Format: Default

Trích trong sách “Hạnh phúc cầm tay” của Sư Ông Làng Mai

Có một câu chuyện thiền về một anh chàng đang cưỡi ngựa. Anh ta phi ngựa rất nhanh như thể anh đi đâu quan trọng lắm. Một người đàn ông đứng bên lề đường thấy vậy liền hỏi lớn: “Anh đi đâu vậy?”. Anh ta trả lời: “Tôi không biết. Hỏi con ngựa.” Có thể ta cười anh ta, nhưng đó cũng là câu chuyện của ta. Ta đang cưỡi ngựa mà không biết mình đang đi đâu. Và ta không thể dừng lại được. Con ngựa là tập khí của ta đang lôi kéo ta đi, còn ta thì yếu thế, bất lực. Ta luôn chạy, và chạy đã trở thành tập khí của ta. Lúc nào ta cũng đấu tranh kể cả trong khi ngủ. Ta đấu tranh với chính mình và rồi đấu tranh với người khác.

Ta phải học nghệ thuật dừng lại. Dừng lại những suy nghĩ, dừng lại những tập khí, dừng lại những thất niệm và dừng lại những cảm xúc mạnh đang thống trị ta. Khi cơn bảo cảm xúc đi lên, ta bất an, đứng ngồi không yên. Ta mở ti vi lên, rồi lại tắt ti vi. Ta cầm quyển sách lên rồi lại bỏ sách xuống. Làm sao ta có thể dừng lại tình trạng bực bội, bất an này? Làm sao ta có thể dừng lại được những nỗi sợ hãi, thất vọng, giận hờn và tham lam? Ta có thể dừng lại bằng hơi thở chánh niệm, bằng lời nói ái ngữ, bằng nụ cười ý thức và bằng cách nhìn sâu. Khi có chánh niệm, tiếp xúc sâu sắc với giây phút hiện tại thì luôn luôn sản sinh ra hoa trái hiểu biết, chấp nhận và thương yêu, khiến cho ta có ước muốn làm vơi đi nỗi khổ đau và đem niềm vui đến cho người.

Tuy nhiên tập khí thường mạnh hơn ước muốn. Ta không muốn nói và làm những điều ấy nhưng rồi ta vẫn nói và vẫn làm, sau đó ta lại cảm thấy hối hận. Ta làm cho mình, cho người khác khổ, và gây nên nhiều tổn hại cho nhau. Ta nguyện lần sau sẽ không lặp lại nữa, nhưng lần sau ta vẫn làm y như vậy. Tại sao? Tại vì tập khí đẩy ta, khiến ta làm.

Chúng ta cần năng lượng chánh niệm để nhận diện tập khí và có mặt cho nó để dừng lại quá trình phá hoại này. Nhờ chánh niệm mà ta có khả năng nhận diện tập khí khi chúng phát khởi. “Xin chào tập khí, tôi biết em ở đó”. Chỉ cần ta mỉm cười là cường độ của nó sẽ giảm xuống. Chánh niệm là một năng lượng cho phép ta nhận diện tập khí và ngăn ngừa không cho nó hoành hành ta.

Thất niệm là ngược lại. Uống trà mà ta không biết là ta đang uống trà. Ngồi với người thương mà ta không ý thức là người thương đang ở bên cạnh ta. Ta đi mà không thực sự đi. Ta mơ mơ màng màng, đang ở đâu đâu, nghĩ về quá khứ, mơ tưởng tương lai. Con ngựa tập khí lôi kéo ta và giam hãm ta. Ta phải biểu con ngựa dừng lại và giành lại tự do của mình. Ta cần chiếu ánh sáng chánh niệm vào những gì ta đang làm để cho bóng tối của thất niệm tan đi.

*** Bạn mến, tuần này, thương mời bạn cùng thực tập “Buông thư”. 

Tập buông thư trong thế nằm

Nằm ngửa trên mặt phẳng không có nệm, không có gối. Duỗi hai tay theo thân thể, duỗi hai chân. Mỉm cười hàm tiếu. Duy trì nụ cười hàm tiếu. Thở ra, hít vào thật nhẹ, chú ý tới hơi thở. Buông thả tất cả bắp thịt trên toàn thân thể. Tuồng như cục sáp thật mềm xuống, mềm như một tấm lụa tẩm sương. Buông thả hoàn toàn. Chỉ duy trì hơi thở và nụ cười hàm tiếu. Nghĩ tới một con mèo nằm xụ trong bếp, đụng tới thì êm như một đám bông gòn. Duy trì trong hai mươi hơi thở.

Buông thư trong tư thế ngồi

Ngồi kiết già, bán già, ngồi xếp bằng, ngồi trên hai bàn chân, hai gối quỳ hoặc ngồi trên ghế dựa buông thõng hai chân. Mỉm cười hàm tiếu. Thở, duy trì nụ cười và thư giãn toàn thân.

Kính thưa quý thân hữu, 

Cứ mỗi mùa Giáng Sinh, Làng Mai luôn là mái nhà tâm linh đón hàng trăm thiền sinh từ khắp nơi trên thế giới trở về cùng thực tập và dự lễ. Năm nay, vắng bóng những hình ảnh và nụ cười quen thuộc ấy, quý thầy quý sư cô đã tổ chức một đêm Giáng Sinh trực tuyến trong bầu không khí  ấm áp và thiêng liêng để thiền sinh muôn phương có thể cùng chung vui.

Trong mùa này, Làng vẫn duy trì và bồi đắp những truyền thống cao đẹp và ý nghĩa như đi tảo mộ, tặng chả giò, hát mừng Giáng Sinh,…cho các vị thân hữu tại địa phương. Điều đó không chỉ nuôi dưỡng tình làng nghĩa xóm mà còn nuôi dưỡng những hạt giống thiện lành nơi mỗi người con của Làng.

Kính mời đại chúng cùng theo chân quý thầy, quý sư cô về thăm Làng mùa Giáng Sinh qua những khoảnh khắc dưới đây:

(Trích Pháp thoại Tết dương lịch 2014 tại thiền đường Hội Ngàn Sao, xóm Hạ, Làng Mai của Sư Ông Làng Mai– được chuyển ngữ từ nguyên bản tiếng Anh)

Bây giờ chúng ta cùng nhau quán chiếu về năm mới. Quý vị có thể nghĩ rằng năm cũ đang rời xa chúng ta. Nhưng tôi thì không dám chắc về điều đó. Có thể năm cũ còn ở lại với chúng ta dài dài. Bởi vì năm tháng không chỉ được làm bởi thời gian, mà còn được làm bởi không gian và đặc biệt là làm bởi những hành động của chính chúng ta.

Những hành động bằng thân, bằng ý và bằng lời của chúng ta chính là Nghiệp (karma) mà ta đã tạo ra trong năm qua. Có thể trong năm mới, chúng ta bắt đầu gặt hái những nghiệp quả mà ta đã gieo trồng trong năm cũ. Vì vậy, cũng không chắc khi nói rằng năm cũ sẽ rời chúng ta, vì nó vẫn còn ở lại với chúng ta trong năm mới dưới hình thức của những nghiệp quả.

Không có gì mất đi. Những lời nói dễ thương, từ ái mà ta đã tặng cho người khác trong năm cũ sẽ đơm hoa kết trái trong năm mới. Và những hành động từ bi, đầy tình thương mà ta đã làm trong suốt năm qua, rồi ta cũng sẽ hội ngộ trong năm mới, đó chính là nghiệp quả.

Năm Mới, ta cũng mới

Chúng ta có câu đối để thực tập trong năm mới, đó là: “Năm Mới, ta cũng mới” (“New Year New Me”). Nhưng muốn cho năm mới thực sự mới thì bản thân ta cũng phải mới. Làm sao anh có thể hy vọng có một năm mới nếu như anh không có gì mới? Không thể nào có được! 

Năm mới thì ta cũng phải mới. Nếu ta không mới thì cũng không có năm mới. Điều này hết sức đơn giản, ai cũng hiểu được. Nếu ta không có gì mới mẻ thì dù ta có gọi đó là năm 2014 hay 2015, 2016…thì cũng chẳng có gì khác, nó vẫn là năm cũ thôi. Vì vậy để có một năm mới thì ta phải làm mới chính mình.

“Ta cũng mới”, đó là một sự thực tập. Chúng ta cần phải học cách làm mới chính mình. Cách chúng ta đi, cách ngồi, cách ăn, cách cười…chúng ta cần biết cách thực tập như thế nào để mỗi khi đi, khi ngồi, khi ăn, khi cười đều có thể đem lại niềm vui, niềm hạnh phúc và nuôi lớn tình thương trong ta. Đó là sự thực tập chánh niệm.

Ta có thể phát nguyện trong năm mới rằng: “Con xin nguyện thực tập đi trong chánh niệm trong cả năm. Từ bãi đỗ xe cho đến văn phòng làm việc, con sẽ thưởng thức từng bước chân của mình”. Đó là điều mà chúng ta có thể làm được, vì ta không cần phải có thêm thời gian để thực tập. Chúng ta chỉ cần thay đổi cách đi mà thôi. Từ bãi đỗ xe, ta bắt đầu thực tập thiền đi. Ta đi như thế nào để trong mỗi bước chân ta có thể tiếp xúc được với những mầu nhiệm của sự sống trong ta và xung quanh ta.

Sự sống xung quanh ta rất mầu nhiệm. Bông hoa, không khí mà ta đang thở, ánh sáng, đám mây, cơn mưa, ánh nắng mặt trời, cỏ cây, hoa lá, tất cả đều là những mầu nhiệm. Nếu ta không có đủ chánh niệm, không có mặt thật sự cho sự sống, hoặc nếu ta đang chìm đắm trong những lo lắng, đau buồn, sợ hãi, giận hờn hay trong những dự án ở tương lai thì tất cả những mầu nhiệm này của sự sống cũng không thực sự có mặt cho ta.

Anh đang ở trong nước Chúa, trong Thiên quốc, nhưng anh lại không tận hưởng được. Vậy anh hãy đến hỏi bông hoa về nước Chúa, anh sẽ nhận được câu trả lời, vì bông hoa cũng thuộc về nước Chúa. Bông hoa có ngôn ngữ của nó. Bông hoa đang kể cho anh nghe về nước Chúa. Nếu anh thật sự có mặt, và có đủ chánh niệm thì thế nào anh cũng sẽ nghe được. Bông hoa sẽ chỉ cho anh làm cách nào để tận hưởng được Thiên quốc đó.

Vì thiếu chánh niệm, chúng ta cũng không thấy được hình hài của mình cũng là một bông hoa, là một mầu nhiệm của sự sống. Hình hài của ta cũng thuộc về nước Chúa. Ấy vậy mà chúng ta đã không biết cách chăm sóc bông hoa ấy, không biết chăm sóc hình hài ta.

Vì vậy khi ta thực tập đi thiền hành từ bãi đỗ xe tới văn phòng làm việc, ta phải đi như thế nào để mỗi bước chân có thể đưa ta trở về để tiếp xúc với những mầu nhiệm của sự sống và làm cho nước Chúa biểu hiện trong từng bước chân. Đó là sự thực tập chánh niệm.

Thời gian là sự sống

Ta chỉ cần có ý thức chánh niệm thì mỗi bước chân đều có thể đưa ta trở về tiếp xúc được với nước Chúa, với tất cả những mầu nhiệm. Không thì khi sắp sửa từ giã cõi đời này, nếu như có ai đó hỏi: “Anh đã ở trong nước Chúa, vậy anh có tận hưởng được nước Chúa chưa?” Ta trả lời rằng: “Chưa, vì tôi bận quá, làm gì có thời giờ để mà tận hưởng!”

Theo cái thấy của tôi là nước Chúa (trong đạo Bụt sử dụng danh từ Pháp thân hay cõi Tịnh Độ) luôn có mặt trong giây phút hiện tại, bây giờ và ở đây. Điều này không khó để thấy. Nếu anh là một nhà sinh học chuyên nghiên cứu về cơ thể người, anh có thể thấy rằng cơ thể con người là một mầu nhiệm. Anh sẽ rất thích thú tìm hiểu và khám phá sự kỳ diệu của cơ thể, của đôi mắt hay của não bộ. Thật là tuyệt vời!

Nước Chúa hay cõi Tịnh Độ thực sự đang có mặt đó cho chúng ta. Nhưng chúng ta lại quá bận rộn, chúng ta không có thời giờ để tận hưởng. Vì vậy câu hỏi đặt ra cho chúng ta là: “Chúng ta có mặt cho nước Chúa, cho cõi Tịnh Độ hay không?” Năm mới mang đến cho chúng ta một cơ hội mới! Chúng ta thực tập bước đi như thế nào để nước Chúa hay cõi Tịnh Độ có mặt trong mỗi bước chân mình, để sau này chúng ta không phải hối tiếc là “mình đã từng được ở trong nước Chúa, trong cõi Tịnh Độ nhưng mình chưa từng có thời gian để tận hưởng thiên đường ấy”.

Ở Làng Mai, mặc dù chúng tôi làm rất nhiều việc, nhưng mỗi ngày chúng tôi đều có thời gian để đi cùng nhau. Chúng tôi gọi đó là thiền hành, là sự thực tập đi trong chánh niệm. Mỗi bước chân đều đưa chúng tôi trở về để tiếp xúc với nước Chúa, với cõi Tịnh Độ hiện tiền. Mỗi bước chân đều có khả năng chế tác niềm vui và hạnh phúc. Điều này tất cả chúng ta đều có thể làm được. Mỗi bước chân có niệm, có định sẽ giúp chúng ta tiếp xúc được với tất cả những mầu nhiệm của sự sống.

Khi chúng ta đi cùng nhau, thực tập cùng nhau, chúng ta chế tác ra được một nguồn năng lượng chánh niệm tập thể rất hùng hậu, nhờ vậy mà mọi người có thể thực tập dễ dàng hơn. Chúng ta có thể dễ dàng tiếp xúc với những mầu nhiệm của sự sống và hạnh phúc liền ngay bây giờ và ở đây. Chúng ta không phải chạy về tương lai để tìm kiếm hạnh phúc. Chúng ta không còn nói “thời gian là tiền bạc”, mà chúng ta sẽ nói “thời gian là sự sống”.

Vì vậy chúng ta phải thử thách chính mình: “Liệu tôi có thể đi từ bãi đỗ xe đến văn phòng với những bước chân chánh niệm và thảnh thơi hay không?”. Nếu bạn là giám đốc của một công ty, bạn có thể chia sẻ sự thực tập này với nhân viên của mình. Bạn có thể chia sẻ rằng: “Mỗi buổi sáng khi đỗ xe và đi bộ tới văn phòng, tôi đều thực tập đi trong chánh niệm và tôi muốn mời các bạn cùng thực tập với tôi, vì khi đi như vậy, tôi thấy rất an lạc. Với mỗi bước chân ý thức tôi tiếp xúc được với những mầu nhiệm đang có mặt trong tự thân và xung quanh. Khi đi, tôi không suy nghĩ, chỉ cảm nhận sự hiện hữu của nước Chúa, của cõi Tịnh Độ trong giây phút đó mà thôi. Tôi thấy mình đang thật sự sống. Trong khi bước đi, tôi buông xuống tất cả những căng thẳng trong thân tâm. Đi mà không cần phải suy nghĩ. Điều đó giúp cho thân tâm tôi được làm mới trở lại. Đó là sự thực tập chánh niệm”.

Chân Hội Nghiêm

“Tình huynh đệ bao la” là câu thư pháp Thầy viết treo trong khóa tu xuất sĩ năm 2014 tại xóm Thượng. Tôi rất thích và có ấn tượng với câu thư pháp này. Sau khóa tu, tôi xin về treo ở xóm Hạ. Tôi thích câu thư pháp này có lẽ một phần vì tôi thích bao la. Tôi thích cái gì bao la rộng lớn, không bị ràng buộc, không bị giới hạn, không bị vướng bận. Tôi thích tự do. Mà bao la là tự do. Tôi hạnh phúc mỗi khi nhìn nó. Nhìn nó và mỉm cười.

Muốn tình huynh đệ bao la thì lòng mình cũng phải bao la. Có bao la mới chấp nhận được nhau, chấp nhận những khác biệt, những vụng về yếu kém của nhau. Có bao la mới cảm thông và tha thứ cho nhau. Có bao la mới trân quý, hạnh phúc với những vẻ đẹp và niềm vui của nhau. Thật thênh thang và sống động! Đến với huynh đệ là để hiến tặng và tận hưởng cái bao la đó.

Ấy vậy mà có lúc thấy lòng mình cũng chật chội, muốn khép cánh cửa trái tim lại, chẳng muốn mở ra để tiếp nhận thêm bất cứ điều gì. Tự nhiên tôi làm mấy câu thơ:

Tình huynh đệ bao la mà lòng mình chật hẹp

Thiên nhiên rất đẹp sao tâm cứ hững hờ?

Tình thương của Bụt không bến bờ

Sao mình cập bến không muốn ra khơi

Bước tới thảnh thơi sao mình không bước?

Ai bảo từ khước rồi ngồi đó thở than!

Đất trời thênh thang mà mình cứ vướng vào những điều vụn vặt

Con đường thẳng tắp mà mình cứ luẩn quẩn quanh co

Thầy bảo đừng lo mà mình quan tâm đến mệt mỏi

Đường đi đá sỏi mà cứ muốn trơn tru

Ai bảo không tu nên mới hoài lận đận

Thôi! Bận chi thì bận cũng nhớ thở nhớ cười

Tu học đừng lười mới đến nơi đến chốn

Những lúc nguy khốn hãy để Bụt lo
Tĩnh tại, tự do mới xứng danh con Bụt.

Làm thơ là để cho mình thực tập buông bỏ, để cho lòng mình bao la mà đón nhận những ân tình từ người khác trao tặng.

Thầy từng nói: “Không có sự giải thoát nào không đi ngang qua tình huynh đệ”. Câu nói hùng hồn của Thầy làm tôi chấn động. Tôi cứ ngỡ giải thoát giác ngộ là phải được tìm thấy trong thiền định, phải ngồi thiền ở một nơi yên vắng trong hang sâu núi thẳm hay trong rừng cây tĩnh lặng. Ai ngờ nếu không đi ngang qua tình huynh đệ thì sẽ không tìm thấy giải thoát. Giải thoát giác ngộ phải được tìm thấy trong đời sống hằng ngày, qua những tiếp xúc va chạm với huynh đệ, với những người thương chung quanh mình. Bằng không thì sự giải thoát đó có thể chỉ là sự ngộ nhận. Hay có thể đó chỉ mới là sự ngộ đạo mà chưa thực sự sống đạo. Bởi vì trong tình huynh đệ có đại từ, đại bi, đại hỷ và đại xả. Nếu không có từ, bi, hỷ, xả làm sao xây dựng được tình huynh đệ, làm sao tha thứ và cảm thông cho nhau? Mà có sự giải thoát nào lại vắng mặt từ, bi, hỷ, xả?

Trong tình huynh đệ, nếu nhìn cho thật sâu, ta cũng sẽ thấy có yếu tố thiền định trong đó. Đó là một thứ thiền định thâm sâu không có hình tướng. Bởi không có định làm sao có sự kiên nhẫn, làm sao có tình thương yêu, làm sao có tuệ giác để hiểu được huynh đệ của mình.

Thầy thường dạy: “Tất cả những gì mình làm, mình nói đều phải có mục đích xây dựng tình huynh đệ. Có tình huynh đệ thì có tất cả, không có tình huynh đệ thì không có gì hết. Không có gì quý hơn tình huynh đệ”.

Có lần Thầy kể Thầy nằm mơ, trong giấc mơ của Thầy, anh chị em từ khắp nơi trở về, nấu một nồi cơm ăn chung với nhau rất vui. Khi tỉnh dậy Thầy vẫn còn thấy vui.

Vui là bởi vì ở đó có tình huynh đệ. Tình huynh đệ đã đi vào giấc mơ của Thầy. Tình huynh đệ đơn giản chỉ thế thôi mà vui và ấm cúng vô cùng. Đâu cần phải có những thứ cao lương mỹ vị. Đâu cần những điều kiện vật chất sang trọng lớn lao mới xây dựng được tình huynh đệ. Tình huynh đệ thật đơn giản, nhưng vui và đẹp.

Có một nếp sống giản đơn không cần bày biện

Ngồi lại bên nhau ta có buổi tiệc vui.

Có những cái tình rất đơn sơ mà làm tôi cứ phải nhớ hoài. Hình ảnh các sư em đến chơi, ngồi hát cho tôi nghe, tặng cho tôi chiếc lá cỏ bốn lá, hay hình ảnh sư chị chuẩn bị phòng rất chu đáo và mời các chị em đến nghe nhạc. Những sư chị, sư anh, sư em luôn có mặt đó cho tôi, luôn sẵn sàng giúp đỡ tôi một cách vô điều kiện. Những buổi đi bộ quanh những con đường làng, những lần chị em ngồi uống trà trên biển ngắm mặt trời lên, những lần đuổi bắt hoàng hôn trên biển, những lần đi núi, mấy chị em băng từ ngọn núi này sang ngọn núi khác, hái hoa hái nấm về đốt lửa quây quần bên nhau, rất vui và đẹp. Tình huynh đệ cũng chập chùng vui và đẹp như núi rừng hùng vĩ, như biển cả bao la.

Nói đến tình huynh đệ thì không thể không nói đến những khóa tu xuất sĩ. Lúc đó mình có nhiều thời gian cho mình và cho nhau, không cần phải giải quyết nhiều công việc, không cần phải lo lắng chăm sóc thiền sinh. Chỉ cần có mặt cho nhau, chơi với nhau mà thấy nuôi dưỡng nhiều. Trong những khóa tu xuất sĩ tại xóm Thượng, có những buổi sáng yên lắng, mặt trời lên ửng hồng, sáng rực cả bầu trời. Từ cốc Ngồi Yên của Thầy nhìn ra khu rừng trước mặt là cả một không gian thênh thang. Nhiều anh chị em không hẹn mà đến, đều tụ về đó để ngắm mặt trời lên, để uống trà, ăn sáng trong yên lặng với nhau. Nhẹ nhàng, thênh thang và đẹp. Tôi thấy tình huynh đệ cũng đẹp, nhẹ nhàng và thênh thang không kém gì đất trời những buổi sáng ấy. Đôi khi cũng chỉ có cơm với rau luộc thôi mà chị em ngồi quây quần bên nhau, hạnh phúc và ấm cúng vô ngần.

Một buổi sáng hương cơm thơm ngào ngạt

Tình nghĩa chất đầy trong đĩa rau xanh

Một buổi sáng có tình chị tình anh

Nuôi em mãi một đời tươi sáng.

Khóa tu xuất sĩ là khóa tu để tận hưởng tình huynh đệ. Đôi khi chỉ ngồi chơi, có mặt cho nhau thôi mà nuôi nhau cả một đời. Không cần phải làm gì cả. Không cần phải nói năng, suy nghĩ nhiều. Không cần phải cố gắng. Tôi nhớ có lần làm ban tổ chức cho khóa tu, mấy chị em trong ban tổ chức ở chung một phòng với nhau. Trưa nào về phòng các sư em cũng đòi tôi làm thiền buông thư. Tất cả đều lên giường, tôi cũng lên giường, vừa buông thư, vừa làm thiền buông thư cho các chị em. Thật thanh thản và ngoạn mục như những chiếc lá mùa thu đang rơi.

Nói đến tình huynh đệ cũng cần phải nói đến tình bạn. Bởi vì chữ Từ (tình thương) trong đạo Bụt bắt nguồn từ chữ Maitri (tiếng Phạn). Mà Maitri có nguồn gốc từ Mitra, có nghĩa là Bạn. Có tình bạn rồi thì tình huynh đệ sẽ bền lâu. Nếu huynh đệ mình là bạn mình, không có một ranh giới cấp bậc thì mình sẽ cởi mở chân thành, sẽ dễ dàng buông xả, dễ dàng cảm thông và bỏ qua những lỗi lầm của nhau mà không đòi hỏi trách móc, sẽ dễ dàng hiểu và chấp nhận nhau, dễ dàng hạnh phúc với nhau. Nếu không hiểu nhau, không có sự cảm thông nhau thì sẽ không có tình thương yêu đích thực.

Tôi có những người bạn mà mỗi lần nghĩ đến là mỗi lần thấy trân quý, biết ơn và hạnh phúc. Bạn luôn có đó cho tôi, yểm trợ tôi, không đòi hỏi tôi bất cứ điều gì dù là đòi hỏi sự chuyển hóa nơi tôi. Chấp nhận tôi như tôi đang là với những vụng về yếu kém, với những lầm lỡ khó khăn, dù là bạn đang ở gần hay ở xa tôi. Những người bạn như thế dù có khi ở rất xa nhau mà vẫn thấy như rất gần. Tôi nuôi mình rất nhiều bằng những ân tình bè bạn đó.

Có tình bạn trong tình huynh đệ thì tình huynh đệ sẽ có rất nhiều tự do, không bị ràng buộc, không bị vướng bận. Sống hết lòng, cho đi cũng hết lòng, không đòi hỏi, không nắm bắt. Rộng mở thênh thang, thong dong nhẹ nhàng.

Tình thầy là ánh trăng đầy,

Tình huynh đệ, áng mây bay giữa trời.

Nói như thế không có nghĩa là tình huynh đệ chỉ có ngọt bùi, đẹp đẽ, tươi mát, nhẹ nhàng, thanh cao. Tình huynh đệ cũng có lúc đi qua những khó khăn thăng trầm. Nhưng nếu kiên nhẫn thì mình vẫn luôn còn có nhau và bồi đắp cho tình huynh đệ thêm sâu dày. Đôi khi những lúc khó khăn lại là những lúc anh chị em thương nhau nhiều nhất, dù khó khăn đó là khó khăn ngoại tại hay khó khăn nội tại. Tôi chưa bao giờ thấy lần nào mà anh chị em thương nhau như lúc bị đuổi ra khỏi Bát Nhã và ở chùa Phước Huệ, các huynh đệ gần gũi thương yêu nhau và vì nhau như anh chị em ruột thịt.

Đôi khi ta muốn em đi qua bão dông

Cho nghĩa đệ tình huynh ngày thêm thắt chặt.

Người ta đã gây khó khăn cho mình và cho huynh đệ mình nhiều rồi, mình đâu nỡ làm cho huynh đệ khó khăn khổ đau thêm nữa. Mình chỉ muốn thương yêu thôi. Có gì quý, có gì ngon cũng muốn đem đi hiến tặng. Mọi người đều hết lòng đặt tình thương vào đó để nâng đỡ, yểm trợ và xây dựng cho nhau. Những lúc tôi có khó khăn là những lúc tôi nhận được nhiều tình thương và quan tâm nhất. Các chị em có mặt cho tôi bằng tất cả trái tim, bằng những quan tâm chăm sóc hỏi han, bằng những lời tâm tình, an ủi, động viên, bằng những cái nhìn thấu hiểu. Cái tình ấy thật đẹp!

Khó khăn nội tại có lẽ là khó khăn lớn nhất. Nhưng cũng nhờ thế mà mình hiểu được thế nào là tình thương yêu, thế nào là lòng kiên nhẫn. Kiên nhẫn với chính mình và kiên nhẫn với những người chung quanh. Tuy nhiên mình phải có khả năng tha thứ, phải có khả năng buông bỏ và chữa lành thương tích. Những lúc này mà mình chấp nhận được nhau thì đó mới thực sự là tình thương yêu đích thực.

Cũng có những lúc mình bị hiểu lầm, bị oan ức, mình có cảm tưởng như không ai hiểu mình, không ai tin mình thì may thay có núi sông làm chứng cho mình: “Giờ phút này sông núi chứng minh”. Núi sông làm chứng cho lòng mình được nhẹ nhàng bao la trở lại. Trong số huynh đệ mình cũng có những người có khả năng đó. Im lặng, không nói năng nhiều mà năng lượng hùng hồn như núi sông, có khả năng làm chỗ dựa tinh thần cho mọi người quay về nương tựa, có khả năng làm cho lòng người bao la trở lại, dù có khi người đó ở cách xa mình cả ngàn dặm về mặt địa lý. Khó khăn lớn chừng nào thì khi vượt thoát rồi mình hạnh phúc chừng đó. Thật là bao la!

Tình huynh đệ bao la quá làm sao nói hết. Mong sao cho tình huynh đệ lan mãi trong nhân gian.

(Trích trong pháp thoại ngày 31.7.2007 của Sư Ông Làng Mai)“Tìm người tri kỷ”(Trích trong pháp thoại ngày 31.7.2007 của Sư Ông Làng Mai)

Trong khóa tu trực tuyến vào tháng 10 năm nay, thầy Pháp Dung đã chia sẻ về sự thực tập dấn thân bằng cách nuôi dưỡng sự có mặt, vững chãi và sáng tỏ trong tự thân. BBT xin được giới thiệu với quý thân hữu những nội dung chính trong bài pháp thoại. Hy vọng quý thân hữu sẽ có nhiều lợi lạc khi đọc những chia sẻ này. Bài viết được chuyển ngữ từ tiếng Anh.

Hạnh nguyện của Sư Ông trong suốt cuộc đời mình là tìm cách làm vơi bớt những khổ đau của con người, của xã hội. Những lời dạy của Người về sự thực tập có mặt trong giây phút hiện tại, chế tác sự vững chãi và sáng tỏ của tâm ý, đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị.

Trước tiên, một trong những pháp môn căn bản và cốt lõi mà Sư Ông đã trao truyền là sự thực tập Đã về, đã tới. Pháp môn này đối trị các căn bệnh của xã hội. Một trong những căn bệnh mà chúng ta gặp phải là tình trạng chúng ta không hạnh phúc với bản thân mình trong hiện tại. Đạo Bụt có thể đóng một vai trò tuyệt vời ở đây, bởi vì đạo Bụt dạy chúng ta quay về để thương yêu và chăm sóc cho chính mình. Đây là điều mà Pháp Dung đã học được khi đi tu. Pháp Dung đã học cách chăm sóc chính mình, chăm sóc nơi mình ở, dọn dẹp cho ngăn nắp giường ngủ, lau rửa chén bát, chuyển hoá rác, v.v. Tất cả những việc làm đó đều là hành động thương yêu. Đây là điều mà Pháp Dung đã học được từ Sư Ông.

Có một sư chú chia sẻ với Pháp Dung rằng sư chú cảm thấy mình “đã về, đã tới”, nhưng đối với sư chú chỉ như vậy thôi thì chưa đủ. Sư chú thấy chúng ta không thể chỉ an trú thôi mà cần phải dấn thân để góp phần tạo nên sự thay đổi trong xã hội. Sức ép của xã hội làm cho chúng ta phải chạy theo cái này hay cái kia. Đôi khi ta quên mất những thực tập căn bản để chăm sóc chính mình.

Pháp Dung muốn giới thiệu một động từ mới để nói lên tinh thần của sự dấn thân. Trong tiếng Anh, khi nói về sự dấn thân ta dùng từ engagement. Pháp Dung muốn thay chữ “e” bằng chữ “i”, khi đó ta sẽ có chữ ingagement (nghĩa là: quay về với chính mình, nhìn sâu vào bên trong mình). Là một tăng thân toàn cầu, tất nhiên chúng ta cần biết những gì đang diễn ra trên thế giới cũng như cần dấn thân (engage) để góp phần vào sự thay đổi tốt đẹp của xã hội. Tuy nhiên ta không thể quên một việc rất quan trọng là quay về và nhìn sâu vào bên trong mình. Muốn xã hội thay đổi, ta cần quay vào bên trong ta và tự hỏi: “ta có gì để cống hiến, để đóng góp trước những biến chuyển của xã hội?”

Quay về và nhìn sâu vào bên trong chính mình (Ingagement) là một sự thực tập thiết yếu, và nền tảng của nó là sự có mặt. Một trong những cái hay nhất ta có thể cống hiến là sự có mặt đích thực của mình, và đó chính là chánh niệm. Đây là điều mà Sư Ông đã dạy chúng ta từ trước đến nay. Ngày nay, sự thực tập chánh niệm đã được rất nhiều người biết đến và một trong những cách để ta chia sẻ sự thực tập này với người khác, chính là bằng sự có mặt đích thực của ta.

Chúng ta đang có mặt cho chính mình và cho gia đình của mình không? Ta có đang có mặt trong bữa ăn không? Ta có đang có mặt trong khi rửa chén không? Có những cái trong đời sống mà bấy lâu nay ta coi là hiển nhiên nhưng nó lại chính là một đặc ân của cuộc đời, ta có nhận ra điều đó không?

Mở vòi nước ra là có nước liền, đó là một đặc ân căn bản mà môi sinh đã ban tặng cho ta. Khi ta có một chốn an ổn để trở về, một cái chăn, một cái giường để ngủ, ta có thực sự có mặt và trân quý những điều kiện đó hay không?

Sự có mặt của ta chính là một món quà mà ta có thể hiến tặng. Đây là một điều đặc biệt quan trọng trong thời điểm hiện nay.

Thứ hai là định. Nói khác hơn, đó là sự vững chãi của ta. Đôi khi đang lái xe, chúng ta nghe tin tức và bị ảnh hưởng bởi các tin tức đó. Ta không còn lái xe vững vàng như trước khi nghe tin tức nữa. Sự thực tập giúp ta trở nên vững chãi hơn, và đó cũng chính là một món quà ta có thể hiến tặng cho người khác. Như thế, cùng với nhau như một cộng đồng tu học, chúng ta có thể đem lại sự thay đổi tích cực cho xã hội bằng sự vững chãi của mình.

Thứ ba là tuệ giác, nói cách khác đó là sự sáng tỏ và cẩn trọng. Tuệ giác cho phép ta thấy được một cách rõ ràng tất cả những gì đang tác động và ảnh hưởng đến ta trong từng giây phút. Ta chỉ có thể thấy được điều ấy khi ta vững vàng và thực sự có mặt trong giây phút hiện tại.

Thầy Pháp Dung đã mời quý thầy hát bài “Chế lấy mây, gầy lấy nắng” (thơ: Mai Thảo, nhạc: thầy Pháp Niệm):

Hãy chế lấy mây và gầy lấy nắng

Chế lấy đừng vay mượn đất trời

Để khi nhật nguyệt còn xa vắng

Đầu hè vẫn có ánh trăng soi

Chúng ta cần phải tự chế tác năng lượng, niềm vui cho mình bằng sự thực tập. Khi ta ngồi yên và thở là ta đang chế lấy mây và gầy lấy nắng. Khi đó ta thực sự có mặt với ánh trăng và với tất cả những cái đẹp đang hiện diện trong ta.

Đương nhiên ai trong chúng ta cũng có những khổ đau, thử thách và căng thẳng. Quanh ta có những phiền toái của kiếp người, nhưng bản thân ta cũng là một phép lạ, một sự mầu nhiệm. Ta là một phép lạ mà phải mất đến hàng triệu năm mới có thể tượng hình. Trong ta có cả hai vầng nhật nguyệt. Đôi khi chúng ta quên điều ấy, và sự thực tập của ta là có mặt cho những mầu nhiệm đó. Bạn có thực sự có mặt cho bông hoa ở trước mặt mình hay ở ngoài vườn không?

Sự có mặt, vững chãi và sáng tỏ là ba yếu tố quan trọng mà chúng ta cần nuôi dưỡng trong đời sống hàng ngày.

Sáng ngày 15/12/2020, tại Thiền đường Nước Tĩnh, xóm Thượng, Làng Mai đã diễn ra lễ Tự tứ kết thúc 90 ngày An cư kiết thu năm 2020. 

Dưới đây là một vài hình ảnh của buổi lễ:

Tôi cần bao nhiêu thời gian để tham gia khóa tu này?

Đây là khóa tu trong 5 ngày, từ sáng thứ Hai đến tối thứ Sáu. Nếu bạn có thể sắp xếp công việc của mình để có thể tham gia trọn vẹn các sinh hoạt và tận hưởng năng lượng bình an của tăng thân thì tuyệt vời nhất.

Chương trình mỗi ngày như sau:

• 5:50     Nghe hô chuông Đại hồng
• 6:00     Ngồi thiền có hướng dẫn (30 phút) – Tụng kinh
• 7:15      Tập thể dục (Khí công/Mười động tác chánh niệm/Tập gậy)
• 10:00   Lắng nghe sâu
• 12:00   Thiền buông thư
• 14:30    Pháp thoại
• 17:30    Pháp đàm (chia sẻ theo nhóm nhỏ)/Thuyết trình Làm mới
• 20:00   Ngồi thiền có hướng dẫn (30 phút) và thực tập Sám pháp địa xúc/Thuyết trình Năm giới

Xin lưu ý là bạn có thể lựa chọn tham dự hoặc không tham dự pháp đàm (chia sẻ theo nhóm) vào mỗi buổi tối (từ 17:00 – 18:45). Nếu lựa chọn tham dự pháp đàm, mong bạn tham dự đúng giờ và đầy đủ 4 buổi để yểm trợ năng lượng chung của cả nhóm.

Quý thầy, quý sư cô cũng mong bạn sắp xếp thời gian để xem các đoạn phim và thông tin mà Ban Tổ chức gửi đến để chuẩn bị thân tâm, cũng như chuẩn bị cho mình một góc yên tĩnh trong nhà, có kết nối Internet để có thể tham gia trọn vẹn các sinh hoạt trong khóa tu. Quý thầy, quý sư cô hy vọng khóa tu này sẽ giúp bạn nuôi lớn sự thực tập chánh niệm và được hưởng năng lượng hùng hậu của tăng thân ngay tại nơi ở của mình.

Nếu tôi không thể tham dự một sinh hoạt nào đó trong chương trình, liệu tôi có thể tiếp tục tham dự các sinh hoạt khác?

Quý thầy, quý sư cô khuyến khích bạn tham dự càng đầy đủ các sinh hoạt trong chương trình càng tốt để có thể được hưởng nhiều lợi lạc nhất từ khóa tu. Xin lưu ý là nếu bạn muốn tham dự 4 buổi pháp đàm cùng quý thầy, quý sư cô thì bạn cần theo dõi các buổi pháp thoại để có thể tham gia chia sẻ trong pháp đàm.

Nếu tôi không thể tham dự một sinh hoạt (được truyền trực tuyến) trong khóa tu, liệu tôi có thể xem lại nội dung của sinh hoạt đó?

Vâng, bạn có thể xem lại phần hướng dẫn ngồi thiền/ pháp thoại/ thiền buông thư/tập thể dục. Chúng tôi sẽ đăng tải toàn bộ nội dung của các sinh hoạt này sau khi kết thúc để bạn có thể xem lại bất kỳ lúc nào.

Pháp đàm là gì?  

Pháp đàm trong khóa tu này là những buổi chia sẻ theo nhóm nhỏ, có thể từ 20 đến 25 người, do quý thầy, quý sư cô hướng dẫn. Đây là cơ hội để chúng ta thực tập lắng nghe sâu và chia sẻ từ trái tim, cũng như học hỏi từ kinh nghiệm thực tập và tuệ giác của nhiều người khác. Trong buổi pháp đàm, chúng ta có thể chia sẻ kinh nghiệm, niềm vui, những khó khăn, thắc mắc liên quan đến sự thực tập chánh niệm trong đời sống hàng ngày của chúng ta.

Tôi cần chuẩn bị những gì trước khi tham gia khóa tu?

Quý thầy, quý sư cô mong bạn sắp xếp thời gian và công việc để có thể tham gia trọn vẹn khóa tu, từ sáng thứ Hai đến tối thứ Sáu. Một vài ngày trước khi khóa tu bắt đầu, bạn sẽ nhận được một “gói quà”, gồm những thông tin và chỉ dẫn cách thức chuẩn bị để có thể thực sự tận hưởng khóa tu này. Mong bạn dành 1-2 tiếng trước sáng thứ Hai để làm quen với những tài liệu này và cài đặt máy tính của bạn cho phù hợp với chương trình được sử dụng.

Bạn nên chuẩn bị một phòng hoặc một góc yên tĩnh trong nhà, nơi mà bạn có thể kết nối Internet mà không bị quấy rầy. Điều quan trọng là bạn không bị gián đoạn khi đang tham dự một sinh hoạt của khóa tu, vì vậy bạn cần chia sẻ với những người thân hoặc những người mà bạn đang sống cùng để có thể được yểm trợ. Nếu bạn tham dự pháp đàm (chia sẻ theo nhóm) thì bạn cần chọn một nơi yên tĩnh để bạn có thể chia sẻ mà không bị ai làm phiền.

Trong thời gian diễn ra khóa tu, nếu có thắc mắc về sự thực tập thì tôi có thể hỏi ai và khi nào thì phù hợp? 

Pháp đàm (chia sẻ theo nhóm) là thời gian lý tưởng để bạn nói ra những thắc mắc trong lòng mình liên quan đến sự thực tập hay những lời dạy mà bạn tiếp nhận trong khóa tu. Và bạn sẽ được học hỏi tuệ giác từ những thành viên trong gia đình pháp đàm của mình.

Tôi có thể liên lạc trực tiếp với quý thầy, quý sư cô? Liệu tôi có thể đặt câu hỏi và nhận được câu trả lời trực tiếp từ một vị xuất sĩ?

Pháp đàm là cơ hội rất quý để bạn được chia sẻ với sự có mặt của quý thầy, quý sư cô. Nếu bạn mong muốn tiếp xúc với các vị xuất sĩ thì bạn nên chọn tham gia ba buổi pháp đàm trong khóa tu này. Sư Ông Làng Mai (Thiền sư Thích Nhất Hạnh) đã từng nói rằng pháp đàm là một trong những cách thức hay nhất để mình học hỏi và lớn lên trong sự thực tập chánh niệm. Xin lưu ý rằng pháp đàm không phải là một buổi vấn đáp, những câu hỏi hoặc thắc mắc của bạn sẽ được đưa ra chia sẻ chung trong cả nhóm mà không phải chỉ các vị xuất sĩ trả lời.

Tôi sống cùng với nhiều người khác trong một căn hộ. Liệu tôi có thể tham dự khóa tu?

Vâng, bạn vẫn có thể tham dự khóa tu. Miễn là bạn có được một góc yên tĩnh để tham dự các sinh hoạt trong khóa tu mà không bị quấy rầy, và không gian đó đủ rộng để bạn có thể tập thể dục với sự hướng dẫn của quý thầy, quý sư cô. Có thể bạn cần đến tai nghe để không ảnh hưởng đến những người xung quanh. Nếu bạn tham dự pháp đàm thì bạn cần một nơi mà bạn có thể chia sẻ những điều riêng tư trong lòng mình.

Bạn có thể giải thích với những người mà bạn đang sống cùng về ý định tham gia khóa tu và xin họ yểm trợ. Mục đích của hành động này không phải là tách biệt mình khỏi những người xung quanh, mà là để giúp bạn dễ dàng chế tác năng lượng chánh niệm, bình an và có mặt trong thời gian diễn ra các sinh hoạt của khóa tu, cũng như duy trì năng lượng này trong khi tiếp xúc với mọi người trong nhà ngoài giờ sinh hoạt. Bạn sẽ có cơ hội áp dụng ngay lập tức những điều mình học hỏi được từ khóa tu vào đời sống của mình, chẳng hạn như sự thực tập nghe chuông, lắng nghe sâu, hay thực tập ăn trong chánh niệm, v.v.

Khóa tu này có phù hợp cho mọi lứa tuổi? Trẻ em hoặc thiếu niên có thể tham dự khóa tu?

Khóa tu này được tổ chức cho đối tượng là người lớn, tuy nhiên trẻ em hoặc thiếu niên có thể tham dự các buổi ngồi thiền, pháp thoại, thể dục hay thiền buông thư.

Xin lưu ý là trong các buổi pháp đàm, đôi khi nội dung chia sẻ có thể không phù hợp cho thiếu niên hoặc trẻ em, vì vậy xin không đăng ký cho người dưới 18 tuổi tham dự pháp đàm.

Quý thầy, quý sư cô cũng đang tìm kiếm những cách thức để tổ chức các sinh hoạt trực tuyến cho trẻ em và thiếu niên. Xin theo dõi trên trang nhà Làng Mai để có thể nhận được những thông báo về khóa tu dành cho trẻ em và thiếu niên (nếu có) trong thời gian tới.

Tôi chưa từng tham gia một khóa tu nào trước đây. Liệu tôi có thể tham gia khóa tu này?

Nếu bạn là người hoàn toàn chưa biết gì về sự thực tập chánh niệm, bạn vẫn có thể tham gia khóa tu này. Đối với người đã từng có kinh nghiệm thực tập thì khóa tu này sẽ giúp cho sự thực tập của bạn tươi mới và sâu sắc hơn. Đây là một cơ hội rất quý để bạn tiếp xúc trực tiếp với tăng thân – một cộng đồng tâm linh thực tập chánh niệm và có cơ hội gặp gỡ những người có cùng tâm nguyện tu học giống mình.

Tôi có thể vừa đi làm, vừa tham dự trọn vẹn 5 ngày khóa tu không?

Bạn nên xem kỹ thời khóa biểu trong khóa tu này. Nếu sắp xếp được công việc cá nhân và có mặt trọn vẹn cho các thời khóa, bạn hoàn toàn có thể đăng ký tham dự khóa tu.
Nếu không thể, bạn cũng nên hẹn một dịp khác tham gia để được thảnh thơi hơn trong sinh hoạt cũng như tu tập.  Và để dành cơ hội này cho các bạn khác tham dự. 

Ngôn ngữ chính của khóa tu là gì?

Tất cả các thời khóa sẽ được hướng dẫn bằng tiếng Việt.

*** Những câu hỏi về kỹ thuật

Tôi cần phải làm gì để tham gia khóa tu này? Tôi cần phải cài đặt thiết bị hoặc chương trình gì đặc biệt không ?

Đây là khóa tu qua mạng Internet, vì vậy bạn cần phải vào được Internet và cài đặt chương trình Zoom. Khi tham dự một sinh hoạt trực tuyến, bạn có thể chọn tham gia thông qua các đường dẫn Zoom đã được cài đặt trong mỗi thời khóa (nếu là pháp đàm sẽ được gửi cho bạn trước khi sinh hoạt diễn ra).

Nếu bạn chọn tham gia pháp đàm, bạn cần cài đặt phần mềm Zoom và bạn sẽ cần có webcam – thiết bị ghi hình kỹ thuật số được kết nối với máy tính (hay laptop), để người khác có thể nhìn thấy bạn, cũng như để bạn có thể nhìn thấy những người khác trong nhóm. Bạn cũng cần đến tai nghe và lý tưởng nhất là có microphone kèm theo.

Những đoạn phim được truyền trực tuyến thường có chất lượng cao bao nhiêu?

Chúng tôi cố gắng phát những đoạn phim trực tuyến với độ phân giải 720p, tuy nhiên có những xóm ở Làng Mai không có Internet mạnh, vì vậy có thể độ phân giải bị giới hạn xuống 480p. Sau khóa tu, chúng tôi sẽ đưa lên mạng tất cả những nội dung của khóa tu với độ phân giải 1080p để bạn có thể thưởng thức.

Tôi không có đường Internet ổn định. Liệu tôi có thể tham gia khóa tu?

Chất lượng hình ảnh của các sinh hoạt trong khóa tu cũng tương tự như khi bạn xem một chương trình nào đó trên Youtube. Nếu bạn có thể xem hình ảnh rõ nét và ổn định trên Youtube với đường Internet của bạn thì bạn hoàn toàn có thể tham gia khóa tu. Tuy nhiên đối với các buổi pháp đàm, nếu đường truyền Internet không ổn định thì có thể các thành viên trong nhóm không nghe rõ những chia sẻ của bạn. Khi đó bạn hãy xin phép tắt màn hình để những người khác có thể nghe bạn rõ hơn.

Tôi có thể tham gia khóa tu từ điện thoại của mình?

Vâng, khi bạn đăng ký tham gia khóa tu, bạn sẽ nhận được một email hướng dẫn để bạn kết nối với khóa tu qua Zoom. Tuy nhiên, bạn chỉ có thể tham dự những sinh hoạt được truyền trực tuyến hoặc tham dự pháp đàm với một chiếc điện thoại thông minh được cài đặt phần mềm Zoom.

Tôi phải mở tính năng máy quay (camere) hay tôi có thể tham dự qua phần giọng nói (audio) thôi?

Vâng, bạn có thể tham dự các sinh hoạt thông qua audio mà không cần bật camera. Bạn có chọn xem các đoạn phim thông qua hệ thống trang mạng mà chúng tôi sử dụng. Chỉ khi tham gia pháp đàm thì mọi người được yêu cầu mở camera để tạo một không gian an toàn cho sự chia sẻ.

Tôi có thể lưu giữ những bản ghi âm/ ghi hình các sinh hoạt sau khóa tu?

Tất cả những bản ghi âm/ ghi hình của các buổi sinh hoạt (trừ pháp đàm) sẽ được đưa lên hệ thống trang mạng của khóa tu và bạn có thể truy cập trong vòng 6 tháng. Tuy nhiên bạn không thể tải xuống (download) được những tài liệu này.

Nếu tôi gặp khó khăn trong khi cài đặt chương trình, tôi có thể liên lạc với ai để được trợ giúp?

Bạn có thể liên lạc với chúng tôi qua email: khoatuvn@plumvillage.org

*** Những câu hỏi về việc ghi danh

Các nhóm pháp đàm được sắp xếp như thế nào? Tôi có thể lựa chọn nhóm pháp đàm không ? 

Các nhóm pháp đàm sẽ được quý thầy, quý sư cô sắp xếp dựa trên kinh nghiệm của mình, để tạo ra những nhóm chia sẻ cân bằng về số lượng, độ tuổi, kinh nghiệm tu học, v.v.

Khoản lệ phí đóng góp khi đăng ký tham dự khóa tu sẽ được dùng vào việc gì?

Khoản lệ phí đóng góp khi tham gia khóa tu của bạn sẽ được dùng để chi trả các chi phí về thực phẩm, nhà ở và sức khỏe cho khoảng 700 xuất sĩ ở 10 trung tâm tu học của Làng Mai trên thế giới. Đóng góp của bạn cũng sẽ giúp chúng tôi đầu tư cải thiện hệ thống Internet, camera và các thiết bị kỹ thuật để có thể tổ chức các khóa tu trực tuyến trong thời gian tới. Nếu không có sự hỗ trợ của bạn cũng như của các thân hữu gần xa thì chúng tôi khó có thể duy trì được các hoạt động của tăng thân cũng như hiến tặng các khóa tu trực tuyến như hiện nay.

Về trang ghi danh khóa tu

Hướng dẫn ghi danh

Chủ đề 5 ngày khóa tu