Format: Default

Mỗi chúng ta đều có một sư anh, sư chị, sư em để chăm sóc. Tất cả chúng ta đều là đệ nhị thân của một người nào đó. Khi chăm sóc đệ nhị thân, ta phải thông minh, khéo léo tìm hiểu, phải có một cái thấy rõ ràng, phải biết người đó đang ở trong tình trạng nào. Nếu đệ nhị thân ta đang ở trong tình trạng báo động, hiểm nghèo thì ta phải biết ta cần làm gì, cần cầu cứu ai để giúp người đó không đi sâu vào tình trạng nguy hiểm. Nếu ta không biết được những điểm yếu kém và tích cực của đệ nhị thân thì ta không thể nào chăm sóc cho đệ nhị thân. Cũng như một bác sĩ, nếu không biết gì về bệnh nhân của mình thì không thể giúp được bệnh nhân. 

Chúng ta không nên chỉ thực tập về phương diện hình thức. Ta phải đem hết tâm hồn mình ra để nghiên cứu, tìm hiểu, quán chiếu và giúp đỡ đệ nhị thân của mình. Như thế mới gọi là tu. Sẽ rất đáng tiếc nếu đệ nhị thân của ta đang lâm vào tình trạng hiểm nghèo, cây kim đã vượt lên quá mức lằn đỏ mà ta vẫn nhởn nhơ, không hay biết. Vậy thì làm sao gọi ta là người chăm sóc đệ nhị thân được. Cho nên, cùng với đệ nhị thân của mình, ta phải ngồi xuống, bàn luận, phải giúp đệ nhị thân tìm ra một pháp môn để tự chăm sóc, tự bảo vệ khi người đó gặp hoàn cảnh khó khăn. Nếu cần, ta có thể cầu viện sư anh, sư chị để có thể làm việc này một cách đàng hoàng, nghiêm túc. Chúng ta không thể nào làm sơ sơ, hình thức, nửa vời. Lương tâm không cho phép chúng ta làm như vậy. Chăm sóc đệ nhị thân chu đáo cũng là ta đang chăm sóc chính mình. Nếu tất cả mọi người trong tăng thân đều biết chăm sóc đệ nhị thân một cách chu đáo thì tăng thân sẽ có bình an và hạnh phúc. 

Ví dụ có một người dễ bị rơi vào tình trạng tuyệt vọng, dễ bị thất vọng. Ta biết rằng trong người đó có hạt giống của sự tuyệt vọng và mỗi khi hạt giống tuyệt vọng bừng dậy thì người đó không còn chút năng lượng nào nữa, chỉ muốn bỏ cuộc, ra đi. Đối với người đó, đầu hàng, bỏ cuộc là giải pháp duy nhất bởi vì người đó có nhiều đau khổ. Nhưng như vậy không có nghĩa là trong con người đó chỉ có hạt giống của tuyệt vọng. Người đó có thể có những hạt giống rất tốt như tình thương, niềm vui, sự hiểu biết, lòng hy sinh, và đầy đủ các hạt giống tốt khác bởi vì trong quá khứ, người đó đã từng rất thương anh, thương chị, thương em, rất có hạnh phúc, biết hy sinh và biết lo lắng cho tăng thân. Ấy vậy mà khi hạt giống tuyệt vọng bùng lên thì tất cả những điều đẹp lành kia bị che lấp hết, người đó để cho bản thân bị kéo đi bởi năng lượng của sự tuyệt vọng. Trong trường hợp gặp chuyện bất như ý, ta có tri giác sai lầm rằng ở đây ta chịu không nổi nữa, muốn sống sót thì phải bỏ chỗ này mà đi.Thế là hạt giống tuyệt vọng biểu hiện và trùm lấp tất cả, không cho ta nhìn thấy bất cứ điều tốt đẹp nào khác nữa. Cũng như khi ta mở đài số 3 thì đài số 3 trùm lấp, không thể thấy được những đài số 2, số 1, số 10, hay số 15,… Cũng vậy, khi tâm hành của sự chán nản biểu hiện, ôm trùm thì tất cả những tâm hành khác đều lặn xuống. Ta để cho tâm hành chán nản kéo ta đi vào những nẻo đường tăm tối. Đó là thời điểm rất nguy hiểm. Bản thân ta, người chăm sóc ta và tăng thân phải có một pháp môn để đối trị. Ba cái đó hợp lại thì có thể cứu vãn được tình thế một cách rất mau chóng, có thể trong vòng vài giờ đồng hồ. 

Có lần thầy dạy cho một thiền sinh bên Mỹ, nên làm một tấm card dày, nhỏ cỡ thẻ tín dụng (credit card), luôn để trong túi. Trên tấm card viết ba câu giúp ta thực tập quán chiếu. Khi giận quá, đau khổ quá, thấy không sống sót được trong hoàn cảnh này, phải ly dị, phải bỏ đi, phải trở thành ma đói mới sống được, thì ta lấy tấm card đó ra, thở và nhìn sâu.

Câu đầu là: “Tôi đang giận. Giận cũng được chứ sao.”  (I am angry. It’s ok to be angry). Ai cũng giận, ta là con người nên ta cũng có quyền giận.

Câu thứ hai: “Nhưng không có nghĩa rằng trên đời này không có ai thương tôi hết.” (But that doesn’t mean there’s no one loves me). Câu thứ hai này là một sự thật mà ta thường không nhớ được. Cũng như khi đài số 3 đang chiếu một bộ phim rất tồi tệ, khiến ta xem thấy bực tức, muốn lấy búa đập nát máy truyền hình. Ta nghĩ rằng truyền hình chỉ có đài số 3, nhưng kỳ thực nếu bấm nút chuyển kênh thì đài số 3 biến mất và đài số 2 xuất hiện, có thể đang chiếu những chương trình rất nhẹ nhàng, tươi vui về động vật hay thiên nhiên. Tâm ta là đài truyền hình có muôn ngàn kênh, ta bấm kênh nào là kênh đó biểu hiện. “Nhưng không có nghĩa rằng trên đời này không có ai thương tôi hết.” Đây là một sự thật. Trong tăng thân, trong gia đình có những người rất thương ta, có những sư anh, sư chị, sư em rất thương ta dầu ta còn nhiều yếu kém. Ta có thể kiểm chứng được điều này. Trong quá khứ ta có những giây phút yếu đuối, có những giây phút không xứng đáng, nhưng những người anh, chị, em đó vẫn thương yêu, chấp nhận, ôm ấp, tha thứ cho ta. Cho nên, ta không thể nói là không có ai thương ta. Vì vậy, hành xử theo kiểu dại dột, u mê, vô trách nhiệm tức là đang phụ bạc tình thương yêu của những người khác. Anh, chị, em của ta nghĩ thế nào nếu ta hành động như vậy? 

Anh, chị, em thương và chấp nhận ta, nhưng ta có thương, có chấp nhận họ hay không? Vì vậy câu thứ ba là: “Vấn đề bây giờ là tôi có tự thương tôi được không, và tôi có tự chăm sóc cho mình được hay không để đáp lại tình thương của những người khác?” (The matter is whether I love myself, I know how to take care of myself in moments like this?) Như vậy, ta thấy bổn phận của ta, thấy hành động dại dột của ta sẽ làm cho ba mẹ, thầy, anh, chị, em ta đau khổ. Ta cư xử như một người vô tình. Ta không đáp ứng được tình thương, sự chấp nhận, ôm ấp của mọi người.

Khi cây kim nằm dưới lằn đỏ nguy hiểm thì phải đem ra sử dụng ngay. Điều ta cần ghi nhớ là đừng bao giờ để cho cây kim vượt qua lằn đỏ rồi mới hành động. Khi trong lòng ta bắt đầu có năng lượng của sự chán nản, bực tức thì ta đừng tiếp tục chịu trận, đừng ráng nuốt xuống, đừng gồng mình, đừng đè nén. Làm như vậy là không thông minh. Ráng nuốt xuống và chịu trận không phải là pháp môn đức Thế Tôn dạy, đức Thế Tôn dạy phương pháp thông minh chứ không phải phương pháp lao tác cực nhọc. Vì đè nén, gồng ép, nuốt xuống thì cây kim sẽ vượt lên lằn đỏ rất mau. Ta không nên áp dụng cách ấy mà nên dùng sự thông minh, kinh nghiệm và cầu cứu đến tăng thân. Tăng thân sẽ hiểu, sẽ ôm ấp, sẽ cho ta một cơ hội, một hoàn cảnh, một phương pháp để ta có thể trở về trạng thái bình thường trong thời gian nhanh chóng. Một bên là sự cố gắng thực tập của cá nhân, một bên là sự thực tập của tăng thân thì sẽ tạo ra hoàn cảnh rất bình yên. 

Thỉnh thoảng trong tăng thân xảy ra trường hợp một người lâm vào tình trạng khủng hoảng, nhiều khi một năm, hai năm mới xảy ra một lần. Và mỗi khi xảy ra điều này thì tất cả mọi người trong chúng đều bị dao động, khổ sở. Do đó, ta phải thực tập như một tăng thân, phải quán chiếu chung với nhau để ngăn ngừa tình trạng, đừng để nó xảy ra rồi mới tìm cách chữa trị. Chúng ta luôn phải có một phong vũ biểu để mỗi khi lằn mức của sự báo động bắt đầu hiện ra thì phải lập tức hành động, đừng để tình hình trở nên quá nghiêm trọng. Điều này không chỉ là sự thực tập của đương sự mà là của cả tăng thân. Ta phải học chăm sóc mọi thành phần của tăng thân theo phương pháp này. Ta phải trình bày hoàn cảnh của ta cho tăng thân biết. Đứng về phương diện thân, ta có những báo động nào về cơ thể, về bệnh tật, chứ không thể một ngày nào đó tuyên bố: “Tôi bị thấp khớp, tôi phải đi liền bây giờ!”. Ta bị thấp khớp trong năm năm hay bảy năm mà tăng thân không hề biết gì hết. Ta không nên hành động như vậy. 

Có một sư anh kể rằng, với bệnh dị ứng của mình, sau khi áp dụng phương pháp ăn uống mới, là không sử dụng thực phẩm từ sữa thì những cơn đau do dị ứng bớt đi đến 70%. Đó là một bước tiến lớn và mọi người đều mừng cho sư anh. Những người đang đau khổ vì dị ứng tại sao không thử phương pháp này. Chúng ta sẽ yểm trợ cho những người đó, như trong bữa ăn thì ta đừng để người đó phải ăn thức ăn có thành phần từ sữa và ta tìm những món khác thay thế. 

Tất cả những điều này thuộc về sự thực tập của tăng thân. Mỗi cá nhân phải trình bày cho tăng thân biết những điểm yếu nào về phương diện cơ thể và những điểm yếu nào về phương diện tâm. Ta chia sẻ cho tăng thân biết, mỗi khi lâm vào tình trạng khó khăn về thân hay về tâm thì ta thực tập như thế nào và tăng thân có thể giúp ta như thế nào? Mỗi người phải có bản đồ, có cẩm nang chữa trị rất rõ ràng mà tăng thân phải biết. Khi chăm sóc đệ nhị thân, ta phải hỏi han, phải biết về chuyện đó. Nếu hoàn toàn mù tịt thì người đó đâu phải là đệ nhị thân của ta nữa. Đệ nhị thân của ta phải chia sẻ với ta. Đôi khi ta không giỏi, nhưng ta vẫn chăm sóc được, bởi vì ta có sư anh, sư chị, những người biết rõ về phương diện này hơn ta, và ta có thể đến cầu cứu. Tuy người này là đệ nhị thân của ta nhưng cả đại chúng đều phải chăm sóc người này. Chúng ta phải đưa sự thực tập của mình đến sự chín chắn chứ đừng chỉ làm nửa vời, đừng làm một phần tư, một phần năm, một phần ba. Ta phải tự nhắc mình và tăng thân phải nhắc giúp ta là bệnh tật đó, buồn đau đó chỉ là một phần nhỏ của toàn thể sự thật. 

Cũng như trong một khu vườn, có một cái cây đang vàng úa, có thể chết, nhưng không phải vì cái cây đang vàng úa đó mà ta đau khổ, bỏ qua cả vườn cây. Ta phải thấy rằng ngoài cây chết đó ra, ta còn hàng trăm cây khác đang tươi tốt, xanh mát, đẹp đẽ nên ta không bao giờ bỏ vườn cây. Ta phải đưa mắt nhìn toàn thể vườn cây. Chúng ta cũng vậy, ta có một tâm hành tiêu cực, một nỗi khổ đau nào đó, nhưng đồng thời ta cũng có những tâm hành rất tích cực, những niềm vui, hạnh phúc lớn, vậy tại sao ta lại để tâm hành tiêu cực kéo ta đi. Đứng về phương diện cá nhân của hành giả, và đứng ở phương diện tăng thân, hai bên phải giúp nhau để thấy rằng, ta là một vườn cây xinh đẹp rộng lớn, chứ không phải chỉ là một cái cây hay một tâm hành nhỏ. 

Trong chúng ta có không ít những người có bản chất yếu ớt, không đủ vững chãi. Nếu đưa những người này ra ngoài cuộc đời thì họ rất khó sống, bởi vì yếu tố vững chãi trong họ không đủ để đứng vững trước cuộc đời đầy sóng gió. Nếu ta là một người như vậy nhưng khi sống trong tăng thân, biết đan mình vào trong mạng lưới của tăng thân thì tự nhiên có những yếu tố vững chãi nâng đỡ ta và ta được hưởng sự vững chãi của tăng thân, tự nhiên ta có hạnh phúc và sống được. Sự thông minh nằm ở chỗ ta chấp nhận điểm yếu của ta và biết đan những cái yếu của ta vào trong những cái mạnh khác để ta có thể sống với cái yếu mà cái yếu đó không ảnh hưởng xấu đến ta. Đây là một sự thực tập rất quan trọng.

Đứng về phương diện cơ thể cũng vậy, nếu ta biết một bộ phận nào đó trong cơ thể đang yếu, ta phải biết giữ gìn và chăm sóc những bộ phận liên quan còn khỏe mạnh. Nhờ vậy, bộ phận yếu đó cũng được chăm sóc để không trở nên quá trầm trọng. Trong y lý của Đông y, tâm, can, tỳ, phế, thận liên hệ với nhau rất mật thiết. Khi gan (can) yếu thì nó không nâng đỡ và nuôi dưỡng được tỳ, và gan lọc không được tốt thì sự tiêu hóa của ta cũng kém. Can nâng đỡ tỳ và tỳ là bộ phận căn bản nâng đỡ phế (phổi), cho nên tỳ yếu thì phế yếu, phế yếu thì thận yếu, và thận yếu thì tâm (tim) sẽ yếu. Nếu ta có một bộ phận yếu thì phải làm sao để hai bộ phận hai bên đừng yếu. Nó chưa yếu thì đừng làm cho nó yếu. Ví dụ khi tỳ yếu thì phải làm sao để gan, phổi đừng yếu. Nếu biết chăm sóc gan, đừng ăn những thức làm gan khổ sở nhiều quá, như chocolate, mỡ, uống những thuốc hại gan thì gan sẽ không đến nỗi nào. Trong khi tỳ đã yếu, mà ta cũng không biết chăm sóc gan cho đàng hoàng, thì gan sẽ không nâng đỡ được tỳ. Phế cũng vậy, ta cần phải làm gì đó để giúp cho hai lá phổi của ta, như mỗi ngày phải thiền hành cho nhiều, phải thở không khí trong sạch, không được hút thuốc. Khi ta chăm sóc tốt cho gan và phổi thì tuy tỳ yếu nhưng ta vẫn có thể sống tốt được. 

Cũng vậy, nếu có những điểm yếu về tâm như dễ giận dữ, trầm cảm, tuyệt vọng thì ta phải biết đan điểm đó vào giữa những điểm khác và chăm sóc chúng cho vững thì điểm yếu đó sẽ không đến nỗi yếu quá và ta có thể sống được. Có những người có nhiều lo lắng, giận hờn, thiếu thảnh thơi, hoặc có một trong những điều đó, nhưng có sự thực tập, được sống trong sự nâng đỡ của tăng thân thì tuy rằng sự yếu kém vẫn còn nhưng người đó vẫn sống hạnh phúc như thường. Rất lạ. Không cần chuyển hóa ngay lập tức, cứ để nó ở đó mà ta vẫn đủ hạnh phúc. Tuy không đè nén, không gồng ép, không thúc đẩy nhưng sự chuyển hóa sẽ vẫn từ từ xảy ra một cách tự nhiên. Năm bảy năm sau có thể có sự thay đổi rất lớn, người đó tự nhiên trở nên bình tĩnh, vững chãi và thảnh thơi. 

Vì vậy sự thực tập của ta là biết chăm sóc và giữ gìn, phải để những yếu tố khỏe mạnh chăm sóc thêm những phần yếu kém, phải giúp những cái đẹp có cơ hội biểu hiện để từ từ ôm ấp và chuyển hóa được những yếu tố chưa đẹp. Theo sự thực tập này, mỗi chúng ta phải gọi được tên những điểm yếu kém cũng như những điểm không yếu kém về thân. “Thận của con tuy yếu, nhưng tâm và phế chưa đến nỗi nào. Con thường nuôi dưỡng tâm và phế để nâng đỡ thận. Đó là sự thực tập hằng ngày của con. Thầy, các anh chị thấy thế nào? Con có thể làm gì để sự thực tập được khá hơn lên?” hoặc: “Con có bệnh về đường ruột, vì vậy con biết con phải chăm sóc gan, phổi của con. Về gan thì con ăn uống, giữ gìn thế này, về phổi thì con thực tập thế kia, để gan, phổi đủ mạnh có thể nâng đỡ tỳ của con.” Ta phải biết và tăng thân phải biết. Đó là đứng về phương diện thân. 

Về phương diện tâm cũng vậy, ta phải gọi đúng tên những điểm yếu kém và không yếu kém. Ta trình cho thầy và tăng thân biết để thầy và tăng thân chỉ dạy, soi sáng thêm cho ta. “Con nghĩ là về phía con, con có thể làm những điều này…, về phía thầy và tăng thân có thể giúp con làm những việc kia,… Những lúc con khó khăn thì con mong tăng thân có thể làm,… hoặc không làm,…” Mỗi người phải nói ra rõ ràng như vậy, giấy trắng mực đen, và anh chị em nên biết để có thể giúp được. Tuy ta không thể chăm sóc tất cả các thân của ta, ta chỉ đang chăm sóc cho đệ nhị thân của ta, nhưng đệ nhị thân đang chăm sóc đệ tam thân, vì vậy ta đang sống như một mạng lưới của tăng thân.

Cuối cùng là công phu phải đều đặn, nghĩa là đừng đợi đến khi có vấn đề, đừng đợi đến khi cây kim lên đến lằn đỏ rồi mới thực tập; ta phải thực tập hằng ngày, một cách dễ chịu, tức là thực tập theo phương pháp hiện pháp lạc trú thì những yếu kém đó sẽ tự nhiên chuyển hóa dù ta không muốn chuyển hóa. Công phu phải đều đặn hằng ngày, không gồng ép, không dụng sức quá mức. Công phu phải nhẹ nhàng, tinh cần và hạnh phúc sẽ đưa sự chuyển hóa đi tới một cách tự nhiên. Mỗi khi pháp đàm, chúng ta phải chia sẻ để tìm ra cách có thể thực hiện được việc này. Mỗi chúng ta phải tự làm bác sĩ cho mình và phải thấy tăng thân có thể làm được gì để giúp ta cũng như ta có thể làm gì để giúp cho những thành phần khác của tăng thân. Chúng ta phải là một mạng lưới thì chúng ta mới thành công được.

(Phiên tả Pháp thoại ngày 08 tháng 02 năm 1998, tại xóm Thượng, Làng Mai, Pháp) 

Tại Làng Mai, chúng ta thường nói về danh từ chuyển hóa (transformation). Tu là để chuyển hóa những tập khí tiêu cực và những khổ đau trong ta. Nhưng có nhiều khi chúng ta đợi hoài, cố gắng nhiều lắm mà vẫn không chuyển hóa và có thể ta đâm ra nghi ngờ phương pháp thực tập không có hiệu quả. Nhưng chuyển hóa cũng giống như độ chín của trái cây. Thử tưởng tượng, một trái cam mới nhú ra nhỏ bằng đầu ngón chân, chúng ta không thể ép trái cam chín ngay được. Trái cam phải lớn từ từ, có nắng mưa đi ngang qua, đợi tới tháng Bảy, tháng Tám thì mới có thể chín được. Chúng ta cũng vậy, không thể nóng nảy, không thể ép buộc. Chúng ta thực tập trong đời sống hằng ngày cho đàng hoàng thì sự chuyển hóa đó sẽ xảy ra một cách tự nhiên mà không bị gò ép. Nếu chúng ta thúc đẩy, ép buộc quá thì nó có thể hư hoại. 

Có một thiền sinh ở xóm Thượng rất ghét sự chuyển hóa, anh ta nói rằng: “Tôi không cần chuyển hóa, tôi chỉ cần tiếp xúc với tánh Bụt, với bản tánh trong tâm là tôi có hạnh phúc”. Anh ta không cho rằng sự thực tập hàng ngày là quan trọng, ví dụ ái ngữ, hơi thở có chánh niệm hay thiền hành,… Anh ta không hạ thủ công phu, và nghĩ rằng chỉ cần tiếp xúc với bản tâm thanh tịnh thì mọi sự mọi vật sẽ tự hoàn thành. Nhưng vì anh đang ở trong tăng thân xóm Thượng, mọi người đi thiền, thở chánh niệm, ăn cơm im lặng,… nên cố nhiên anh bắt buộc phải làm theo. Tuy không muốn chuyển hóa, nhưng sau một vài tháng anh đã chuyển hóa rất nhiều. Trong một buổi thiền trà, người ta nói rằng anh rất lạ, ai cũng thấy được sự chuyển hóa của anh rất lớn. Anh ta tỏ ra không thích và nói: “Tôi đâu có dính líu đến công việc (business) chuyển hóa của quý vị, tôi có muốn chuyển hóa bao giờ đâu.” Ấy vậy mà sự thật là anh đã chuyển hóa rất nhiều. Có thể là do anh không cố tâm chuyển hóa, không thúc đẩy chuyển hóa nên sự chuyển hóa đó đến một cách tự nhiên.

Chúng ta rút ra bài học từ câu chuyện trên là đừng đè nén, đừng áp bức, đừng gò ép, đừng thúc đẩy sự chuyển hóa quá. (Don’t work too hard for your transformation, allow it to take place naturally). Cũng đừng sử dụng phương pháp khổ sai (hard labor) để đi tới chuyển hóa. Hãy đặt mình vào một khung cảnh thuận lợi để quá trình chuyển hóa từ từ xảy ra một cách tự nhiên. Đừng dùng sức mạnh của vai u thịt bắp mà phải dùng sự thông minh của ta để thực tập. 

Thế Tôn đã dạy ta phải thực tập một cách thông minh trong nhiều kinh điển. Công phu không phải là hành trì một cách mỏi mệt, không phải là làm cho nhiều, cho mạnh, cho hết hơi sức mà làm cho thông minh. Nếu thông minh, chúng ta tốn rất ít hơi sức mà vẫn đạt được kết quả lớn. Nếu không thông minh, chúng ta tốn rất nhiều năng lượng nhưng đem lại kết quả rất ít. Ví dụ chúng ta không biết đường hướng vận hành của tâm mình, để rồi cố gắng quá sức, tự ép mình quá; sau một thời gian khiến ta ngã quỵ hoặc bứt ra và bỏ cuộc. Trong khi đó, nếu ta biết đường hướng vận hành của tâm thức, khéo léo đi theo, nâng đỡ nó thì ta không cần dùng sức nhiều mà vẫn đạt tới những thành quả rất tốt đẹp. Tất cả chúng ta đều có những điểm tiêu cực trong thân cũng như trong tâm và muốn chuyển hóa. Thân ta có thể có những thói quen xấu, những tật bệnh, những nội kết về phương diện thân. Ví dụ chúng ta bị bệnh đường ruột, bệnh tim, nhức đầu, dị ứng, thấp khớp, chóng mặt, huyết áp cao, hay bệnh ung thư,… Những căn bệnh này làm ta khổ sở và chúng ta muốn chuyển hóa, nhưng chuyển hóa bằng cách nào? 

Đứng về phương diện thân, mỗi người có ít nhất một, hai vấn đề muốn chuyển hóa. Chúng ta muốn sức khỏe toàn hảo thì không bao giờ có. Chúng ta phải thông minh, biết rõ bản thân mình bằng những kinh nghiệm đã đi qua trong quá khứ, đừng nghe ai nói nên uống thuốc nào là lập tức uống thuốc đó, điều này có thể làm cho tình trạng sức khỏe xấu đi. Ví dụ khi mùa xuân tới, ta biết ta đau khổ mỗi khi cơn dị ứng nổi dậy. Ta cũng biết rằng có những điều nếu ta chịu khó không làm thì cơn dị ứng sẽ nhẹ hơn và có những điều ta nên làm thì sự đau khổ do dị ứng sẽ vơi bớt. 

Người nào cũng có kinh nghiệm về nỗi đau khổ của mình. Những kinh nghiệm đó ta phải học, phải nhớ, ít ra ta có một ít vốn liếng kinh nghiệm đối với bệnh tật. Nếu quyết tâm dùng sự thông minh để thực tập thì những đau khổ sẽ nhẹ đi một phần rất lớn và ta có thể sống hòa bình, an lạc, thân hữu với chứng bệnh của ta. Có người nói rằng chừng nào chứng bệnh này còn thì tôi không có hạnh phúc. Một là tôi có mặt, hai là bệnh có mặt, chứ không thể nào sống chung được. Đó là những người đau khổ nhất. Vấn đề là ta phải chấp nhận sự yếu kém của thân, chấp nhận và tập sống hòa bình với bệnh. 

Kinh nghiệm trong quá khứ có thể dạy ta nên làm gì, không nên làm gì để có thể sống hòa bình, an lạc với chứng bệnh của ta. Ví dụ vì có bệnh thấp khớp, ta đau nhức vô cùng. Nếu ngây thơ tin tưởng rằng có một thứ thuốc chữa dứt hoàn toàn chứng thấp khớp, điều này có thể làm ta đau khổ, bởi vì ta đang không thể nào có được thứ thuốc đó. Ta phải có những phương pháp sống, biết nên sống ở đâu, không khí ẩm thấp hay khô ráo, nên ăn uống gì, nên tắm giặt như thế nào,… Tất cả những điều đó ta đều đã có kinh nghiệm, ta nên rút ra những kinh nghiệm cho mình và kiên quyết sống theo thì tự nhiên ta ít đau khổ hơn nhiều và có thể sống hòa bình an lạc với căn bệnh. Bệnh đường ruột cũng vậy, ta đã từng đau khổ với căn bệnh này, vậy ta biết nên ăn gì, uống gì, nên kiêng cữ như thế nào. Nếu ta đã thực tập nhịn đói mười ngày hay mười lăm ngày và tình trạng đường ruột của ta chuyển hóa tốt đẹp thì tại sao thỉnh thoảng ta không thực tập như vậy. Do đó, ta luôn cần học từ những kinh nghiệm đã có và áp dụng lại một cách thông minh. 

Chúng ta sử dụng những kinh nghiệm, sử dụng ý chí và biết sử dụng cả tăng thân vì tăng thân có thể giúp ta làm được những điều cần làm. Tăng thân đóng một vai trò rất lớn, có thể tạo ra được một khung cảnh để những người như ta sống và trị liệu, giúp ta thành công dễ dàng hơn. Một bên là tự lợi, một bên là lợi tha. 

Những người bị huyết áp cao cũng vậy, họ biết một số phương pháp, biết chuẩn bị những gì để khi thấy có dấu hiệu của cơn huyết áp cao thì đem hết những thứ đó ra áp dụng. Đời sống và sinh hoạt hằng ngày như thế nào, ăn uống như thế nào, giữ gìn như thế nào,… họ đã có kinh nghiệm và bác sĩ của họ đã cho biết những phương pháp chăm sóc tự thân phù hợp với tình trạng của họ. Phải đặt mình vào tình trạng báo động và có sự yểm trợ của những người trong nhà. Người nhà khi biết ta lâm vào tình trạng báo động sẽ đem hết khả năng để giúp cho ta, không để ta rơi vào biến cố hiểm nguy. 

Về phương diện thể chất, ta có những đau khổ nào, những bất như ý nào, ta phải biết tìm cách sống hòa bình với nó. Ta phải biết cách nắm vững những phương pháp hành trì mỗi khi triệu chứng đó bắt đầu báo động. Cùng với sự yểm trợ của những người xung quanh, ta biết những điều cần làm và không nên làm để dễ dàng vượt qua giai đoạn khó khăn. Khi đã vượt qua được một lần thì ta có niềm tin và không sợ hãi, ta sẽ sống hòa bình, an lạc được với những yếu kém, bệnh tật, nội kết của ta, và lần sau, nếu có dấu hiệu báo động, cứ làm theo đúng phương pháp đã làm, ta sẽ vượt qua thêm lần nữa.  

Không hẳn không có bệnh tật thì ta mới hạnh phúc. Những người bệnh ung thư, hay AIDS cũng có thể sống an lạc, hạnh phúc trong giây phút hiện tại nếu họ biết thực tập những gì cần thực tập và những người xung quanh yểm trợ để họ có thể sống theo đường lối đó. Vì vậy, ta phải nắm cho được pháp môn, đó là sống hài hòa, sống hòa bình, an lạc với bệnh tật của ta. Có nhiều người bệnh ung thư nhưng không chết vì ung thư, mà chết vì nỗi lo sợ, hoặc chết vì những bệnh lặt vặt như bệnh cảm. Khi bị ung thư thì cơ thể trở nên yếu đi, bệnh cảm trở thành nguy hiểm. Do đó, phải giữ gìn sức khỏe đến mức tối đa. Khi cơn cảm đến thì nó không trở thành nặng và không vật ngã ta được. Ta phải biết ăn, uống, nghỉ ngơi cho có điều độ, biết săn sóc thân thể để đừng bị xâm chiếm bởi những tật bệnh nhỏ, nhờ vậy ta có thể sống rất lâu dù có bệnh ung thư. 

Khi có một nội kết trong thân, ta phải tìm hiểu cho thật sâu sắc bản chất của nội kết đó, phải nắm cho được một pháp môn để chăm sóc căn bệnh. Phải có một “cẩm nang chữa trị”, surviving kit, để đem ra thực tập 100% khi cơ thể báo động. Lúc có báo động thì tình trạng có thể trở thành nguy hiểm. Khi cây kim chỉ gần đến lằn đỏ báo động, ta phải chăm lo ngay, đừng để vượt qua mức báo động. Nếu chúng ta không đem cẩm nang chữa trị ra để thực tập, để áp dụng thì sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng ta, đến hạnh phúc của những người thân trong gia đình và đoàn thể của ta. Sau khi đã viết xuống những điều ta và những người sống chung với ta phải làm để có thể giúp ta vượt qua giai đoạn khó khăn đó thì chúng ta mới yên tâm. Ta phải có một chiến thuật để sống an lạc, hòa bình với căn bệnh của ta. Ta có thể sống rất lâu mà căn bệnh đó không làm gì ta được.

Đứng về phương diện tâm lý cũng vậy, ta có những nội kết, là cơn giận, sự tuyệt vọng, nỗi cô đơn, cơn trầm cảm, uất ức, những giây phút ganh ghét, thù hận,… Những lúc đó ta thấy khó sống quá, muốn nổ tung, muốn bỏ đi, muốn trừng phạt những người thương của ta, hay thậm chí có những ý định điên rồ, muốn tự tử. Những lúc đó nguy hiểm không khác gì khi ta bị tăng huyết áp hay bị trụy tim. Vì vậy, chúng ta phải biết những điểm yếu, những nội kết trong tâm mình. Nó cũng có lằn mức báo động của nó. Những lúc cảm thấy tâm tư bất an, đau khổ và ý thức được cây kim đang chỉ tới lằn đỏ, biết tình trạng có thể trở thành nguy hiểm, ta phải lập tức đem “cẩm nang chữa trị” ra để thực tập. Phép cứu mạng đó do chính chúng ta chuẩn bị sẵn bằng sự thông minh của mình và bằng cách thâu thập những kinh nghiệm đã có trong quá khứ. Trong quá khứ có thể ta và những người sống chung với ta đã lầm lỡ, dại dột để cho tình trạng trở nên tệ hại. Tất cả những kinh nghiệm đó ta phải học và hiểu tường tận để khi cây kim lên tới gần lằn đỏ thì chính ta và những người xung quanh ta sẽ không dại dột lặp lại những lỗi lầm. Nếu cần, ta thay đổi môi trường, xin nhập thất, xin chuyển chỗ ở hoặc thay đổi hoàn toàn nếp sống hằng ngày để có thể chăm sóc tâm mình với sự yểm trợ của những người thương.

(Phiên tả Pháp thoại ngày 01 tháng 02 năm 1998, tại xóm Thượng, Làng Mai, Pháp) 

Học chữ Hán rất vui. Cách ta học tiếng Hán hay tiếng Pháp tại tu viện không giống như ta học ở trường hay học khoa cử, càng học càng vui, đâu cần phải tiêu hóa gì. Học ở trường là học gạo, học để thi. Ta đâu có học gạo, ta chỉ học chơi thôi, nhưng chính nhờ học chơi cho nên dễ tiếp thu hơn. Ngoài đời có nhiều người học không vào vì học theo cách nhồi nhét. Cách thầy dạy học chữ Hán, học tiếng Pháp là học được chút nào thì hay chút đó và học trong niềm vui. Càng vui chừng nào thì càng thấm chừng đó. Ta học đâu phải để thi. Thầy đọc chính tả chữ Hán để chơi vậy thôi. Học chữ Hán hay tiếng Pháp cũng giống như ta ngồi chơi vậy. Trong khi học có thể có rất nhiều niềm vui, có thể cười, có thể chơi, có thể nuôi dưỡng tình anh em, chị em. Giống như ta đánh cờ hay chơi bóng chuyền vậy, học một giờ chữ Hán hay tiếng Pháp cũng là một giờ vui, cái học này không cần có sự tiêu hóa. Học tiếng Việt cũng thế. 

Thầy dạy Phật pháp cũng vậy, thầy đâu có bắt các con phải học như ở ngoài trường lớp. Học Phật pháp, quý vị ngồi nghe đâu cần ghi chép, thấm được chừng nào thì thấm, thầy không bắt buộc mọi người phải thâm nhập vài “ký lô” những điều được nghe. Ta ngồi đó, mở tấm lòng ra, như đất mở lòng ra đón mưa rơi xuống, thấm được bao nhiêu thì thấm. Vì vậy, cái học của ta, kể cả học Phật pháp, cũng không cần tiêu hóa, cứ mở lòng ra để nó vào được bao nhiêu thì vào. Vấn đề học ở đây không phải là học để tiêu hóa. Học ở đây là chơi thôi. Nếu học được theo tinh thần đó thì ta không cảm thấy bị miệt mài, bị gò bó, ép uổng. Học phải có niềm vui. 

Nghe nói có một hôm sư chị Viên Quang xuống bếp lấy muỗng, chén, vá,… tất cả dụng cụ làm bếp lên, rồi đưa cho cô Ashia và yêu cầu cô dạy “Hãy gọi đúng tên tôi”, cái muỗng thì phải gọi là cái muỗng. Học tiếng Pháp như vậy rất vui và bổ dưỡng. Chữ Hán cũng vậy. Chúng ta đừng coi cái học này là phải học kiểu “đèn sách” ở trường. Phải học chơi mới được. Chính Phật pháp cũng học như vậy chứ đừng nói là những môn khác. Chuyện tu của ta cũng vậy, chúng ta tu chơi thôi, chớ không tu thiệt, và càng tu thì càng vui. Tu như vậy mới thấm. Khi dạy thầy cũng dạy chơi thôi, thầy không dạy thiệt.

Assis ici dans le moment présent,

Protégés par la Sangha,

Nous réalisons la chance qui est la nôtre

D’être nés humains,

D’avoir rencontré tôt l’enseignement juste

Qui arrose la graine de notre esprit d’amour

Nous réalisons la chance de vivre en harmonie

Au sein d’une communauté de pratique.

L’énergie de la Sangha,

La pratique des entraînements à la pleine conscience

Et des manières raffinées

Nous protègent,

Nous empêchent de commettre des erreurs,

De nous laisser entraîner par le mauvais karma

Vers le chemin des ténèbres

Et nous permettent de suivre,

En compagnie d’amis sains,

La voie de la vérité et de la bonté

Éclairée par la lumière

Irradiant du Bouddha et des bodhisattvas.

En nous, il y a des semences de souffrance,

D’afflictions et d’énergies d’habitude,

Mais aussi notre pleine conscience 

Qui se manifeste souvent, ici et maintenant

Pour nous aider à entrer en contact avec les merveilles

En nous et autour de nous.

Encore intacts, nos six sens sont en éveil.

Nos yeux peuvent encore contempler le bleu du ciel,

Nos oreilles se réjouir du chant des oiseaux,

Notre nez s’emplir des senteurs d’encens,

Et notre langue savourer le goût du Dharma.

Corps et esprit à l’unisson,

Nous sommes vraiment là, assis en paix 

Et avec stabilité avec la Sangha.

Sans Vous, Seigneur Bouddha,

Sans le merveilleux Dharma ou la noble Sangha,

Aurions-nous cette chance

De nous réjouir du bonheur d’aujourd’hui ?

Nous pratiquons tous les jours,

Aussi pour notre famille, nos ancêtres,

Les générations futures et toute la société.

Notre paix et notre joie

Sont le fondement de notre pratique.

Nous faisons le vœu de cultiver

Et de faire grandir ce bonheur chaque jour

Avec la pleine conscience.

En voyant dans la société

Tant de personnes souffrir

Et se noyer dans les cinq plaisirs sensuels,

Dans la jalousie et la haine,

Nous sommes déterminés à pratiquer

Pour transformer nos formations mentales

Telles que l’avidité, la colère et la haine.

Nous nous entraînons à écouter profondément

Et à utiliser des paroles compatissantes

Pour établir la communication avec autrui,

Engendrer la compréhension,

Accepter et aimer.

Tel un bodhisattva,

Nous faisons le vœu de regarder

Tout le monde autour de nous

Avec les yeux de la bonté aimante

Et le cœur de la compréhension.

Nous sommes déterminés à pratiquer l’écoute profonde

Dans un esprit de compassion

Et avec un cœur bienveillant.

Regarder et écouter de cette manière

Est la pratique d’un bodhisattva,

Capable de soulager

La souffrance dans le cœur des autres, 

Et d’apporter la paix et la joie

En lui et autour de lui.

Conscients que ce sont les afflictions et l’ignorance

Qui font de ce monde

Un enfer de feu,

Nous serons déterminés à pratiquer diligemment

Afin de nous transformer,

De rétablir la communication

Et de faire naître la compréhension et l’amour.

Ainsi, nous pourrons bâtir la Terre Pure, ici même.

Même si la vie est impermanente

Et que la naissance, la vieillesse, les maladies et la mort sont là,

Comme nous avons déjà trouvé notre chemin,

Nous n’avons plus peur.

Quel bonheur de vivre

Au sein de la communauté de pratique du Bouddha,

De pouvoir nous engager

Dans les entraînements à la pleine conscience 

Et à la concentration !

De vivre avec stabilité et liberté

Chaque instant de la vie quotidienne !

Quel bonheur de participer directement

A la mission du Bouddha et des bodhisattvas

Et de servir tous les êtres !

En cet instant si précieux,

Débordants de gratitude,

Nous nous inclinons devant vous, Seigneur Bouddha.

Soyez témoin de notre sincérité

Et prenez-nous dans vos bras.

Sitting here in this moment, protected by the Sangha,

we see how fortunate we are.

We have been born human,

and encountered the Dharma.

The seed of bodhicitta has been watered, 

and we have the conditions to live in harmony in the Sangha.

The energy of the Sangha, the mindfulness trainings, and fine manners

are protecting and helping us not make mistakes,

so that unwholesome action does not take us on dark paths.

With kind spiritual friends, we are on the path of goodness,

illumined by the light of buddhas and bodhisattvas.

Although seeds of suffering are still in us 

in the form of afflictions and habit energies,

mindfulness can always manifest, helping us touch

what is wonderful within and around us.

We are grateful for our six senses:

our eyes that can see the blue sky, 

our ears that can hear the birds singing,

our nose that smells the scent of sandalwood, 

our tongue that tastes the nectar of the Dharma.

Our posture is stable, 

and our mind is one with our body. 

If there were not a World-Honored One,

if there were not the wonderful Dharma,

if there were not the Sangha,

we would not be so fortunate

to enjoy this Dharma happiness today.

We vow to cultivate and maintain our practice,

for our ancestors, family, future generations, and society. 

Our resources for practice are our own peace and joy. 

We vow to cultivate and nourish them by our daily mindfulness. 

In our society countless people are suffering,

drowning in sensual pleasure, jealousy, and hatred.

Aware of this situation, we are determined to practice 

to master the mental formations of craving and anger,

to train to be able to listen deeply and use loving speech 

in order to restore communication and create understanding, acceptance,

and love.

Just like the bodhisattvas, 

we vow to practice looking at everyone around us 

with the eyes of compassion and a heart of understanding.

We vow to listen with a clear mind and ears of compassion,

bringing peace and joy into the lives of others,

to lighten and alleviate the suffering of living beings.

I am aware that ignorance and wrong perceptions

can turn this world into a fiery hell.

I vow to walk always upon the path of transformation,

producing understanding and loving kindness,

and cultivating a garden of awakening.

Although there are birth, sickness, old age, and death,

now that I have a path of practice, I have nothing more to fear.

It is a great happiness to be alive in the Sangha 

and with the practice of mindfulness trainings and concentration,

to live every moment in stability and freedom;

to take part in the work of relieving others’ suffering,

the career of buddhas and bodhisattvas.

In each precious moment, I am filled with deep gratitude.

I bow before the World-Honored One.

Please bear witness to my wholehearted gratitude,

and embrace all beings with arms of great compassion.

吉祥

Cát tường

May the Day Be Well

Jour et Nuit en Paix

Étant disciples du Bouddha, nous devrions réciter et méditer de tout cœur, jour et nuit, les huit réalisations des grands êtres. 

La première réalisation est la prise de conscience de l’impermanence de la vie. Tout régime politique est sujet au déclin. Tout ce qui est composé des quatre éléments (terre, eau, air et feu) est vide et cause la souffrance. Nous sommes constitués des cinq agrégats et n’avons pas de soi séparé. Dans un processus continuel de changement entre la naissance et la mort, tout est illusoire et nous n’avons pas de souveraineté sur nous-mêmes. En même temps, notre esprit est la source qui engendre nos mauvais actes et notre corps, le lieu où s’accumulent toutes les fautes et les erreurs. En méditant sur ces faits, nous nous libérerons progressivement du cycle des naissances et des morts.

La seconde réalisation est la prise de conscience que plus de désirs génère plus de souffrance. Toutes les misères de la vie quotidienne sont causées par l’avidité. Ceux qui ont peu de désirs sont maîtres de la situation. Corps et esprit détendus, ils sont libres de toutes entraves.

La troisième réalisation est la prise de conscience que, jamais satisfait, notre cœur est toujours en quête de possessions et de popularité, ce qui entraîne un accroissement d’erreurs. En revanche, les bodhisattvas gardent constamment à l’esprit le principe du bonheur dans la sobriété. Ils vivent paisiblement dans la simplicité afin de pratiquer la voie, et considèrent la réalisation de la compréhension parfaite comme leur unique vocation.

La quatrième réalisation est la prise de conscience que l’habitude de la paresse nous jette dans le précipice des échecs. C’est pourquoi nous devrions pratiquer de manière diligente pour vaincre les afflictions, conquérir les quatre Māra et nous libérer de la prison des cinq agrégats et des trois mondes.

La cinquième réalisation est la prise de conscience que l’ignorance nous emprisonne dans le cycle des naissances et des morts ; par conséquent, les bodhisattvas n’oublient jamais qu’il leur faut apprendre sans cesse, acquérir des savoirs, développer la vision profonde et l’éloquence, afin d’aider et d’amener tout le monde au grand bonheur ultime.

La sixième réalisation est la prise de conscience que la pauvreté et la souffrance entraînent la haine et la rancune, ce qui crée encore des semences néfastes. Les bodhisattvas en sont conscients et pratiquent particulièrement la générosité. Ils mettent sur le même plan tous ceux qui les aiment et les haïssent, oublient tout le mal qui leur a été fait et ne rejettent pas ceux qui ont causé du mal aux autres.

La septième réalisation est la prise de conscience que les cinq catégories de désirs : argent, sexe, renommée, bonne chère et abus de sommeil, sont source d’erreurs et de catastrophes. Bien que le moine ou la moniale vive dans le monde, il ou elle ne se laisse pas imprégner par les plaisirs du monde. Il ou elle contemple souvent qu’il ou elle n’a en sa possession que trois robes et un bol, qui ne sont que des instruments du Dharma. Son vœu monastique est  de mener une vie pure, juste, noble et exempte de désirs pour pratiquer la Voie et de se comporter à l’égard de tous avec compassion et bonté aimante.

La huitième réalisation est la prise de conscience que le feu de la naissance et de la mort fait rage et qu’il cause partout des souffrances infinies. Pour cela, nous devrions engendrer l’esprit du Mahāyāna, faire le vœu d’aider tous les êtres, de souffrir infiniment à leur place afin qu’ils atteignent le grand bonheur ultime.

Ces huit réalisations sont le fruit de la pratique des grands êtres, les Éveillés et les bodhisattvas qui ont pratiqué avec diligence la Voie de la Compassion et de la Compréhension. Ils ont navigué à bord du vaisseau du corps du Dharma jusqu’à la rive du Nirvāṇa. Lorsqu’ils reviennent dans le monde des naissances et des morts pour guider tous les êtres vers la libération, tous utilisent ces huit réalisations pour ouvrir une porte, montrer le chemin à tous les êtres, les aider à comprendre la souffrance causée par la naissance et la mort, à abandonner les cinq désirs et enfin à se diriger vers la Noble Voie.

Si les disciples du Bouddha récitent régulièrement ces huit réalisations, ils mettront fin à chaque fois aux innombrables erreurs, progresseront vers l’Éveil, atteindront rapidement la compréhension parfaite, laisseront derrière eux pour toujours la naissance et la mort, et enfin, demeureront à jamais dans la paix et le bonheur.

Wholeheartedly, day and night, disciples of the Awakened One should recite and meditate on the Eight Realizations discovered by the Great Beings.

The First Realization is the awareness that the world is impermanent. Political regimes are subject to fall. Things composed of the four elements are empty, containing within them the seeds of suffering. Human beings are composed of five aggregates and are without a separate self. They are always in the process of change—constantly being born and constantly dying. They are empty of self and without a separate existence. The mind is the source of all confusion, and the body the forest of all unwholesome actions. Meditating on this, you can be released from the round of birth and death.

The Second Realization is the awareness that more desire brings more suffering. All hardships in daily life arise from greed and desire. Those with little desire and ambition are able to relax, their body and mind free from entanglement.

The Third Realization is the awareness that the human mind is always searching outside itself and never feels fulfilled. This brings about unwholesome activity. Bodhisattvas, on the other hand, know the value of having few desires. They live simply and peacefully, so they can devote themselves to practicing the Way. They regard the realization of perfect understanding to be their only career.

The Fourth Realization is the awareness that indolence is an obstacle to practice. You must practice diligently to transform unwholesome mental states that bind you, and you must conquer the four kinds of Mara in order to free yourself from the prisons of the five aggregates and the three worlds.

The Fifth Realization is the awareness that ignorance is the cause of the endless round of birth and death. Bodhisattvas always listen to and learn from others so their understanding and skillful means can develop, and so they can teach living beings and bring them great joy.

The Sixth Realization is the awareness that poverty creates hatred and anger, which creates a vicious cycle of negative thoughts and actions. When practicing generosity, bodhisattvas consider everyone—friends and enemies alike—to be equal. They do not condemn anyone’s past wrongdoings or hate even those presently causing harm.

The Seventh Realization is the awareness that the five categories of sensual desire—money, sex, fame, overeating, and oversleeping—lead to problems. Although you are in the world, try not to be caught in worldly matters. A monk, for example, has in their possession only three robes and one bowl. They live simply in order to practice the Way. Their precepts keep them free of attachment to worldly things, and they treat everyone equally and with compassion. 

The Eighth Realization is the awareness that the fire of birth and death is raging, causing endless suffering everywhere. Take the Great Vow to help all beings, to suffer with all beings, and to guide all beings to the Realm of Great Joy.

These Eight Realizations are the discoveries of great beings, buddhas, and bodhisattvas who have practiced diligently the way of understanding and love. They have sailed the Dharmakaya boat to the shore of nirvana, and have then returned to the ordinary world, free of the five sensual desires, their minds and hearts directed toward the noble way. Using these Eight Realizations, they help all beings recognize the suffering in the world. If disciples of the Buddha recite and meditate on these Eight Realizations, they will put an end to countless misunderstandings and difficulties and progress toward enlightenment, leaving behind the world of birth and death, dwelling forever in peace.