Này tôi ơi, hạnh phúc thực ra gần lắm!

Thư và một số bạn đã tham dự khóa tu Việt Wake Up tại Houston, Texas và dưới đây là những dòng tâm sự, cũng như hoa trái của sự thực tập mà Thư đã gặt hái. Khi đọc những dòng chia sẻ này, biết đâu bạn sẽ tìm thấy chút gì gần gũi với cuộc sống của chính bạn. Biết đâu bạn sẽ suy ngẫm và tìm ra câu trả lời cho riêng bản thân mình.

Tôi hít nhẹ, chậm rãi nhưng sâu vào lồng ngực. Những lá cỏ xanh mướt khẽ cọ vào gót chân và gió như đang nhẹ nhàng vuốt hai bên má. Tôi nghe bên tai mình tiếng sư cô Hiệp Nghiêm thì thầm:

“Xin cắt một cành hoa
Tặng phẩm của đất trời
Hoa là vị Bồ Tát

Làm đẹp cho cuộc đời.”

Tôi cảm thấy mình chợt mỉm cười. Cảm giác nhẹ nhàng và bình yên đến lạ. Lạ vì đã từ lâu lắm rồi tôi không cảm nhận được vị cỏ ngọt đến vậy. Và vì không biết sao, ở Houston, cỏ như xanh hơn, gió như mát hơn và nắng như vàng hơn, hay mình đã hững hờ quá lâu.

Cuộc sống thường ngày của tôi thường hay bận rộn. Tôi đã thích như vậy. Sáng đi làm tới chiều. Giữa giờ, tôi còn thỉnh thoảng cố gắng tạt qua nhà tập thể dục rồi vội vàng ăn trưa cho khỏi mất thời gian. Tối về, có hôm tôi tranh thủ đi ăn tối với mấy người bạn, rồi về lại tranh thủ đọc cuốn truyện, làm việc hoặc gọi điện cho gia đình. Lúc buồn, tôi lại mở facebook xem hình mọi người đang làm gì, đi chơi ở đâu… Cứ như vậy, ngày ngày cứ thế trôi đi. Nhiều khi tôi không kịp nhận ra mình đã làm gì, mà cả ngày đã trôi qua rồi!

Có lúc trong đầu tôi lại quanh quẩn những suy nghĩ, những câu hỏi tự đặt ra, nhiều lúc chẳng thể trả lời. Ý nghĩa của cuộc sống là gì? Thế nào là  tình yêu đích thực? Hạnh phúc ở đâu? Đến khi nào thì mình sẽ tìm thấy chúng? Tôi thấy mình cũng có hiểu lờ mờ, lúc nhớ lúc quên…

Theo lời giới thiệu, tôi chọn đi khoá tu Wake Up dành cho người Việt trẻ cùng với một người bạn thân. Vừa là dịp để tôi gặp lại bạn buôn chuyện trên trời dưới bể, vừa là dịp để có thời gian sống chậm và nhìn lại bản thân mình. Và Wake Up đã làm cho tôi cảm nhận được một cách cụ thể và sâu sắc hơn; những điều tưởng như lớn lao, xa vời trong cuộc sống lại gần gũi, giản đơn đến không ngờ.

Ở đây, tôi đã tự nói với mình rằng, này tôi ơi, hạnh phúc thực ra gần lắm. Tình yêu đến từ trong tim và ngay bên cạnh mình. Và chẳng phải ý nghĩa của cuộc sống là để tìm thấy hạnh phúc và tình yêu hay sao?

Hạnh phúc là khi mình được nhâm nhi thỏi sô-cô-la (chocolate) ngọt lịm từ nhỏ bạn sau khi than phiền, ước gì mình có được sô-cô-la khi trời mưa ngay giữa khu trại, xa xôi với những hàng quán, siêu thị. Bạn đã đem theo vì biết mình thích ăn sô-cô-la.

Hạnh phúc là khi mình mân mê những cành hoa dại mới hái trên đồng cỏ, thấy chúng biến hoá thành những tác phẩm rực rỡ trên mặt bàn trong nhà ăn tập thể. Hạnh phúc khi mình cảm thấy được ánh mắt lấp lánh của mọi người cũng đang ngắm nhìn.

Hạnh phúc là khi được ngồi cạnh bạn bè, nói những câu chuyện tào lao, không đầu không đuôi, nhưng có thể cảm nhận tình bạn thật ấm áp, trọn vẹn.

Hạnh phúc trong những cái ôm thật chặt và ấm của sư cô Đẳng Nghiêm mỗi lần gặp gỡ. Hạnh phúc khi lắng nghe tiếng đàn guitar của thầy Pháp Khải, và thấy đôi môi mình khẽ cười, mấp máy theo lời bài hát.

Tôi đã hiểu rằng, tình yêu là khi thấy con tim mình nhói đau khi nghe về nỗi đau của một người bạn mới gặp một ngày trước. Bạn vẫn dũng cảm ở bên người bạn trai gặp tai nạn bất ngờ. Hơn cả những lời có cánh, những món quà hào nhoáng hay những cuộc vui rộn rã, tình yêu còn là những nỗ lực bền bỉ để chấp nhận và ở bên nhau vào cả những lúc khó khăn nhất. Tình yêu là khi mình biết hiểu để yêu thương.

Tôi đã được chứng kiến tình mẫu tử khi cậu bé khóc òa ôm choàng lấy người mẹ, nói lời xin lỗi mẹ khi đã không ngoan, và hứa trở thành một người con trai tốt. Tôi hiểu rằng tình yêu là khi mình đã có thể tha thứ cho những lỗi lầm của bản thân, và tự nhủ rằng chính những trải nghiệm đó đã tạo nên mình của ngày hôm nay.

Tình yêu là khi thấy được trái tim mình thật đủ đầy để có thể dịu dàng đối với anh em, bè bạn. Và để đón nhận tình yêu từ cuộc đời.

Sau chuyến đi Wake Up, tôi lại trở về với những bận rộn thường ngày. Lần này, tôi tự nhắc mình, hãy biết để ý hơn để cảm nhận những điều kì diệu của cuộc sống. Hạnh phúc đâu có xa xôi. Chỉ cần tôi biết lắng lại ngay tại giây phút này, tôi sẽ cảm nhận thấy. Chỉ đơn giản vậy thôi.

 

Để tìm hiểu thêm thông tin về Viet Wake Up, xin xem tại website: http://www.vietwakeup.org/index.php/vi/

Sáng cưỡi mây, chiều tắm nắng

Buổi sáng thức dậy, mở mắt ra thấy mình còn sống, đâu phải chỉ sống với cái thân thôi đâu, mình đang còn có cơ hội sống với cái tâm của mình nữa. Bạn đừng bỏ phí cơ hội này nhé. Ngồi lắng nghe xem cái tâm nói gì, hỏi xem: “Tâm ơi, hôm nay em có khỏe không, em có thấy hạnh phúc không khi em còn thở, khi em còn giữ được sự tinh khôi và trong sáng.

Ngày mới, mở mắt là thấy mình tinh khôi, mỉm cười là thấy mình trong sáng. Thật đấy! Đừng buồn là hôm qua tâm bạn lăng xăng và đôi khi có hơi vẩn đục, ai mà chẳng thế, ít hay nhiều mà thôi”. Bạn xếp chăn lại cho thật gọn, xỏ dép và đi ra khỏi phòng bạn sẽ thấy: “Chà chà! Không khí buổi sáng mới tươi mát làm sao!”

Nếu để ý kỹ bạn sẽ thấy có mùi thơm của cỏ, mùi nồng nồng của đất và chút gì đó còn sót lại của sương đêm. Có những hôm sao nhiều lắm, nếu biết về thiên văn, bạn sẽ biết tên của một số vì sao. Mình thì chẳng biết gì về thiên văn cả, may ra mình biết sao Mai, có lẽ nhờ nó to và sáng nhất. Hồi bé mình nghe kể, mỗi một vì sao là đại diện cho một con người. Hiện tại mình vẫn tin vào điều đó, thậm chí mỗi lần có sao băng là mình đều ước cả. Cũng có lần mình ước riêng cho mình, cũng có lần mình ước cho người khác. Mình cũng không quan trọng là nó đúng hay sai, nhưng mỗi lần như thế mình thấy vui vui, mình có thêm những khát vọng trong cuộc sống. Mà nhiều lần mình thấy nó đúng thật, thử đi rồi bạn sẽ biết. À! mình mời bạn “ăn xoài” nhé!

Trước phòng mình có treo vài chậu lan. Mỗi sáng thức dậy nhìn thấy hoa là mình vui lắm, mình cũng chẳng hiểu gì về lan đâu, nhưng khi chăm sóc, mình thấy mình trở thành thi sĩ. Cái thú chăm lan ấy nhiều khi mình thấy nó mang cái gì đó thanh tao và thoát tục, nó có hương vị của thiền. Mà mình thì thích thiền, nhiều lúc mình cũng muốn trở thành thiền sư, được: “Sáng cưỡi mây, chiều tắm nắng”.

Bạn hiểu câu “Sáng cưỡi mây” này không? Thật ra đó là những gì giản đơn và dễ làm lắm, ấy thế mà không phải ai cũng làm được đâu nhé, dễ mà khó, khó mà dễ. Thầy mình ấy, mỗi lần Thầy đi khóa tu, đi từ nơi này qua nơi khác là Thầy dùng “Mây hành thần thông”. Bởi vì Thầy mình mỗi khi cần di chuyển trong máy bay, Thầy sẽ đi thiền hành và thưởng thức từng bước chân an lạc và thảnh thơi trên khoang máy bay, đâu phải ai ở trên máy bay cũng biết là mình đang cưỡi mây đâu, vì vậy mình gọi là Thầy đang luyện “Mây hành thần thông”. Ngày còn bé mình cứ nghĩ cưỡi mây là ngồi lơ lửng trên mây, tha hồ biến hóa phép thuật, bây giờ mình thấy ngồi trên máy bay mà có an lạc, có hơi thở ý thức thì đó là phép lạ. Mặc dù mình chưa bao giờ được đi máy bay nhưng Thầy mình dạy: “Đất và mây là một, đi trên mặt đất mà có ý thức là cũng đang Địa hành thần thông – Mây hành thần thông”.

“Chiều tắm nắng” là sao? Có phải đi bộ dưới nắng vào buổi chiều là tắm nắng? Mình còn nhớ ngày trước vào lúc hoàng hôn buông xuống, cả gia đình tâm linh đều tha hồ mà “tắm nắng”. Các sư cha, sư mẹ, sư con thực tập với “Từng bước chân thảnh thơi, mặt trời như trái tim đỏ tươi”. Từng bước chân khoan thai như hôn vào đất mẹ, đại chúng đang thưởng thức hoàng hôn tím. Chắc bạn có mơ cũng chẳng thể tưởng tượng nổi. Thôi, mời bạn ăn xoài lần hai. Chắc bạn hiểu từ ăn xoài rồi chứ gì. Tu viện mình có cả một vườn xoài, chịu khó “ăn xoài hoàng hôn tím”, rồi sẽ được “ăn xoài Pakchong”.

Thầy mình ngày nào, phút nào cũng “ăn xoài hết”. Thầy thưởng thức từng miếng xoài trong hạnh phúc và Thầy luôn luôn mời mọi người “ăn xoài chung với Thầy”. “Xoài” mà mình nói từ nãy đến giờ là Chánh niệm (Mindfulness), là hơi thở ý thức và bước chân ý thức. Thầy mình thường dạy: “Nếu chưa biết thực tập hơi thở ý thức và bước chân ý thức là mình chưa biết ăn xoài”. Nhiều khi mình chưa bao giờ nếm được vị ngọt của xoài, vì mình mải ngắm nghía nó, coi nó là một bảo bối để trưng bày và chưa một lần ăn thử. Nếu chưa ăn xoài thì sao biết vị của xoài dù bạn ngắm nó hàng giờ, hay nghe kể về nó hay đọc tư liệu về nó dù cả nghìn trang. Trong chúng ta ai cũng có quả xoài của chánh niệm cả, thế mà mình không biết, quên mất hoặc có khi biết mà coi thường nó. Nhiều lúc mình cũng “quên ăn xoài”, thở mà không biết mình đang thở, đi mà không biết mình đang đi vì đã quen đi cái kiểu “ma đưa lối quỷ dẫn đường”.

Từ Thầy, mình nghe nó thân thương lắm. Ngày xưa, ở quê mình hay gọi bố là Thầy, gọi mẹ là U. “Con mời Thầy U dùng cơm”, hay “U ơi! U đi chợ nhớ mua quà cho con nhé!”, nghe dễ thương chưa. “Thầy U ơi, con đang có mặt bên Thầy U đây”. Chắc mình sẽ thử tập nói như vậy với bố mẹ mình xem sao. Thành ra chữ Thầy đối với mình còn hiểu là người cha, người cha tâm linh. Thầy của mình là Sư Ông, mà Thầy cũng như là bố mình vậy.

Trong thời gian này Thầy mình đang bị ốm. Ban đầu mình cũng có buồn, mình ước mơ được làm thị giả cho Thầy dù chỉ một ngày. Mình sẽ thức dậy thật sớm, pha một ấm trà, đốt lò sưởi cho ấm, rồi mình sẽ đứng nghiêm trang, chắp tay lại, nhìn Thầy từ từ bước ra khỏi phòng, rồi mỉm cười xá Thầy. Mình chỉ ước vậy thôi, nhưng suy đi tính lại mình thấy ngày nào mà mình có chánh niệm là mình đang pha trà, rót nước, đang xá Thầy rồi. Vì vậy ngày nào mình cũng ăn xoài, ngày nào cũng làm thị giả cho Thầy, sáng nào cũng cưỡi mây, chiều nào cũng tắm nắng. Đừng đợi khi Thầy bảo: “Ăn xoài đi con!”.

 

Làng Mai Thái Lan  8 – 01- 2015

Đám mây đang mỉm cười

Bàn làm việc ngay cạnh cửa sổ tầng 4 của một tòa nhà, sát ngay bên ngoài là một hàng cây xanh mướt. Hàng sáng, sau khi bật máy tính, tôi có thói quen đi đun nước và pha một ấm trà nhỏ, uống trà cũng là một cái thú thật thích.

Trước khi vào làm ở đây, tôi đã từng làm cho những công ty nước ngoài khác. Một thói quen đã in sâu vào từng bước chân là tôi bước đi khá nhanh, vội vã, đầu như lao về phía trước để thể hiện mình là một người bận rộn.

Từ sau khi đọc cuốn sách Đường xưa mây trắng, bước chân của tôi có cái gì đó khác lạ. Nó chậm hơn một chút, bởi trong bước chân ấy đã có sự lắng nghe từng hơi thở. Tôi nhìn thấy những ưu tư, lo lắng trong những bước chân của những người xung quanh. Lúc đó, tôi thấy mình sẵn sàng nở một nụ cười với họ, nghĩ rằng nụ cười ấy giúp người đối diện bớt đi một chút nào đó muộn phiền.

Để ra chỗ lấy nước đun pha trà chỉ khoảng bảy chục bước chân nhưng sao tôi cảm thấy mỗi bước chân kết hợp với hơi thở lại mầu nhiệm như thế. Đã bao lâu rồi tôi cũng bước đi như vậy, cũng ra mở vòi nước đổ đầy vào ấm nước nhưng hôm nay khác lắm. Khi mở vòi nước tôi nhìn thấy một điều kỳ diệu to lớn, đó là chỉ cần vặn cái cần gạt sang một chút là nước đã ồ ạt tràn đầy. Đây quả thực là một ước mơ khó mà có thật đối với những người dân vùng khan hiếm nước.

Một cái nhìn sâu hơn, tôi thấy đường ống nước, nhà máy nước, rồi trước đó là sông….những cơn mưa rào mùa hạ và thấy cả đám mây trắng nữa. Đúng là sự diệu kỳ. Tôi lại nghĩ: “Nếu mình đun sôi cạn hết ấm nước này thì nước đi về đâu? Có phải nước đã “biết mất” không?” Tôi mỉm cười vì hiểu rằng nước chỉ hòa mình trở lại những đám mây và có lẽ đám mây ấy cũng đang mỉm cười với tôi và mỉm cười với cả bảy mươi phần trăm đám mây đang ở trong tôi.

Cầm trong tay một tách trà nhỏ, tôi lại nhìn thấy đám mây trắng, hương trà nhè nhẹ, ngoài sát cửa kính vẫn là hàng cây xanh mát. Nhìn ra phía xa là dòng người tấp nập với những bước chân vội vã. Ánh sáng một ngày mới ấm áp, từng khóm hoa vẫn đua nở.  Lòng tôi lại trào lên một tình yêu.

Như ánh nắng mai

Kính bạch Đức Thế Tôn!

Khi những tia nắng sớm bắt đầu buông mình giữa không trung thì con cũng đang ngồi yên trong gian phòng nhỏ, yên tĩnh và giở lại cuốn Sám Pháp Địa Xúc để đọc thật cẩn trọng. Con đã nguyện rằng: mỗi lần cầm quyển sách trên tay là con sẽ đọc nó trong chánh niệm, bằng tất cả trí tuệ, tình thương và sự tỉnh thức của con!

Thưa Bụt! Con cảm thấy thật hổ thẹn vì nhiều lúc con thất niệm trong mỗi bước chân đặt trên đất Mẹ. Con đã để hơi thở buông lung, để nụ cười hời hợt và đôi khi con chìm trong bể cảm xúc vui buồn, thương ghét, sợ hãi…mà không biết mình đang trôi lăn về đâu. Con ý thức được rằng sự thất niệm sẽ kéo con trở về với những khổ đau trong quá khứ mà hệ lụy của nó đang tiếp diễn nơi hiện tại, một thế giới sôi nổi lúc sớm mai nhưng là một vùng ảm đạm, lạnh lẽo, bơ vơ lúc đêm về. Nếu không được chăm sóc thì những hệ lụy ngày một dồn nén lại sẽ làm tổn thương sâu dày cho chính con và cho kẻ khác.

Con ý thức rằng sự không tỉnh thức của con sẽ tạo tác lên người khác những vết thương, hiềm khích, trách móc và thậm chí là hận thù. Con biết con không phải là một người hoàn hảo nên con cũng gây ra lỗi lầm, sai sót. Con cũng không đủ bao dung, không đủ kiên trì lắng nghe những cảm xúc của người khác. Đôi khi con chọn cách trốn chạy để tìm bình an cho riêng mình, bỏ lại phía sau người thương của con đang lạc đường, cô đơn và sợ hãi.

Con hiểu sự không tỉnh thức của con có thể để lại trong con nỗi ân hận, tiếc nuối không bù đắp được, vì vậy con đang thực tập chánh niệm trong mỗi giây, mỗi phút. Con đang học bài học tiết kiệmbiết ơn mỗi giây, mỗi phút. Con ý thức được rằng “có những giây phút trôi qua mà con sẽ không tìm lại được…”. Con nguyện thực tập hơi thở và nụ cười thật sâu sắc, để như ánh nắng sớm mai vẫn tỏa ấm khắp nhân gian, để như những dấu chân thong dong và tỉnh thức trên Đất Mẹ!

Kính bạch Đức Thế Tôn, con nguyện học hỏi và hòa vào dòng chảy Bi-Trí-Dũng của Ngài.

Con nguyện học buông xả tâm ích kỷ để có thể hiểu và thương yêu mọi người và mọi loài…

Con nguyện học nhận diện, ôm ấp và chuyển hóa tập khí bất cần trong con để không kẹt vào tư duy sai lầm, nghĩ sai, làm sai, làm tổn hại tới bản thân và những người xung quanh con…

Con nguyện học đối diện với những sợ hãi, hun đúc niềm tin yêu để vững chãi bước đi và tiếp nối sự can trường vĩ đại của Ngài…

Con xin lạy xuống trước Đức Thế Tôn, bậc hiểu thấu thế gian để làm vững bền và sâu sắc hơn lời phát nguyện của con.

Chuông Mây – Hồ Bé Linh

12/1/2015

Văn – năm 2015

Cuộc hành trình của chánh niệm

Tôi không phải là một cây viết hay, càng không phải là một kẻ có tài hùng biện. Nhưng sau những trải nghiệm của mình khi về Làng vào khóa học mùa xuân vừa rồi, cũng như khóa học lần này, bỗng dưng tôi muốn chia sẻ  câu chuyện của mình. Câu chuyện của chuyến đi tìm về với mình, tìm về với phút giây hiện tại. Cho tôi được gọi tên là: “Cuộc hành trình của chánh niệm”.

Xin phép được bắt đầu câu chuyện của mình bằng một câu nói mà tôi đọc ở đâu đó, rằng: “Hiểu biết là khi ta học thêm được điều gì đó mỗi ngày. Sự thông thái là khi ta biết buông bỏ mỗi ngày”. Vâng, bài học về sự buông bỏ chưa bao giờ dễ dàng với cá nhân tôi. Chính vì thế mà đôi khi tôi cảm thấy mình mắc kẹt trong những cảm xúc của chính mình, loay hoay giữ sự phân vân và hoài nghi về con người mình, về tương lai và mong muốn của mình. Loay hoay giữa câu hỏi: “Tôi là ai?”, “Tôi làm được gì?” và "Tôi mong muốn gì?”. Cái cảm giác luôn sống trong sự phân vân quả thật là vô cùng khó chịu. Cảm thấy đôi khi trống rỗng, mất phương hướng và chán nản. Khoan hãy hỏi về những vấn đề của tôi, hãy nghe tôi kể về cuộc hành trình tìm về chánh niệm, mà điểm đến là “Viện Phật học ứng dụng châu Âu” (gọi tắt là EIAB) hay cho tôi được gọi tên Thiền viện – một góc Làng Mai gửi gắm lại Waldbroel, miền Nam nước Đức, nơi tôi đã hẹn lòng một ngày phải tới thăm.

Ấy là ngày cuối tuần đầu mùa thu, tôi chọn khóa học: “Thầy cô giáo hạnh phúc làm thay đổi thế giới” (Happy teachers change the world) bởi có sự hướng dẫn của một người thầy tôi vô cùng trân trọng và kính mến. Khóa học kéo dài mười ngày, tiếc là chỉ có thể tranh thủ đôi ngày cuối tuần về thăm Thiền viện, điều mà đến giờ đây tôi vẫn cảm thấy tiếc nuối vô cùng, giá như tôi có thể ở dài hơn. Kết thúc công việc vào lúc 1 giờ sáng ngày thứ Bảy, 5 giờ sáng tôi vội vàng lên chuyến bay từ Berlin về Koeln trong một trạng thái vô cùng mệt mỏi, ấy vậy mà chặng đường đi lại đưa tôi hết từ trạng thái cảm xúc này tới trạng thái cảm xúc khác.

Mùa thu luôn mang lại cho ta nhiều cảm xúc. Đúng vậy, nhất là với một đứa vốn hay lãng đãng mơ màng như tôi, thì quả là chuyến xe buýt từ thị trấn nhỏ Hennef đến Waldbroel thật nhiều cảm xúc. Từ cái cảm xúc vừa buồn cười, vừa ngạc nhiên khi ông lái xe buýt vượt giữa hai làn đường ở trung tâm thị trấn và không ngại bấm còi inh ỏi khi chiếc ô tô phía trước trót dại cản trở đường đi của ông; cho đến cái “ồ”, “à” khi con đường về Waldbroel nằm giữa những cánh rừng già, một bên là vách núi, hoặc những ngọn đồi thoai thoải cỏ non xanh rờn, nơi những chú ngựa đang nhởn nhơ gặm cả những hạt sương rơi đầu ngọn cỏ. Một bên là dòng suối nhỏ, mà ngồi trên xe tôi vẫn nghe được rõ âm thanh róc rách. Lâu lắm rồi, giữa ồn ào thành thị tôi hình như đã quên mất cái âm thanh yên bình ấy. Thiếu sót lắm nếu không kể đến nụ cười của tôi khi nhìn thấy những bến chờ xe buýt nhỏ, vẫn còn quây quanh như một cái vọng gác, băng ghế gỗ cũ kỹ vết thời gian, nơi chỉ đôi ba người khách đứng chờ chuyến xe cuối tuần mỗi hai giờ đồng hồ, hay một trạm điện thoại công cộng đứng lẻ loi bên vệ đường, mà tôi nghĩ rất lâu mới có một vị khách ghé thăm.

Bến xe buýt cách không xa thiền viện như tôi tưởng, đi bộ chỉ khoảng 3, 4 phút. Thiền viện nằm trên ngọn đồi thoai thoải. Kéo vali lên tới nơi, tôi được chào đón bằng nụ cười ấm áp của bất kỳ ai dù chỉ đi thoáng qua tôi. Tôi đến sớm hơn giờ đăng ký mấy giờ đồng hồ. Bước vào phòng đăng ký, một sư cô chạy lại gần, hướng dẫn tôi bằng thứ tiếng anh lơ lớ, và ôm lấy tôi khi tôi thốt ra mấy câu tiếng Việt sệt giọng bắc. À, hóa ra là người Việt, cô ân cần hỏi tôi đã dùng bữa trưa hay chưa, và dẫn tôi tới nơi đăng ký nhận phòng nghỉ. Sư cô ý nhị sắp xếp cho tôi một phòng cùng hai cô bạn sinh viên người Đức, bởi sư cô biết tôi đến từ Berlin. Cám ơn sư cô rồi trở về phòng vì cũng đủ thấm mệt sau chặng đi dài, tôi định bụng nghỉ ngơi một chút để cài đặt lại tâm trí, cũng như cho đôi mắt được nghỉ ngơi. Nhưng sự háo hức, và niềm vui từ sự chào đón ấm áp của quý thầy, quý sư cô, cũng như khung cảnh yên bình nơi đây kéo tôi dậy. Dạo bước một vòng quanh thiền viện, hương thu vảng vất nơi tán lá đang chuyển màu, trong âm thanh tiếng chim ríu rít, huyền diệu trong cái không khí trong lành nơi làng quê nhỏ. Thời tiết quả là biết chiều lòng người. Nắng vàng nhè nhẹ giữa những chùm lá, hắt xuống góc sân, nơi lầu chuông nhỏ. Chọn cho mình một ghế băng gần đó, tôi thả mình thư thái giữa không gian rất thu và vô cùng yên bình nơi ấy.

Hít một hơi thở nhẹ, đón trọn hương thu, hơi thở đưa tôi về với mình. Hơi thở chánh niệm đến với tôi tự nhiên đến lạ, trong khoảnh khắc, mọi sự mệt mỏi, mọi phân vân, mọi trăn trở như một dòng chảy trôi qua tôi nhẹ nhàng như dòng suối nhỏ bên đường đi vậy. Thân tâm bỗng trở nên lắng dịu lạ thường. Tôi nhớ lời Thầy dạy về hơi thở chánh niệm: “Thở vào, tôi có mặt cho cảm thọ của tôi. Thở ra, tôi an tịnh cảm thọ của tôi”. Lúc trước tôi không hề biết hơi thở lại có sức mạnh diệu kỳ đến vậy! Tôi cảm nhận hơi thở đi vào trong mình, như gọi tâm trở về với thân, hướng thân tâm hòa nhập, để tôi ý thức mình đang sống trong giây phút hiện tại, kéo tâm khỏi những boăn khoăn, lo lắng, để đọc được cảm xúc trong mình. Hơi thở đi ra tôi mang lại sự an lạc trong lòng. Bầu trời xanh, tiếng chim hót, tiếng gió thu xào xạc, thức tỉnh mọi giác quan. Mình nhìn rõ mình nhất khi mình trở về với chính mình: không thanh minh, không biện bạch, không phòng vệ, cũng không lo sự phán xét. Tôi bắt đầu với chính mình, chợt nhận ra mình như một kẻ khờ, giữ khư khư chiếc ô trên tay, và đi vòng quanh để chờ một cơn mưa tới, dù bầu trời ngoài kia xanh và trong, dù nắng hồng đang chiếu sáng.

Buông bỏ không có nghĩa là buông xuôi, cũng không phải từ bỏ. Trở về và an trú trong phút giây hiện tại, không có nghĩa là chối bỏ hay chạy trốn các vấn đề của mình. Dừng lại để nhận diện những gì đang diễn ra trong tâm mình và để nhận biết điều gì nên buông bỏ, và điều gì là quan trọng với mình, xác định mình muốn gì, và cần phải làm gì để mong muốn ấy thành sự thật. Ấy là sự thực tập chánh niệm, với tôi khi ấy như một sự tỉnh thức, giống như ta lạc đường trong những lo lắng cho tương lai, bế tắc trong những băn khoăn về hiện tại, và khi ta chợt nhận ra điều gì là cần thiết nhất, mong muốn nhất, để ta biết ta nên và phải làm gì. Trong một tích tắc ta nhìn nhận mọi thứ vô cùng rõ ràng và bỗng nhiên chợt cảm thấy lòng nhẹ bẫng…  Dạo bước quanh thiền viện, gió thu mơn man bên bờ vai…

Bài pháp thoại của thầy Pháp Lưu mà tôi được dự thính buổi sáng hôm sau giúp tôi gọi tên và nhận diện rõ ràng hơn những gì đang diễn ra trong tôi. Đó là bài học về sự “Dừng lại” (Stop) và sự “Buông bỏ” (Letting go). Dừng lại không có nghĩa là dồn nén cảm xúc của mình; như thầy chia sẻ, thì cảm xúc như một dòng chảy khi ta dừng lại. Hãy để cho dòng chảy ấy nhẹ nhàng trôi. Nhấn một nút dừng, nhận biết những gì đang diễn ra trong mình, gọi tên những cảm xúc ấy. Mọi cảm xúc (sợ hãi, lo lắng, tức giận, khao khát, ghen tỵ…) giống như một đứa trẻ đang khóc, hãy ôm ấp nó, chứ đừng để nó nắm giữ ta. Bình tâm lại, ta sẽ biết được nguồn cơn của mọi sự bất an, lo sợ, giận giữ hay khát khao ấy. Thông thường ta thường chọn cách chạy trốn khỏi những cảm xúc tiêu cực, nhưng đó không phải là cách.

Tôi cũng đã chạy trốn… Tôi gọi tên người bạn mới trong mình là: “Sự sợ hãi”. Sợ hãi rằng mình là kẻ kém cỏi, sợ phải thay đổi, sợ phải đối mặt với những thử thách mới, sợ bị tổn thương, sợ bị từ chối, sợ sai và sợ bị đánh giá và bao biện cho sự sợ hãi ấy bằng những lo lắng, boăn khoăn. Và khi mà tôi chưa dám gọi tên cảm xúc thật sự của mình, thì khi ấy tôi còn luẩn quẩn và bế tắc trong chính mình. Chánh niệm là khi tôi dừng lại, tôi biết được tôi đang sợ hãi, thay vì trốn chạy, tôi chấp nhận nó là một phần trong tôi, và khi ấy tôi nhìn rõ nhất tôi cần phải làm gì. Tôi khẽ cười khi phát hiện mình như một kẻ khờ, thu mình trong sự sợ hãi của bản thân, xây quanh mình một hàng rào cao và vững chắc bằng nỗi lo lắng và sự boăn khoăn, và ngồi trong dấm dứt khóc than, cầu cứu người khác.  Khi ai đó lại gần bức tường ấy và hỏi:

-“Tôi làm được gì cho bạn?”

-“Tôi không biết, nhưng hãy cứu tôi!”. Tôi khẩn thiết

-“Tôi có thể cứu bạn bằng cách nào? Bạn cần gì, và mong muốn điều gì?”

-“Tôi cũng không biết mình muốn gì?”

-“Vậy chìa khoá của bức tường thành này đâu rồi, để tôi đưa bạn ra?”

-“Tôi không biết nó đâu rồi, tôi cũng chẳng muốn đi ra. Bạn chẳng hiểu gì tôi cả,  chẳng ai hiểu tôi cả!” Tôi vội vàng quy chụp

Vậy đấy, ấy là cách tôi chạy trốn sự sợ hãi và lười biếng trong mình. Cũng là cách tôi làm tổn thương mình, và loay hoay giữa sự bế tắc trong chính mình. Khi tôi biết dừng lại, khi tôi biết nhìn vào mọi cảm xúc, gọi tên và học cách chấp nhận nó, cũng như học cách buông bỏ, tôi thấy mình nhẹ nhõm vô cùng. Suốt ba tháng qua, tôi đã không dành cho mình thời gian để dừng lại, mải miết chạy. Và chuyến đi này là một nút dừng quý giá để tôi quay về với xứ sở của phút giây hiện tại, quay về với hòn đảo tâm hồn mình, để biết mình nên và cần phải làm gì. Cũng biết sự thực tập cần được bồi đắp mỗi ngày, vẫn biết đừng để khi bế tắc mới loay hoay tìm kiếm, đôi khi ta nguỵ biện rằng cuộc sống vội vã ngoài kia cuốn ta đi, nhưng hãy dừng lại, dù chỉ một vài phút về với mình mỗi ngày, cuộc sống này sẽ nhẹ nhàng hơn.

Tôi nhớ đêm tôi về, rảo bước lên máy bay, tôi dừng lại vài phút giữa phi trường bởi đêm ấy trăng sáng quá, trăng ngày Rằm thì phải. Lặng ngắm, mỉm cười và hít một hơi thở nhẹ… Tôi nhớ lời hẹn trở về Làng… Vâng, con sẽ quay về Làng, và khi ấy con sẽ trưởng thành hơn… Nam mô Bụt.

Nhận diện và biết ơn

 

Thật sao chị? Tập sách nhỏ này sẽ là quà sinh nhật của Thầy? Tôi hỏi. Tôi liền nhớ ra Thầy với đôi mắt sáng tinh anh, tôi nghĩ có lẽ vì ngài luôn nhìn thấy sự việc trước hàng chục năm. Khóe miệng luôn mỉm cười nhẹ vì trong lòng luôn hoan hỷ, đôi vành tai to vì luôn lắng nghe tiếng khóc của mọi loài. Tôi cũng tưởng tượng ra Thầy nhẹ nhàng lật từng trang sách để xem các con của mình tu tập ra sao. Có những lời hứa nào chân thật không. Chỉ nghĩ đến thế thôi lòng tôi ấm áp lạ lùng!

Vì sao? Vì tôi như đã được sanh ra sau khi gặp được một cuốn sách Kỷ Niệm Làng Mai Hai Mươi Tuổi. Vô tình được cuốn sách quá khổ, quý báu này trong chồng sách của thư viện chùa Đức Viên năm 2002. Tôi cẩn trọng lật từng trang, nghiền ngẫm từng đoạn. Tôi như được dẫn ra từng bước từ bóng tối cô lập, mặc cảm, cô đơn, xa lánh mà vẫn kiêu kỳ trong tôi. Những bài giảng của Thầy như thơ, nhẹ nhàng như nói chuyện cùng các thiền sinh. Tôi thật sự thưởng thức lối dạy như không dạy, không dùng ngôn từ Phật học, không kỷ thuật. Thầy đưa ra những sự thật xoay quanh cuộc đời con người. Đây là những gì tôi muốn nghe, muốn học. Những lời dạy của Người đã tưới mát tâm tôi. Tôi cũng đã đọc những lời chia sẻ của các bạn tây phương về sự chuyển hóa của họ sau những tuần lễ tu học.

Có lần tôi đã sụp lạy cái ti vi có thâu hình Thầy đang giảng. Khi Thầy nói ra những điều tôi rất tâm đắc, giúp tôi ngộ ra những điều u uẩn suốt bao năm trong lòng mình, tôi bỗng sụp lạy! Các thớ thịt với phản xạ tự nhiên bảo tôi phủ phục. Vì sao tôi có hành động lạ lùng đó? Tôi đã cúi đầu sụp lạy một vị trong ti vi! Đó là điều mà tôi nhận thấy đầu tiên trong con người mình. Thế rồi tôi tiếp tục mua thêm vài đĩa DVD nữa. Có nhiều lúc giật mình vì tưởng Thầy đang nói cho mình, đang rầy la mình bởi những lỗi lầm Thầy đem ra giảng giải dường như đều đúng với tôi.

Nhìn những gương mặt trẻ của các thầy, các sư cô Làng Mai cất lên tiếng niệm Nam mô Bồ Tát Quán Thế Âm mà hồn của tôi lắng đọng. Nhắm mắt, lắng nghe… Tâm chìm sâu vào khoảng không, nơi không còn những tư tưởng trôi nổi hay tán loạn nữa. Nơi không có tranh chấp, nơi không có giận hờn, nơi không có bản ngã kiêu kỳ vời vợi của tôi. Bất chợt tôi niệm theo từng tiếng một…. cứ thế mà nhận ra tâm mình thật bình an. Tôi đã nhìn ra tôi!

Rồi tôi tìm về Làng Mai để tìm gặp cho được vị thầy tu người Việt nhỏ bé mà ý chí thật lớn lao này. Tôi được tái sanh! Tôi đã tìm thấy tôi trong những ngày ở Làng. Tôi đã thấy màu đất thật đẹp trong tà áo của tăng đoàn. Tôi đã thấy lá cây thật xanh trải dài dưới thung lũng và nhận ra trái tim mình đang nhuôm một màu xanh! Cũng từ đó tâm hồn tôi mở ra một con đường đẹp hơn, đầy mật ngọt của cây trái hơn. Tôi thấy mọi người giúp đỡ lẫn nhau. Tôi thấy mọi người học cách bình tĩnh, kiên nhẫn và chú tâm. Bổng thấy mình gần gũi với người khác hơn, yêu thương mọi người hơn. Thấy mình dễ dàng bỏ qua những chuyện bất như ý hơn, bớt giận hơn. Đó là những nhận diện trong tôi sau những ngày tu học tại Làng. Ở Làng, tôi học ăn chậm và biết ơn, tập đi trong chánh niệm, tập lắng nghe sâu và tập mỉm cười chân thật. Tôi cũng được tập nói năng nhẹ nhàng hơn, sử dụng từ ái. Tôi nhận ra nhiều thứ tưởng không mà có, nhiều thứ tưởng có mà không!

Thời gian đã đến, tôi phải đi như bao nhiêu thiền sinh khác. Tôi đã khóc khi rời khỏi Làng vì phải xa khung trời đầy bao dung ấy. Tôi phải xa một nơi tôi có thể thấy tôi. Tôi đã khóc như em bé mới chào đời, vì em đã phải rời khỏi cung điện ấm áp trong bụng mẹ, nơi cho em tình thương không điều kiện, nơi cho em sự nuôi dưỡng và chở che. Sau khi rời Làng, tôi tiếp tục thực tập, sử dụng những lời nhẹ nhàng, khích lệ hay đôi khi chỉ cần im lặng. Tôi học đi như một em bé học bước từng bước. Nhẹ nhàng trong hơi thở, chân chạm mặt đất với tâm biết mình đang đi. Tôi học cách quay ngược vào trong mỗi đêm, để thấy mình trong ngày có nói những lời làm buồn lòng ai không, có hay phản ứng vội vã khi nghe những lời bất như ý không, có để cơn giận cao trào cho thỏa mãn cái ngã không, có phân biệt, xem thường người thấp kém hơn mình không, có lắng nghe sâu để hiểu và để thương không… Còn nhiều cái có và còn nhiều cái không để tu tập lắm. Tôi tập nhận diện tâm hành của mình và nhận thấy mình còn quá nhiều thô thiển.

Rời Làng Mai với trái tim rộng mở, tôi bước thêm một bước nữa đó là gia nhập vào cộng đồng từ thiện. Mục đích cũng là để tiếp xúc, va chạm với thực tế, với những người không thân thích. Tiếp xúc với những người có hoàn cảnh xuất thân khác nhau, tánh ý khác nhau, sống chung chạ suốt nhiều tháng trời làm việc thiện nguyện, tôi không cô lập cuộc đời mình nữa. Bỗng nhận ra nhiều lần mình bật khóc trước những hoàn cảnh không lối thoát. Tôi đã thấy trái tim mình như rạn nứt vì trước mắt mình là một sinh vật người không giống người, vật không giống vật. Tôi thực tập va chạm vào họ, lắng nghe cảm xúc của mình.

Nhưng trong những chuyến đi dài qua nhiều quốc gia khác nhau, tôi cũng thấy những giương mặt kháu khỉnh thông minh, đầy hy vọng tươi cười khi nhận những phần quà của các nhà hảo tâm. Tôi cũng thấy được trái tim mình giãn nở tươi vui với các em. Cuộc đời không chỉ có nước mắt như tôi luôn nghĩ, mà còn có cả nụ cười tươi mát với một màu hy vọng. Và cũng từ đó tôi nhận diện ra nhiều vấn đề về mình về người, về xã hội, về kinh tế, chính trị xung quanh rõ ràng hơn. Thấy được rằng cuộc đời còn có nhiều hoa lạ trên sỏi đá, như sen thơm nở trong bùn! Tôi nhận ra được sự vô thường trong đời sống hằng thường, nhận ra được sự tồn tại và mong manh, nhận ra được sự bất sinh, bất diệt.

Tôi ghi ơn sâu sắc những lời dạy của Thầy qua mười bốn giới thực tập. Tôi thấy trái tim mình dành cho các loài sinh vật mãnh liệt hơn. Tôi nguyện bảo vệ sự sống của mọi loài qua nhiều hình thức khác nhau. Nhưng hình thức đơn giản nhất là trường chay và theo tôi đó là một hình thức phóng sanh đúng đắn nhất. Tôi cũng tập hòa đồng hơn với nhân viên của mình, có những giây phút vui vẻ bên họ. Và tôi tập mở lòng ra lắng nghe những khó khăn của họ. Tôi uyển chuyển hơn trong sự sắp xếp. Tôi tạo một phòng thở nhỏ dành cho những nhân viên cần ngồi yên trong giờ nghỉ. Tôi chuyển hoá mình và nhân viên cũng tự chuyển hoá một cách tự nhiên. Chúng tôi trở thành một tăng thân. Niềm vui lớn nhất của tôi là nhân viên của tôi cũng trở thành những người ăn chay một cách hoan hỉ.

Kính bạch Thầy,

Nhân ngày Tiếp nối của Thầy, con xin chia sẻ với Thầy những gì con gặt hái được trong sự tu tập của mình. Đó là sự thực tập nhận diện. Vì con nghĩ nhận diện là điều cần thiết trên con đường chuyển hoá cho con. Thiếu nhận diện con sẽ không thấy mình sai ở đâu. Thiếu nhận diện con sẽ không biết là mình đang mất chánh niệm, đang không có mặt trong hiện tại hay đang nổi cơn giận. Con thường hay quay ngược vào trong để nhận ra rằng cảm xúc là sự vô thường rõ ràng nhất, cũng như không gian, thời gian và ngay cả tâm ý. Nếu thiếu sự nhận biết, con sẽ để tâm mình trôi lăn theo cảm xúc giận hờn, buồn tủi, ghét thương, thậm chí còn oán thù nữa. Nhận biết với con là một cuốn kinh dài không đoạn kết. Con cần đọc, tụng mà không gián đoạn trong đời. Đó là một trong những chuyển hoá, gặt hái và tiếp nối trong hành trình tu tập. Lạy Thầy, con mang ơn Thầy. Con luôn nguyện cầu cho Thầy mau bình phục để tiếp tục soi sáng cho chúng con và nguyện cầu cho các tăng thân gặt hái nhiều hoa trái trên con đường thực tập.

Kính thư

Chân Lưu Từ.

 

Rằm tháng Bảy – ngày Cha Mẹ

"Năm xưa tôi còn bé
Mẹ tôi đã qua đời
Lần đầu tiên tôi hiểu
Thân phận trẻ mồ côi.
Quanh tôi ai cũng khóc
Yên lặng tôi sầu thôi

Mặc dòng nước mắt chảy
Là bớt khổ đi rồi…

Hoàng hôn phủ trên mộ
Chuông chùa nhẹ rơi rơi
Tôi biết tôi mất mẹ
Là mất cả bầu trời.
" (Xuân Tâm)

Vâng, "mất mẹ là mất cả bầu trời". Cũng như tác giả bài thơ, mẹ tôi mất khi tôi còn rất nhỏ. Có lẽ còn nhỏ hơn tuổi ngày tác giả bị mất mẹ. Vì dù sao tác giả còn biết "sầu trong im lặng", còn biết mẹ đã đi rồi. Tôi thì không. Hồi mẹ tôi mất, tôi không biết mẹ đã ra đi, nên không thấy sầu như tác giả. Ngược lại còn vui nữa là đằng khác, vì hôm ấy là lần đầu tiên tôi thấy nhà có đông người. Tuy quanh tôi ai cũng buồn cũng khóc nhưng tôi lại được họ ôm hôn, xoa đầu, vuốt tóc. Lại còn được cho bánh, cho kẹo nữa. Trong khi má thì được người ta mặc cho những chiếc áo đẹp nhứt mà tôi chưa từng thấy má mặc bao giờ.

Tôi và đứa em kế xoắn xít bên giường má nằm và líu lo bảo "má đẹp quá !". Thấy vậy, ông cậu họ đến bên anh em tôi với đôi dòng nước mắt còn đọng trên khóe. Một tay cậu ôm chúng tôi vào lòng, tay kia cậu chùi nước mắt đã chảy dài xuống má tự bao giờ. Rồi cậu hôn lên trán hai đứa tôi. Tôi hỏi: "sao má ngủ hoài vậy cậu?". Cậu tôi chỉ biết "ừ" một tiếng rồi lại sụt sùi nước mắt. Tuy không biết cậu buồn chuyện gì, nhưng mắt của tôi cũng bắt đầu thấy cay cay. Bổng cậu hỏi hai anh em chúng tôi: "Các con có muốn lên giường ngủ với má không?". Anh em tôi nhảy cẩng vui mừng: "muốn, chúng con muốn nằm ngủ với má". Thế là cậu bế từng đứa đặt nằm bên này và bên kia của má.

Như vậy đó, chúng tôi đã ôm má mà ngủ và không còn hay biết gì nữa cả. Ngủ đến lúc nào cũng không hay, chỉ đến khi bị đánh thức thì thấy đèn thắp sáng choang chói lòa cả đôi mắt – sao đông người quá vậy? Thắc mắc nhưng tôi cũng chẳng hiểu gì, trong khi em gái tôi không chịu ngồi dậy, em cứ ôm chặt lấy má mà ngủ…

Từ ngày đó, cha tôi vẫn ở vậy – một thân một mình nuôi sáu anh chị em tôi khôn lớn. Có lần tới nhà bạn chơi, thấy má bạn đang ủi đồ cho bạn. Vậy mà bạn tôi vẫn chưa vừa lòng, còn cằn nhằn đủ thứ. Bỗng chốc nước mắt tôi chảy dài… tôi thầm trách bạn. Má bạn bắt gặp, bà ngừng tay nhìn tôi một giây rồi thở ra. Bất giác bà ôm tôi vào lòng và nói nhỏ bên tai : "má con vắn số…"

Năm tôi 18 tuổi, đi thi đại học về chưa có kết quả thì cha lại qua đời trong một tai nạn.

Năm đó cũng vào ngày này, tôi đang ở cạnh bên cha trong bệnh viện tỉnh. Vết thương của cha đã bắt đầu làm mặt, những cơn đau nhức cũng đã đi qua. Sáng 14 tháng Bảy cha bảo tôi "con lấy xe về nhà thay cha cúng Rằm rồi đi thăm ông bà nội, sáng mốt lên cũng được, cha đã khỏe rồi ở đây một mình cũng không sao… Không ai ngờ, sáng 16 tôi trở lên bệnh viện thì bệnh tình của cha đột nhiên biến chứng, thì ra vết thương bị nhiễm trùng tétanos và cha đã qua đời vài ngày sau đó.

Đám tang cha vừa xong – cũng là lúc tôi nhận được giấy báo trúng tuyển đại học. Dỡ khóc dỡ cười – tôi để tờ giấy lên bàn thờ cha như một món quà báo hiếu, lòng thầm nghĩ: "cha ơi, con đã thi đậu đại học rồi, cha có vui không?" Bỗng dưng nước mắt từ đâu dâng trào lên đôi khóe rồi chảy dài trong im lặng…

"Để dòng nước mắt chảy – là bớt khổ đi rồi". Thời gian như ngừng trôi, mặt trời như ngưng đọng. Cứ thế, không biết bao lâu sau tôi mới tỉnh ra và trở về với thực tại đau khổ chán chường. Cố nén lòng, mím môi, tôi đốt tờ giấy báo kết quả trúng tuyển trước bàn thờ cha. Không, tôi không thể nào nhập học khi nhà còn hai đứa em gái chưa tới tuổi trưởng thành. Tôi không thể nào sống ích kỷ cho bản thân mà bỏ hai em thơ dại sống một mình nơi quê nhà. Hơn nữa để cha an lòng thanh thản ra đi, tôi đã hứa với người là sẽ thay cha phụng dưỡng ông bà nội tới ngày cuối đời của hai ông bà.

Thế rồi, sau sáu năm rong ruổi trường đời, trên bước đường lưu lạc tìm đất sống, tôi may mắn được gặp Thầy. Thầy đã trả lại cho tôi trọn vẹn hình hài và tâm thức của má của cha ngày trước. Thầy tôi nói : "Không có cái gì từ có mà có thể trở thành không – cũng như không có cái gì từ không mà có thể trở thành có. Cha, má của con không có mất đi đâu cả. Cha, má là hình hài là máu huyết đang lưu chuyển trong con. Nhìn cho kỹ con sẽ thấy được cha con, má con đang có mặt trong từng tế bào hơi thở của con"…

Tuy vậy, tôi cũng phải mất nhiều năm công phu thiền quán mới tự tìm lại được má, được cha nơi mình. Cũng từ giây phút ấy Thầy đã trở thành cha, thành má của tôi. Cũng từ đó, cứ mỗi độ Vu Lan về tôi đã không còn thấy buồn thấy tủi với hai cánh hoa màu trắng trên ngực áo nữa. Với tôi bây giờ dù màu trắng hay màu hồng cũng cùng một ý nghĩa vì cha má đã trở thành bất diệt trong tôi. Thế nên đôi khi tôi cũng đã xin các em cài cho mình hai cánh hoa màu đỏ và cảm thấy mình rất hạnh phúc trong ngày Vu Lan.

Chân Minh.

Ngày Cha-Mẹ năm Bính Thân (2016).