Bàn tay thắp sáng niềm tin

Lê Bá Thông

.

Sài Gòn, ngày 15 tháng 3 năm 2025

Thầy ơi, vậy là đã gần 20 năm trôi qua kể từ “buổi chiều định mệnh” làm thay đổi cuộc đời con, khi lần đầu tiên con được gặp Thầy. Đêm nay nhớ Thầy, con ngồi xuống viết lá thư này, xin kể Thầy nghe về hành trình con đã đi qua từ ngày đó đến nay. 

Chiều hôm ấy, ngày 15 tháng 3 năm 2007, Sài Gòn vẫn còn đang tiết mùa xuân. Trong công viên Văn Thánh, những giọt nắng vàng óng gieo xuống,  chiếc cầu gỗ mà chúng con dựng lên để đón Thầy trở nên  lấp lánh, rực rỡ. Cây cầu ấy mang tên Đã về-Đã tới, bắc ngang ao sen chúng con mới đào, với tất cả tấm lòng mong đón Thầy và tăng đoàn về.

Cuối cùng, giờ phút mong chờ ấy cũng đã đến. Con vẫn còn nhớ khoảnh khắc khi đồng hồ điểm 16 giờ 30, Thầy và tăng đoàn với những bước chân thảnh thơi, an nhiên, từ từ bước qua cây cầu Đã về-Đã tới. Trong khi đó, phía bên trong, trên thảm cỏ xanh rền, 600 doanh nhân Sài Gòn đang hướng mắt ngóng trông. Một sự kiện hy hữu và cũng thật nhiều cảm xúc.

Chuyện đầu tư

Thầy ơi có câu chuyện này, con mắc cỡ lắm, chưa bao giờ dám kể cho Thầy nghe. Con nhớ lúc đó, khi Thầy vừa ngồi xuống trên chiếc ghế mây, được đặt ở xa xa cách đám đông để Thầy ngồi nghỉ, Thầy bỗng hỏi: “Bá Thông đâu?”. Và con đã được thầy Pháp Khâm đưa vào gặp Thầy. Khi Thầy bắt đầu nói chuyện với con thì điện thoại con reo lên: “Chị Tôn Nữ Thị Ninh vào mà chưa có vé mời, giờ phải làm sao?”. Con vừa giải quyết xong thì bộ đàm lại gọi: ”Âm thanh khu phía Tây trục trặc!”. Cuối cùng, con đã ném điện thoại và bộ đàm xuống xa, quỳ xuống nghe Thầy… mà không nghe được Thầy đang dạy gì cho con! Con cứ tiếc mãi phút giây ấy, nhưng cũng vì thế mà hai mươi năm qua con càng để tâm đến việc học và thực hành chánh niệm! Mỗi lần có dịp chia sẻ với cộng đồng doanh nhân trẻ, con luôn kể câu chuyện này. Con luôn nhắc các bạn: “Có những lúc có thể chạm đến thiên đàng mà vì mất chánh niệm, bạn đã không chạm được”.

Buổi chiều hôm ấy, hầu hết các chủ doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam đều có mặt để đón Thầy, có những tên tuổi mà đến bây giờ cũng vẫn đang làm rực rỡ nền kinh tế nước mình. Vậy mà… sau bài niệm Quán Thế Âm của tăng thân, Thầy mở mắt ra và câu nói đầu tiên là: “Hôm nay chúng ta bàn về chuyện đầu tư nhé”. Đứng từ vị trí dẫn chương trình, con nhìn thấy những ánh mắt tròn xoe vì ngạc nhiên. Mắt con cũng tròn xoe! Lúc đó, khoảng 90% trong thính chúng đến vì nghe “tiếng” chứ chưa từng được gặp mặt hay nghe pháp của Thầy, vì thời điểm đó chưa có sách hay băng giảng để mà đọc, mà xem. Chúng con đang mong chờ nghe pháp thoại từ một “Ông Sư nổi tiếng”, vậy mà Thầy lại rủ chúng con “bàn chuyện đầu tư”!

Điều không ngờ tới là bài học về “đầu tư” của Thầy đã làm thay đổi rất nhiều doanh nhân Sài Gòn thời bấy giờ. Nhóm ba người gồm anh Sỹ Hoàng, em Minh Tú và con, ngay sau đó đã quyết định ăn chay và tìm học giáo lý từ Thầy. Riêng con, bài học đó đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời con và con đã nguyện suốt cuộc đời là người đi kể lại bài pháp của Thầy: Người doanh nhân có một món đầu tư mang lại rất nhiều lợi nhuận là đầu tư cho chính bản thân mình.

Hai mươi năm qua, đi nơi đâu, dịp nào con cũng kể: từ chương trình “Doanh nhân vượt qua nỗi sợ hãi” mà con tổ chức cho cộng đồng doanh nhân Sài Gòn, các lớp đào tạo CEO mà con được dạy về cách xây dựng văn hóa doanh nghiệp Hiểu và Thương cho đến chương trình “Thở và Cười” cho cộng đồng doanh nhân miền Nam được tu học với pháp môn của Làng. Hễ đi đâu gặp doanh nhân con cũng kể. Con đã kể bài pháp đó từ Sài Gòn ra Hà Nội, từ Việt Nam sang Mỹ, Úc, Canada…

Thầy ơi, con xin được làm người kể câu chuyện này mãi đến khi con gặp lại Thầy – kể chuyện đầu tư vào chánh niệm giữa thương trường, kể chuyện yêu thương giữa thị phần, kể chuyện hiểu nhau giữa KPI và deadline – để mỗi người doanh nhân đều có thể trở thành một ngọn đuốc, soi sáng chính mình và lan tỏa ánh sáng ấy ra khắp nơi.

Đêm nay Sài Gòn mưa, con nhớ Thầy…

Con đường được Thầy thắp sáng

Sài Gòn, ngày 13 tháng 9…

Hôm nay là ngày diễn ra lớp Văn hóa Doanh nghiệp Hiểu và Thương số 12. Hơn ba mươi anh chị em là chủ các doanh nghiệp thuộc ngành gỗ và xuất nhập khẩu về dự chương trình. Khi chia sẻ, họ đã vỡ òa khi hiểu ra sự tương đồng giữa Hiểu – Thương và Từ bi – Trí tuệ. Thầy ơi, dạo gần đây con hay tự hỏi: có phải sứ mệnh của con trong kiếp này là làm người đưa giáo pháp của Thầy vào trong doanh nghiệp?

Thầy từng dạy: “Người doanh nhân cũng là người hành giả”. Con thấy thật đúng. Vì mỗi sáng thức dậy, trước khi cả thế giới biết hôm nay sẽ ra sao, người doanh nhân đã phải chuẩn bị tâm thế bình an – để dẫn dắt, để quyết định, để chịu trách nhiệm. Nếu không có chánh niệm, thì rất dễ trôi dạt giữa những con sóng hơn-thua, được-mất, thành-bại.

Con ước gì mỗi doanh nhân đều có thể có được một khoảng lặng để thở, để cười, để trở về với chính mình. Con ước ao những buổi họp trong doanh nghiệp không chỉ là nơi giải quyết vấn đề, mà còn là nơi để nuôi dưỡng hiểu và thương. Con tin là doanh nghiệp cũng có thể là trở thành ra một thiền đường, nơi người ta học sống tử tế và có mặt cho nhau.

Thầy ơi, con đã bắt đầu hành trình đó rồi. Từ những chương trình “Thở và Cười” cho doanh nhân, đến những lớp học xây dựng văn hóa doanh nghiệp hạnh phúc, con đều đặt nền tảng trên giáo pháp Thầy trao truyền. Con gọi đó là “Văn hóa Hiểu và Thương”. Con kể về những điều con học được từ Thầy như đầu tư vào chính mình, ái ngữ và lắng nghe, nghệ thuật truyền thông – truyền thông bằng cử chỉ, sắc diện và tâm niệm của ta.

Con mơ đến một thế hệ doanh nhân hạnh phúc – những người không chỉ tạo ra của cải mà còn gieo mầm bình an; những người biết nuôi dưỡng chính mình để rồi từ đó nuôi dưỡng tổ chức, xã hội và đất nước.

Thầy đã cống hiến cả đời cho một thế giới hạnh phúc, trong đó có nước Việt yêu thương. Đất nước hạnh phúc có sự đóng góp không thể thiếu của những người doanh nhân hạnh phúc. Họ đã có một con đường được Thầy thắp lên ánh sáng. Sài Gòn đêm nay, con đã thấy cả một bầu trời sao bừng sáng.

Dừng lại và lắng nghe

Sài Gòn, ngày 10 tháng 10…

Thầy ơi, tuần rồi con có cơ hội được chia sẻ sự thực tập hiểu và thương cho hơn 20 y bác sĩ tại bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Họ là những người mỗi ngày tiếp xúc với sinh tử, đối diện với từng trái tim ngừng đập, từng tiếng khóc tiễn biệt. Họ giúp người khác vượt qua khổ đau, nhưng chính họ lại chất chứa không ít đau khổ trong lòng – vì áp lực, vì căng thẳng, vì những đêm thức trắng triền miên, thân tâm không được nghỉ ngơi.

Trong buổi thực tập, con chỉ mời họ dừng lại và thở. Có vị bác sĩ nói: “Lâu lắm rồi em chỉ nghe tim người khác, nay mới nghe rõ nhịp tim mình”. Những con người tận tụy ấy xứng đáng được chăm sóc, được lắng nghe, được học cách tự ôm lấy chính mình với lòng từ bi – như cách mà Thầy đã dạy.

Con kể cho họ nghe về việc thực tập chánh niệm trong bốn tư thế (Tứ uy nghi) của đời sống– đi, đứng, nằm, ngồi. Con thấy rõ rằng khi thực tập được điều đó một cách sâu sắc và trọn vẹn, mỗi khoảnh khắc đều là thiền, và bệnh viện – tưởng như là nơi đầy bất an – cũng có thể trở thành đạo tràng. Ở bệnh viện, mọi người có thể  thực hành chánh niệm trong lúc làm việc:  viết email trong chánh niệm, lắng nghe bệnh nhân trong chánh niệm, rửa tay trong chánh niệm, đặt ống nghe lên lồng ngực người bệnh mà cũng lắng nghe được cả trái tim mình. Như vậy, làm việc không còn là gánh nặng, mà là cơ hội để sống tỉnh thức và hiến tặng bình an. Đây chính là con đường con học từ giáo pháp của Thầy, từ buổi chiều định mệnh ấy đến bây giờ. 

Câu chuyện về những gì học được, con sẽ tiếp tục kể, để không chỉ y bác sĩ mà cả những nhà lãnh đạo, người công nhân, nhân viên văn phòng,… cũng có thể thực tập Tứ uy nghi, thực tập chánh niệm, và sống một đời thảnh thơi giữa dòng đời tất bật.

Thầy ơi, đêm nay Sài Gòn vẫn mưa. Nhưng trong con, có một vầng sáng rất ấm, vì con biết mình đang đi trên con đường Thầy đã khai mở – với từng bước chân chánh niệm.

Một nền đạo đức toàn cầu cho kỷ nguyên mới

Sài Gòn, ngày 9 tháng 9…

Con muốn kể Thầy nghe một câu chuyện rất đặc biệt.

Vài tháng trước, con có dịp gặp ông Nguyễn Anh Tuấn – Đồng sáng lập và CEO của Diễn đàn Toàn cầu Boston về xã hội trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence World Society, viết tắt là AIWS). Trong buổi trò chuyện, khi nói đến việc nhân loại đang bước vào một kỷ nguyên hoàn toàn mới, nơi mà công nghệ và trí tuệ nhân tạo sẽ định hình lại cách con người sống, con đã đề nghị với ông về việc tham khảo Năm giới tân tu của Làng: “Nếu muốn viết một khế ước xã hội cho tương lai – thì nhất định phải tham chiếu một nền đạo đức sâu sắc và thực tế”. Con đã nói điều đó bằng tất cả lòng kính quý đối với giáo pháp của Thầy. Con luôn tin rằng Năm giới không chỉ là giới luật cho Phật tử, mà là một bản hiến chương sống hạnh phúc, tỉnh thức và có trách nhiệm cho bất kỳ ai, trong bất kỳ thời đại nào.

Giây phút ấy, con cảm nhận được sự hiện diện của Thầy rõ ràng trong không gian – không có mặt bằng thân thể – nhưng tinh thần, hơi thở, chánh niệm và từ bi của Thầy, đã lan tỏa trong từng lời con nói. Dù chỉ là người tiếp nối, là tiếng vọng nhỏ bé… nhưng con biết Thầy đang có mặt: có mặt trong một thế giới mới – thế giới của công nghệ và AI – không sanh, không diệt, không hình tướng, nhưng rất rõ ràng và sống động.

Và thật bất ngờ, sau đó không lâu, Khế ước Xã hội cho Kỷ nguyên Trí tuệ nhân tạo đã chính thức ra đời vào ngày 9 tháng 9 năm 2020. Con không dám nói điều con đề nghị đã ảnh hưởng đến khế ước ấy, nhưng trong lòng con luôn tin rằng, bằng cách nào đó, sự có mặt thầm lặng của Thầy đã chạm đến những người viết nên văn kiện ấy.

Con nhớ lời Thầy: Đừng sợ hãi – không có gì sinh cũng không có gì diệt, chỉ có sự chuyển hóa mà thôi. Con thấy Thầy trong từng hạt giống hiểu và thương mà con gieo nơi doanh nghiệp, nơi cộng đồng, nơi những tổ chức quốc tế đang tìm cách sống nhân văn hơn giữa thời đại đầy biến động.

Tiếp nối tình thương 

Sài Gòn, ngày 20 tháng 11…

Bằng nhiều cách – chân thành và sáng tạo – con và những học trò khác của Thầy, dù ở trong doanh nghiệp, bệnh viện, trường học hay những diễn đàn toàn cầu, đều đang lặng lẽ làm cánh tay nối dài của Thầy, đem hiểu biết, thương yêu và tỉnh thức làm vơi bớt khổ đau trong cuộc đời. 

Dù thế giới có đổi thay thế nào, có bước vào bao nhiêu thời đại công nghệ mới, thì con đường trở về với thân và tâm, với hiện tại sống động, vẫn là con đường duy nhất để chữa lành.

Hôm nay, con kết thúc bài viết này trong thinh lặng của một buổi sớm 20 tháng 11. Ngày mà cả đất nước dành để tri ân những người đã trao ánh sáng. Con xin cúi đầu cảm tạ Thầy – người đã thắp lên trong con ngọn đèn hiểu biết và từ bi. Ngọn đèn ấy sẽ cháy mãi, vì chúng con đang tiếp tục gìn giữ, thắp sáng và truyền đi – bằng tất cả tình thương mà Thầy đã trao.

Con nguyện đi tiếp, vững chãi và thảnh thơi, như bước chân Thầy trên cây cầu Đã về-Đã tới trong công viên Văn Thánh Sài Gòn năm nào.