Quê hương tuổi thơ

Sư cô Chân Thuần Khánh

.

Diệu Trạm, ngày 28 tháng 01 năm 2026

“Nhìn kỹ vào bàn tay, con thấy có cha, có mẹ, có ông bà, có tổ tiên, có dòng họ. Tất cả đều có mặt trong hiện tại.”

Thầy kính thương,

Hôm đó là một buổi sáng mùa đông có nắng, không gian mát lạnh thanh tịnh. Ánh nắng chiếu nghiêng qua đồi Dương Xuân, những tia ấm áp, nhẹ nhàng, lấp lánh. Cỏ cây nhẹ nhõm, vui tươi sau nhiều ngày mưa dai dẳng, thở phào những hơi sảng khoái và vươn mình đón nắng. Những bàn chân yên lặng thiền hành buổi sớm mai trên đồi Dương Xuân, cũng nhẹ nhàng và tươi mới như đất trời trong lành hôm ấy. Con cũng yên lặng bước, thả mình vào dòng chảy cùng sư chị, sư em trước mặt, sau lưng và xung quanh. Hơi thở con hòa vào với không gian, với dòng người và với nắng. Bỗng nhiên con cảm nhận sự sống thật rõ ràng. Bước đi này chính là sự sống! Dù không cần nói năng, không cần tranh đấu, không cần lên tiếng gọi mời, những bước chân thầm lặng này, chính là sự sống. Con thương em mình, thì sự sống của em vẫn tiếp tục và đang tiếp tục nơi từng bước chân giản đơn của con một cách chân thật. Thầy ơi! Phút giây đó như ngân nga trong con. Sự sống diễn ra một cách sống động nơi bước chân yên lặng của con và em con vẫn “sống” một cách mầu nhiệm nơi bước chân con. Con mỉm cười mà nước mắt rưng rưng. Con đang bước đi, chính vì điều đó mà ba mạ con, ôn mệ nội và ngoại, các anh, chị, em và các cháu cũng đang bước đi cùng lúc. Những bước chân con vẫn tiếp tục chảy theo đại chúng, hòa vào nắng ấm mùa đông. Con bước đi, nhẹ nhàng thanh thản và em con cũng đang bước đi, nhẹ nhàng thanh thản. Chỉ còn mấy hôm nữa là đến ngày kỵ lần thứ tư của em. Em con đi, cũng vào một ngày cuối đông bốn năm trước.

Nắng mùa đông lấp lánh

Sưởi ấm cả đất trời

Bước chân ôm đất Mẹ

Sự sống về tinh khôi.

Thầy kính thương,

Sáng nay, mùa đông cũng nhè nhẹ đón nắng, những tia nắng chiếu thong thả qua hàng trúc. Mỗi lá trúc vẫn còn đội trên đầu những giọt sương, và lóng lánh những nụ cười màu xanh biếc. Chim hót líu lo, và cỏ hoa, cây cối trong vườn chùa cũng vui mừng đón nắng. Chậu cúc trắng đang nở thêm vài bông mới, những đóa mãn khai thì đang chuyển sang màu tím nhạt. Được ngồi yên trong một buổi sáng hiền như vậy, lòng con thư thái yên vui, thấy mình may mắn biết bao, được phước đức ông bà tổ tiên che chở.

Lời nguyện cầu thêm một lần thắp sáng

Hiện hữu gom về từng giọt rưng rưng

Không còn tiếc thương

Không còn nao núng

Bước chân vui đã bao phen ghi dấu

Hơi thở yên đã mở lối trở về

Sáng nay vũ trụ tinh tươm minh châu một đóa

Mãi mãi những sáng sau ta sẽ lại về nhà

Và lên đường

Và cùng Thầy tấu khúc yêu thương.

Thầy kính thương, 

Con về lại Huế rứa mà đã bốn năm rồi. Con đã “viết” thật nhiều thư cho Thầy, nhận được thế nào Thầy cũng rất vui. Có một lần ngồi trên xe từ Hà Nội vào Huế, con mở mắt mở lòng nhìn ngắm núi non sông hồ. Cảnh vật quê hương mình đẹp quá. Trong lòng cứ thốt lên: “Ôi, núi này đẹp đâu thua gì Pyrénées!”. Và những lần được đi leo Yên Tử, được thăm núi Phụng Hoàng, con cũng thốt lên những câu như thế. Có những nơi hao hao giống cảnh ở dãy Alps. Con cũng vui mừng nhận ra những loài cây lớn hay hoa cỏ dại ở đỉnh Bạch Mã hay Tam Đảo hoặc những nơi khác ở quê mình, cùng loài với những cây cỏ con đã từng thấy ở Làng. Có nhiều lúc con vô tình cố tìm những hình ảnh “Làng” nơi quê hương Việt Nam của mình, những cánh đồng hoa dại ngút ngàn, những con đường mòn xuyên qua những khu rừng mùa xuân xanh ngắt với những tán lá gỗ dẻ lóng lánh sáng lên trong ánh mặt trời, những khoảnh vườn, những thảm cỏ sạch sẽ vui mắt,… 

Thầy ơi, có những lúc con cứ như mắt nhắm mắt mở để chỉ thấy những hoa cỏ xung quanh, để như không thấy ngay cạnh đó là những bao ni lông hay rác thải… Lòng con không chống đối, không khó chịu nhưng có vẻ con chưa chạm đất được, giống như con chưa về tới được quê hương. Con nhớ Thầy đã viết trong Nẻo về của Ý: “Mùa đông sẽ còn kéo dài mãi đến cuối tháng Ba. Tuyết rơi thì đẹp thật nhưng ba bốn ngày sau lại trông rất xấu xí. Bởi vì tuyết đã đóng cứng lại và trộn lẫn với đất và bùn rồi. Nhưng một miền xơ xác đầy rác rến và vũng bùn như các xóm nghèo ở xứ ta mà sau một đêm tuyết rơi cũng sẽ trở thành diễm lệ không cùng cho xem Nguyên Hưng ạ. Nhưng mà thôi, quê hương ta tuy không có tuyết nhưng cũng có những cảnh đẹp mà các xứ như xứ nầy không có được: những thôn quê có từng hàng dừa in bóng trên các dòng sông, những thành phố sáng chói hoa phượng vĩ…” 

Thầy kính thương, có một buổi sáng thiền hành trên con đường đất đỏ trước chùa Tổ Từ Hiếu. Con đường rất sạch, rất yên, uốn hiền hòa quanh con suối. Dòng Tào Khê róc rách trong trẻo, thật mát mắt trong không khí thanh lương buổi sớm mai. Bỗng nhiên mắt con chạm phải một vật gì đó, thoạt tiên con không nhận ra được, bởi nó trái ngược hoàn toàn với khung cảnh chung quanh, bởi nó vô lý đến lạ lùng. Đó là một bịch ni lông rác, gồm những ly nhựa còn đọng lại chút trà sữa vươn vãi quanh những vỏ bánh và ống hút nhựa,… Con có thể mường tượng ra cảnh những người trẻ chở nhau du ngoạn trên những chiếc xe máy đẹp đẽ, đến chùa Tổ vãn cảnh, chụp hình, và rồi tiện tay quăng những thứ mình không còn cần đến nữa xuống ngay cái nơi mà mình vừa đứng ngó nghiêng, trầm trồ khen rằng cảnh chùa rất đẹp đẽ, cổ kính,… 

Con đứng yên lại, nhìn chăm chú vào bịch rác mà không nhặt lên ngay. Một lúc sau con mới gom lại rồi đem đến thùng rác với một nụ cười vẫn còn hơi gượng. Con mở mắt, đứng đó và nhìn, chợt nhận ra con đang không có mặt với hơi thở một cách đàng hoàng. Ngay giây phút đó, nụ cười tự nở ra nhè nhẹ, hơi thở con cũng đi ra nhè nhẹ. Và con thở. “Thở vào, con biết là con đang thở vào. Thở ra, con biết là con đang thở ra. Thở vào, đây là hơi thở vào. Thở ra, con thấy con… phì cười… Cái gì đang làm con căng thẳng thế nhỉ?”. Ngay giây phút đó, con nhận ra hai vai con đã hơi cứng lại, con cũng nhận ra sự căng thẳng và khó chấp nhận một điều gì đó còn nhiều hơn thế, sâu hơn thế trong tâm thức con. 

Phải rồi, quê hương mình còn nhiều khó khăn, còn nhiều khổ đau, còn nghèo khó. Ý thức bảo vệ môi trường sống, bảo vệ thiên nhiên đất Mẹ nơi người trẻ còn chưa tốt,… thì đã sao! Quê hương mình cũng vẫn là quê hương mình, mình vẫn thương quê hương như thương người thân ruột thịt của mình đó chứ. Mình vẫn chấp nhận và ôm quê hương vào lòng với tất cả tình thương đó chứ… Mỉm cười với bịch rác thải vung vãi một cách không đúng chỗ, cũng như con đã từng mỉm cười nhiều lần với những đau nhức nơi thân tâm con. 

Thầy kính thương, con đã may mắn có được một tuổi thơ hạnh phúc, như Thầy đã từng dạy chúng con, con đã nuôi dưỡng nó và nó đã trở nên một nơi chốn an lành, một gia sản quý báu của cuộc đời con và cũng là nơi con luôn có thể quay về nương tựa. Quê hương tuổi thơ đó đã là nền tảng để con xây dựng nên quê hương đẹp lành ở bất cứ nơi nào con có mặt một cách không khó khăn mấy. Thầy đã dạy đó chính là quê hương ở giây phút hiện tại. Con vẫn luôn thương kính và nhớ sư chị Giải Nghiêm, mỗi lần hát hay nghe các sư em hát bài Tâm an:

“Quê hương đi về trên mỗi bàn chân

Bao nhiêu con đường mở ra độ lượng

Tâm không mong cầu bình an là vậy

An vui nơi này an khắp mọi nơi.” 

Thầy kính thương, con đường đất đỏ vẫn đẹp, chùa Tổ Từ Hiếu vẫn đẹp, Diệu Trạm vẫn đẹp, và như đẹp hơn, thật hơn, sau buổi sáng hôm đó. Quê hương của con là biển xanh cát trắng, sóng rì rào ru giấc ngủ ngon; là lòng trọng nghĩa thương người của nội, của ba mạ, là tình người, tình bạn trong những câu chuyện của các anh, và là tình thương, tiếng cười đầm ấm sum vầy của cả nhà, của xóm giềng,… Quê hương của con cũng là những mái chùa rêu phủ, thanh tịnh nuôi dưỡng niềm thương kính trầm lặng trong tâm hồn trẻ thơ. Quê hương của con cũng là cánh đồng cúc dại trắng tinh khôi, là vạt rừng xanh tươi màu lá non gỗ dẻ, là những dãy núi hùng vĩ hay rặng sồi cổ thụ yên vui, … 

Thầy ơi, con biết rồi, hễ ở đâu có hơi thở bình an, ở đó có sự sống; ở đâu có tình thương thì ở đó có quê hương. Con có quê hương tuổi thơ đẹp lành và con cũng có quê hương trong giây phút hiện tại, vì con đã có Bụt, có Thầy, có gia đình tâm linh, huyết thống trong lòng. Thầy kính thương, con đang nuôi quê hương cho đẹp, cho lành trong con, thì thế nào con cũng dựng thêm được quê hương tươi sáng cho sư chị, sư em con ngay ở Diệu Trạm, ở Huế, và con cũng giúp em con, ba mạ và gia đình con cũng nuôi lớn được quê hương thiện lành nơi mỗi người, phải không thưa Thầy!

Quê hương tôi là đây

Chỉ có dòng sông, hàng cau, bụi tre, vườn chuối

Mặt trái đất dù mang đầy cát bụi

Nhưng trăng sao vẫn đẹp những đêm Rằm.

(Chỗ đứng – thơ Thầy)

Thầy kính thương, con muốn thưa với Thầy là: “Thầy ơi, con đã về!”. Con đã về với chính con, chân thật. Con đang về, con đang học để trở về, nơi mỗi bước chân, nơi từng hơi thở. Con đang học để có thể về được một cách chân thành, giản đơn và trọn vẹn, với chính những yếu kém vụng về của con và của thực tại quê hương mình. Con về được thì em con cũng về được, ba mạ con và các anh chị, các cháu cũng đều về được. Về nơi sự sống hiền hòa, sự sống dù vẫn còn những trắc trở khó khăn, nhưng không thiếu những thênh thang, khảng khoát. 

Thầy kính thương, Thầy đã về một cách hào hùng đến thế, đẹp đẽ và trọn vẹn đến thế, tại sao chúng con lại không? Con vẫn thường tự hỏi mình: “Con vẫn đang nuôi Thầy giỏi đó chứ? Thầy có khỏe trong con không?”. Dù chỉ về được trong một vài hơi thở, con cũng biết rằng con vẫn đang đem được Thầy về rồi. Bởi vì con biết Thầy đã từng chấp nhận con và tin rằng con làm được, thì Thầy vẫn còn đang chấp nhận và tin tưởng nơi con và mãi sau này vẫn thế. Con về được thì Thầy cũng về được, các sư chị, sư em con cũng về được. Thầy có đang hạnh phúc không bạch Thầy, bởi vì sư con cứng đầu của Thầy năm xưa, nay đang vâng lời Thầy “về quê nhà để chăm em giùm cho Thầy”. Con đang có mặt ở đây, với các sư chị, sư em con và con đang có hạnh phúc.

Cũng là một buổi sáng mùa đông đầy nắng, nơi cụm trúc trước Phật đường, Thầy ngồi trên mỏm đá thấp khi con lạy xuống chào Thầy trong lần đầu tiên con được gặp Thầy, đặt bàn tay ấm áp trên đầu con, Thầy mỉm cười: “Về tới rồi hả con!”… “Dạ bạch Thầy, con vừa về tới”. 

“Nắng xưa đưa lối ta về

Mơ xưa đoàn tụ trời quê ấm lòng

Đồi cao bát ngát Dương Xuân

Hoa chào ngõ hạnh dặm phần hương bay.”

(Nắng xưa đưa lối ta về, thơ Thầy)

Con của Thầy,

Chân Thuần Khánh.