm không phân biệt.

Có lần chúng con được chứng kiến thấy Sư Ông nắm tay một người học trò đến thăm Sư Ông. Người học trò 14 tuổi năm xưa nay tóc đã bạc trắng. Cả những người học trò từ Phật học đường Ấn Quang, từ trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội, hay những người bạn học từ Phật học đường Báo Quốc năm xưa. Chúng con biết ơn Sư Ông đã về đây dạy chúng con biết trân quý và học cách bồi đắp tình huynh đệ, nghĩa thầy trò một cách bền bỉ.

Có Sư Ông ở đây, mỗi ngày chúng con trông đến lượt mình để được qua thất hầu Sư Ông làm những việc nhỏ nhất như quét tước, dọn dẹp. Chúng con không thể nào diễn tả hết niềm hạnh phúc khi chúng con được gọi vào ngồi ăn cơm cùng Sư Ông. Sư Ông ngồi trên ghế, trước bàn ăn, còn chúng con thì được ngồi dưới đất phía trước Sư Ông. Sư Ông luôn nhìn vào bát cơm chúng con để biết chắc rằng chúng con đã có thức ăn, rồi Sư Ông mới chắp tay quán niệm. Nếu chúng con chưa có gì trong tay, với ánh mắt và cử chỉ, Sư Ông sẽ hỏi: “cơm tụi con đâu?” Thế là tụi con lại như cuống cuồng lên, kiếm đại một trái chuối hay một hộp sữa để vào ăn với Sư Ông kẻo Sư Ông đợi. Sư Ông không bao giờ chịu thời cơm trong khi các sư con không có gì ăn. Tay Sư Ông cầm muỗng rất chắc và gọn, từ tốn múc một muỗng cơm, đưa lên nhìn kỹ hai giây rồi đưa qua hướng chúng con như để nói: “mời các sư con, bon appétit các con!” Rồi Sư Ông đưa muỗng thức ăn vào miệng nhai từ tốn trong chánh niệm, nhai thật lâu và thật đẹp. Mỗi động tác, mỗi muỗng cơm đều tràn đầy ý thức. Thỉnh thoảng Sư Ông nhìn ra cửa sổ ngắm lá xanh hay nhìn chúng con mỉm cười. Nhai và nuốt xong, Sư Ông nhìn xuống mâm cơm, nhìn từng dĩa thức ăn để chọn món rồi múc tiếp. Qua ánh mắt, chúng con có cảm giác rất rõ là Sư Ông đang nói chuyện với chúng con thật nhiều. Dùng cơm xong, Sư Ông uống sữa hạt mác ca. Thấy Sư Ông nhai sữa mười tám lần một hớp, con nhớ đến một pháp thoại mà con đã được nghe trước kia. Sư Ông có kể rằng Sư Ông thực tập nhai nước và nhai sữa mà chúng con không hiểu sao lại có thể làm được như vậy. Bấy giờ chúng con quá hạnh phúc khi tận mắt được thấy Sư Ông nhai sữa một cách hết sức khoan thai và tự nhiên. Có lúc chúng con ăn hết cơm trước Sư Ông. Thế là Sư Ông sớt từng muỗng thức ăn qua bát chúng con. Sư chị thị giả nấu ăn cho Sư Ông ngồi đó, sốt ruột lên tiếng: “Bạch Thầy, các em con ăn nhiều lắm rồi, no rồi Thầy ạ. Chúng con thỉnh Thầy thời thêm.” Nhưng Sư Ông vẫn tiếp tục sớt thức ăn qua cho chúng con. Chúng con chưa bao giờ từng mơ ước được ngồi gần Sư Ông như thế, được ngắm nhìn Sư Ông gần và kỹ như thế, và lại còn được Sư Ông sớt cho thức ăn nữa. Thức ăn Sư Ông món nào cũng ngon và bổ dưỡng. Được ngồi bên Sư Ông, tất cả mọi phiền muộn đều tan theo mây khói khi nào không hay. Những gì còn lại chỉ là sự bình an và niềm vui thôi. Về lại ni xá, chúng con vừa no cơm, vừa no tình thương. Chúng con biết ơn Sư Ông đã về đây để dạy trực tiếp cho chúng con thế nào là thực tập thiền ăn.

Có những ngày Sư Ông mất khẩu vị, Sư Ông nhìn mâm cơm một hồi rồi đưa tay mời chị em chúng con ăn và chuyền hết mâm cơm cho chúng con. Hay có khi nhìn ra cửa sổ, thấy đông các sư con đang cổ vũ: “Sư Ông ơi, Sư Ông ráng lên Sư Ông!” Thế là Sư Ông lại ráng dùng một muỗng cơm hay một hớp sữa. Chúng con biết ơn Sư Ông đã ráng thời cơm và ráng uống sữa vì thương chúng con.

Có lúc chúng con rất cảm động khi nhìn qua cửa sổ, thấy một thầy thị giả ngồi bên trong tâm sự thật lâu với Sư Ông trong khi Sư Ông lắng nghe rất chăm chú với ánh mắt tràn đầy từ bi. Sau này chúng con được nghe thầy ấy thổ lộ rằng Sư Ông đã đưa tay chỉ vào bụng thầy ấy nhiều lần. Thầy thị giả đã hiểu rằng Sư Ông nhắc thầy thực tập thở sâu xuống đến bụng, phải thực tập thở bụng để không bị tư duy kéo đi. Thầy đã làm theo và đã vượt qua được một giai đoạn khó khăn trong đời tu. Chúng con biết ơn Sư Ông về đây cho chúng con thấy thế nào là lắng nghe sâu.

Sư Ông kính thương của chúng con, từ khi đại dịch bùng phát, chúng con không còn được vào liêu hầu Sư Ông nữa. Nhưng chúng con vẫn còn được lên lau dọn bên ngoài thất Sư Ông, được ngắm nhìn Sư Ông qua cửa sổ. Sư Ông nằm nghỉ ngơi thật bình an, thật đẹp. Chúng con vẫn đứng ngoài cửa sổ hát cho Sư Ông nghe. Chúng con vẫn được ngồi ngoài cửa sổ ăn cơm với Sư Ông. Nhiều lần trong bữa ăn, bỗng nhiên Sư Ông ngưng nhai và nhìn thẳng từng đứa, rồi gật đầu với từng đứa một. Chúng con biết ơn Sư Ông về đây dạy trực tiếp chúng con thế nào là có mặt trọn vẹn 100 phần trăm với người mình thương.

Sư Ông kính thương của chúng con, có một lần cô bác sĩ bay từ xa về tập cho Sư Ông. Sư Ông đã nói được những chữ rất rõ ràng làm cho cô bác sĩ vô cùng phấn khởi. Nhưng sau đó Sư Ông mỉm cười với cô, vuốt đầu cảm ơn cô rồi từ chối tập tiếp. Cô bác sĩ và chúng con đã hiểu ngay là Sư Ông biết rõ sức của Sư Ông, và Sư Ông biết rõ Sư Ông muốn đặt điều gì là ưu tiên. Sư Ông muốn bảo tồn năng lượng. Sư Ông muốn dành năng lượng để có mặt thêm với chúng con, các sư bé của Sư Ông, những đứa chưa có nhiều thời gian được gặp và tiếp nhận gia tài trực tiếp từ Sư Ông, cho đến khi chúng con sẵn sàng. Đôi khi chúng con không muốn lớn để Sư Ông đừng đi. Nhưng chúng con biết ba năm và ba tháng là nhiều lắm. Tất cả các bác sĩ của Sư Ông đều ngạc nhiên và vô cùng thán phục Sư Ông. Ba năm và ba tháng vừa qua là những tháng ngày huyền thoại, không những cho chị em chúng con mà còn cho không biết bao nhiêu người gần xa. Sư Ông đã dạy chúng con về thiên thu trong khoảnh khắc. Chúng con nguyện nuôi ánh nhìn, cái nắm tay, giây phút ngồi hầu Sư Ông, giây phút cùng Sư Ông thiền hành quanh chùa Tổ, hay giây phút được ngắm nhìn Sư Ông từ đằng xa, và bao nhiêu cơ hội khác chúng con đã tiếp nhận được từ Sư Ông, để những khoảnh khắc ngắn ấy trở thành thiên thu trong chúng con.

Chúng con biết chúng con sẽ nhớ Sư Ông lắm. Mỗi khi nhớ Sư Ông, chúng con hứa với Sư Ông là sẽ theo dõi hơi thở và bước chân chánh niệm để tức khắc, Sư Ông sẽ có mặt ngay trong chúng con. Theo dõi hơi thở và bước chân chánh niệm, tức khắc chúng con cũng sẽ nhận ra được Sư Ông có mặt trong mỗi sư anh, sư chị, sư em và mỗi người bạn tu cư sĩ của chúng con. Chúng con xin hứa với Sư Ông rằng chúng con sẽ bồi đắp tình huynh đệ để không phụ lòng Sư Ông. Chúng con sẽ đưa Sư Ông đi về tương lai mãi mãi cùng với tất cả chúng con. Chúng con biết Sư Ông có niềm tin nơi các đệ tử của Sư Ông.

Chúng con xin đảnh lễ Sư Ông giữa lòng đất Tổ đình Từ Hiếu với tất cả niềm biết ơn sâu xa của chúng con.

Các sư con bé nhỏ của Sư Ông.

Tối 28 tháng 01 là một buổi tối rất ấm cúng. Chúng con có dịp được ngồi dưới chân Sư Ông trong buổi lễ Tưởng niệm Ân đức Thầy. Chư Tôn Thiền đức Tăng Ni với lòng thương kính Sư Ông và lòng bi mẫn hàng cháu con, đã có mặt bằng năng lượng vững chãi, bằng đức độ vô hành của quý Ngài. Có mặt chư Tôn đức, chúng con cảm thấy được an ủi rất nhiều trong sự mất mát lớn lao này. Quý Phật tử cư sĩ cũng trở về Tổ đình Từ Hiếu rất đông để có mặt cùng chúng con trong buổi lễ. Chúng con cùng nhau đảnh lễ chư Tôn Thiền đức hiện tiền và chư Tôn Thiền đức khắp mười phương, dâng lên quý Ngài sự biết ơn sâu sắc của chúng con. Chúng con tri ân các Tổ chức ban ngành trong nước và quốc tế đã gởi điện thư chia buồn đến Tâm Tang. Đại diện Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cũng đã có mặt với chúng con trong buổi lễ Tưởng niệm để nói lên lòng biết ơn Sư Ông đã hiến tặng sự thực tập chánh niệm cho cộng đồng quốc tế.

Trong buổi chiều cùng ngày, chư Tôn Thiền đức Tăng Ni cũng đã quang lâm cử hành nghi lễ sái tịnh đài Trà Tỳ tại công viên Vườn Địa Đàng, tọa lạc ở phường Thuỷ Bằng, Thành phố Huế, nơi sẽ diễn ra lễ trà-tỳ nhục thân Sư Ông và ngày 29 tháng 01.

Chiều ngày 28 tháng 01 năm 2022, chư Tôn Thiền đức Tăng Ni đã từ bi quang lâm chứng minh và hộ niệm cho buổi lễ cung thỉnh Giác linh Sư Ông tham yết Bụt Tổ tại ngôi bảo điện Tổ đình Từ Hiếu.

Chiều ngày 28 tháng 01 năm 2022, chư Tôn Thiền đức Tăng Ni đã từ bi quang lâm chứng minh và hộ niệm cho buổi lễ cung thỉnh Giác linh Sư Ông tham yết Bụt Tổ tại ngôi bảo điện Tổ đình Từ Hiếu. Rất nhiều Phật tử cư sĩ cùng có mặt trong buổi lễ. Đây là một nghi lễ rất đẹp. Chúng con cảm nhận rằng Sư Ông đang nắm tay chúng con đi thiền hành quanh chùa Tổ trước khi dắt chúng con lên chánh điện để Thầy trò cùng đảnh lễ tri ân Tam Bảo. Ngôi Đại hùng bảo điện Tổ đình Từ Hiếu vừa được trùng tu và khánh thành trong thời gian Sư Ông về an dưỡng tại đây. Chính lời kinh tiếng kệ, chính tiếng chuông đại hồng mỗi sáng tối là một trong những nhân duyên nuôi lớn chí nguyện xuất trần của sư chú Phùng Xuân ngày nào. Sư Ông cùng đại chúng thiền hành ra Tổ đường, nơi tôn trí Long vị Lịch đại Tổ Sư qua các thế hệ của Tổ đình Từ Hiếu. Chúng con được cùng Sư Ông lạy xuống trước chư Tổ. Chúng con dâng lên lời tri ân liệt vị Tổ sư đã tiếp nối mạng mạch chánh pháp, xây dựng nơi đây thành một đạo tràng thanh tịnh cho tứ chúng cùng trở về nương tựa. Chúng con tri ân liệt vị Tổ sư, tri ân Sư cố Thanh Quý Chân Thật đã có mặt chỉ dạy, sách tấn và yểm trợ Sư Ông chúng con trên con đường thực tập. Thế hệ con cháu chúng con cảm nhận ân đức thâm sâu ấy luôn được tiếp nối tại thánh địa Từ Hiếu.

Trong buổi chiều cùng ngày, chư Tôn Thiền đức Tăng Ni cũng đã quang lâm cử hành nghi lễ sái tịnh đài Trà Tỳ tại công viên Vườn Địa Đàng, tọa lạc ở phường Thuỷ Bằng, Thành phố Huế, nơi sẽ diễn ra lễ trà-tỳ nhục thân Sư Ông và ngày 29 tháng 01.

Tối 28 tháng 01 là một buổi tối rất ấm cúng. Chúng con có dịp được ngồi dưới chân Sư Ông trong buổi lễ Tưởng niệm Ân đức Thầy. Chư Tôn Thiền đức Tăng Ni với lòng thương kính Sư Ông và lòng bi mẫn hàng cháu con, đã có mặt bằng năng lượng vững chãi, bằng đức độ vô hành của quý Ngài. Có mặt chư Tôn đức, chúng con cảm thấy được an ủi rất nhiều trong sự mất mát lớn lao này. Quý Phật tử cư sĩ cũng trở về Tổ đình Từ Hiếu rất đông để có mặt cùng chúng con trong buổi lễ. Chúng con cùng nhau đảnh lễ chư Tôn Thiền đức hiện tiền và chư Tôn Thiền đức khắp mười phương, dâng lên quý Ngài sự biết ơn sâu sắc của chúng con. Chúng con tri ân các Tổ chức ban ngành trong nước và quốc tế đã gởi điện thư chia buồn đến Tâm Tang. Đại diện Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cũng đã có mặt với chúng con trong buổi lễ Tưởng niệm để nói lên lòng biết ơn Sư Ông đã hiến tặng sự thực tập chánh niệm cho cộng đồng quốc tế.

Thầy Chân Pháp Ấn đã thay mặt tăng thân đọc lá thư “Thầy trò ta cùng nhau leo đồi thế kỷ”. Chúng con không thể giấu được niềm xúc động. Chúng con biết ơn Sư Ông đã thương chúng con mà ở lại với chúng con trong nhiều năm qua, cho dù có khi thân thể Sư Ông rất mệt. Sư Ông đã kiên nhẫn có mặt đó để chờ chúng con lớn lên. Sư Ông đã từ bi có mặt đó để trao truyền cho chúng con những bài học sâu sắc từ thân giáo của Người. Sư cô Chân Định Nghiêm đại diện tăng thân dâng lên Sư Ông lá thư Cảm niệm Ân đức Thầy. Chúng con cảm nghe trong lá thư ấy có cùng một tâm nguyện, có cùng một hơi thở chung của tất cả các thành viên trong tăng thân. Ba tiếng chuông kết thúc buổi lễ là lúc chúng con được trở về nuôi lớn tình Thầy trò, tình huynh đệ và nghĩa đồng môn trong mỗi chúng con. Sư Ông đang nắm tay chúng con đi về tương lai.

Tôi hứa là lúc tôi chết

Tôi sẽ trở về ngay với em

Và em không phải đợi chờ lâu

Có phải không

Giờ này tôi đang ngồi bên em

Vậy mà tôi cũng đang chết đấy

Trong từng phút giây

Tôi đi qua bao lần sinh diệt

Em hãy nhìn

Để thấy tôi có mặt

Nếu muốn khóc

Em hãy khóc đi

Biết rằng

Tôi cũng đang khóc cùng em

Nước mắt ấy

Sẽ chữa lành thương tích

Nước mắt em

Cũng là nước mắt tôi

Chúng ta đang đi trên mặt đất này

Nhưng mặt đất này

Cũng có ngoài lịch sử

Đông Xuân cùng một lần có mặt

Lá xanh non cũng là lá đã lìa cành

Bàn chân tôi đang dẫm lên vô sinh

Và bàn chân tôi cũng là bàn chân em

Chúng ta hãy cùng đi chơi

Nơi bản môn

Để thấy giữa trời tuyết Đông

Hoa anh đào nở rộ

Tại sao lại nói tới chia ly

Em thấy không ?

Tôi không cần chết

Mà với em mỗi phút giây vẫn có thể trở về.

(Nhất như, thơ Sư Ông)

Hình ảnh của ngày Tâm tang thứ 6 (28.01.2022):

• Lễ tham Phật yết Tổ
• Lễ Đài Trà Tỳ
• Lễ cảm niệm ân đức

Quý Thầy, quý sư cô lớn đã thay mặt Sư Ông truyền Mười giới Sadi nữ và trao cho sư em pháp tự mới:  Chân Trăng Tâm Phúc

Làng Mai, Pháp, ngày 27.1.2022

 Sau những năm tháng an dưỡng tại Tổ đình Từ Hiếu, vào lúc 01 giờ 30 phút ngày 22 tháng 01 năm 2022 (nhằm ngày 20 tháng Chạp năm Tân Sửu), Thiền sư pháp hiệu trước Nhất sau Hạnh, Niên Trưởng Trú trì Tổ đình Từ Hiếu, Khai Sơn Đạo Tràng Mai Thôn Quốc Tế đã thâu thần thị tịch tại Tổ đình, nơi Người đã xuất gia cách đây tám mươi năm, trụ thế 97 tuổi và 72 hạ lạp.

Ngày 26.1, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đã thay mặt Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Phạm Minh Chính viếng lễ tâm tang của Thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Tổ đình Từ Hiếu, Huế. Cùng đi có ông Vũ Hoài Bắc, Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ và quý vị trong Vụ Phật giáo thuộc Ban Tôn giáo Chính phủ. Thứ trưởng chia sẻ: “Chúng tôi đánh giá cao chủ trương Phật giáo nhập thế của Sư Ông Làng Mai. Chủ tịch nước, Thủ tướng chính phủ chia buồn, phân ưu đến Tăng thân Làng Mai, nhà nước mong Phật giáo Làng Mai tiếp tục đường hướng, tinh thần của Thiền sư trên tinh thần nhập thế Phật giáo vì đất nước, xã hội, là tác nhân cùng với Phật giáo nước nhà, Phật giáo thế giới xiển dương giá trị hòa bình theo tinh thần của Sư Ông”.

Được tin Thiền sư viên tịch, hàng triệu người trên thế giới đã gửi lời chia buồn cũng như thể hiện niềm thương kính và biết ơn đối với Thiền sư – người được xem là “cha đẻ của pháp môn chánh niệm” ở phương Tây. Những lời dạy và pháp môn thực tập mà Thiền sư dành cả cuộc đời mình để trao truyền đã giúp không biết bao nhiêu người tìm lại được sự bình an, chuyển hoá và trị liệu cũng như đem lại sự hàn gắn trong các gia đình và cộng đồng.

Trong những ngày qua, những lời tri ân từ các cá nhân, các nhà lãnh đạo trong và ngoài nước,cũng như các tổ chức tôn giáo trên khắp thế giới được gửi về Đạo tràng Mai Thôn, Pháp và đã được đăng tải trên trang web: https://plumvillage.org/gratitude-for-thich-nhat-hanh/

Dưới đây là lời chia buồn từ cộng đồng quốc tế:

Đức Đạt Lai Lạt Ma –“Thiền sư đã sống một cuộc đời thực sự ý nghĩa. Ngài đã phản đối cuộc chiến tranh Việt Nam bằng những phương tiện ôn hoà, ủng hộ nhà hoạt động dân quyền người Mỹ gốc Phi Martin Luther King, cũng như nỗ lực hết sức để giúp cho mọi người thấy nếp sống chánh niệm và từ bi không những góp phần đem lại sự bình an nội tại cho từng cá nhân, mà còn đóng góp vào nền hòa bình cho thế giới”.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae In – “Là một nhà hoạt động, Thiền sư luôn thể hiện tình thương yêu đối với nhân loại qua hành động của mình. Những lời dạy về nghệ thuật sống hạnh phúc của Ngài đã chạm đến trái tim và trở thành ánh sáng soi đường của rất nhiều người. Bước chân chánh niệm và lời dạy của Thiền sư sẽ luôn được tiếp nối”.

Trong suốt cuộc đời tu tập của mình, Thiền sư Thích Nhất Hạnh không ngừng góp phần làm mới đạo Bụt. Người không những chỉ làm cho danh từ “đạo Bụt dấn thân” được biết đến rộng rãi mà còn thực sự sống trong tinh thần ấy. Trong hơn nửa thế kỷ, trên bình diện quốc tế, Người đã vận động không mệt mỏi cho hòa bình dựa trên nền tảng bình đẳng và công bằng xã hội. Antonio Guterrres, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc đã nói: “Thiền sư Thích Nhất Hạnh dành cả cuộc đời để nói lên tiếng nói cho hòa bình. Người dạy chúng ta vượt lên trên sự chia rẽ bằng cách nuôi dưỡng lòng cảm thông, bao dung và cái thấy về sự gắn kết sâu sắc giữa con người với nhau.”

 Thiền sư Thích Nhất Hạnh không né tránh những thử thách mà toàn thế giới đang phải đối diện. Là tác giả của hơn 100 cuốn sách, là một trong những người tiên phong trong việc bảo vệ trái đất gắn liền với tâm linh, Thiền sư đã tổ chức các hội nghị quốc tế cũng như có những bài viết về sinh thái và biến đổi khí hậu từ đầu những năm 1970. Hơn nửa triệu người đã học hỏi và thực tập các pháp môn chánh niệm, cam kết thực tập Năm Giới tân tu – con đường đạo đức ứng dụng toàn cầu mà Thiền sư đã khởi xướng. Tác phẩm của Thiền sư được xuất bản chỉ vài tháng trước đây, “Zen and the Art of Saving the Planet” (Thiền và Nghệ thuật bảo vệ hành tinh), nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thực tập chánh niệm nơi mỗi cá nhân và sự tỉnh thức tập thể, góp phần đem lại sự trị liệu mà cả hành tinh đang cần đến.

Christiana Figueres, cựu Thư ký Điều hành Công ước Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu và là đệ tử của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, ghi nhận những lời dạy của Thiền sư đã giúp cho bà có thể dẫn dắt vòng đàm phán Paris và đem lại bản thỏa thuận lịch sử về biến đổi khí hậu năm 2016: “Tôi đã học được rất nhiều điều từ Thầy nhưng có lẽ quan trọng nhất là kỹ năng lắng nghe sâu trong việc giải quyết xung đột, giúp tháo gỡ vô số rào cản chính trị trong các cuộc đàm phán. Những tuệ giác và phương pháp thực tập của Người đã giúp mở ra một không gian hợp tác giàu có mới mẻ, mà qua đó các chính phủ có thể đi đến thỏa thuận về môi trường mang tính lịch sử này. Những phương pháp thực tập chánh niệm đầy thực tiễn của Thầy sẽ là một kho tàng quý báu cho các thế hệ tương lai – những người muốn tạo nên những thay đổi cho xã hội trong tương lai”.  

Cựu Phó Tổng thống Hoa Kỳ Al Gore nói: “Di sản của Thiền sư Thích Nhất Hạnh là tuệ giác, lòng từ bi và sự tôn trọng đối với hành tinh của chúng ta và sự tôn trọng lẫn nhau. Những lời dạy của Người sẽ tiếp tục truyền cảm hứng cho các nhà hoạt động xã hội và môi trường trong cuộc đấu tranh bền bỉ để bảo vệ Trái đất và nhân loại”.

Ban Ki Moon, cựu Tổng thư kí Liên Hiệp Quốc (2007-2016): “Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã và sẽ tiếp tục là bậc thầy có tầm nhìn xa trông rộng và là người góp phần kiến tạo một nền đạo đức toàn cầu dựa trên sự tôn trọng và thấu hiểu lẫn nhau”. 

Matthieu Ricard – vị tu sĩ Phật giáo Tây Tạng được mệnh danh là “Người hạnh phúc nhất thế giới”:“Thiền sư Thích Nhất Hạnh là một trong những nhân vật được kính ngưỡng nhất của thời đại chúng ta cả về mặt tâm linh và đạo hạnh. Thiền sư không chỉ trao truyền những giáo lý và phương phức thực tập của đạo Bụt một cách rõ ràng và đầy cảm hứng mà còn là ngọn hải đăng soi chiếu chân lý trong cuộc tranh đấu bất bạo động vì nhân quyền”.

Marc Benioff – Giám đốc điều hành của tập đoàn Salesforce: “Thầy Nhất Hạnh có ảnh hưởng sâu sắc tới tôi. Thầy từng hỏi tôi: Điều gì quan trọng hơn với anh, thành công hay hạnh phúc? Tôi đã trả lời : Cả hai, thưa Thầy. Nhưng Thầy nói : Anh phải lựa chọn – anh có thể là nạn nhân của thành công của chính mình nhưng sẽ không bao giờ có thể là nạn nhân của hạnh phúc”.

Joan Halifax, Viện trưởng của trung tâm thiền tập Upaya: “Thầy đã dạy tôi: là một nhà hoạt động xã hội không tách rời với việc là một người tu. Chính Thầy đã mở lối cho rất nhiều người trong chúng tôi đến với con đường của đạo Bụt dấn thân”

David Steindl-Rast, thầy tu Công giáo dòng Biển Đức, học giả và giảng viên: “Có một  người huynh đệ, một bậc thiện tri thức như Thầy Nhất Hạnh là một trong những món quà lớn nhất trong cuộc đời tôi. Vào thời điểm buồn thương này, tôi muốn dang cánh tay mình tới vô số những người bạn đang cảm thấy mất mát trước sự ra đi của Người và nói với họ rằng: Chúng ta, từ khắp nơi trên thế giới, hãy cùng nhau tôn vinh di sản của Thầy – những lời Thầy trao truyền về Tương tức – bằng cách chung tay, sẵn sàng tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng hòa bình của Thầy”.

Jeff Wilson, Giáo sư về Tôn giáo và Đông Á tại Đại học Renison (Ontario, Canada), tác giả của Mindful America: The Mutual Transformation of Buddhist Zen and American Culture (tạm dịch: Nước Mỹ và pháp môn chánh niệm: Sự biến chuyển tương hỗ giữa Thiền Phật giáo và văn hóa Mỹ) : “Thích Nhất Hạnh là vị thầy Phật giáo có ảnh hưởng nhất trong năm mươi năm qua. Ngoài việc thúc đẩy thực tập chánh niệm, khả năng trình bày những tuệ giác và thực tập đạo Bụt bằng ngôn ngữ rõ ràng, dễ tiếp cận và chân thành của Thiền sư đã làm tăng đáng kể số lượng người tìm đến với đạo Bụt. Di sản của Thiền sư Thích Nhất Hạnh sẽ tiếp tục tạo ảnh hưởng lớn cho nền Phật giáo hiện tại và tương lai”.

 Alejandro González Iñárritu, đạo diễn đã từng đoạt giải Oscar: “Những lời chỉ dạy và phương pháp thực hành của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã làm thay đổi cuộc đời tôi. Tuệ giác của Người đã đánh thức trái tim của hàng triệu người. Đối với tôi, năng lượng chánh niệm có công năng còn mạnh hơn năng lượng hạt nhân”.

Tiếp nối hạnh nguyện của Thiền sư đem pháp môn chánh niệm chia sẻ với mọi người trên khắp thế giới, các đệ tử của Người đồng thời bày tỏ ước mong các pháp môn thực tập chánh niệm như thiền thở, thiền đi, thiền ăn, ái ngữ và lắng nghe sâu được phổ biến rộng rãi trên quê hương Việt Nam: trong gia đình, trường học, công sở, doanh nghiệp, bệnh viện v.v. Thực tế cho thấy những khoá thực tập về chánh niệm do Thiền sư và tăng thân Làng Mai hướng dẫn ở nhiều nước trên thế giới đã mang lại nhiều lợi lạc, nhiều chuyển hoá và trị liệu cho cá nhân cũng như cho cả cộng đồng. Những pháp môn này được hình thành và phát triển từ chính di sản văn hóa và tâm linh của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, các đệ tử của Thiền sư mong muốn đem những hoa trái của bình an và trị liệu mà pháp môn chánh niệm đã mang lại cho xã hội Tây phương về hiến tặng trở lại cho người dân trên quê hương tâm linh Việt Nam.

Lễ trà tỳ của Thiền sư sẽ diễn ra vào lúc 9h00 ngày 29.1 tại Công viên Vĩnh Hằng, Vườn Địa Đàng Huế. Trước đó, lễ cung tiễn và phát hành sẽ bắt đầu lúc 6h00, ngày 29.1 tại Tổ đình Từ Hiếu. Buổi lễ cũng sẽ được truyền trực tuyến trên Youtube Làng Mai: