Xóm Rừng Phương Bối, 24.07.2009 | Sư chú Pháp Xa
Tôi lại trở về góc thư viện quen thuộc trong không gian thật yên tĩnh của buổi chiều mùa Hè. Nắng vàng ấm áp phủ khắp những núi đồi xanh thẳm bao quanh tu viện. Những ngày vừa rồi bão tố đã qua nơi này thật khốc liệt nhưng chiều nay trời đã êm ả trở lại. Không biết đêm nay, sáng mai hay những ngày tới bão giông còn xảy ra hay không nhưng chiều nay một buổi chiều hiền lành đủ không gian và thời gian cho tôi nhìn lại chính mình và ngắm nhìn cảnh vật quanh mình.
Bão giông ở đây là cả bão giông của hiện tượng vật lý và là bão giông của lòng người (của sinh lý và tâm lý). Mới hôm qua, hôm kia báo chí đã đưa tin về cơn lốc xoáy tại vùng Bảo Lộc gây thiệt mạng 3 hay 4 người gì đó (tôi chỉ nghe phong thanh). Và cũng mới những ngày qua đài báo cũng đưa tin về những bạo loạn xảy ra tại Tu Viện Bát Nhã như một trận bão giông khủng khiếp nhưng may mắn là không có ai thiệt mạng. Đã có nhiều thông tin, nhiều tài liệu đây đó tường thuật, đánh giá và nhận xét về sự vụ vừa qua, nhưng những dòng chữ của tôi đây hoàn toàn không muốn tham gia vào những cuộc bình phẩm sôi nổi ấy của dư luận mà chỉ đơn thuần là sự chia sẻ của một tu sinh Tu Viện Bát Nhã và là người trong cuộc trực tiếp trải qua cơn giông tố.
Thực ra nói như vậy cũng chưa đúng. Quả thực nếu có một cái “tôi” hay “một người” nào đó nói rằng mình đã trải qua cơn giông bão thì đó quả là chuyện hoang đường. Không có một cái “tôi” nào, không có “một người” nào có thể vượt qua được những khó khăn vừa qua. Nếu cần có một lời nào để nói với cả thế giới thì chúng tôi sẽ cùng nhau nói rằng: “Tất cả chúng tôi đã đứng bên nhau, đã ngồi yên bên nhau để cùng kinh qua trận giông bão của hận thù và hiểu lầm vừa qua. Sức mạnh đã được làm nên bằng cả một cộng đồng cùng thực tập chứ không phải là bởi một cá nhân xuất sắc.” Vâng, chúng tôi đã đứng bên nhau như thế đấy. Với những hơi thở mà đối với nhiều người là loại sơ cơ như “thở vào tôi biết tôi đang thở vào, thở ra tôi biết tôi đang thở ra” vậy mà chúng tôi đã ngồi yên được trong lúc những đạo hữu ấy quăng phân vào quý Ôn, đập phá tăng xá và diễn hành chửi rủa.
Chúng tôi nhắc lại những điều này (điều mà quá nhiều người đã nói tới) không phải để tự hào về mình mà để nói về một sự thật mà chính chúng tôi còn chưa hết ngỡ ngàng trước phép lạ của tăng thân. Tăng thân Bát Nhã là một tăng thân quá trẻ mà lại không được sự dìu dắt trực tiếp của Thầy. Bản thân tôi tính đến nay mới xuất gia và tu học với đại chúng được 4 năm, một con số quá ít ỏi về thời gian vậy mà đã được xếp vào hạng những “người đi trước” những “sư anh” của chúng. Bởi vì sau lưng còn có hàng trăm sư em và các em tập sư mới thực tập với tăng thân từ 1-2 năm (khoảng 2/3 của tăng thân). Nếu nói về năng lực tâm linh, khả năng tu chứng của từng người thì quả là còn non nớt. Về phần giáo lý và các tư tưởng Phật giáo chúng tôi còn đang là những kẻ mới nhập môn. Ấy vậy mà khi ngồi lại với nhau từ những cái tôi yếu ớt ấy bỗng cộng hưởng với nhau trên cùng một tần số – tần số Chánh Niệm và Từ Bi để cùng xướng tụng danh hiệu của Đức Bồ Tát Đại Bi Quan Thế Âm. Tiếng niệm Bồ Tát và năng lượng tĩnh lặng tập thể đã khiến cho biết bao người đang hung hăng và nóng nảy phải chùn tay trong việc đập phá.
Trong suốt một tuần xảy ra sự việc chúng tôi chỉ ngồi yên với nhau để quán tưởng đến đức Bồ Tát – đức Bồ Tát của tình thương bằng cách niệm danh hiệu và tụng bài Khơi Suối Yêu Thương. Thế rồi cơn bão tố cũng đi qua. Tuy nó cũng phá đổ nhiều thứ nhưng bù lại được năng lượng thương yêu và trong sáng của các thầy, các sư cô, các sư chú trẻ trung nên cảnh vật hôm nay đã tươi nhuận trở lại. Mỗi chiều các thầy, các sư chú và các em tập sự nam vẫn cười đùa và chơi thể thao trước sân Tăng Xá bên cạnh đống hoang phế từ những cuộc tấn công. Những đống nát ấy quả thực chẳng đáng giá gì với chúng tôi khi ngày hôm nay tất cả anh chị em còn đủ mặt bên nhau. Trong hồi ký Nẻo Về Của Ý chẳng phải Thầy đã dạy rằng “chúng ta mất tất cả chỉ còn có nhau”, rằng “Phương Bối đã trở thành thánh địa trong lòng tất cả những ai đã thuộc về nó dù bây giờ Đại Lão Sơn, Phương Bối Am đã chìm vào vào sương khói” hay sao? Anh chị em chúng tôi chưa ai từng được sống những ngày êm đềm như Thầy ở Phương Bối nhưng chúng tôi cũng một phần nào mường tượng được không gian êm ấm qua những ngày ở Bát Nhã. Và chúng tôi ai cũng ngầm hiểu và công nhận với nhau rằng Bát Nhã là quê hương tâm linh đầy ấm áp và đẹp đẽ của tất cả chúng tôi – của tất cả những ai thuộc về Bát Nhã.
Những ngày gần đây tôi thường dành thời gian để ngồi một mình và nghĩ về quá khứ tươi đẹp của Bát Nhã. Nghĩ về không phải để tiếc nuối hay trách móc hoàn cảnh hiện tại. Nghĩ về để thực tập từ bi quán và tri ân quán. Có lẽ đài báo công luận đã đưa nhiều tin nhưng có một tin mà tôi nghĩ chắc chưa có báo nào đăng đó là tình cảm của 400 tu sinh trẻ với thượng tọa Đức Nghi. Đến giờ phút này trong các buổi pháp đàm chia xẻ trong chúng chưa hề có một ai lên tiếng trách móc Sư Phụ (đó là cách gọi thân mật của anh chị em chúng tôi đối với Thượng tọa). Tất cả đều giữ một lòng biết ơn sâu sắc với những gì Sư Phụ đã kiến thiết cho đại chúng trong quá khứ cũng như trong hiện tại. Khi những khó khăn này xảy đến tôi vẫn biết ơn Sư Phụ. Vì người đã đem tới cho đại chúng một cơ hội quá lớn để thực tập. Nếu không có những khó khăn vừa qua, chúng tôi đâu có cơ hội để thấy được công dụng lớn lao của lòng từ bi và của phép thực tập ngồi yên. Tất cả sẽ chỉ là sách vở nếu không có những trải nghiệm thực tế vừa qua. Có người đã nói rằng biết đâu đây lại là một bài tập thử thách của người cha dành cho những đứa con yếu ớt để chúng mau trưởng thành. Tất nhiên bên cạnh lòng biết ơn là lòng xót xa lớn lao. Đêm ngày anh em chúng tôi vẫn thầm cầu nguyện cho Sư Phụ và các đại hữu của chúng tôi sớm tai qua nạn khỏi để có thể trở về chung sống êm ấm với nhau như ngày xưa. Nhưng chúng tôi không bao giờ chỉ ngồi đó bỏ thi giờ để mơ mộng về ngày xưa. Với sự thực tập Chánh Niệm và đời sống tăng thân, chúng tôi ý thức với nhau rằng tăng thân vẫn tiếp tục duy trì và tiếp nối những cái “ngày xưa” trong giây phút hiện tại và tương lai. Đó cũng là một phép lạ của Tăng thân. Thầy đã dạy chúng ta là phải thực tập làm sao để xây dựng nên một quá khứ thật đẹp. Nếu có một quá khứ đẹp ta mới có thể sống đẹp trong hiện tại và trong tương lai. Nhưng ta chỉ có thể xây dựng quá khứ trong giây phút hiện tại chứ không có các nào khác. Đó là cách của hành giả Chánh Niệm. Tôi ý thức rằng giờ phút này ngồi đây trong góc thư viện này tôi đang là quá khứ cho biết bao thế hệ sư em tương lai của tôi. Và tôi nguyện sẽ sống làm sao để tương lai các sư em nghĩ về sẽ thấy thật ấm áp như Thầy nghĩ về Phương Bối.
Những ngày vừa qua tăng thân chúng tôi với sự thực tập Chánh Niệm cộng đồng đã xây dựng nên một quá khứ thật đẹp. Quá khứ của những con người đã ngồi thật yên và quán Từ Bi trước những sự tấn công thô bạo của những người có tri giác sai lầm. Chúng tôi cũng hiểu rằng trong trong giờ phút hiện tại chúng tôi cũng đang xây dựng cho tương lai. Tôi đang mường tượng tới nụ cười bằng lòng và đầy tin tưởng của Thầy, của Sư Cố, của Tổ Liễu Quán, của Tổ Lâm Tế và của Bụt. Chúng tôi là sự tiếp nối của liệt vị chính vì vậy chúng tôi là tương lai của quý vị. Chúng tôi thực tập hết lòng trong hiện tại tức là đã và đang xây dựng một tương lai cho quý vị; tức là đang thực hiện những mong mỏi của quý vị. Còn ngày mai không chắc trời đất sẽ bình yên như chiều nay nhưng chúng tôi cũng thực tập để không lo lắng, bồn chồn hay sợ hãi. Tại vì tất cả những gì chúng tôi – những người tu trẻ mong ước và kiếm tìm đã được thỏa mãn trong giờ phút này rồi. Chúng tôi đến với tăng thân không phải để tìm một cơ sở đồ sộ, nhiều tiện nghi và chắc chắn không phải để an thân. Chúng tôi là những người trẻ đang đi tìm một con đường thoát cho những khổ đau của tự thân và của thời đại. Chúng tôi đi tìm một đoàn thể những người cùng tu học với nhau có một hướng đi sáng đẹp và có tình huynh đệ thực sự. Tất cả những điều đó chúng tôi đã được tăng thân này đáp ứng. Chúng tôi không còn đòi hỏi gì thêm. Ngày mai sẽ ra sao? Sẽ có ai tấn công mình hay không? Mình sẽ có một cơ sở tu học mới hay không? Đó không phải là những câu hỏi của chúng tôi (nó sẽ dành cho những người khác). Chúng tôi chỉ hỏi nhau rằng trong giây phút hiện tại chúng tôi có hạnh phúc hay không; những giận hờn, buồn bực đã chuyển hóa đến đâu rồi. Tăng thân là tương lai, là sự lựa chọn của tất cả chúng tôi.
Xin gửi những dòng chữ này tới tất cả những ai đang ngày đêm thao thức lo lắng cho chúng tôi. Mong quý vị hãy yên tâm rằng chúng tôi sẽ thực tập như vậy dù bất cứ chuyện gì xảy tới. Xin gửi đến liệt vị Tổ Sư niềm kính ngưỡng, biết ơn sâu xa nhất vì có liệt vị phù hộ độ trì mà chúng con mới tai qua nạn khỏi. Xin gửi đến các thế hệ sư em tương lai một lời hứa chân tình rằng chúng tôi sẽ mãi mãi đứng bên nhau, ngồi yên bên nhau để xây dựng một quá khứ đẹp cho các sư em.
Này bạn ơi, có phải lúc đó bạn muốn hét toáng lên rằng: “Thế giới này đã quên tôi rồi, chẳng có ai hiểu tôi cả!!!” Tôi đã từng muốn làm như thế nhưng sáng nay tôi làm cách khác. Tôi ngồi xuống chầm chậm và bắt đầu ngắm nghía cái mà mình gọi là khổ đau, ngắm nghía cái anh chàng đang tự nhận mình là người mang đau khổ. Tôi mặc nhiên để cho cảm xúc dâng ngập hồn, chỉ im lặng lắng nghe và ngắm nhìn chúng. Thật là hỗn độn! Tôi rất muốn khóc nhưng có một năng lực khác ngăn tôi làm điều ấy, nó nói với tôi rằng: “Ngươi là kẻ yếu đuối, người ta sẽ cười vào mặt ngươi nếu thấy ngươi đang khóc”. Và cứ như thế tâm hồn tôi trở thành một bãi chiến trường. Tang tóc. Nhưng bỗng một giọng nói ấm áp thân quen vang lên trong toàn bộ bản thể tôi. Giọng nói thân thuộc ấy len lỏi vào tâm tư tôi như một tia nắng mỏng và nhẹ nhưng đủ để rẽ lối mây mờ. Giọng nói ấy đã dẫn lối tôi vượt qua bức tường lạnh căm để tôi có thể thấy một chân trời mới. Tôi bất giác bật khóc, khóc như một thằng bé trong vòng tay của mẹ nó. Khóc xong rồi thì thấy lòng nhẹ nhõm đi rất nhiều.
Giờ đây tôi có cơ hội đóng lại những con dấu, mỗi con dấu hôm nay ở Nội viện mang theo bao niềm vui, bao hạnh phúc. Và tôi biết trong mỗi tấm thư pháp ấy Thầy đã gói lại rất nhiều ân tình cuộc sống để gửi tặng cho đời. Nếu nhìn kỹ bạn sẽ thấy những tán lá xanh ve vẫy, những tiếng chim, tiếng gió, tiếng suối róc rách và nắng hạ. Bởi Thầy đã khai sinh ra những đứa con này trong cái thanh bình của một nơi bình yên như thế, với nhiều tình thương như thế.
Từ lâu, tôi không còn lo lắng về em nữa. Tôi tin em, như tôi tin tưởng mùa xuân đang có mặt trên Trái Đất. Lần nào gặp mùa xuân, tôi cũng phải kinh ngạc đôi chút. Chúng ta cứ tưởng rằng mình đã biết về mùa xuân. Cũng như chúng ta thường nghĩ rằng mình đã biết về nhau. Chỉ quen nhau một thời gian, thì chúng ta đã nghĩ: “Tôi biết về người đó rồi.” Thật ra, chúng ta chưa biết nhau, cũng như chưa biết về chính mình. Mùa xuân là những giọt thời gian thật vi diệu. Tôi đón nhận mùa xuân với tất cả tấm lòng trân trọng.
Chị của em! Chiều nay, em ra ngồi ở bãi sông Hồng. Mỗi khi lòng phiền muộn, em lại về bên sông. Em không biết thói quen này hình thành từ khi nào? Phải chăng là một cách vô thức ai cũng có trong lòng mình hình ảnh một con sông? Ngồi giữa hoàng hôn thơm mát, trong không gian thanh vắng, tâm tư em trở nên lắng đọng, nhẹ nhõm. Cả một con nước lấp lánh đang êm nhẹ chảy, lững lờ trôi. Con sông bên ngoài cũng chỉ là một tạo tác của dòng tâm thức bên trong em, phải không chị? Vì em có mặt nên sông cũng có mặt. Sông chưa bao giờ rời bỏ em, luôn còn đó cho em. Chỉ cần em trở về với hơi thở, với hai nhịp vào ra thì cả thiên hà đại địa lại hiện hữu. Nhẹ nhàng và sâu lắng. Phù! Em vừa hít căng lồng ngực và thở ra một hơi thật chậm đó, chị à. Khí trời thoáng đãng. Bốn bề chỉ còn là màu nước sắc mây. Sông đã khác. Và em cũng đã khác đi chỉ trong một ánh chớp loè của thời gian. Em ngồi nghe tiếng chiều rơi. Chiếc thuyền nhỏ đã mang em sang bờ bên kia. Ngón sen em rộng mở, chắt chiu dòng mật ngọt loãng tan vào dạ. Bóng chiều cũng giang đôi tay rực rỡ ôm ấp ý thức em vào lòng. Chiều và em đi vào nhau, có trong nhau. Em đi trong ánh sáng. Em bơi giữa mặt trời. Con sông của quê hương yêu dấu. Con sông của tuổi thơ êm dịu. Em đã trở về sông Nhà Bè, sông Vàm Cỏ, sông Hương, sông Hàn. Và nay bao nhiêu bụi bám cát vương trên tấm thân hao gầy đang được tẩy xóa, gột rửa bởi sắc đỏ hồng huyền thoại, thần thánh. Màu sông đã đỏ vì mỏi đợi mòn trông người lữ khách xa quê trở về. Em đã về, đã đến. Bỏ lại sau lưng bao lo toan, tính toán, em lại là đứa bé hồn nhiên, nhỏ dại ngày nào. Đến bên sông là em đến với lòng chân thật, tính sáng soi. Không một lớp ngăn chia che dấu nào nữa. Em lại là chính em – con nai vàng ngơ ngác bên suối ngàn hiểu thấu thương sâu…
Mối tình đầu tiên
Em đã nhận ra sự thật là một đời sống phủ phê vật chất sẽ khó có thể đem đến cho em câu trả lời, chị ạ. Những dòng thu nhập, chiếc ghế êm và tấm chăn ấm chỉ làm em quên lãng, đóng khép đời mình với thế giới ngoài kia. Những đêm liên hoan, những vòng ân ái chỉ làm em ngủ vùi trong mộng mị. Và khi đêm tàn ngày tới, em giật mình nhận thấy hơi thở em khó khăn, bước chân em chới với. Ta có những thao thức, những vấn nghi. Nhưng như thế thì vẫn chưa đủ. Ta phải cần một khung cảnh, một không gian để có thể nuôi lớn, tiếp sức cho những thiện nguyện, cho ý muốn hướng thượng nơi tự tâm. Và phước đức thay, lành thay, em vẫn có được những khóa tu. Dù cho có nhiều gian khó, nhưng em vẫn có những ngày trở về.
Những ngày tại thủ đô, em đã đánh rơi mất quyển sổ tay của mình. Đó là một vật phẩm mà em luôn nâng niu gìn giữ. Nhưng em cũng không hề tiếc chi cả! Vì em có được một thứ còn quý giá gấp ngàn lần hơn, đó là những người bạn. Em muốn tri ân tất cả. Em xin lưu giữ biết bao những ân tình của Về Nguồn. Bát cơm lạc vừng hay chung trà nóng thơm của các anh chị có thể vẫn còn đang vương vấn nơi kẻ răng đầu lưỡi em. Khi gặp một người bạn có chung một truyền thống tâm linh thì ta thấy thanh thản và nhẹ lòng lắm. Ai cũng đều công nhận điều đó với em hết, chị à. Hai người không hề quen biết nhau. Nhưng chỉ cần gặp nhau trong khoá tu. Chỉ cần biết là có sinh hoạt trong tăng thân thì mọi bức tường vách ngăn vỡ đổ. Mọi hàng rào vật chắn được dỡ bỏ. Em đến với tăng thân. Tăng thân đến với em. Chân thật và vui sướng.
Khoa học bây giờ người ta bắt đầu sử dụng nhiều danh từ Karmic Management đó chị! Thuật ngữ “Quản lý Nghiệp” đã bắt đầu xuất hiện trong những chương trình đào tạo nâng cao hay trong các buổi học dành cho những doanh nghiệp lớn. Ngoài đời giờ đây người ta dùng nhiều từ hay lắm. “Định hình tư duy triệu phú”. “Tư duy lại tương lai”. “Pháp sư tạo mưa tiền”… “Quản lý Nghiệp” là một trong số đó. Nghiệp ở đây không phải là nghề nghiệp, một công ăn chuyện làm mà là một danh từ Phật học. Nghiệp bao gồm những lời nói, hành động và suy nghĩ của mình. Các nhà tâm lý học bây giờ đã thấy một sự thật rằng: Suy nghĩ tạo ra cảm xúc. Cảm xúc tạo ra những hành động. Hành động đưa tới những thói quen. Và thói quen hình thành nên kết quả. Và người ta đang cố gắng học hỏi cách thức tư duy của những thiên tài. Họ chuyển nó thành những mô hình, công thức rồi áp dụng chúng cho số đông quần chúng .
Chị của em, gần trường Đại Học Sân Khấu ở đường Mai Dịch có một lớp học rất đặc biệt. Vào các sáng chủ nhật hằng tuần, trên căn phòng 403 khu A17, chung cư Đồng Xa thầy Lê Khánh Bằng vẫn thường xuyên tổ chức những khoá học về tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung…. Gần mười năm nay, rất nhiều người đủ mọi thành phần tuổi tác đã đến với ngôi nhà bé nhỏ này. Vị thầy ấy có gì hay mà đã thu hút đông đảo học viên như vậy? Bí mật là phương pháp giảng dạy. Người Chủ nhiệm bộ môn Lý Luận dạy học (Khoa tâm lý giáo dục Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội) đã có một cách thức độc đáo: Dạy ngoại ngữ kết hợp với phương pháp thở. Trước mỗi buổi học, học viên được yêu cầu phải ngồi thật tĩnh lặng.
Chị thương mến! Tháng 9 là tháng của mùa thu. Một người bạn Tây Phương có nói với em rằng: Bây giờ là thời điểm đẹp nhất trong năm ở Hà Nội. Ra đất Bắc lần này, em không nghĩ là sẽ được tham gia một hoạt động tâm linh nào hết. Nhưng thật bất ngờ khi em được thông báo là sẽ là có khoá tu ở chùa Đình Quán. Và như thế là em lại được dịp có thêm những ngày vui và những giây phút để soi rọi con đường tu học của mình. Ta có thể gọi đây là khoá tu mùa thu hay không nhỉ? Tất nhiên là được rồi, phải không chị của em!
Em nghe nói rằng xây dựng tăng thân đem đến cho ta rất nhiều phước báu. Phước báu thì em không biết có hay không? Chỉ biết rằng Dựng Tăng là vấn đề rất gian lao và khó nhọc dù cho đó là tăng thân tại gia hay xuất gia. Ví như tăng thân nhà mình, khi mới đến với pháp môn, em thấy ai cũng như ai. Có thể có những bỡ ngỡ, ấp úng, ngập ngừng ban đầu. Nhưng sau một thời gian, có những dấu hiệu chuyển biến. Có những bạn tiến rất mau, đi rất xa. Nhưng cũng có những bạn chựng lại hoặc thối chuyển. Và mọi người bắt đầu có xu hướng tu tập cho riêng mình. Mỗi một thành viên có thể vẫn đang là kẻ thắng người thua trong vòng quay cơm áo gạo tiền nên vẫn còn chút khó khăn để có thể tu học chung cùng nhau. Vấn đề là khi sinh hoạt chung với nhau ta phải làm sao dung hòa được tất cả những dị biệt ấy. Ta phải làm sao để tất cả có thể đi chung với nhau một cách hòa hợp. Tu học là phải bớt đi những cái ước muốn bé nhỏ của mình để hòa vào nguyện vọng chung của tập thể. Sự buông bỏ nói thì rất dễ nhưng để thực hiện cần rất nhiều hiểu biết, tình thương và công phu tu tập. Khi viết những dòng này, trong em ngập tràn lòng cảm phục với quý thầy cô hay anh chị huynh trưởng. Các vị ấy đã không tiếc thời giờ, sức lực và tâm trí để gầy dựng tình anh chị em, để duy trì một không gian tu học cho đại chúng. Đó là một sự hy sinh rất lớn. Phải có một trái tim rộng mở mới có thể thực hiện được những công tác như vậy. Ôi nói sao cho hết đây, những tấm lòng! Những bóng hình cao vút mà em chỉ có thể ngước trông , ngưỡng vọng…