Format: Default

1. Sư chú Chân Trời Bồ Đề

SC Bạch Nghiêm: Hôm nay là ngày xuất gia của gia đình cây Kim Ngân Hoa, sư chú có thể chia sẻ về mình một chút được không! Làm sao mà sư chú biết tới pháp môn và tại sao sư chú quyết định đi xuất gia? Sư chú muốn xuất gia suốt đời hay là chỉ xuất gia 5 năm thôi?

Sư chú Chân Trời Bồ Đề: Con là Ryan Maxwell Damon, pháp danh của con là Chân Trời Bồ Đề. Ban đầu con tìm đến với thiền tập nhờ cảm hứng từ diễn viên võ thuật nổi tiếng Lý Tiểu Long (Bruce Lee). Con cũng được đọc các câu chuyện về cuộc đời của Bụt, và những câu chuyện đó làm cho con rất xúc động vì Bụt là người có một quyết tâm lớn để vượt thắng khổ đau, chuyển hóa khổ đau. Bản thân con cũng có nhiều nỗi khổ, niềm đau trong lòng. Con đã từng tìm kiếm rất nhiều thứ trong cuộc đời ngoại trừ chính bản thân mình. Và con đã quyết định là con phải đi tìm chính con.Con muốn được làm một người tỉnh thức, đó là mong ước thúc đẩy con trở thành một người tu.

Con bắt đầu tiếp xúc với pháp môn Làng Mai và với những bài pháp thoại của Thầy qua YouTube. Con được nghe Thầy giảng về Niết Bàn và về sinh diệt, con thấy thích quá nên bắt đầu tìm hiểu xem Sư Ông có ở đâu đó gần New York không. Và con phát hiện ra tu viện Bích Nham. Con đã đến Bích Nham và bắt đầu tham gia thực tập ở đó. Ở Bích Nham, ai cũng vui, hạnh phúc và thảnh thơi nên con cũng muốn được như vậy.

Bây giờ con là một người mới, con thấy trái tim của con mở ra, rộng lớn hơn và con nguyện sống suốt đời trong thảnh thơi, bình an và hạnh phúc để có được tự do lớn và giúp người khác cũng tìm được tự do ngay trong giây phút hiện tại. Ngày hôm nay con cảm thấy rất được nuôi dưỡng. Ngày xuất gia con nhận được rất nhiều sự yểm trợ và tình thương của tất cả mọi người. Điều này làm cho con quá hạnh phúc! Con thấy tim mình tràn ngập một niềm vui lớn, một sự bình an lớn và một tự do lớn. Con thấy mình trở nên mới tinh, như một em bé mới chào đời. Con biết ơn Tăng thân thật nhiều.

Sc Bạch Nghiêm: Trong bữa cơm trưa cùng với Thầy và đại chúng, sư chú có chia sẻ là “…bây giờ sư chú không cần phải lo lắng đến việc cắt tóc nữa..” .Cảm giác của sư chú như thế nào khi Thầy bắt đầu xuống tóc cho sư chú trong buổi lễ xuất gia?

Sư chú Chân Trời Bồ Đề: Cảm giác của con!? Một cảm giác thật là đặc biệt khi được một thiền sư cắt tóc cho mình. Đối với con, nó thật là tuyệt vời, dù Thầy chỉ cắt một chút tóc tượng trưng thôi. Tuy chỉ có một chút đó thôi nhưng có vẻ như con đã được nhẹ đi rất nhiều. Sau khi cạo hết tóc con cảm thấy thật là tự do.

Sc Bạch Nghiêm: Cảm ơn sư chú Trời Bồ Đề, thương chúc sư chú tiếp tục sự thực tập của mình với thật nhiều niềm vui và nhiều tự do.

2. Sư chú Chân Trời Quán Chiếu

Sc Bạch Nghiêm: Thưa sư chú Trời Quán Chiếu, xin sư chú giới thiệu một chút về bản thân. Thí dụ như sư chú quê ở đâu, bao nhiêu tuổi và làm thế nào mà sư chú biết đến pháp môn tu tập của Làng Mai và tại sao sư chú muốn xuất gia?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu: Con 24 tuổi, lớn lên ở Florida. Con biết đến Thầy khoảng 4 năm về trước, qua một bộ sách gọi là “Tuyển tập Thích Nhất Hạnh”. Bộ sách này đã ảnh hưởng sâu sắc đến con, mặc dù lúc đó con chưa có một khuynh hướng tâm linh nào cả, con cũng không theo truyền thống tâm linh mà gia đình con đang theo, đó là đạo Công giáo. Con còn nhớ sau khi đọc sách của Thầy, con đi ra ngoài trời và thấy những đám mây trắng bay, con cảm giác như đó là lần đầu tiên con thật sự nhìn thấy một đám mây. Con tiếp tục đọc và tiếp tục thực tập, tới tháng sáu năm nay con đủ duyên đến Tu Viện Bích Nham. Con đã quan sát tăng thân, sống cùng với tăng thân và con thấy thật tuyệt vời. Chính vì vậy mà bây giờ con…ở đây.

Sc Bạch Nghiêm: Gia đình sư chú thì sao, gia đình nghĩ sao khi sư chú trở thành một người xuất gia?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu: Gia đình con rất là hạnh phúc.

Sc Bạch Nghiêm: Gia đình sư chú hiện đang có mặt ở đây không?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu: Dạ không. Chỉ có chị gái của con mấy ngày qua đang ở đây. Ba mẹ con không đến được nhưng ba mẹ rất hạnh phúc.

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú cảm thấy thế nào về gia đình xuất gia hôm nay, và nhất là khi sư chú đã đi từ rất xa để về Làng Mai xuất gia?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu: Con cảm thấy mình rất là may mắn, con biết có rất nhiều quý thầy quý sư cô đã được xuất gia nhưng lại không có cơ hội để được xuất gia với Thầy và với tăng thân Làng Mai, do vậy con cảm thấy mình rất có phước. Đây là một ngày tuyệt vời, rất nhiều tình thương, rất náo nức. Và con thấy thật là tuyệt.

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú sẽ mang những gì về Bích Nham với tư cách là một tân sa di?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu: Rất nhiều quà… (cười). Con nghĩ con sẽ mang về với con rất nhiều thương yêu và nhiều kỷ niệm đẹp. Có một việc rất dễ thương đã xảy ra trong thời gian con ở đây. Con cảm giác như con được sinh ra một lần nữa khi con được về Làng. Có lẽ tâm ban đầu của con đã không được mạnh lắm trước khi con tới Làng, nhưng trong thời gian ở đây con thấy tâm bồ đề của con được tươi mới trở lại giống như hồi con mới được gặp pháp môn vậy. Con sẽ mang về rất…rất nhiều.

Sc Bạch Nghiêm: Cám ơn sư chú rât nhiều. Ở đây tăng thân sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng vì sự có mặt của sư chú dù là sư chú sẽ về lại tu viện Bích Nham. Chắc chắn là tăng thân Bích Nham sẽ rất hạnh phúc khi đón sư chú trở về.

Thêm một câu hỏi nhỏ, sư chú có muốn nói gì với các sư chị sư anh sư em cùng sinh ra trong gia đình xuất gia Kim Ngân Hoa ngày hôm nay ở Thái Lan không ?

Sư chú Chân Trời Quán Chiếu : Thưa các sư chị sư chú, mặc dù chúng ta không được xuất gia chung ở một nơi và chưa có dịp gặp mặt nhau nhưng các sư chị, sư anh sư em luôn có trong con. Con thấy mình được nuôi dưỡng rất nhiều khi biết mình có nhiều chị em khác trong gia đình xuất gia. Con cũng thấy mình có thêm nhiều sức mạnh để tiếp tục thực tập, hết lòng hơn, tinh chuyên hơn. Con thương quý sư chị sư chú nhiều lắm.

3. Sư chú Chân Trời Hiện Tại

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú có thể nói một chút về mình như là: sư chú đến từ đâu và tại sao mà sư chú muốn trở thành một người xuất gia ?

Sư chú Chân Trời Hiện Tại : Con năm nay được 24 tuổi, là…con trai (cười). Con sinh ra ở Rhode Island, Hoa kỳ. Con là một trong khoảng hơn 30 đứa trẻ được sinh ra ở tại nhà riêng (không phải ở bệnh viện) trên đảo Rhode Island vào năm 1988. Con lớn lên và sống ở Rhode Island cho đến khoảng cách đây hai năm rưỡi thì chuyển đến sống tại Nashville, Tennessee. Năm ngoái, mẹ con có cho con biết là quý thầy, quý sư cô trẻ của Làng Mai thuộc phong trào Wake Up sẽ tổ chức khóa tu tại trường đại học Brown ở Rhode Island, và con đã đến tham dự, nhờ đó mà con tiếp xúc được với pháp môn của Làng. Trong quá khứ, con đã từng vật lộn và khổ đau vì nghiện ngập. Cuộc sống của con rất đen tối và không được lành mạnh.

Ngay khi con đến với quý thầy, quý sư cô trong phong trào Wake Up và được nghe nói về chương trình 5 năm tại trường đại học Brown, con nhận ra rằng đây chính là điều mà con đang cần để thay đổi cuộc đời mình, để có thể đi về một hướng tốt đẹp hơn mà không cần phải bỏ lại sau lưng những người bạn thân thiết. Con vẫn có thể ở trong cuộc đời mà không phải xa lánh cuộc đời. Con muốn mình có thể chuyển hóa tự thân và sau đó giúp bạn bè chuyển hóa, giúp các bạn thoát khỏi sự nghiện ngập, và giúp cho bất cứ ai bị nghiện ngập cũng được như vậy. Con rất biết ơn mẹ con – người đã đưa con đến với sự thực tập và giới thiệu con với phong trào Wake Up.

Từ khóa tu tại đại học Brown con đi New Haven vào ngày 5/11 năm ngoái, 2011. Rồi con đi New York vào ngày 6/11 để tiếp tục tham gia khóa tu của nhóm Wake Up. Lúc đó con không bao giờ nghĩ rằng chỉ đúng một năm sau con lại được khoác lên mình chiếc áo màu nâu và mái tóc ngày nào đã được cạo sạch. Thật là tuyệt vời!

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú có thể cho biết là sư chú xuất gia theo chương trình 5 năm hay là xuất gia trọn đời?

Sc Trời Bồ Đề: Dạ con xuất gia theo chương trình năm năm, nhưng năm năm vẫn còn đang ở trước mặt. Có thể càng ở trong tăng thân thì con càng yêu mến tăng thân. Quý thầy quý sư cô ai cũng giúp đỡ con, làm con thấy được khích lệ thêm để tiếp tục, nhưng đâu ai có thể biết được những trở ngại gì đang chờ đợi mình, mình cũng đâu biết được chuyện gì sẽ xảy ra, thí dụ như tự dưng mình bị một khúc cây giáng vào đầu, rồi bỗng nhiên mình …sáng bừng lên, mình giác ngộ ra rằng mình muốn ở trong tăng thân suốt đời!!! (cười)

Sc Bạch Nghiêm: Ba của sư chú có nói là sự thực tập đã làm mối quan hệ giữa hai cha con tốt hơn nhiều, sư chú có thể chia sẻ một chút về việc đó không? Sư chú thực tập như thế nào để cải thiện quan hệ giữa hai cha con?

Sư chú Chân Trời Hiện Tại: Con cũng đang nghĩ đến sự liên hệ giữa con với ba. Ba mẹ của con đã ly dị nhau từ hồi con còn rất nhỏ, con cũng không nhớ chính xác là hồi con mấy tuổi nữa. Ba con dọn đến một thành phố khác, lúc đó mẹ, anh trai và con thì ở Nashville, thành ra khoảng cách rất là xa. Con lúc nào cũng có cảm giác bị ba bỏ rơi và không được ba yểm trợ. Con nghĩ là mình cũng bị mẹ ảnh hưởng một phần nào vì ba bỏ mẹ, làm mẹ đau khổ và ba không phụ tiền nuôi con. Mẹ bị tổn thương nặng, cho nên dù không cố ý nhưng những gì mẹ nghĩ về ba đã ảnh hưởng đến con. Khi con bắt đầu thực tập, nhất là khi con đến Bích Nham, con mới có cơ hội để thật sự trở về với chính mình. Khi đó con mới nhận ra rằng không phải ba con không có mặt cho con mà chính là con đã không có đó cho ba. Mặc dù phải mất một thời gian, nhưng dần dần con nhận ra được rằng khó khăn giữa hai cha con cũng xuất phát từ những hành động của chính con.

Mùa hè vừa rồi, bà nội con mất. Trong đám tang, chú của con đã kể rằng bà nội chưa bao giờ biết ba của bà hết. Điều này đã ám ảnh con và con chợt nhận ra rằng hạt giống bị bỏ rơi này đã được trao truyền lại trước cả khi con được sinh ra, và nó đã có mặt với con ngay khi con vừa chào đời. Hạt giống đó đã bị tưới tẩm khi ba con bỏ đi. Khi đó con biết con có thể làm hòa được với em bé bị tổn thương bên trong con và con có thể giúp được cho ba. Một đêm nọ, con điện thoại cho ba và nói: “Con xin lỗi ba, con đã bỏ mặc, không quan tâm đến ba quá nhiều năm rồi”.  Ba con khóc và con nói: “Con lúc nào cũng nghĩ là ba bỏ con, nhưng bây giờ con nhận ra rằng ba chỉ cách con một cú điện thoại mà thôi nhưng con lại miễn cưỡng không muốn gọi ba để nhờ ba giúp đỡ tại vì con nghĩ là ba không thèm quan tâm tới con. Bây giờ con mới biết đó là tri giác sai lầm của con.”

Sc Bạch Nghiêm: Cám ơn sư chú đã chia sẻ về sự chuyển hóa của mình. Một điều cuối cùng nữa là xin sư chú cho biết cảm giác ra sao khi về làng thọ giới xuất gia?

Sư chú Chân Trời Hiện Tại: Một cảm giác thật là tuyệt vời! Một mặt con rất muốn ở lại Làng vì khóa An cư mùa đông sắp bắt đầu và con có thể được nghe pháp thoại trực tiếp từ Thầy, mặt khác con lại rất thương tăng thân ở Bích Nham. Tăng thân Bích Nham rất quan trọng đối với con. Sẽ rất khó xử nếu con ở lại, nhưng Làng Mai quả thật là quá đẹp. Khi con nghe nói sẽ được xuất gia, đại khái là: “ Ngày 5/11 tới đây sẽ có lễ xuất gia, nhưng ở ….bên Pháp”. Con nói: “Cái gì? Chuyện này có vẻ thú vị đây!”  Và rồi  thì chúng con đã đến được Làng, đây là lần đầu con ra khỏi nước Mỹ nên con rất là háo hức. Nước Pháp thật là đẹp, thức ăn hơi khác một chút. Thật tình thì con thích thức ăn ở Bích Nham hơn nhưng nhìn chung đây là một trải nghiệm tuyệt vời mà con có được. Con tri ân từng người trong Tăng thân đã tạo điều kiện để con được đi qua kinh nghiệm đó. Bởi vì nếu không có năng lượng của quý thầy, quý sư cô ở Làng Mai và ở Bích Nham thì con sẽ không thể nào đủ duyên để được xuất gia, và còn được đi sang Pháp nữa.

Sc Bạch Nghiêm: Cám ơn sư chú. Hy vọng sư chú sẽ tiếp tục học tiếng Việt để viết thư hoặc gọi điện cho các sư chị, sư chú trong gia đình xuất gia của mình ở Thái Lan.

4. Sư chú Chân Trời Giải Thoát

Sư chú Maximillan, hay là sư chú Trời Giải Thoát. Ngay lúc này sư chú có cảm thấy giải thoát chút nào không? (cười).

Sư chú Chân Trời Giải Thoát : Ít nhất là con cũng được giải thoát khỏi mái tóc của mình (cười). Trước lễ xuất gia con cũng hơi lo sợ một chút, giờ thì con cảm thấy rất tự do.

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú có thể chia sẻ một chút về mình và làm sao mà sư chú biết đến pháp môn?

Sư chú Chân Trời Giải Thoát : Con bắt đầu thực tập một cách đàng hoàng sau khi con học xong đại học. Con có rất nhiều khổ đau, nói chung là khổ đau đủ thứ: con bị đau nhức mãn tính, con bị trầm cảm… cho nên con bắt đầu thực tập thiền và tìm hiểu về đạo Bụt sau khi học xong đại học. Và kết quả đến với con rất nhanh chóng. Con cũng nghiên cứu, tìm hiểu nhiều truyền thống khác nhau, và trong quá trình tìm kiếm, con  có đọc sách  của Thầy và con rất thích. Sau nhiều năm tìm hiểu những truyền thống khác, con quay trở lại với pháp môn Làng Mai và lúc đó con thấy mình “chín” hơn, sẵn sàng hơn để thực tập. Rồi chị con giới thiệu con với tăng thân và đề nghị con đến với tăng thân. Chị con đã sang làng hồi tháng Hai, và chị con cũng đề nghị con xem thử có thích chương trình 5 năm hay không.

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú có thể chia sẻ cảm giác của mình ra sao khi hôm nay được thầy cho xuất gia với sự có mặt yểm trợ của cả Tăng thân?

Sư chú Chân Trời Giải Thoát: Thật là quá sức tuyệt vời! Năng lượng, định lực, sự hân hoan của cả hơn 200 người trong Tăng thân, thật là hùng hậu! Hạnh phúc làm sao khi được có mặt ở đây bên Thầy. Khi Thầy để tay lên đầu con, người con run bần bật lên. Một cảm giác thật kỳ diệu.

Sc Bạch Nghiêm: Sư chú có nhắc đến chị gái của sư chú cũng đang có mặt ở đây, và sư chú cũng có nói rằng chị là một trong những nhân duyên để sư chú xuất gia. Sư chú có thể chia sẻ một vài câu về liên hệ giữa hai chị em không?

Sư chú Chân Trời Giải Thoát: Trong một vài câu? Liên hệ giữa hai chị em con khá là phức tạp (cười) Thông thường khi con nói về chị, con hay nói chị chính là “bà kẹ” của tuổi thơ con. Khi chị ở tuổi teen (chị lớn hơn con 5 tuổi), và khi chị đi ngang tuổi mới lớn có rất nhiều “bão tố” và căng thẳng, thời kỳ đó thật là kinh khủng. Con cũng không biết mình có thể kể chi tiết hơn hay không, con cũng không nghĩ đến những điều này nhiều lắm. Tuy nhiên, thật sự có rất nhiều căng thẳng, và chị rất đau khổ trong độ tuổi đó, chị có rất nhiều vấn đề cần phải đối diện thành ra sống chung với chị thiệt là khó. Nhưng mà chị đã vượt qua một cách đáng khâm phục.

Chị đã có nhiều chuyển hóa vượt bực từ tuổi 13 đến tuổi 18. Và điều này làm cho con rất ngưỡng mộ. Rồi chị lại giới thiệu pháp môn cho con thực tập, con thấy đó là một đức tính rất hay ở chị. Bây giờ thật là tuyệt vời, chị lại có mặt ở đây với con. Nhưng mà đó cũng là một sự ngẫu nhiên. Chỉ 3 tuần trước đây thôi, chúng con biết được là mình sẽ được xuất gia ở Làng, ở bên Pháp. Ba mẹ con đang dọn nhà nên không sang được. Nhưng lúc con xuất gia cũng là lúc chị con đang có mặt ở bên Rome thành ra ba mẹ con mua vé cho chị từ Rome đến Bordeaux. Có vẻ như cả vũ trụ này cũng hào hứng góp mặt, tạo đủ nhân duyên cho chị con có mặt ở đây để yểm trợ cho con.

Sc Bạch Nghiêm: Chúc mừng sư chú cùng với gia đình cây Kim Ngân Hoa đã ra đời trong một ngày thật đẹp như ngày hôm nay. Câu hỏi cuối cùng là sư chú sẽ nhớ cái gì nhất sau khi rời Làng?

Sư chú Chân Trời Giải Thoát: Mặt trời lặn trên làng quê nước Pháp, phong cảnh ở đây thật là đẹp.

Sc Bạch Nghiêm: Cám ơn quý sư chú rất nhiều.

BBT: Những ai đã từng đến Làng Mai tu tập hoặc đã từng có cơ hội nghe quý thầy quý sư cô trì tụng danh hiệu Bồ Tát Quan Thế Âm trước giờ pháp thoại của Sư ông, thì hẳn là quý vị sẽ nhận ra Sư cô Trai nghiêm trong vai người nghệ sĩ violông, đóng góp những làn âm thanh du dương, trầm bổng vào bản đại hòa tấu của Tăng thân.

Sư cô là một người trẻ rất nhiệt tình và chân thành mang đậm phong vị Nhật Bản-quê hương thân yêu của sư cô và đồng thời rất năng động và cởi mở của nét văn hóa Tây Phương được thấm nhuần trong những tháng ngày sư cô du học và làm việc tại nhiều nước Âu Châu. Sư cô được xuất gia trong gia đình cây Sen Hồng năm 2009 cùng với các anh chị em mang nhiều quốc tịch khác nhau như Pháp, Hồng Kông, Mỹ và Việt. Hai năm sa di là những tháng ngày trong nôi, sư cô đã chứng tỏ mình là một người xuất sĩ có hạnh phúc và sống hòa hợp với đaị chúng. Trong đại giới đàn Tình Huynh Đệ sắp tới sư cô sẽ tiếp nhận giới thức xoa ma na, hiện sư cô đang hết lòng chuẩn bị thân tâm thanh tịnh, sẵng sàng để đón nhận giới pháp, chúng ta hãy hướng về và thực tập hơi, thở bước chân an lạc cùng với sư cô Trai Nghiêm nhé!

Và dưới đây là câu chuyện trao đổi thân mật giữa anh em trong nhà để từ đó giúp đại gia đình tâm linh rộng lớn của chúng ta hiểu sâu sắc hơn về sư cô Trai nghiêm.

Hỏi: Sư cô và gia đình trước đây có phải là Phật tử?

Sc Trai Nghiêm: Dạ thưa, gốc gia đình con là Phật tử, tuy nhiên không có sự tu tập. Ở Nhật người ta gọi là “Đạo Phật cho tang lễ”. Hầu hết người ta đến chùa lần đầu khi lo cho tang lễ của người thân trong gia đình.

Năm con hai mươi tám tuổi, mẹ con qua đời vì bệnh ung thư. Trước đó, con đã từng quán chiếu về vô thường và về cái chết, thế nhưng thực tế hoàn toàn khác khi có một người thân qua đời. Cái thế giới thong dong mà con sống trước đó sụp đổ phần nào. Chính sự ra đi của mẹ đã thực sự đưa con đến với đạo Bụt.

Hỏi: Là một nghệ sĩ vĩ cầm chuyên nghiệp, âm nhạc đã tạo cảm hứng cho sư cô như thế nào?

Sc Trai Nghiêm: Con muốn sáng tạo ra cái gì đó thật đẹp và thử xem mình có thể vươn tới bao xa trong thế giới âm nhạc cổ điển với tư cách là một nghệ sĩ vĩ cầm chuyên nghiệp. Con mong muốn trở thành một thành viên của dàn nhạc giao hưởng thế giới và con đã thực sự tận hưởng những năm tháng được đi trình diễn khắp nơi cùng với dàn nhạc giao hưởng Mahle Chamber. Đó quả là những kinh nghiệm rất đẹp đối với con.

Hỏi: Hồi đó sư cô có nghi ngờ gì về việc âm nhạc có thể đưa sư cô đi xa như thế nào không?

Sc Trai nghiêm: Khi còn ở trường trung học, con đã tình cờ đọc được những trích dẫn sau của Plato: “Không phải vì người đó sáng tạo ra được một cách hòa âm rất hay và đẹp với đàn Lia hay những nhạc cụ khác mà mọi người công nhận đó là một nhạc sĩ thực thụ. Một nhạc sĩ thực thụ là người có thể tạo ra một sự hài hòa lý tưởng cho cuộc sống của mình bằng việc thống nhất trong những cảm xúc, lời nói và hành động.” Những lời nói đó làm con choáng váng, sửng sốt. Tự trong lòng mình, con biết rằng con không phải là một nghệ sĩ vĩ cầm thực thụ như con mong muốn. Dẫu là con đang tận hưởng những thành công trong sự nghiệp cũng như nếp sống hiện tại là phong cách sống mà con đã ao ước từ lâu, tuy nhiên con cảm thấy bế tắc. Lối thoát duy nhất là phải hoàn toàn buông bỏ những thứ đó. Con đã gặp lại mẫu giấy đó lúc đang dọn dẹp căn hộ để chuẩn bị đi xuất gia. Lần này con mỉm cười khi đọc lại những dòng ấy. Bây giờ con vẫn còn giữ mẫu giấy đó bên mình.

Hỏi: Những nhân duyên nào đã đưa sư cô đến Làng Mai?

Sc Trai nghiêm: Khi còn trẻ hơn bây giờ, con thấy ý chí phản kháng hay đi ngược lại dòng chảy của đời sống là một điều hay. Nhưng sau khi mẹ con qua đời, con đã không còn năng lượng để chống đối nữa, con để dòng chảy của cuộc đời đưa con đi và quan sát những gì xảy đến. Thời gian đó những quyển  sách của Thầy đã bước vào cuộc đời con, an ủi con rất nhiều. Con đến Làng lần đầu vào mùa đông 2007 và lập tức cảm thấy rằng đây là nhà của mình.

Hỏi:Cảm giác đó giống như mình đang ở trên thiên đàng phải không sư cô?

Sc Trai nghiêm: Thành thật mà nói thì hồi đầu con không thể nào đứng chung với đại chúng để hát những bài thiền ca như “thở vào, thở ra”. Khi quý thầy, quý sư cô lên tụng kinh thì lạc điệu nhiều lắm! Nhưng con nhận thấy trong bài tụng có một cái gì đó khác nữa – đó chính là chất liệu ngọt ngào và ấm áp.

Trước khi đến Làng, con đã tham dự vài khóa tu thiền và khóa học Yoga. Nhưng dường như tất cả chúng ta đều bị kẹt vào chính mình, vào những theo đuổi riêng tư bất kể là chúng ta đang cố gắng đạt được cái gì. Trong khi ở Làng Mai, chỉ là một nhóm người sống giản dị, cư xử dễ thương với nhau, cứ như đó là cái cách mà con người cần phải như vậy. Con đã phải lòng điều này.

Hỏi: Và đối với những bài hát cũng vậy phải không?

Sc Trai nghiêm: Thưa, không phải liền ngay lập tức… nhưng sau con nhận ra rằng đó là sự thực tập của con. Con thấy rằng con cần thực tập buông bỏ những phán xét, phân tích, cái tâm chê bai chỉ trích của mình để chỉ thưởng thức giây phút hiện tại. Bây giờ con nhận thấy thiền ca là một trong những phương pháp thực tập tài tình nhất trong truyền thống của Làng. Những lúc con thấy mình trong tâm trạng sa sút, ủ dột thì một bài hát như “Ta hạnh phúc liền giây phút này…” có thể đến để cứu nguy cho con. Chúng ta hát những bài hát này mỗi ngày cho nên chúng được ấn sâu vào tàng thức và trở nên hiệu quả ngay những khi chúng ta bị sự thất niệm lôi kéo. Khi ý thức được hiệu quả trị liệu rất mạnh của thiền ca, bây giờ mỗi lần hát, con để hết lòng mình theo từng lời hát, từng cử chỉ, từng điệu bộ của bài hát ấy.

Hỏi: Điều gì đã thu hút sư cô trở thành một vị xuất sĩ?

Sc Trai nghiêm: Con luôn thấy thú vị với những gì thuộc về đời sống tâm linh. Nhưng con không thể nào tưởng tượng rằng mình có thể từ bỏ được cuộc sống quá tuyệt vời của một nhạc công chuyên nghiệp. Con cũng không muốn làm những người chung quanh con thất vọng. Con đã có một buổi tham vấn với một sư cô trong lần đầu tiên đến thăm Làng Mai, sư cô đó nói: “Em không cần phải nghĩ về điều đó bây giờ, bởi vì khi nào đến lúc thì em sẽ ắt biết.”

Ba tháng sau, có một khóa tu ở Roma (Ý) và may mắn thay là con đang làm việc ở Ý vào thời điểm đó, vì vậy con đã tới khóa tu. Vào ngày cuối khóa tu, con lấy xe lửa để quay về chỗ làm việc và nhận được một cuộc điện thoại từ Nhật nói rằng cha con đang bệnh rất nặng và đã được nhập viện. Vì thế, con đã hủy bỏ công việc của mình để quay về Nhật với cha.

Mùa hè năm đó cha con qua đời. Con có quá nhiều thứ phải làm để lo cho đám tang của cha cũng như cho công việc của con. Con cảm thấy như con cứ chạy, cứ chạy và không thể dừng được. Con biết rằng con không thể tiếp tục như vậy lâu dài mà không bị gục ngã hoàn toàn. Vì thế, con quyết định thương mình hơn và đăng ký tham dự An cư kiết đông. Con tự nhủ rằng, con không cần phải làm bất cứ một cái gì cả mà chỉ để cho mình được nghỉ ngơi. Mỗi buổi tối, con ngồi rất lâu trong Phật đường, một mình. Con thèm sự yên tĩnh. Không âm nhạc, không nói chuyện. Sau khoảng 1 tháng sống cùng với quý sư cô Xóm Mới, con biết được “nó đây rồi” (this was it). Cái câu hỏi: “Mình có muốn bỏ việc và trở thành một sư cô không ?” không còn nữa bởi vì con đã đứng trên con đường đó rồi, cho dù con chưa được làm lễ xuống tóc.

Hỏi: Liên hệ của sư cô với âm nhạc như thế nào khi sư cô trở thành một tập sự xuất gia?

Sc Trai nghiêm: Một buổi tối, con đang ngồi và lần đầu tiên con chợt hiểu ra rằng: “Không có nơi nào cần phải đi, không có gì cần phải làm” (Nowhere to go, nothing to do) có nghĩa là như thế nào. Và con nhận ra : “Ồ, con đang buông bỏ tất cả mọi thứ mà trước đó đã từng có ý nghĩa rất nhiều với con.” Con không có cái ước muốn nghe nhạc kể từ khi con đến Làng, nhưng bất chợt, con muốn nghe một bản giao hưởng Brahms. Trên giường, con mở Ipod của mình lên để nghe và nước mắt con cứ tuôn chảy. Con nhận ra rằng đây là cái thế giới mà con đang sống trong đó và con chưa bao giờ trân quý nó theo cái cách con có thể có. Con đã sống trong cái thế giới âm nhạc lạ thường này từ khi con lên năm. Bây giờ, con đang nghe nhạc và âm nhạc này đang đi vào con theo một cách hoàn toàn khác. Con biết rằng âm nhạc đang có trong con, nhưng đồng thời con đã đứng bên ngoài cái thế giới mà con vẫn thường sống trước đó rồi. Con biết rằng sẽ không có chuyện quay trở lại. Con nhận thấy mình quá may mắn đã có được âm nhạc trong suốt cuộc đời để chỉ lối và làm chỗ nương tựa cho con.

Hỏi: Sư cô có thấy được sự tương đồng giữa việc là một sư cô và là một nghệ sĩ âm nhạc?

Sc Trai nghiêm: Thưa, rất nhiều. Tăng thân giống như một dàn nhạc. Mỗi thành viên có một vai trò độc nhất và không thể thay thế. Người chơi bộ gõ có thể chỉ chơi duy nhất một nốt trong toàn bộ bản giao hưởng, trong khi người chơi vĩ cầm thì sẽ đàn liên tục suốt buổi không nghỉ. Chúng ta không bao giờ nghĩ đến việc phàn nàn rằng như vậy là không công bằng, bởi vì sự phối hợp đó làm cho bản nhạc hay và đẹp hơn nhiều. Để sống hạnh phúc trong tăng thân, chúng ta cũng phải chấp nhận mỗi người có một vai trò riêng của người đó. Một số việc cần nhiều thời gian hơn những việc khác, nhưng đó chỉ là nó cần phải như vậy. Chúng ta khổ khi kẹt vào cái mặc cảm bằng người. Khi cả dàn nhạc chơi hài hòa với nhau, chúng ta sẽ nghe thấy âm thanh của một tổng thể, như một nhạc cụ khổng lồ đang chơi. Nếu bạn nghe từng âm thanh riêng lẻ của mỗi người chơi vĩ cầm trong dàn nhạc thì sẽ không dễ chịu lắm. Chúng ta phải làm tan chảy những âm thanh cá nhân để hòa nhập thành một âm thanh tập thể, khi đó, không có sự phân biệt giữa “tiếng của tôi” và “tiếng của người khác” nữa.

Một lần, ông Colin Davis, một nhạc trưởng tuyệt vời người Anh, đã nói trong một lần tập dợt, khi mọi thứ khá rời rạc: “Bất cứ người nào muốn chứng tỏ mình đúng, sẽ là một kẻ khủng bố!” Và thật mầu nhiệm, chúng con đã chơi trong một sự hòa hợp hoàn hảo sau lời khuyến cáo này. Mỗi thành viên trong dàn nhạc đã là một nghệ sĩ trong chính con người mình, khi chúng ta còn cố gắng thuyết phục những người khác là việc đó nên làm thế nào thì nó sẽ không bao giờ có tiến triển tốt. Lời dạy này có thể được áp dụng rất đúng vào đời sống tăng thân. Để không phải tạo ra đau khổ cho chính mình và người khác, con phải không ngừng giám sát những ý nghĩ của mình, để thấy con có đang bị kẹt vào những ý kiến riêng của mình hay không.

Nếu tăng thân là một dàn nhạc, Thầy sẽ là nhạc trưởng. Một vị nhạc trưởng khéo léo không bao giờ cố kiểm soát những nhạc công trong dàn nhạc của mình. Ông chỉ để dàn nhạc chơi. Thầy làm chính xác những gì Thầy luôn nói với chúng ta: “Đi chơi!” Dịch từng chữ là: “go play!” Nhưng cũng có thể được dịch là : “đi thảnh thơi, cho vui” (go hang out and have fun). Thầy, chính thực là một nhạc trưởng khéo léo, đã tin tưởng vào đại chúng, và dựa trên niềm tin đó, Thầy có thể rút tỉa ra được những gì hay nhất, đẹp nhất trong mỗi thành viên của tăng thân.” Một lần có một vị cư sĩ đã hỏi con là tại sao trong những chuyến hoằng hóa Thầy cần đi với quá nhiều xuất sĩ như vậy? Con trả lời  rằng: “Thật không hợp lý nếu một vị nhạc trưởng đi biểu diễn hòa nhạc mà lại không mang theo dàn nhạc của ông ta. Chúng tôi tương tức với nhau mà.”

Con thấy khi toàn thể tăng thân ngồi thiền chung với nhau buổi sáng thì cũng giống như một dàn nhạc đang lên dây trước một buổi hòa nhạc. Con chưa bao giờ thử chơi vĩ cầm mà không lên dây. Vì thế, tại sao con không làm như vậy với thân và tâm con? Nếu con bắt đầu một ngày bằng việc “lên dây” chính mình cùng với tăng thân thì cả ngày hôm đó sẽ có rất nhiều sự hòa hợp và vui vẻ hơn.

Hỏi: Sư cô đã sống và làm việc ở nhiều nước. Điều đó dường như là sư cô đã định hướng cho mình một phong cách sống rất độc lập, tự chọn thời khóa riêng của mình. Còn trong tăng thân thì cách sống có nhiều lề lối hơn và nghiêm ngặt hơn. Sư cô cảm thấy điều đó như thế nào?

Sc Trai nghiêm: Con thường có ý niệm về một người xuất gia thì có nghĩa là như thế nào. Con đã kể cho những đồng nghiệp của mình rằng con đang dừng cái kiểu sống lãng du và bước vào một tu viện yên tĩnh ở Pháp và hai năm đầu tiên ở đó con sẽ không đi đâu cả. Nhưng đột nhiên Thầy nói: “Ok, con sẽ đi cùng chuyến đi này.” Và con đã nghĩ rằng việc này không khác gì lắm so với những gì con đã từng làm trước đây. Tuy nhiên, đó là điều làm cho Thầy là một thiền sư, bởi vì khi bạn càng nhanh chóng kẹt vào ý kiến của mình là việc đó nên là như thế nào, thì Thầy sẽ đưa cho bạn một cái gươm thiền với một nụ cười. Con đã kẹt vào quan niệm của mình là cuộc sống của một sadi thì phải như thế nào: một cuộc sống yên lặng, ở vùng nông thôn, chăm sóc vườn tược…

Thực ra, sự tu tập không phụ thuộc vào hình tướng bên ngoài chút nào. Không phải là bạn làm gì mà là bạn làm như thế nào. Nếu con chọn sự thực tập là hoàn toàn có chánh niệm khi đi du hóa và ra ngoài cho những khóa tu, thì con cũng có thể có tiến bộ trên con đường này. Nếu không có chánh niệm thì thật là phí thời gian để ngồi thiền, đi thiền chầm chậm và tụng học kinh sách, cho dù đang ở trong một tu viện. Bất kể làm gì, nấu ăn, rửa dọn, học tập hoặc đi khóa tu, con luôn nhắc nhở mình cần có chánh niệm và thưởng thức việc mình đang làm.

Hỏi: Điều gì là tốt nhất khi là một sadi?

Sc Trai nghiêm: Đó là việc được là một em bé trong gia đình, đang được chăm chút, bảo vệ. Có rất nhiều quý thầy và quý sư cô lớn chỉ dạy và hướng dẫn con bằng nhiều cách khác nhau. Con tận hưởng việc có không gian và có thể gây ra những  lầm lỗi. Con có tập khí muốn thành đạt một điều gì đó, vì thế con đang thực tập buông bỏ ý niệm của mình về việc một “sư cô giỏi” phải là như thế nào. Quan niệm của tập thể về việc một vị xuất sĩ giỏi là phải như thế nào thì cũng giống như sự tán thành của tập thể về một nhạc công giỏi là phải như thế nào. Nếu con cố gắng để trở thành một “sư cô giỏi”, con sẽ bị kẹt lại cùng vị trí mà con đã kẹt khi còn là một nhạc công chuyên nghiệp.

Khi con còn nhỏ, mỗi việc con làm, con đều làm khá tốt. Vì thế con vẫn còn cảm giác rằng bất kể cái gì con làm, con sẽ có khả năng làm tốt. Cho dù con có ý thức về tập khí này và cẩn thận giám sát nó bằng cách nhận diện động lực thúc đẩy trong những hoạt động của con, nhưng nó vẫn còn đó ở mức độ thâm sâu và đó là nguyên nhân gốc của vài căng thẳng đang nằm bên dưới.

Hỏi: Sự tự hào có phải là một vấn đề đối với sư cô không? Thỉnh thoảng điều đó có biểu hiện ra như là cảm thấy mình nổi trội hơn những người khác trong tăng thân không ?

Sc Trai nghiêm: Nó biểu hiện với việc con cảm thấy chán ghét chính mình. Đó có lẽ là một trong những điều xấu hổ nhất để thừa nhận. Nhưng cái mặc cảm hơn người thì cũng không có gì hơn mặt kia, là mặc cảm thua người. Chúng giống hai mặt của một đồng tiền. Bất cứ khi nào con ghi nhận rằng mặc cảm thua người đang biểu hiện, con sẽ tự nhủ rằng: “Tôi như vậy đủ rồi” (You ARE enough)

Thế nhưng, con vui sướng để chấp nhận rằng trong vòng 15 tháng kể từ khi xuất gia, con đã giảm được đáng kể mức độ chỉ trích và phê bình đối với bản thân và với những người khác. Những ý nghĩ tiêu cực như phê phán làm lãng phí rất nhiều năng lượng. Cũng như con quan tâm để không lãng phí nguồn năng lượng tự nhiên như nước và thức ăn, con cũng cố gắng gìn giữ năng lượng của chính mình để có thể sử dụng cho cái gì đó lợi lạc hơn. Tóm lại, con cảm thấy thư thái hơn trước đây nhiều và có nhiều người đến chia sẻ với con là họ ghi nhận được sự khác biệt đó. Nhờ có tăng thân, một điều mà con đã hết lòng học hỏi trong những năm sadi của mình là: dễ thương (tốt bụng) thì quan trọng hơn rất nhiều so với việc giỏi một điều gì đó.

Hỏi: Sư cô có một nguyện ước nào không ?

Sc Trai nghiêm: Sống hạnh phúc! Con đã luôn không có được một liên hệ tốt với cha mẹ mình, nhưng sau khi cha mẹ qua đời, con mới nhận ra rằng tình thương vô điều kiện mà cha mẹ dành cho con nhiều biết bao nhiêu. Bất kể những gì cha mẹ làm, con cảm nhận được một điều duy nhất là cha mẹ muốn con được hạnh phúc. Thế mà con đã không nhận ra được điều đó cho đến khi cha mẹ rời bỏ cái xác thân vật lý này. Đó là một điều đáng hối tiếc. Con muốn làm cho họ hạnh phúc hơn, muốn làm một điều gì đó cho họ. Bây giờ, con biết rằng cách trả hiếu cho cha mẹ con chỉ là sống sao cho hạnh phúc. Con đang thực tập với cha mẹ và cho cha mẹ.

Sau cái chết của cha mẹ, con cảm thấy có nhiều liên hệ với họ hơn. Điều này nghe có vẻ hơi tệ, nhưng con cảm thấy như cha mẹ đang hướng dẫn con mỗi phút giây. Con cảm nhận được sự có mặt của cha mẹ nhiều hơn trước đây con đã từng cảm nhận. Nếu con không biết làm gì, con sẽ nương tựa nơi cha mẹ con và để cha mẹ làm những việc đó. Nếu con lắng nghe cho sâu sắc, cha mẹ sẽ luôn dẫn dắt con đi đúng đường. Con thực sự cảm thấy cha mẹ con đã mang con về đúng lúc, trong đời sống này, ngay bây giờ. Và không chỉ cha mẹ con mà tất cả tổ tiên của con – kể cả tổ tiên huyết thống, tổ tiên đất đai và tổ tiên tâm linh. Điều đó không loại trừ tất cả những nhạc sĩ tài hoa tuyệt vời nhất mà con đã gặp được trong đời mình, như Bach và Mozart.

**Thầy Pháp Dung và thầy Pháp Lai phỏng vấn bằng tiếng Anh

Sư cô Duyệt nghiêm chuyển ngữ**

Thầy Pháp Trạch là một vị giáo thọ trẻ của Làng, thầy được truyền đăng đắc pháp trong đại giới đàn mùa đông 2007-2008 và mùa thu năm 2008 thầy được Sư Ông tấn phong trụ trì Viện Phật Học Ứng Dụng Châu Âu, nước Đức. Bài phỏng vấn rất thân tình này do sư cô Châu Nghiêm thực hiện, BBT xin được trân trọng chia sẻ như là một món quà nhỏ giành cho những ai muốn tìm hiểu thêm về con đường của người xuất sĩ trẻ.

Hỏi: Xin thầy chia sẻ cho chúng con một vài kỷ niệm đẹp về đạo Bụt trong thời thơ ấu của thầy được không ạ? Những kinh nghiệm gì hoặc những điều kiện gì đã tưới tẩm hạt giống muốn trở thành người tu trong thầy?

Thầy P.Trạch: Hồi nhỏ tôi thường được mẹ dẫn theo tới chùa. Lúc tôi theo ba và anh trai rời Việt Nam trên một chiếc thuyền, chúng tôi đã đến tị nạn tại Hồng Kông. Ba tôi lúc đó là một Phật tử rất thuần thành, sinh hoạt rất năng nổ trong tổ chức Gia Đình Phật Tử, vì vậy ông đã giúp để bắt đầu thành lập tổ chức GĐPT trong cộng đồng người Việt đang tị nạn tại Hồng Kông. Ba tôi luôn dẫn theo anh em chúng tôi đến chùa vào mỗi ngày Chủ Nhật liên tục trong 3 năm liền. Tuy đó là một ngôi chùa Trung Quốc, nhưng chúng tôi đã cùng tụng kinh theo nghi thức Việt Nam. Ngôi chùa nằm rất cao trên núi, để đến được ngôi chùa đó, chúng tôi phải đón xe buýt và rồi phải đi thêm một đoạn đường bằng xe lửa. Chúng tôi phải leo lên những bậc thang khoảng một nghìn nấc. Bạn thử tưởng tượng một nghìn nấc thang đối với một đứa trẻ sáu, bảy tuổi thì nó nhiều kinh khủng đến thế nào. Hơn nữa, tôi còn nhớ vào những năm thơ ấu thì thường hay có quý thầy đến thăm và ở lại nhà tôi. Và có thể chính những vị đó đã tưới tẩm những hạt giống xuất gia trong tôi. Nhìn họ tôi luôn cảm được một năng lượng thật thảnh thơi và tự tại. Họ không có nhiều thứ để lo lắng. Tôi cảm thấy rất có cảm hứng từ các vị ấy. Tôi chỉ đơn giản cảm thấy là mình thích con đường mà quý thầy đang đi. Hồi còn nhỏ tôi  đã từng nghĩ là:“Ồ, nếu mà mình không còn gì để làm nữa thì mình sẽ trở thành một ông thầy tu”.

Hỏi: Thưa thầy, lúc đó thầy bao nhiêu tuổi?

Thầy P.Trạch: Mười hai, mười ba tuổi gì đó. Tôi đã nghĩ rằng: “Nếu mình không thành công trong cuộc sống thì mình sẽ chọn con đường xuất gia”. Tuy nhiên, cũng đã có lúc tôi tự nói với mình là: “Tôi sẽ trở thành một triệu phú khi tôi đến tuổi ba mươi”. Thật ra, chúng ta thường để cho cuộc sống cuốn chúng ta đi, và từ từ chúng ta đang rời xa nguồn cội tâm linh của mình.

Sau khi bạn đã đi qua những thăng trầm và đau khổ của cuộc đời, bạn mới thấm thía rồi tự hỏi chính mình: “Cuộc đời này có gì đáng làm nữa không ngoài việc lập gia đình, trở thành một người thành đạt, đến sở làm việc, và sử dụng tất cả thời gian, năng lượng của mình cố gắng, cật lực để được giàu có? Còn có cái gì khác nữa không?” Chính khi bạn nếm đủ mùi khổ đau thì ngay lúc đó bạn chợt bừng tỉnh, bạn dừng lại và cật vấn lại mình: Hình như có một cái gì đó sai lệch. Một cái gì đó đang mất dần trong cuộc sống. Bạn bắt đầu nghĩ rằng chắc phải có một huớng nào đó khác để làm mọi việc chứ. Và có lúc tôi đã đầu hàng chính tôi. Tôi đã không thực sự có được một con đường, một hướng đi. Tôi trở nên thất vọng, chán nản. Vào các ngày cuối tuần, tôi thả mình trong những buổi tiệc, những cuộc liên hoan hay đi đến các sòng bạc. Tôi tiêu phí thời gian và năng lượng của tôi trong những chuyện như vậy. Tôi cũng đã chia tay với bạn gái trong thời điểm đó. Cô ấy đã rất lo ngại cho tôi. Tôi không có hạnh phúc và không hài lòng với chính mình. Vì vậy, tôi đã chạy trốn chính tôi trong cờ bạc và trong những trò chơi giải trí không lành mạnh khác.

Vào một ngày nọ, tôi đã bỏ nhà ra đi, tôi chạy trốn khỏi ngôi nhà của mình. Tôi không muốn về nhà nữa. Tôi không muốn đối diện với những khó khăn của chính tôi. Gia đình tôi đã đi tìm tôi, họ gọi cho cảnh sát, cố gắng tìm kiếm tôi khắp mọi nơi rồi cuối cùng họ tìm thấy tôi trong một sòng bạc. Gia đình tôi đã rất khổ đau về điều này. Chính thời điểm đó tôi bắt đầu một ngã rẽ mới trong cuộc đời mình.

Một thời gian sau, Thầy đến hướng dẫn một khoá tu ở Key West, bang Florida-Mỹ. Anh trai tôi đã biết Thầy rồi và anh ấy cũng biết ít nhiều về sự thực tập. Anh dẫn tôi, em trai tôi và em gái tôi tới gặp Thầy và đại chúng. Tôi gặp được nhiều thầy, nhiều sư cô, cùng các thiền sinh đến tham dự trong khóa tu. Họ đều đang đi rất chậm rãi. Một không khí thật thanh tịnh và đầy bình an. Tôi được tiếp xúc với một số thầy và quý thầy đã chỉ cho tôi cách thực tập.

Thầy, Sư cô Chân Không cùng quý thầy, quý sư cô đang diễn một vở kịch về các vị sa di đang ngủ và rồi một tiếng chuông được thỉnh lên cho mọi người thức dậy. Vở kịch rất tuyệt vời, tôi cảm được không khí gia đình thật sự. Nó đã cho tôi cảm hứng để nhìn lại con đường mà tôi đang đi hay cũng chính là con đường mà tôi đã được tưới tẩm từ thời thơ ấu. Kinh nghiệm đó đã làm cho tôi muốn thay đổi cuộc đời tôi. Tôi thực sự muốn thay đổi cách hành xử cũng như cách tiêu thụ của mình. Điều đó đã ảnh hưởng đến quyết định muốn trở thành một người xuất gia của tôi. Tôi đã cố gắng thực tập và thực sự nó đã mang lại cho tôi nhiều bình an

Hỏi: Như là ngồi thiền vậy thưa thầy?

Thầy P.Trạch: Tôi đã thực tập ngồi thiền, thiền hành cũng như đã đọc rất nhiều sách của Thầy để tưới tẩm những hạt giống đẹp, lành và tích cực.Tôi cảm thấy rất rõ là thân và tâm mình có nhiều thay đổi, nhiều bình an hơn . Trước đây tôi đã được học rất nhiều điều về Bụt và những phép thần thông của Bụt. Nhưng điều đó không đánh động nhiều đến tôi. Tôi muốn biết nhiều hơn về khía cạnh con người, cái chất con người ở trong Bụt. Chính cái chất con người của Bụt mới gây được cảm hứng và nuôi lớn ước nguyện xuất gia của tôi.

Tôi khát khao được thực tập. Cuộc sống trước đó của tôi, tôi thực không có một chút hứng thú nào để làm bất cứ điều gì. Trong xã hội hiện nay theo tôi biết, rất nhiều người trẻ chẳng màng làm gì hết, có thể họ đang đánh mất sự sống. Họ không biết phải làm gì với cuộc đời của họ. Một con đường, đó là những gì họ đang khao khát, như tôi đã từng khao khát. Giờ đây, tôi đã tìm ra con đường, tôi đang có một cơ hội, do đó tôi có niềm tin chắc chắn rằng những người khác cũng có thể có một cơ hội như tôi.

Hỏi: Thưa thầy, cái gì là khó khăn nhất mà thầy cần phải buông bỏ khi thầy trở thành một người tu?

Thầy P.Trạch: Cái tập khí đi tìm trò chơi giải trí. Lớn lên trên đất nước Mỹ, tôi luôn luôn bị “oanh tạc” bởi các trò chơi giải trí, phim ảnh và vô số những trò chơi điện tử khác… Cứ mỗi cuối tuần, tôi đi xem phim một lần ở rạp chiếu phim. Tập khí muốn đi tìm các trò chơi giải trí này mạnh lắm. Khi vào chùa, thời gian đầu làm sa di, tôi vẫn tiếp tục đi tìm kiếm những trò giải trí. Bây giờ, tập khí vẫn còn đó nhưng không còn quá mạnh. Thực ra thì không có gì sai trái với các trò chơi giải trí hết, nhưng chúng ta cần chuyển nó theo một hướng lành thiện.

Hỏi: Theo thầy, sự thực tập nào mà thầy thấy nó tự nhiên và có giá trị nhất, cũng như sự thực tập nào mà thầy thấy khó khăn và thử thách nhất, thưa thầy?

Thầy P.Trạch: Thiền thở và thiền đi là những pháp môn rất căn bản mà rất thâm sâu. Sự thực tập có mặt tiếp xúc với thân thể mình cũng rất quan trọng. Bất cứ ở đâu, tôi cũng đều trở về với thân thể tôi. Khi tôi làm được điều đó thì tôi có thể tiếp xúc được với giây phút hiện tại. Nó bắt đầu ở ngay đây. Ngay tại giây phút này, mình có cơ hội để nhìn vào chính mình, thấy được hoàn cảnh, môi trường xung quanh mình. Mình có thể buông bỏ bất cứ cái gì đang có trong tâm. Mình chỉ cần trở về với hơi thở. Mình chỉ cần thực tập an trú trong giây phút hiện tại một cách miên mật. Bất cứ cái gì sẽ xảy ra, hay đã xảy ra, nó không còn là một vấn đề to lớn nữa khi mà mình đang an trú, đang có mặt với chính mình. Cái cảm giác có mặt trọn vẹn cho sự sống, hạnh phúc khi mình đang còn sống và hạnh phúc với những gì mình có… cảm giác đó rất tuyệt vời, rất thâm sâu.

Tuy nhiên, sự thực tập khó nhất cho tôi là sự thực tập trở về với những gì giản đơn nhất. Tôi thường luôn phải tự nhắc nhở chính mình rằng: “Mình không cần phải đi tìm một cái gì khác thường đặc biệt hết, mình chỉ cần tận hưởng những điều bình thường thôi”. Đó là cái khó nhất để làm, bởi vì tâm mình như một con khỉ chuyền cành, luôn luôn đi tìm một cái gì đó khó, lạ và khác thường. Cái tập khí đó có thể thỉnh thoảng làm cho mình đánh mất chính mình. Tôi luôn tự nhắc nhở mình rằng: “Tất cả những gì mình cần đều có ở ngay đây. Và tất cả những gì mình đang làm trong giây phút hiện tại này cũng đã là một điều mầu nhiệm”. Thầy luôn nhắc nhở chúng tôi như vậy.

Hỏi: Năm 2008, Sư Ông đã yêu cầu thầy đến Viện Phật Học Ứng Dụng Châu Âu (EIAB) để làm trụ trì của chúng Tăng. Thầy cảm thấy thế nào ?

Thầy P.Trạch: Tôi thích phiêu lưu, cho nên tôi chỉ cố gắng chấp nhận bất cứ cái gì đến, và đón nhận nó như là một cơ hội học hỏi. “Trụ trì” chỉ là một cái nhãn hiệu. Có những người cần cái nhãn hiệu đó. Cũng  giống như có ai đó đặt cho mình một cái tên và mình nhận lấy cái tên đó. “Được thôi, con sẽ nhận lấy cái tên đó và thực tập với nó”. Nhưng sống trong tăng thân, tôi vẫn là tôi. Tôi đóng góp, xây dựng bất cứ điều gì tôi có thể, trong bất cứ vai trò nào- trụ trì hay không trụ trì. Tôi chỉ làm những gì tôi có thể.

Hỏi: Thầy có cảm thấy áp lực khi ở vào vị trí một vị trụ trì, phải hành xử với tư cách là một trụ trì? Thầy có cảm thấy bị gò bó không?

Thầy P.Trạch: Đó là một thử thách khi nhận lấy cái nhãn hiệu đó, bởi vì ngay cả khi tôi không mong chờ nhiều từ chính tôi, người khác lại mong chờ mọi việc từ tôi, dù sự mong chờ đó có được nói ra hay không nói ra. Tôi thực tập tiếp nhận hết tất cả những sự mong đợi của mọi người, chấp nhận họ như họ đang là và cố gắng làm hết khả năng mình có thể để đáp ứng phần nào lòng mong đợi đó. Nếu tôi không thể làm tốt hơn được nữa, tôi chấp nhận giới hạn của mình, đó là sự thực tập của tôi. Với tôi, có những thử thách trong đời tu là rất tốt vì nếu thiếu chúng thì tôi sẽ không thể nào lớn lên được.

Là một người tu, tôi đã di chuyển rất nhiều, luôn luôn di chuyển, đi đây đi đó. Làm một vị trụ trì thì giúp tôi ổn định hơn, ở yên nhiều hơn. Đó là một lợi thế và cũng là một bài tập cho tôi. Tôi thích điều đó và tận hưởng nó. Nó cũng làm cho lời phát nguyện của tôi mạnh hơn, là ở yên một chỗ. Nó giúp tôi có trách nhiệm hơn trong Chúng- chỉ  cần có mặt đó, nhận lấy cái nhãn hiệu đó. Nó hướng cho tôi làm tốt hơn, học hỏi nhiều hơn và đầu tư sâu thêm về các pháp môn thực tập và để giúp đỡ những người trẻ.

Hỏi: Con tự hỏi là có lúc nào mà trong lòng thầy muốn làm cái gì đó như là một thầy Pháp Trạch bình thường, nhưng bởi vì thầy đang là một vị trụ trì nên thầy đã quyết định làm nó khác đi?

Thầy P.Trạch: Tôi rất thích được tháp tùng với đại chúng trong những khóa tu đây kia, có thể di chuyển từ tu viện này sang tu viện khác và không phải ở một chỗ cố định trong một thời gian dài. Nhưng là một trụ trì nên tôi phải ở nhà. Cũng giống như khi mình muốn làm cái gì đó, hay muốn đi nơi nào đó, nhưng rốt cuộc mình không đi đâu hết. Điều này đích thực là thử thách. Ví dụ như : “tôi được đề nghị đi khoá tu, tôi xứng đáng để đi trong chuyến đó”. Nhưng … chỉ có ở đó thôi, chỉ ở nhà… đó là giúp cho khóa tu rồi. Mình không cần phải đi khóa tu. Mình không cần phải có mặt với Thầy mới có hạnh phúc. Mình không cần phải đi chuyến Châu Á mới có hạnh phúc. Mình không cần phải làm những việc mà mình nghĩ là mình cần phải làm mới có hạnh phúc. Mình cũng có thể có hạnh phúc được ngay ở đây. Mình có thể luôn tìm thấy niềm vui, sự dễ chịu, thoải mái trong giây phút hiện tại. Khi mà mình chấp nhận được những việc đó thì rất nhiều cánh cửa mới được mở ra trong tâm mình. Và mình có thể tận hưởng những điều mới lạ đó.

Hỏi: Thưa thầy, thầy đã học hỏi được những gì trong ba năm qua ở Viện Phật Học Ứng Dụng Châu Âu về việc xây dựng tăng thân và sự yểm trợ tốt đẹp nhất cho chính thầy và cho những vị khác trên con đường này  như thế nào?

Thầy P.Trạch: Tôi thấy rằng tôi đã lớn lên rất nhiều, tôi học cách kiên nhẫn hơn và chấp nhận hơn những gì đến với mình. Phải mất rất nhiều thời gian để thích nghi được một môi trường mới, một hoàn cảnh mới, một nền văn hoá mới, với các sư anh sư chị sư em mới. Điều đó cũng dạy cho tôi tính kiên nhẫn, nó nói với tôi rằng: “thầy phải để cho tự thân thầy thích nghi với hoàn cảnh, với môi trường. Thầy cũng phải kiên nhẫn với các sư anh, sư chị, sư em của thầy, họ cũng cần thời gian để thích nghi với môi trường mới, với hoàn cảnh mới. Họ cũng có những khó khăn cần chuyển hóa. Thầy phải chấp nhận họ như họ đang là thôi”. Mọi thứ đều cần thời gian để thay đổi, để thích nghi. Vấn đề là sự thích nghi, chứ không phải chỉ là một sự thay đổi. Giống như đàn con kiến – khi tổ của nó bị khuấy động, nó cần thời gian để tái lập, để khôi phục trở lại. Lúc bắt đầu, chúng tôi không biết cần phải gì làm và phải làm thế nào để tổ chức, để xây dựng tăng thân mình.Nhưng khi mình cho nó không gian và thời gian thì mọi thứ tự nó chăm sóc lấy chính nó và dần dần đi vào ổn định.

Hỏi: Vậy thưa thầy, những gì là đặc biệt mà thầy đã thích nghi được ở Học Viện tại thị trấn Waldbroel nước Đức này, trong một toà nhà lớn thật lớn này với một cái quá khứ đầy bi thương của nó?

Thầy P.Trạch: Khi mình trở thành một người tu thì mình muốn sống một cuộc sống đơn giản, ở một nơi hẻo lánh, cách biệt. Tôi đã từng nghĩ rằng “thành một thầy tu – ở nơi đơn giản”. Khi đến đây thì ý niệm của tôi bị thay đổi. Tôi vẫn có thể sống một cách rất đơn giản ngay trong chính tòa nhà lớn này. Tôi đã học được một điều rằng sống đơn giản không phải là phụ thuộc vào cái nơi mà mình sống. Sống đơn giản nó nằm ở chính quan điểm và thái độ sống cũng như cách tiếp xử trong đời sống hằng ngày của mình. Ngay cả khi toà nhà này rất là lớn và rất là đặc biệt, nó giống như một cái lâu đài vậy và chúng tôi thì ở ngay cạnh thành phố nhưng điều đó không làm cho chúng tôi bị quyến rũ, bị hấp dẫn. Để giữ một quan điểm, một thái độ sống đơn giản, đó là một sự thử thách, nhưng chính thử thách đó làm cho sự thực tập của mình vững chãi hơn để trị liệu cho những khổ đau đã từng xảy ra ở đây trong quá khứ. Chính năng lượng tu học và chuyển hóa của tăng thân đang thay đổi những năng lượng không lành mạnh đã từng xảy ra trong quá khứ nơi đây. Sự đổi thay này đang làm đổi thay cái nhìn của mọi người về tòa nhà này. Tôi nghĩ điều đó rất tốt. Tôi hy vọng trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tạo được cho nơi này một trang sử đẹp và tuyệt vời. Nó đã từng bị tiếng xấu trong một khoảng thời gian trước đây nhưng chúng tôi sẽ gây dựng lại phần đó. Bây giờ thì nó là một cái gì đó thật tuyệt vời và hiện đang có rất nhiều người được lợi lạc từ việc chúng tôi đến đây.

Xin kính cám ơn thầy.

*  BBT chuyển ngữ từ tiếng Anh

nguồn: báo Mindfulness Bell.

Sư Chú Pháp Xả là người Hà Lan, thọ giới Sadi năm 2002. Nếu quý vị có đến Làng thì sẽ rất dễ nhận ra Sư chú với đôi mắt xanh và sáng, cao, đặc biệt là miệng luôn nở một nụ cười tươi thật là tươi.

Buổi phỏng vấn được thực hiện bằng cả hai ngôn ngữ (tiếng Anh và tiếng Việt), mặc dù tiếng Việt của Sư chú rất khá nhưng Sư chú nói rằng nếu Sư chú trả lời tất cả bằng tiếng Việt thì có thể không được sâu sắc lắm – do vốn từ vựng còn hạn chế – .

1. Xin Sư chú có thể cho biết nhân duyên đã dẫn dắt Sư chú đến Làng Mai?

Con bắt đầu từ những quyển sách của Thầy. Sau đó con xin đến Làng thực tập trong vòng 1 tuần. Con đã rất hạnh phúc trong thời gian đó. Tình cờ con bắt gặp quyển Bước Tới Thảnh Thơi mà Sư Ông viết cho những người mới xuất gia, và con đã đặt mua nó.
Một năm sau con đã trở lại và xin thực tập 1 tuần nữa. Thầy đã dạy về Chánh Mạng. Đề tài này đã đánh động trong con rất lớn, đã làm cho con suy nghĩ nhiều về cách sống của con lúc đó. Con nhận ra rằng: ‘Ồ, thực sự mình đâu có đang sống một cách chánh mạng!’ Trước đó con cứ mong tìm đưọc một việc làm thực sự có ý nghĩa, có thể đem lại niềm vui và giúp người bớt khổ. Là một kỹ sư không cho phép con làm được những gì con mong mỏi. Và thế là con quyết định đến Làng thực tập thêm 3 tháng nữa vào khóa tu mùa Xuân.

2. Trước đây Sư chú có bao giờ nghĩ là mình sẽ thành một người xuất gia không?

(Cười) Không! Dường như quyết định đi tu là một phép lạ trong cuộc đời của con. Từ khi lớn lên chưa bao giờ con nghĩ rằng con sẽ làm thầy tu cả. Con được lớn lên trong một nông trại ở Hà Lan. Gia đình con theo đạo Tin Lành, và vì thế chúng con đã thường đi nhà thờ vào mỗi ngày Chủ Nhật. Chúng con thường cầu nguyện trước và sau mỗi bữa ăn và thường đọc Thánh Kinh trước mỗi buổi ăn tối.

Lúc con vào đại học, con bắt đầu tìm kiếm một phong cách sống tốt hơn để chăm sóc cho bản thân mình và để đối mặt với những khó khăn của cuộc sống. Lúc đó, anh con cũng đang theo một truyền thống thiền nào đó. Điều này đã làm cho bố mẹ con không vui gì mấy. Nhưng trái lại nó đã đem đến cho con rất nhiều thích thú. Năm 20 tuổi, con cảm thấy thích tìm hiểu về những truyền thống Đông phương, đặc biệt là đạo Lão.

3. Gia đình Sư chú đã phản ứng như thế nào khi Sư chú xin đi xuất gia?

Đó là một khó khăn rất lớn cho cả gia đình con lúc con quyết định xin xuất gia. Con thì rất hạnh phúc khi quyết định như vậy, nhưng ba mẹ con thì không cảm thấy như vậy một chút nào cả. Họ suy nghĩ mọi thứ đều khác hẳn con, nói chung là không yểm trợ cho quyết định của con. Con có 6 tuần để trở về nhà giải quyết mọi chuyện cũng như để buông bỏ những ‘gia tài bé tí’ của mình, chỉ chọn đem theo một vài vật dụng cần thiết qua Làng, đó là một quãng thời gian thật dài với đầy những thử thách cho con.

4. Cuộc sống của Sư chú có thay đổi gì không từ khi Sư chú được xuất gia?

Được xuất gia cũng giống như con được sinh ra một lần nữa. Cuộc sống người tu rất thích hợp cho con. Con hơi nhút nhát, chính vì vậy con cần có thời gian để có thể tiếp xúc một cách cởi mở với mọi người, và để tạo ra không gian mà trong đó con cảm thấy thật sự được tự do. Bây giờ con cảm thấy con là một phần của Tăng thân. Con được Tăng thân nuôi dưỡng và yểm trợ rất nhiều trong sự tu tập của con, và con thấy như con đang sống trong một gia đình thật hạnh phúc.

5. Trong những buổi chia sẻ trước đại chúng, Sư chú đã chia sẻ bằng tiếng Việt rất dễ thương. Xin Sư chú cho biết động lực nào làm cho Sư chú có thể học tiếng Việt nhanh và giỏi như vậy?

Trong Tăng thân chúng ta có rất nhiều người gốc Việt. Học tiếng Việt là cơ hội để có thể truyền thông với những người Việt không biết nói tiếng Anh, để xây dựng tình huynh đệ và cũng giúp con được cắm rễ sâu trong Tăng thân.
6. Sư chú rất là tươi, và luôn luôn cười, chắc Sư chú không hề gặp khó khăn gì khi sống trong chúng, điều đó có đúng không?
Con cũng có khó khăn đôi chút chứ. Con thực tập là không giao phó vận mệnh của mình cho người nào cả hay môi trường nào cả. Mỗi khi có nội kết, con cố gắng quán chiếu để hiểu rõ nội kết đó là gì, cố gắng gọi đúng tên và nhận diện nội kết mình đang có. Con luôn tự nhủ lòng là không được trách móc người khác, mà phải nhìn lại lòng mình để có thể hiểu đúng hơn về vấn đề.

7. Sư chú đã từng làm thị giả cho Sư Ông, xin Sư chú kể một kỷ niệm đáng nhớ trong thời gian làm thị giả?

Làm thị giả là một cơ hội quý và hiếm có. Con được nuôi dưỡng rất nhiều khi được làm thị giả cho Thầy vào khóa An Cư năm ngoái. Một điểm đặc biệt là mỗi lần làm thị giả cho Thầy, chúng con không nói chuyện nhiều, và chúng con đã thưởng thức năng lượng từ Thầy, chính năng lượng đó đã giúp cho chúng con rất nhiều trên đường tu tập.
Có một buổi tối chúng con ngồi ăn tối với Thầy và Thầy hỏi chúng con là tại sao trong một tăng thân mà có một số người hạnh phúc, trong khi một số khác thì không. Con trả lời là có nhiều người tìm hạnh phúc ở bên ngoài mình. Sự thực tập của con là có trách nhiệm cho sự thực tập của mình và không có ý trách móc người khác khi con gặp khó khăn. Vào buổi pháp thoại sáng hôm sau Thầy đem câu chuyện đó kể lại cho đại chúng nghe và con cảm thấy rất xúc động.

8. Hiện tại Sư chú đang phụ trách công việc gì để phục vụ cho tăng thân, Sư chú có niềm vui gì khi làm những công việc đó và làm sao để đừng đánh mất mình trong công việc?

Hiện nay con đang làm việc ở văn phòng, giúp các thiền sinh ghi danh cho những khóa tu. Làm việc ở văn phòng cũng gần giống như công việc con đã làm trước khi con đi tu, con cũng có tập khí làm việc và dễ đánh mất mình trong công việc, nhất là con cũng đang làm website của Làng bằng tiếng Anh một mình. Làm việc ở văn phòng con được nuôi dưỡng chất liệu niềm vui bằng sự liên hệ đến những người tới Làng. Thiền sinh họ rất cần sự thực tập ở Làng để giúp họ trong đời sống hàng ngày, và con thấy con có thể đóng góp được phần nào cho Tăng Thân. Con được làm chung với Sư chú Pháp Liệu và Sư chú Pháp Lưu, chúng con làm việc với nhau trong tinh thần hòa đồng và nâng đỡ nhau. Để đừng đánh mất mình trong công việc, con cố gắng không làm việc lâu liên tục, cố gắng dừng lại uống trà. Khi vào văn phòng, con luôn tự nhắc nhở mình đến trước bàn thờ nhỏ có hình Bụt và Sư Ông, con xá, con nhờ Bụt và Sư Ông nhắc cho con, nuôi dưỡng sự quyết định thực tập ở văn phòng để con không bị lôi kéo bởi tập khí.

Chúng con xin cám ơn sư chú đã cho chúng con cơ hội để phỏng vấn với sư chú.

Thầy Minh Mẫn, một trong những vị giáo thọ tập sự trẻ tuổi của Làng Mai, xuất thân từ Việt Nam, Thầy có duyên may đến Làng tháng 8/2001. Xuất gia năm 19 tuổi, tính đến nay Thầy đã có 10 năm tu tập. Tăng thân rất quý mến Thầy và rất thích được nghe Thầy chia sẻ bởi tính hài hước, có nhiều câu nói đầy dí dỏm, tuy đơn giản nhưng thâm sâu vô cùng.

Sư cô Học Nghiêm xuất gia vào năm 2000. Sư cô sống rất hòa thuận, vui vẻ cùng đại chúng. Khi nghe đến tên Sư cô Học Nghiêm, mọi người thường liên tưởng đến sự tươi mát và những bước chân nhẹ nhàng, thảnh thơi của Sư cô. Một điểm rất đẹp về Sư cô mà chúng con nhận thấy là Sư cô biết nuôi dưỡng hạnh phúc của mình qua sự thực tập trong đời sống hàng ngày. Kính mời Quý vị theo dõi những câu hỏi và những câu trả lời thật dễ thương để biết thêm về Sư cô .

1. Xin Sư Cô cho chúng con biết Sư Cô gặp được Sư Ông lần đầu tiên là vào lúc nào?

Chị gặp Sư Ông lúc chị tham dự khóa tu GĐPT tại Tu Viện Thanh Sơn năm 1999. Nhưng thật sự, chị được đánh động rất lớn khi chị xem một cuốn băng video phỏng vấn Sư Ông. Chị nhớ lúc đó điều đã đánh động chị không phải là những câu trả lời của Sư Ông mà chính là sự giản dị. Xem trên băng chị thấy rất thích sự đơn giản trên bàn thờ Bụt: chỉ một cặp nến, một bình hoa rất thiền vị, một dĩa trái cây. Hơn nữa, hình ảnh Thầy ngồi thật vững chãi, thật an nhiên, tay cầm một tách trà trông rất là hiền. Chính hình ảnh đó đã làm cho chị nhớ mãi.  

2. Thưa Sư cô, có người thắc mắc không hiểu vì sao lúc còn ở Việt Nam gia đình nghèo khó mà sao Sư Cô không muốn đi tu, đến khi qua Mỹ đời sống đầy đủ tiện nghi thì Sư Cô lại phát tâm xuất gia?

Chị sẽ kể cho mấy em nghe nhân duyên đi tu của chị. Từ nhỏ chị được cùng bà nội và mẹ dẫn cho đi chùa vào các ngày lễ lớn. Qua Mỹ, chị cũng như những người trẻ khác, đi học, đi làm và đi chơi. Bên cạnh đó, thỉnh thoảng chị cũng đến chùa và chị đã gặp được những người bạn tinh thần. Sau 2-3 năm ở Mỹ, chị cảm thấy cần có một đời sống tâm linh. Tiếp xúc với giáo pháp chị thấy thật đẹp, chị tìm cách thỉnh băng và sách để đọc và thấy mình được nuôi dưỡng rất nhiều trong đời sống tâm linh. Một hôm chị được gặp hai người bạn vốn là học trò của Sư Ông Làng Mai đã là cầu nối để chị được tiếp xúc với băng, sách, với pháp môn thực tập của Làng.

Một buổi đó, chị đang đi trong sân trường, nhìn những người khác đang hấp tấp vào lớp, tự nhiên chị có suy nghĩ: biết bao người trẻ cứ muốn học để trở thành bác sĩ, kỹ sư,… trong khi đó mấy ai muốn làm tu sĩ? Tại sao mình thích đời sống tâm linh mà mình lại không chọn con đường xuất gia? Và ý nghĩ đó cứ theo chị vào những lớp học. Đến ngày nọ, sau khi dự một ngày quán niệm do Thầy Pháp Ân tổ chức và tối về chị liền quyết định đi theo con đường này. Chị nghĩ, đi tu được cũng là nhờ phước đức của ông bà tổ tiên. Vấn đề là khi hội đủ duyên thì mình đi thôi, chứ không phải là nghèo hay giàu về vật chất.

3.  Sư cô có gặp khó khăn gì không khi xin phép gia đình đi xuất gia?

Chị nhớ lúc đó ba mẹ chị đang ngồi trong phòng khách. Chị xin phép và mẹ chị nói ngay: “Không được!” Ba chị thì không nói là cho hay không mà chỉ hỏi chị: “Con muốn đi xuất gia làm gì?” Chị thưa là không phải vì chị đau khổ gì trong gia đình mà bỏ đi tu, chỉ là do chị thích sự thực tập, thích đời sống tâm linh. Là một cư sĩ, chỉ thực tập 5 giới thôi mà chị đã thấy được lợi lạc rất nhiều rồi. Phật Pháp còn có mặt đến ngày hôm nay là nhờ chư Tổ qua các thời đại đã khéo tu tập, gìn giữ. Để cho giáo pháp của Bụt tiếp tục hiện hữu trong cuộc đời thì cần phải có những người xuất gia trẻ để tiếp nối sự nghiệp của chư vị. Ca dao Việt Nam có câu: Tre già, măng mọc. Chị thích đi trên con đường cao đẹp đó. Dĩ nhiên là rất khó cho gia đình chấp nhận lời chia sẻ của chị, tại vì chẳng ai muốn chị đi xuất gia. Chị thực tập kiên nhẫn, tiếp tục làm một đứa con ngoan, một người em, người chị dễ thương; và cùng lúc, chị thường xuyên đọc sách, nghe băng, gần gũi những người bạn tinh thần để nuôi dưỡng tâm Bồ Đề. Rốt cuộc thì gia đình yểm trợ cho chị. Ngày ra đi, cả nhà đưa chị đến phi trường. Chị cảm thấy rất hạnh phúc và xúc động.

4. Xin Sư Cô cho biết Sư cô xuất gia gia đình cây gì? Có bao nhiêu người trong gia đình xuất gia?

Chị là thành viên gia đình cây Bông Sứ. Chị nhớ vào ngày đầy tháng cây của chị, Sư cô Chân Đức chia sẻ với anh chị em cây Bông Sứ rằng: ‘Cây Hoa Đại (tức cây Bông Sứ), luôn luôn sống ở chùa, nên chị hy vọng các em cũng vậy, sống trọn cuộc đời mình trong chùa.” Gia đình chị có tất cả 12 anh chị em và chị là người kế út.

5. Sư Cô đã từng sống ở tăng thân Lộc Uyển hay Thanh Sơn chưa?

Sau khi xuất gia được 9 tháng, chị qua sống ở Thanh Sơn 2 năm.

6. Lúc đó Sư cô còn rất nhỏ, chưa đến ngày thôi nôi mà phải sống xa Thầy, Sư cô cảm thấy như thế nào?

Sư cô Trụ trì Thanh Sơn là Sư cô Chân Đức. Sư cô thực tập rất vững chãi, chăm sóc các Sư em rất đàng hoàng. Một Sư chị lớn như vậy cũng đủ với chị lúc đó, chị không dám đòi hỏi gì thêm, chị đã học được rất nhiều từ thân giáo của Sư cô. Hơn nữa, chúng Thanh Sơn lúc đó chỉ có 10, 11 người thôi. Vì là chúng nhỏ nên chị em đã yêu thương nhau, yểm trợ và giúp đỡ nhau trong sự thực tập rất nhiều.  

7. Trong nhiều pháp môn thực tập ở Làng, Sư cô thích nhất là pháp môn nào?

Chị thấy pháp môn này yểm trợ cho pháp môn kia. Để thiền hành thành công, phải nắm vững thiền thở. Để thở thành công thì khi ngồi thiền, đi đứng, làm việc nên ý thức đến hơi thở thường xuyên. Chị cũng thích thiền trăng, ở xóm Hạ mùa trăng nào cũng đẹp. Vào mùa trăng chị thấy vui hơn, được đi thiền hành dưới trăng, vừa đi chị vừa nhớ đến bài hát “ Bụt là vầng trăng mát, đi ngang trời thái không, hồ tâm chúng sanh lặng, trăng hiện bóng trong ngần” và thấy mình rất được nuôi dưỡng.

8. Xin Sư Cô chia sẻ một kỷ niệm đẹp thời Sadi.

Chị nhớ ngày thôi nôi của gia đình cây Bông Sứ, chị và sư chị Phụng Nghiêm đang ở tại tu viện Thanh Sơn. Lúc đó, Sư Ông cũng có mặt với đại chúng Thanh Sơn. Quý Sư Cô tổ chức sinh nhật cho hai chị em rất xôm tụ. Sư Ông, quý Thầy, quý Sư Cô và các bạn thiền sinh đang ngồi trong thiền đường để chúc mừng sinh nhật. Ở giữa vòng tròn có rất nhiều quà. Sư Ông lấy hai gói quà đưa cho hai chị rồi nhìn sư chị Phụng Nghiêm và hỏi: “ Con muốn Thầy tặng con cái gì?” Sư chị Phụng Nghiêm không trả lời Thầy mà nhìn qua chị tủm tỉm cười. Chị cũng mỉm cười với Sư chị Phụng Nghiêm và trong đầu nẩy lên một câu: “Nếu Thầy hỏi con câu đó thì con sẽ trả lời ngay.” Nhưng rất tiếc là Thầy đã không hỏi (Cười).

9. Nếu Thầy hỏi Sư cô: “Học Nghiêm, con thích Thầy tặng con cái gì?” thì Sư cô sẽ trả lời sao?

Chị sẽ trả lời: “Bạch Thầy, con muốn nắm tay Thầy đi thiền hành.” Hồi chị mới xuất gia chị cảm thấy tâm mình giống như em bé. Chị rất thích hình ảnh Thầy nắm tay các em bé mỗi khi đi thiền hành và chị cũng muốn mình được như các em bé đó. Mặc dù Thầy đã không hỏi và chị đã không trả lời Thầy nhưng trong lòng cảm thấy rất vui tại vì mình muốn có một món quà sinh nhật rất dễ thương. Vào mùa Thu Thầy trở lại Thanh Sơn. Một hôm chị được làm thị giả cho Thầy. Mới sáng sớm hai thầy trò đi thiền hành dưới những cây phong đang đổi lá màu đỏ thật đẹp, đang đi thì Thầy dừng lại đưa tay ra cho chị nắm. Thầy giải thích về kinh A Di Đà cho chị nghe, Thầy bảo rằng: “Chúng ta đang tiếp xúc với những điều mầu nhiệm đã mô tả về cõi nước Tịnh Độ của Bụt A Di Đà đó con.” Chị cảm thấy rất vui và nhớ hoài kỷ niệm đó.

10. Mùa Giáng Sinh đang đến, xin Sư c ô chia sẻ một điều gì đó với các bạn trẻ.

Học Nghiêm nghĩ giờ này chắc các bạn đang bận rộn chuẩn bị những món quà để tặng người thương, bạn bè của mình và chắc chắn các bạn cũng đang háo hức để đón nhận những món quà từ bạn bè và người thương. Đó là một điều rất tự nhiên nhưng Học Nghiêm muốn mời các bạn làm thêm một điều là đừng quên tặng quà cho chính mình. Các bạn có thể nhìn thật rõ để biết mình thích cái gì nhất trong mùa Giáng Sinh và hãy tặng cho mình món quà đó.

11. Sư cô có thể đọc và hát cho chúng con nghe một vài bài hát mà Sư c ô thích nhất được không ạ?

Chị rất thích bài thơ Dặn Dò và bài hát Mở Thêm Rộng Lớn Con Đường.

(Ghi chú : Với vai trò là một người chị trả lời những thắc mắc của các Sư em của mình, Ban Biên Tập xin được giữ nguyên từ chị trong những câu trả lời của Sư Cô, để cảm thấy gần gũi và thân thương hơn.)

Sư cô Mai Nghiêm là một Tỳ kheo ni trẻ người Pháp. Sinh ra và lớn lên tại Paris, sư cô đã được theo cha mẹ đến Làng Mai tu tập từ khi sư cô lên mười tuổi. Rất trân quý đời sống của người xuất gia nên sư cô đã quyết định xuất gia khi sư cô mười tám tuổi. Thời gian qua với sự trẻ trung, tươi mát và sự thực tập rất vững chãi, sư cô đã mang lại rất nhiều hạnh phúc và niềm vui cho tăng thân Làng Mai và các bạn thiền sinh từ khắp thế giới đến tu tập. Nụ cười thân thiện và giọng nói điềm đạm của sư cô đã giúp làm vơi đi nỗi khổ và mang lại niềm tự tin cho rất nhiều thiền sinh tới Làng.

Và sau đây là phần phỏng vấn sư cô Mai Nghiêm.

1. Thưa sư chị Mai Nghiêm (MN), sư chị có thể chia sẻ cho chúng em biết sư chị đã làm như thế nào để nuôi dưỡng hạnh phúc trong sự thực tập của sư chị?

Đối với MN, được học hỏi và hành trì giới luật thường xuyên là một yếu tố đã nuôi dưỡng MN rất nhiều trong sự thực tập. Giới luật đã giúp cho Bồ Đề Tâm của MN ngày càng lớn mạnh, làm cho MN có một khát khao, một động lực bên trong rất lớn thúc đẩy MN phải luôn tinh tấn. Bên cạnh đó, được sống gần Thầy, được sống trong Tăng thân, được ôm ấp trong tình huynh đệ, MN cảm thấy luôn được bảo hộ và xung quanh mình đâu đâu cũng toàn những niềm vui. Khi MN mở lòng ra để đón nhận những điều này, thì MN cảm thấy như mình cũng đang được tiếp xúc với con người thật bên trong mình. MN luôn tự nhắc nhở mình đừng để cho cái sơ tâm xuất gia ban đầu của mình bị mai một đi.

2. Động cơ nào đã thúc đẩy sư chị xuất gia? Sư chị có suy nghĩ gì về vấn đề làm sao để đạo Bụt có thể đáp ứng và phù hợp với người trẻ, đặc biệt là người trẻ ở Pháp?

Thật sự thì MN nghĩ rằng không ít thì nhiều, hạt giống xuất gia đã được gieo trong MN từ lâu lắm rồi, và nó chỉ biểu hiện khi nhân duyên đầy đủ. Hồi nhỏ, MN theo mẹ đến Làng rất nhiều lần, MN rất thích khi được nghe quý thầy và quý sư cô tụng kinh và niệm Bồ Tát Quán Thế Âm. Cứ mỗi lần được nghe niệm Bồ Tát Quán Âm thì MN muốn đi tu ngay. Chính những điều đó đã tưới tẩm hạt giống xuất gia trong MN.

Ngay từ những ngày đầu mới được xuất gia và mãi cho đến bây giờ, MN vẫn luôn khao khát là được chia sẻ sự thực tập với những người trẻ ở Pháp, quê hương của MN. MN nhớ trong những khóa tu mùa hè đầu tiên, lúc MN mới xuất gia lúc 18 tuổi, khi quý sư cô cho MN vào sinh hoạt với gia đình nhóm thanh thiếu niên thì MN chưa cảm thấy tự tin lắm vì MN thấy mình còn quá trẻ trong sự thực tập, nhưng càng sinh hoạt với người trẻ, MN càng cảm thấy thích và được nuôi dưỡng.

Có rất nhiều cách để có thể đem đạo Bụt cũng như những pháp môn Làng Mai chia sẻ đến giới trẻ. Lần đầu tiên khi MN được nghe Sư Ông giảng về Truyện Kiều, về Trịnh Công Sơn, MN cảm thấy thật thích thú. Truyện Kiều hay nhạc Trịnh Công Sơn không phải là kinh Bụt mà là những gì đã nằm sâu trong văn hóa Việt Nam, nhưng Sư Ông đã có thể đem được những cái không phải trong Kinh Bụt đó để chia sẻ và giảng dạy một cách rất mới và rất thu hút người nghe. Với âm nhạc cũng vậy, ví dụ như nhạc ráp, một loại nhạc giới trẻ hiện nay đang rất chuộng. Chúng ta có thể dùng ngay những gì giới trẻ đang sử dụng và làm thế nào thật khéo để có thể lồng vào đó sự thực tập. Làm được như vậy thì đạo Bụt sẽ tiến được một bước rất xa. Là một người tu trẻ, cùng đi qua những thao thức của lứa tuổi mới lớn, nên chúng ta rất dễ đồng cảm cho nhau và dễ dàng chia sẻ, học hỏi lẫn nhau.

3. Âm nhạc đã giúp ích cho Sư chị như thế nào trong đời sống hằng ngày, cũng như trong sự thực tập?

Âm nhạc là cái gì đó mà MN cũng đang học hỏi. Âm nhạc đã giúp cho MN thực tập “thay CD” (phương pháp thay chốt) như Thầy đã dạy. Khi MN có điều gì đó khó chịu trong lòng, MN đi chơi piano hay thổi sáo. Hát vài bài hát cũng giúp MN chuyển đổi tình trạng hiện tại của mình sang một hướng khác, thay vì cứ ngồi đó nghĩ mãi về những gì đau buồn. Đặc biệt khi hát, thật sự nó cũng gắn liền với hơi thở của mình. Chúng ta hát hay Tụng Kinh cũng vậy, chúng ta không phải chỉ lấy hơi từ cổ họng mà phải vận dụng toàn bộ cơ thể mình, cả thân và tâm đều đang cùng tham gia và tạo nên sự hòa điệu. Đối với MN, nếu để tâm vào giọng hát cũng có thể giúp mình trong sự thực tập, MN hay theo dõi mỗi khi trong tâm mình có nhiều căng thẳng để xem thử chúng được ra theo những lời ca như thế nào và làm sao để có thể buông thả những căng thẳng đó.

4. Xin Sư chị chia sẻ một chút về chuyến đi Việt Nam đầu năm 2005 vừa qua cùng với Tăng Thân? Những hình ảnh nào ở VN đã làm Sư chị không bao giờ quên và điều gì làm Sư chị thích nhất ?

MN nhớ mãi hình ảnh diễn ra tại Đàn Nam Giao-Huế, sau buổi Lễ Khất Thực. Lúc đó, Sư Ông cùng với hai vị tôn túc khác nữa lên trước Đàn Nam Giao, hai vị tôn túc đã đọc một vài điều gì đó và cùng lạy xuống. Mặc dù MN không hiểu hai vị đã đọc những gì vì không có thông dịch, nhưng MN vẫn cảm được một năng lượng rất lớn đang tỏa ra, MN thấy hình ảnh hai vị đó cùng đi lên với nhau thật đẹp. Một điều đã đánh động MN rất nhiều đó là hình ảnh người tu sĩ ở Việt Nam. Họ đã phải đi qua biết bao khó khăn và họ đã rất có nghị lực để vượt qua những trở ngại đó. Quý vị đó đã phải tu tập trong một môi trường khó khăn hơn nhiều so với chúng ta, cả về vật chất lẫn tinh thần. Điều đó đòi hỏi người tu phải có một quyết tâm cực kỳ lớn. MN cảm thấy rằng có thể là nhờ đạo Bụt đã có một truyền thống khá lâu ở Việt Nam và truyền thống đó đã ăn sâu vào gốc rễ tâm linh của người dân Việt.

Nghĩ về Tăng thân Làng Mai của mình, MN cảm thấy rất hạnh phúc. MN nhớ ngày đầu tiên của khóa tu tăng ni tại chùa Hoằng Pháp. Lúc vừa bước vào MN đã vô cùng ngạc nhiên khi thấy trước mắt mình có quá nhiều người xuất gia một lúc như vậy. Thật là tuyệt! Trong suốt khóa tu này MN cảm được tình huynh đệ rất lớn của các sư anh, sư chị và sư em đã dành cho nhau. Thầy đã chia sẻ nhiều về tình huynh đệ và các anh chị em đã thực tập ngay những gì Thầy dạy. Điều đó đã nuôi dưỡng MN rất nhiều.

Một điều MN thích nữa đó là khi đến thăm các ngôi làng nhỏ ở Việt Nam. Khi nghe Thầy chia sẻ về sự sống chung nhiều thế hệ, có ông bà, cha mẹ và con cái trong một gia đình, MN đã rất thích và khi được tận mắt đến thăm những gia đình như vậy đã đánh động trong MN rất nhiều. Thật đẹp biết bao khi các thế hệ được sống chung bên nhau. Điều này đã làm MN nghĩ tới một sự mất mát rất lớn trong cách sống độc lập ở Tây Phương. Đó là một trong những sức mạnh cho chúng ta khi chúng ta có được sợi dây liên hệ huyết thống một cách chặt chẽ như vậy. Tây phương chúng ta cần phải xem lại điều đó.

Đây bản phỏng vấn bằng tiếng Anh:

Sister Mai Nghiêm is a young Bhikshuni coming from France. Born and raised in Paris, she started to come to Plum Village when she was ten years – old with her parents. She cherished the life of the monastics; therefore, she decided to become a nun when she was eighteen years – old. Her youth, freshness, and her solid practice bring tremendous joy and happiness to Plum Village Sangha and to the layfriends coming all over the world. Her friendly smile and calm voice have helped people to remove their suffering and helped them to have confidence within themselves. She continues to help people through her smile everyday 🙂

5 ) You went to Vietnam with Thầy and the delegation in January 2005, can you share with us what was the most beautiful for you in Việt Nam .

I will never forget something very moving that happened after the alms round in Huế. Thầy met with two other Venerables from two different churches. They read some texts and then they touched the earth together. This was taking place at Đà Nam Giao. I didn’t understand what they were saying because there was no translation, but it was very strong. Seeing them up there was so beautiful.

I really appreciated to see the monastics in Việt Nam , to see the difficulties they have to go through, the determination they have. They practice in conditions that are more difficult than those we have here, materially and spiritually. Their determination is so strong. Buddhism has been there such a long time and it’s so much in them that it’s a real strength in them, a spiritual root.

I was very happy to see how the Plum Village Sangha compared to some other Sanghas. I remember the first day of the monastic retreat in Hoàng Pháp. I have never seen so many monastics in one place, it was amazing. It was so beautiful. During this retreat I could see that the brotherhood and sisterhood of the Plum Village Sangha is very strong. Our aspiration as monks and nuns is to practice brotherhood and sisterhood which is bonding us. This is also what Thầy is teaching us.

Another thing I liked in Việt Nam was to see the way the families lived together in the small villages. It is nice to hear about it, when Thầy talks about the grandmother, the father, the mother, the children, and the grandchildren all living together in a small house, but to actually see it, was quite different and very moving. It was so beautiful to see how all generations are living together. It really touched me. We have lost this in the West. It was there but does not exist any more. It is one of the strengths of a country to have such bonding in the families but we have lost it. We need to find it again.

6) After the Việt Nam trip, were there any changes in your way of thinking about your path?

The Việt Nam trip helped me to strengthen my aspiration to be in France and to share the Dharma with the French people. Thầy was in his country with his own people and he is his culture. His way of sharing the practice was to fully be himself. He was sharing with his people and with his country.

One of the first things I did when I came back to France was to buy a dictionary of French history, so I could learn more about my country. I feel it is so important to know one’s own culture. Knowing our culture is how we can touch the people. When the delegation arrived at Bát Nhã, which is so beautiful, I felt that I will come back to live there for a while. I want to have the same strong determination the Vietnamese monastic brothers and sisters have. Also, Thầy’s spiritual root is in Việt Nam , it is my spiritual root, too.

When I came back to the United States , I thought that all Western monastics should live in Bát Nhã for a year to learn. Vietnamese monastics in Viet Nam practice and teach the precepts differently than we do in Plum Village . Perhaps strictness helps to build up a strong determination inside of them. Personally, I need to have something not too easy. If it is too easy, I tend to get lazy, I just fall asleep. (Smile) If it is a little cold, one can lift up a little more.

7) Many young people are having problems communicating with their parents, what would you like to share about this?

When I was at home, I did not always have a good relationship with my dad. It was very difficult sometimes because we used to argue a lot. This is still so when my dad is here. When I was a child, I had an image of an ideal dad, for instance, dad is strong to protect me. As I grew up, I started to notice that my parents are human beings, which is not always nice to see. Sometimes I just wanted to keep this image of perfect parents inside of me, I think this is very deep in each one of us. We all want to have perfect parents. On top of that, I see that I have in myself some of the things I do not like about my dad, as a human being.

Sometimes he is more like a child, and I do not feel secure and safe inside of myself. I am a child; I am supposed to be the child. It does not make sense if the dad is a child, then the child inside of me feels lost and unsafe. I think sometimes, the difficulty arises because I feel insecure and he feels unsafe. When we both feel unsafe and insecure, we close up and we react towards each other.

I am very lucky that both of my parents have come to Plum Village for a long time, they both practice. When I have difficulties with my dad, I can talk to him and he accepts it. It is easier to improve the situation when both sides share and accept. I feel that communication is something we need to practice. It is something so natural, it should be there. We all should simply learn to say what we feel. That is how communication comes about. When you can say how you feel at that moment without saying what the other person did but speak only about your own personal feelings. When the parents can open up to listen, then the children can open up to the parents. The love parents have for their children is always there, I think that this is true for all families.

8) It is New Year’s Eve, can you share one of your resolutions and how to keep your resolutions active throughout the whole year?

This year I have a special resolution because of the Bhiksuni precepts that I will take in two weeks. I wrote my aspiration to Thầy. When I wrote to Thầy I used an image: if I were an insect then I would always be caught in the spider web because I could never see the spider web. I would be eaten little by little by the spider. Then one winter morning, everything is very white and the sun comes out. I see this beautiful spider web; with the sunshine on it, it looks like diamonds. The insect would go to the little branch and look at the spider web. Everything is so silent. When we can stop and when the silence is here, we can see our sadness or our nightmare as something beautiful. The real action is when you do not react.

Thầy Pháp Dung thường dùng chữ “cool” mỗi khi thầy nhìn một cái gì đó đẹp hoặc một ai đó đã làm gì dễ thương. Chữ “cool” mà thầy thường dùng đã làm cho nhiều bạn trẻ cảm thấy như thầy là nguời bạn thân của mình khi nói chuyện với thầy hoặc được gần thầy. Đại giới đàn năm ngoái tại Làng, thầy đã được nhận đèn (nghĩa là trở thành một vị Giáo Thọ). Những lời chia sẻ của thầy rất dễ thương và làm cho đại chúng cười. Đó là một trong những nét đẹp của thầy Pháp Dung, luôn đem niềm vui và nụ cười đến cho mọi người. Bạn có muốn biết thầy Pháp Dung “cool” như thế nào không? Nếu muốn, xin bạn đọc những dòng chia sẻ của thầy. Chúc bạn đọc vui.

1 – Lúc mới đến Làng, điều gì khiến Thầy nghĩ rằng “Con muốn nơi này là ngôi nhà tâm linh của con trọn đời”?

– Hồi Pháp Dung đến đây, Làng còn chưa lớn lắm, quý Thầy cũng không nhiều, vì vậy Pháp Dung thấy tình cảm của mọi người rất ấm cúng. Thật ra ban đầu Pháp Dung không có ý định xuất gia, nhưng càng gần quý Thầy như Thầy Pháp Trú, Thầy Pháp Ứng, Thầy Pháp Niệm, Thầy Pháp Dụng… mình thấy như anh em của mình, như nước và sữa cùng hòa vào nhau vậy. Pháp Dung thấy được sự ấm cúng của một gia đình mà anh em cư xử và chăm sóc cho nhau rất dễ thương. Năng lượng ở Làng cũng rất tuyệt vời. Bên cạnh đó, mình cũng thấy được lý tưởng giúp đời của Sư Ông và quý Thầy qua các bài pháp thoại. Trước đó, khi còn học đại học, Pháp Dung cũng có nghĩ đến chuyện làm sao để giúp xã hội, nhưng khi đến đây Pháp Dung thấy cách giúp đời của quý Thầy đơn giản hơn nhiều: tiếp xúc với thiền sinh và giúp họ chuyển hóa. Mới nhìn vào thì có vẻ như cách này không giúp đời nhiều, vì nó không có một chương trình hay một dự án xã hội cụ thể nào cả. Đây là lần đầu tiên Pháp Dung thấy cách giúp xã hội mà không cần chương trình hay dự án lớn lao như cải tạo một thành phố, nhưng thực ra nó như từng giọt nước mỗi ngày thấm vào lòng mỗi người. Đối với Pháp Dung đây là cách giúp đời thật sâu sắc. Mình không cần làm gì cả, chỉ giúp cho người ta tự chuyển hóa, từ đó họ có thêm niềm tin, cởi mở hơn, làm hòa với gia đình, bè bạn, con cái. Trường Đại học không dạy mình giúp đời theo cách đó. Có nhiều điều để nói lắm, Pháp Dung chỉ đưa ra 2 điểm này thôi: tiếp xúc người và giúp người chuyển hóa.

2 – Tại sao Thầy không tiếp tục làm một kiến trúc sư công trình mà chọn con đường này?

– Lúc đó Pháp Dung có rất nhiều cảm hứng đối với nghề kiến trúc, nhưng khi nghiên cứu tâm của con người, thì những khám phá về tâm làm cho Pháp Dung thấy hạnh phúc, nếm được sự an lạc và điều đó đáp ứng được cái năng lượng sáng tạo trong tự thân. Kiến trúc giúp về mặt xây dựng vật chất, Pháp Dung cũng đã nhiều lần giúp xây dựng cơ sở vật chất cho Làng, còn ở đây cũng là xây dựng nhưng là xây dựng con người, xây dựng cộng đồng, nên không có gì khác nhau cả. Pháp Dung nhớ Bụt có dạy trong Kinh là “ai cũng là một người kiến trúc” xây dựng cho đời sống và tâm linh của mình. Cho nên Pháp Dung không thấy thiếu hay mất đi cái gì cả, tất cả giống như là những móc xích, nối tiếp và giúp đỡ nhau. Pháp Dung không thấy là mình đã bỏ đi điều gì hay đã bắt đầu một cái mới, thật ra cái kia giúp cái này và tự nhiên hai cái đi với nhau rất đều. Những điều này không thấy trước được, trước đây Pháp Dung không bao giờ nghĩ rằng mình sẽ về ở làng quê nước Pháp này, có bò, có ruộng, có rừng núi… vì mình đang ở thành phố làm kiến trúc sư, có nhiều bạn bè, rồi đi chơi nơi phố xá ồn ào xe cộ…, nhưng rồi thì Pháp Dung chuyển hướng dần dần cho đời sống của mình.  
Lúc còn đi học kiến trúc, Pháp Dung có ý nghĩ muốn giúp thành phố thiết kế lại để mọi người có thể thay đổi cách sống, vì Pháp Dung nhìn thành phố không có cây cảnh, thiếu màu xanh của thiên nhiên, không có không gian cho con người tiếp xúc với nhau, con người sống thu mình…Mà mình biết là kiến trúc của thành phố có ảnh hưởng tới sinh hoạt và hạnh phúc của con người, từ đó quyết định hướng đi, lý tưởng của xã hội. Nhưng giới kiến trúc sư ít có cơ hội làm những việc này, họ thường chỉ chú trọng vào danh vọng, tiền tài… Bản chất của người làm kiến trúc chưa được trong sạch, nói là giúp đời cũng có thể được nhưng nhìn vào đời sống của một kiến trúc sư thì thấy họ không hạnh phúc. Có một lần ngồi ăn trưa, Pháp Dung nhìn thấy một ông sếp kiến trúc đang “nhét” thức ăn vào một cách vội vã hấp tấp, thấy thật đáng sợ. Mặc dù đó là sếp, có thể làm nhà đẹp, nhưng nghĩ thật tội cho ông ta, ông không có hạnh phúc

3 – Ai cũng có lỗi lầm, Thầy có thể chia sẻ một bài học không thể quên được mà Thầy đã rút ra được từ những lỗi lầm của mình. Có thể là những lỗi lầm khi 18 tuổi hay 21 tuổi hay lỗi lầm trong đời tu của mình?

– Điều mà mình đã học được và còn đang học rất nhiều lần qua cách hành xử của Sư Ông và quý Thầy, là phải trân quý người đang ở trước mặt mình. Mình thường hay mắc lỗi ở điểm này lắm. Ngày xưa ở nhà, mình thường không có mặt cho ba, cho mẹ, cho anh chị em, cho người bạn thân của mình. Bây giờ, mình muốn sửa đổi, muốn thực sự có mặt cho những ai đang ở trước mặt mình. Ngày trước không có ai dạy mình cách thực sự có mặt cho nhau, vậy nên khi nhìn lại lỗi lầm thì thấy đây không phải là một lỗi mà là một cách sống. Đối với đồng nghiệp cũng vậy, làm việc cùng nhau nhưng không biết quý trọng nhau. Điều này mình vẫn còn đang phải học, vì mình thường hay quên lắm, dễ coi thường sự có mặt của người khác. Ví như có người mới tới đưa cho mình một lá thư với sự quan tâm, nếu chỉ để ý sơ sơ thì mình đã đánh mất cơ hội. Tuy chỉ là những điều nhỏ nhưng những cái nhỏ sẽ làm ra cái lớn, mình có thể trở nên coi thường sư anh, sư em của mình.

4 – Thầy phản ứng, cảm nhận thế nào khi nghe tin Sư Ông chọn Thầy làm Trụ trì tu viện Lộc Uyển?

( “Sao lại hỏi câu nớ làm chi?”)
– Pháp Dung không muốn nhớ hôm đó là ngày nào nữa. Hôm đó sư cô Bích Nghiêm đem fax của Sư Ông từ Mỹ gửi đến Lộc Uyển và nói: “Sư em có biết là Sư Ông và Đại chúng đã chọn sư em làm “xử lý thường vụ” Lộc Uyển không?” Bởi vì Pháp Dung không hiểu nghĩa “xử lý thường vụ” nên Pháp Dung không bị ảnh hưởng nhiều. Vài ngày sau, vào ngày quán niệm, sư cô Trung Chính, sư cô Thoại Nghiêm bắt Pháp Dung ra trước đại chúng để nghe tuyên bố điều đó nhưng Pháp Dung nhớ rằng mình chỉ có ngồi đó thôi, không cảm gì cả. Vì Pháp Dung lớn lên ở Mỹ nên thấy “trụ trì” hay “xử lý thường vụ” không có gì là ghê gớm lắm. Pháp Dung thấy rằng quan trọng là giữ tâm mình thôi, sống trong Tăng thân, mình biết cách làm việc của anh em nên thấy không có gì quan trọng. Sau này, Pháp Dung học được cách bỏ qua mỗi khi mọi người đặt mình vào chỗ nào đó, vị trí nào đó, giống như là cỏ đang mọc và mình cứ nhẹ nhàng tìm cách bước qua thôi. Vui lắm! (cười) Pháp Dung cũng đang học hỏi. Cũng như khi mình làm tri sự, tri xa, những ngày đầu mình cũng sẽ có những câu hỏi như “ồ! Thì ra lo cho chúng là như vậy hả? Thì ra mình phải chuẩn bị cái này trước…” Rồi một cách tự nhiên mình phải biết sắp xếp công việc, nếu không sẽ hỏng việc của đại chúng. Vậy thôi! Trong cương vị này, Pháp Dung cũng đang học hỏi điều gì là tốt và điều gì không tốt. Cũng có lúc nó làm cho mình khó chịu vì mọi người có ý kiến này kia, rồi đặt Pháp Dung vào một chỗ đứng mà Pháp Dung không quen, không biết tâm lý ra sao, những lúc đó Pháp Dung thở, thấy hơi nóng nóng và mắc cỡ. Pháp Dung cũng đang học từ từ thôi.

Pháp Dung muốn rằng ai cũng phải học tất cả những cái như xử lý thường vụ, tri sự, chùi nhà vệ sinh, làm vườn,… để mình biết và hiểu thêm. Điều làm Pháp Dung khó chịu nhất là bắt Pháp Dung phải lớn, phải làm những điều mà mình không thích. Nhưng bây giờ mình biết cách rồi. Cũng như làm tri sự, trong vài tuần đầu sẽ mất ngủ. Tất cả đều là chuyện học hỏi thôi, không phải tự nhiên mà mình biết hết. Từng ngày, từng ngày sẽ quen dần. Mỗi khi tiếp xúc với phật tử, mình để ý xem họ đối xử với mình ra sao, phật tử Tây phương và Việt Nam có cái nhìn của họ, mình đứng đó thở để xem thử họ muốn điều gì. Nếu họ muốn mình là một vị trụ trì thì mình cũng sẽ là một vị trụ trì, nhưng mình không bị kẹt vào đó, sau đó mình có thể đi chơi với anh em hoặc với bọn trẻ.

5. Điều quan trọng đối với thầy ở cương vị này là gì?

– Điều quan trọng là liên hệ tốt với huynh đệ trong tăng thân, đó chính là hạnh phúc của Pháp Dung cũng là để nuôi dưỡng và bảo vệ Pháp Dung. Có khi những vị cư sĩ buồn do hiểu lầm cũng làm cho mình buồn vì Pháp Dung thuộc loại người luôn ưa thích thấy mọi người được hòa hợp và hạnh phúc, mà điều này không thể xảy ra hoài hoài được. Cho nên bây giờ, hạnh phúc của Pháp Dung là khi nhìn lại sự liên hệ của mình với các sư anh, sư chị, sư em cũng như liên hệ với các thành phần trong gia đình thấy vẫn còn tốt. Là một vị trụ trì, có rất nhiều điều đi qua tai mình, mình phải tập và thấy rằng những sự khen chê không phải là hạnh phúc của mình. Cũng như cái cây có nhiều nhánh, có nhánh chính và nhánh phụ, nhánh phụ thì từ từ mình tìm cách nhổ bớt. Nghe những chuyện phe phái có khi làm Pháp Dung ngán đến nỗi phải nghĩ ra phương pháp chơi với trẻ em, bọn trẻ sẽ bảo vệ mình, xung quanh có trẻ con nên người lớn không tới xâm nhập được.

6 – Mọi người đều thấy sự liên hệ tốt giữa Thầy và giới trẻ cũng như trẻ em, Thầy rất thích chơi với thiếu nhi nhưng khi làm trụ trì thì Thầy phải làm việc nhiều với người lớn, Thầy thấy thế nào?

– Thường thường, khi có thiếu nhi lên Lộc Uyển là Pháp Dung rất để ý, có trẻ em lên là mình thấy liền, thấy cách bọn trẻ đi, cười. Trẻ em lên Lộc Uyển có rất nhiều lứa tuổi, và chúng lớn rất nhanh. Quay trở lại câu hỏi, Pháp Dung thấy người lớn cũng như trẻ con, không có gì khác nhau hết. Không phải mình coi thường, nhưng vì có sự gần gũi nên mình biết họ muốn gì và cần gì, nên mình dùng lời nói để tưới tẩm những điều tích cực thôi. Giống như khi một em bé đang giận ba mẹ, ra ném cát, thì mình tới chơi ném cát cùng với em. Em bé thấy mình còn quậy hơn cả em nữa thì chấp nhận mình thôi. Khi đó mình có thể từ từ dẫn em ra khỏi tâm trạng buồn khổ của em được. Người lớn dường như cũng vậy, họ có rất nhiều điều than phiền, nhưng mình cứ ngồi lắng nghe, rồi cũng từ từ dẫn họ ra được. Tuy nhiên, Pháp Dung thấy mình vẫn chưa giỏi lắm, vì mình vẫn còn chọn gần với con nít nhiều hơn, người lớn suy tư nhiều quá. Nhưng điều này không liên quan đến công việc trụ trì nhiều, mình vẫn có thể dành cho họ 15 phút mỗi khi cần, nhưng sau đó mình trở về với chúng thôi. Cho nên chăm sóc con nít hay người lớn, đối với Pháp Dung cũng là một lý tưởng, giống như các sư anh, sư chị, sư em khác thôi. Việc làm trụ trì không ảnh hưởng đến việc chăm sóc người lớn hay trẻ em. Tuy nhiên có những lúc mình phải lựa chọn, khi mình đang chơi với con nít nếu có người lớn đến tìm sự giúp đỡ của mình, hay như khi đang nói chuyện để tháo gỡ khó khăn cho một cặp vợ chồng thì con nít chạy tới muốn chơi với mình, mình phải nói mạnh một chút: “Các con qua bên kia chơi, để Thầy nói chuyện xong sẽ chơi với các con sau”. Lúc đó bọn trẻ cũng có thể hơi ngạc nhiên, vì thường thường mình chơi đùa với chúng bất cứ lúc nào. Từ từ mình thấy phải đối xử với hai bên tùy theo hoàn cảnh, có khi mình mệt quá, phải nói với bọn trẻ “Thầy hết xí quách rồi, Thầy đi ngủ đây”, rồi mình đi ngủ.

7 – Thầy có một phẩm chất đẹp, đó là sự khiêm cung của Thầy ở một vị trụ trì trẻ lại có nhiều tài năng lại rất thích hợp với thiếu nhi và thanh thiếu niên. Thầy có thể chia sẻ bí quyết để có được sự liên hệ tốt như vậy với giới trẻ không, vì trong trường học, có nhiều thầy cô giáo muốn có được sự liên hệ tốt với học trò của mình mà không được?

– Thực ra Pháp Dung không có cách gì cả, nếu có cái gì đó được gọi là bí quyết thì có thể là niềm vui thích trong lòng mình khi được tới chơi và đùa nghịch với trẻ em, có lẽ điều đó làm cho mình rất tự nhiên khi đến với mấy em. Mà mình cũng để ý chăm sóc chúng nữa, và vì mình không có ý định tới để dạy bảo gì mấy em cả, nên mình có được tình bạn của mấy em. Tuy nhiên Pháp Dung cũng gặp những trường hợp mình phải nói để mấy em sửa đổi. Có lần người ta mời Pháp Dung đến một trường tiểu học với mục đích giới thiệu cho các em thấy được thế nào là một tu sĩ sống trên núi. Pháp Dung hỏi ngay mấy em “Các em có biết thế nào là một tu sĩ không?” Bọn trẻ cùng trả lời, và thế là mình cùng bọn trẻ ngồi chia sẻ. Vài ba lần như vậy, mình phát hiện ra rằng bọn trẻ thiếu tình thương. Thầy cô giáo nên nhìn bằng con mắt đó vì có khi ở nhà bọn trẻ thiếu tình thương và sự quan tâm chăm sóc của ba mẹ, có thể bị ba mẹ la mắng, hay ba mẹ bận rộn quá không có mặt đó cho con. Pháp Dung có em trai làm thầy giáo, và Pháp Dung luôn khích lệ em trai giữ nghề của mình. Nhưng làm thầy giáo khó lắm, vì bây giờ người ta thường muốn nhồi nhét thông tin hơn là dạy cho bọn trẻ thành người. Phần dạy con trẻ thành người ngày càng ít hơn.
Khi đến trường tiểu học đó Pháp Dung không chia sẻ gì nhiều, chỉ nói về “Chiến Tranh Giữa Các Vì Sao” (Stars War), “Chúa Tể Của Chiếc Nhẫn” (Lord of the Ring), hay Darwin là ai. Những điều đó bọn trẻ đều biết hết, và mình cũng thích, nên mình dùng để nói với bọn trẻ vì nó có vẻ “đúng đài”. Nhưng đó chỉ là hình thức thôi. Sau đó, Pháp Dung cảm nhận là bọn trẻ rất hạnh phúc vì Pháp Dung thực sự có mặt cho các em. Pháp Dung chăm sóc bọn trẻ theo cách thức khác. Còn người em trai của Pháp Dung là dạy bảo theo nguyên tắc. Pháp Dung thấy rõ là bọn trẻ thiếu sự ấm cúng, Pháp Dung ngồi dưới đất và bọn trẻ ngồi xung quanh, giống y hệt mỗi lần chúng ta ngồi quanh Sư Ông, tự nhiên có một năng lượng rất thật mà không cần bất kỳ một “kỹ thuật” nào hết. Đó là phương pháp đến với các em của các Thầy, các sư cô, dù mình có chơi đùa, dạy bảo hay ăn cơm với các em thì cũng chỉ áp dụng cái thực tập gốc đó thôi. Có những trường hợp mình không chỉ giúp chính đứa trẻ mà phải giúp cả cho cha mẹ của em nữa. Người mẹ có thể nghĩ rằng vấn đề xuất phát từ người con, nhưng thực ra khi nhìn lại thì có lỗi của cha mẹ trong đó: họ chỉ muốn con mình trở nên hoàn hảo ngay lập tức mà không muốn dành thời gian cho bọn trẻ, xu hướng của xã hội Mỹ bây giờ là vậy. Cho nên mình phải rất khéo để chỉ cho các bậc phụ huynh thấy được những thiếu sót của họ chứ không phải lên án họ. Dù thế nào thì hiện giờ Pháp Dung cũng còn đang học hỏi thôi, và cảm thấy mình cần phải học thêm rất nhiều.

8– Thầy có thể chia sẻ một kỷ niệm đẹp về Sư Ông?

– Có một mùa hè, Sư Ông rất bận, sức cũng yếu, còn Pháp Dung thì mới từ Lộc Uyển về. Sư Ông gọi lên và đưa cho Pháp Dung một cuốn sách tiếng Trung để tặng cho ba của Pháp Dung. Pháp Dung vô cùng ngạc nhiên vì thấy Sư Ông bận rộn và có rất nhiều đệ tử mà vẫn quan tâm đến những chuyện nhỏ như vậy. Điều đó gây cho Pháp Dung một ấn tượng sâu sắc và một bài học về cách cư xử với mọi người là không quên những việc dù nhỏ. Đó cũng là một trong những điều làm cho Pháp Dung luôn nhớ về Sư Ông. Sư Ông có những cái hạnh chan chứa tình người mà những ai ít có cơ hội gần gũi thì sẽ không thấy được, không biết được.

9 – Thầy đã về Việt Nam bao nhiêu lần, và qua những lần đó Thầy khám phá được những gì về nét đẹp của đất nước và con người Việt Nam mà trước đây Thầy chưa bao giờ biết?

– Pháp Dung về Việt Nam ba lần. Lần đầu tiên là sau khi học xong đại học, Pháp Dung về ba tháng để nghiên cứu kiến trúc Việt Nam. Mẹ Pháp Dung cho rằng mình không thể về quê hương và tiến hành nghiên cứu mà không về thăm quê và lạy tổ tiên trước, vì vậy Pháp Dung theo mẹ về thẳng quê ngoại ở Quảng Trị và thăm quê nội ở Đà Nẵng. Sau đó mẹ về lại Mỹ, còn Pháp Dung ở lại tiếp tục đi thăm đất nước Việt Nam. Rốt cuộc thì chuyến đi đó không phải là nghiên cứu về kiến trúc mà là tìm hiểu về con người, muốn biết về kiến trúc thì mình phải biết cách sống của con người ở đó.
Có một lần, ở tận vùng quê ven biển Quảng Trị, Pháp Dung nói chuyện với một ông lão, xung quanh là mấy người Việt. Lúc đó Pháp Dung còn là sinh viên, còn ngây thơ lắm, lại không biết tiếng Việt nhiều. Pháp Dung có hỏi xem ông cụ có cảm thấy lo lắng khi người phương Tây về Việt Nam xây cất những tòa nhà cao và đem cách sống Tây phương làm ảnh hưởng đến cách sống của người Việt không, vì Pháp Dung thấy Sài Gòn và Đà Nẵng đang phát triển rất nhanh. Dường như ông cụ thấy sự lo lắng của Pháp Dung trong câu hỏi, nên bật lên tiếng cười rất hiền hậu rồi bảo Pháp Dung đừng có lo, ông bà tổ tiên của mình đã bao lần kinh nghiệm những điều đó. Sau đó, Pháp Dung cảm thấy như được thức tỉnh. Khi học ở trường, Pháp Dung hay tưởng tượng nhiều điều nhưng trong cuộc sống thì không như thế. Cách ông lão cười làm Pháp Dung thấy nhẹ đi rất nhiều và Pháp Dung cũng đọc được nhiều điều trong mắt của ông, một con người đã trải qua bao nhiêu đau thương mà vẫn có thể sống và cười, nụ cười rộng mở trên khuôn mặt nhăn nheo với hàm răng chỉ còn vài chiếc. Cho đến bây giờ, đối với Pháp Dung đó là một hình ảnh đặc trưng của Việt Nam, là một biểu tượng. Và sau đó, hình ảnh những con người đang lao động đã làm thay đổi cách nghiên cứu của Pháp Dung, bằng cách chụp những bức ảnh Pháp Dung đã tìm cách miêu tả kiến trúc qua cách sống của con người.

10 – Thầy lớn lên ở Mỹ và sống ở đó khá lâu, 26 năm, cho dù không nhiều nhưng Thầy thế nào cũng biết về văn hóa Việt Nam. Thầy có thể nêu lên một trong những nét đẹp của văn hóa Việt Nam và một trong những nét đẹp của văn hóa Mỹ?

– Bây giờ nói về văn hóa, Pháp Dung bớt có cái nhìn phân biệt Việt Nam hay Mỹ, Tây phương, Pháp…Tuy nhiên cũng còn một vài điểm như cách xưng hô, hay cách ăn uống, nhưng Pháp Dung thấy những điểm đó thuộc về văn hóa làm người nhiều hơn. Một trong những nét đẹp của văn hóa Việt Nam là người trẻ tuổi trong khi tiếp xúc với người lớn có sự kính trọng. Trong văn hóa phương Tây, người nhỏ tuổi và người lớn có thể đối xử với nhau như những người bạn, đó cũng là nét đẹp riêng. Người Tây phương khi nhìn vào cách đối xử của người Việt Nam có thể cảm thấy có khoảng cách, nhưng Pháp Dung lại thấy rất đẹp vì đó là cách mình biểu lộ tình cảm với nhau, không phải là sự ép buộc. Do vậy, mặc dù mang tính Á Đông nhưng Pháp Dung không còn thấy đó chỉ là văn hóa Việt Nam nữa mà thuộc về văn hóa làm người rồi, do vậy người phương Tây cũng có thể học hỏi.
Hiện nay ở Mỹ, những gia đình người Việt đang tìm cách giữ gìn văn hóa Việt Nam. Pháp Dung cũng suy nghĩ về điều đó và thấy rằng những nét đẹp và sự ấm áp trong cách mình có mặt cho nhau, lắng nghe nhau, thương yêu và chăm sóc cho nhau sẽ tạo thành văn hóa, không kể là Việt Nam hay Mỹ, nhưng sẽ đẹp.

11 – Ở Lộc Uyển có rất nhiều khóa tu cho người trẻ, có cả khóa tu dành riêng cho những sinh viên đại học. Trong những khóa tu như vậy, thời khóa sẽ như thế nào và đề tài của những buổi pháp đàm là gì để có thể gây được cảm hứng cho người trẻ thưa Thầy?

– Nhìn chung, thời khóa cũng không khác với các khóa tu khác, cũng có pháp đàm, ăn cơm im lặng, ngồi thiền, buông thư…chỉ khác là cách các quý Thầy và quý sư cô chia sẻ mang tính cách vui tươi, năng động và tiếp xúc nhiều hơn. Ví dụ như khi hướng dẫn một buổi pháp thoại, mình không dạy nhiều, mà thỉnh thoảng hỏi các em: “Các em nghĩ sao về điều đó?” để tạo nên sự trao đổi. Các em thường không thích ngồi nghe nhiều mà muốn có sự trao đổi. Các em rất tò mò muốn biết về cuộc sống xuất gia. Các sư anh sư chị đã quen với điều đó và biết cách hành xử thế nào để trở thành bạn của mấy em chứ không phải làm thầy cô giáo. Như vậy, hình thức của khóa tu không có gì khác. Mới đây, khi tham khảo ý kiến các em về khóa tu, Pháp Dung rất ngạc nhiên khi biết rằng có những em ở nhà rất muốn dậy sớm ngồi thiền vì thấy làm như vậy rất có ích. Pháp thoại ngắn hơn và có thêm phần vấn đáp. Pháp đàm sôi nổi hơn. Ngoài ra, thời khóa còn có thêm các hoạt động thân thể hay trò chơi, tạo cơ hội cho những ý tưởng được bộc lộ. Phần tôn giáo, như giảng hay tụng kinh, mặc dù cũng quan trọng nhưng được giảm bớt, vì điều quan trọng hơn với giới trẻ là mình có thể hiểu sâu vấn đề của các em và chỉ cho các em phương pháp để tự chăm sóc.
Tất cả các khóa tu này đều được tổ chức dựa trên sự yêu cầu, chứ không do mình tự đề ra. Khóa tu đầu tiên chỉ có 25 thiếu nhi, nhưng rất vui. Và sau đó, khi các bậc phụ huynh đến, họ thích và cũng muốn có khóa tu cho riêng họ. Vì vậy ở Lôc Uyển có tổ chức khóa tu riêng cho gia đình, cho các cặp vợ chồng trẻ, cho giáo viên và sinh viên đại học. Hàng năm, Lộc Uyển có 2 khóa tu cho cấp đại học, có khi cả lớp học cùng đến tu học và sống cùng nhau trong 2 tuần. Và quý Thầy, quý sư cô hướng dẫn giáo viên cách dạy sinh viên của mình. Pháp Dung rất ngạc nhiên khi thấy mọi người thảo luận sôi nổi về 5 Giới, và chủ đề cơ bản là mối quan hệ với gia đình, bạn bè, cách xử lý các cảm xúc – những vấn đề rất con người và cũng là những khía cạnh rất cơ bản trong các bài giảng của Sư Ông.

12 – Tuần trước, Sư Ông giảng về sự hòa hợp trong Tăng thân như một bản hòa tấu. Thầy có ý kiến như thế nào khi Thầy muốn Tăng thân có được sự hòa điệu như một bản nhạc?

– Pháp Dung thấy việc xây dựng Tăng thân quả là một nghệ thuật. Khái niệm “nghệ thuật” rất rộng, nó không loại trừ bất kì điều gì, tuỳ theo cách mình nhìn. Khi mình có sự hòa điệu trong Tăng thân, không có nghĩa là ai cũng phải đồng ý với tất cả ý kiến của nhau về tất cả mọi việc, đó là điều không tưởng. Mình không muốn nói là không thể đạt tới sự hòa hợp hoàn hảo, nhưng trên thực tế, sự hòa hợp trong cuộc sống cộng đồng con người là tôn trọng sự khác biệt của người khác. Đôi khi mình so sánh sự hòa hợp này với một bản nhạc hay một thứ gì đó mang tính cấu trúc thì mình có thể bị sai lầm vì nghĩ rằng mọi thứ phải hoàn hảo. Vì vậy, trong mối quan hệ và cuộc sống cộng đồng, sự hòa hợp không phải là điều mà mình có thể thiết kế mà là khả năng thay đổi và thích ứng của từng người. Cho nên nó rất đẹp. Như khi mình làm đường bên Lộc Uyển, thì sự hòa hợp không phải là mọi việc được hoàn thành và từng cái lỗ được đắp hoàn hảo, nhưng mình có thể cảm thấy được sự hòa điệu của chúng mà cái đó được gọi là nghệ thuật vì cái đó không thiết kế trước được, mình chỉ có thể cảm nhận được khi nó xảy ra. Nhiều người đã từng nghiên cứu về xây dựng cộng đồng, và đã có nhiều sách viết về xây dựng cộng đồng,

13 – Trong thời gian trở về Làng vào khóa An Cư Kiết Đông 2006 này Thầy có vui nhiều không thưa Thầy?

– Có chứ. Pháp Dung thấy Tăng thân đang phát triển, mọi người cũng đều thấy như vậy. Điều đó làm cho Pháp Dung hạnh phúc và đầy niềm tin vào tương lai. Mỗi lần quay về đây, Pháp Dung đều học được rất nhiều. Pháp Dung về lại và chỉ tận hưởng tình huynh đệ, mặc dù có nhiều sư em mình chưa biết nhưng Pháp Dung vẫn cảm nhận được sự ấm cúng. Có thể Pháp Dung không có nhiều cơ hội làm việc cùng nhau, sống cùng nhau, chia sẻ nhiều với nhau nhưng điều đó không quan trọng, chỉ cần nhìn vào mắt nhau là có thể thấy được sự gần gũi và chấp nhận nhau là quá đủ rồi.

BBT kính cám ơn thầy rất nhiều.

Thầy Từ Hải: Mọi người ai cũng biết rằng Tổ Đình Từ Hiếu mang sắc thái truyền thống chùa Huế. Những bước đầu chuyển sang tu viện gặp rất nhiều khó khăn, không phải là vấn đề tổ chức mà là vấn đề tiếp nhận pháp môn, giống như hình ảnh con rắn lột da, phải đi qua giai đoạn rất đau xót thì mới có thể sống mạnh. Trước đây, pháp môn của Sư Ông cũng đã được thực tập tại Phật học viện  nhưng chưa được hoàn toàn vì vừa kết hợp với truyền thống nên không đi được trọn vẹn. Khi thay đổi thì có những vị Thầy, sư chú chưa thích ứng, thành ra phải qua ở chùa khác để có thể đi học bên ngoài, vì vậy gây nên khá nhiều tri giác sai lầm để người ta có thể bàn tán.
Mặt thuận lợi là: anh em đi vào sự thực tập mới, tiếp thu pháp môn rất nhanh. Sư Ông hỗ trợ về mặt tinh thần cho Từ Hiếu rất nhiều, tổ chức những buổi họp chúng xây dựng tăng thân, đưa ra đường hướng tu tập, thương tưởng nâng đỡ những khó khăn của anh em, nên anh em sau này có  nơi nương tựa. Hiện giờ, anh em rất vững vàng, không sợ hãi, sống rất vui, và điều đáng phấn khởi nhất là tình Thầy trò, tình huynh đệ đang sống lại rất đẹp.

Thầy Từ Giác: Dù một vài Thầy, vài sư anh lớn chưa quen “đi theo dòng sông” – nghĩa là tụng kinh Thiền Môn Nhật Tụng bằng Việt ngữ thay vì chữ Hán- , đi ra ngoài thì phải có thân thứ hai, tiền được cúng dường khi đi ứng phú  thì bỏ vào quỹ chung …nhưng có quý Ôn lớn ủng hộ cách sống theo tu viện nên chúng con rất biết ơn quý Ôn. Dù một số các sư anh lớn chưa thật sự chấp nhận và dấn thân cho pháp môn mới nhưng các sư em rất thông cảm và có thể hiểu được phần nào tâm sự các sư anh mình. Đối với các sư anh sự thực tập pháp môn truyền thống đã quá lâu năm và bỗng nhiên thay đổi hoàn toàn để chấp nhận pháp môn thì quả là khó khăn cho các sư anh. Hơn nữa bấy lâu nay chùa Tổ đã được quý Ôn, quý thầy trong tăng đoàn dày công nâng đỡ và dạy dỗ nên ân nghĩa đó rất là sâu dày nên khi chùa Tổ trở thành tu viện thì Phật học viện phải chuyển đi nơi khác và quý Ôn cũng phải chuyển đi theo Phật học viện để tiếp tục dạy dỗ cho các tăng sinh muốn cầu học. Vì đó, các sư anh phần nào cảm thấy áy náy và rất khó khăn để chấp nhận và hết lòng xây dựng tu viện. Các sư em biết mình còn trẻ cả hai mặt đời và đạo nên sự thực tập pháp môn truyền thống chưa được sâu sắc nên dễ dàng thay đổi khi chuyển qua môi trường mới và sự thực tập mới. Vì hiểu được như thế nên các sư em chỉ biết thực tập và cống hiến hết lòng để xây dựng tu viện và qua đó có thể tạo được nguồn cảm hứng cho các sư anh. Từ đó, các sư anh có thể lần lần chấp nhận và thật sự dấn thân để xây dựng tu viện.

Thầy Đồng Lực: Tu viện Bát Nhã cách biệt với thị xã Bảo Lộc-Lâm Đồng khoảng 20km, có rừng thông bao quanh và nhiều đồi suối thuận lợi cho sự tu tập các pháp môn của Làng. Các Thầy, các sư cô tu tập có nhiều an lạc, đi thiền hành rất hạnh phúc. Các vị Thầy lớn có sự nhất trí nên các anh em có nhiều niềm tin và đi theo Thầy 100%.

4 – Thưa Thầy, ở Bát Nhã người dân tộc tham dự tu tập có nhiều không? Và họ là những dân tộc nào?

Thầy Đồng Lực: Có chứ. Vào những ngày quán niệm đồng bào người dân tộc cũng có đến tham dự. Đặc điểm của người dân tộc là họ không bao giờ nghỉ chân nghỉ tay hết nên họ rất nhiệt tình trong việc làm công quả. Ngoài ra thì họ tham dự thời khóa chung với người Kinh như bình thường. Họ có thể hiểu được tiếng Việt phổ thông, vấn đề bây giờ là mình thiếu giáo thọ để có thể hướng dẫn riêng cho họ. Người dân tộc tu tập cũng giỏi lắm, họ thuộc hết những bài thiền ca của mình và rất thích hát, những chú điệu người dân tộc hát trong khóa tu, giữa đại chúng một cách tự nhiên, rất vui và dễ thương. Trong số họ, phần nhiều là người dân tộc K’Ho. Thật ra tâm của người dân tộc rất lành, đơn giản và vô tư, làm ngày nào ăn ngày đó, không đau khổ nhiều như người Kinh mình đâu. Đã có ba em gái và sáu em trai người dân tộc xin tập sự xuất gia tại Bát Nhã. Các em tập sự đã hơn 3 tháng rồi.

5. Thưa Thầy có cách giải quyết nào cho tình trạng người muốn xuất gia tu tập rất đông nhưng thiếu cơ sở vật chất để tiếp nhận họ?

Thầy Từ Hải: Hiện nay, tu viện đặt điều kiện khi nhận tập sự xuất gia, các em từ 15 – 18 tuổi phải biết đọc, biết viết, có khả năng văn chương khá. Lứa tuổi từ 18 – 25 đang học hay đã tốt nghiệp đại học. Lứa tuổi từ 25 – 35 đang học cao học hay có bằng cấp cao học hoặc tiến sỹ. Đặc biệt, tu viện Từ Hiếu không nhận người đã lập gia đình, đây là truyền thống chùa Huế, khác với Bát Nhã hay Làng Mai. Hiện tại, tăng thân Từ Hiếu có những sư chú đã từng là giáo viên, bác sỹ, công chức Nhà nước cho đến thợ xây, thợ mộc, thợ điện, nên mình rất giàu. Vì cơ sở vật chất hạn chế nên không thể tiếp nhận ồ ạt, đang có dự án xây thêm tăng xá nhưng chưa tiến hành.

Thầy Đồng Lực: Tu viện Bát Nhã cũng tương tự Từ Hiếu, chủ yếu là chọn lựa những tài năng trẻ. Tuy nhiên, Bát Nhã cũng có chủ trương đưa những người lớn tuổi yêu thích pháp môn của Sư Ông qua một tu viện khác có thời khóa riêng phù hợp với lứa tuổi. Hiện Bát Nhã đang xây dựng thêm Tăng xá – Ni xá để có đủ chổ cho những người muốn tu tập pháp môn của Sư Ông. Vì có quá nhiều người muốn xin tu tập và cơ sởvật chất để tiếp nhận không đủ nên Bát Nhã chỉ nhận đơn nhưng chưa thể nhận người; đa phần là thanh thiếu niên đến từ khắp mọi miền đất nước.

6. Thưa Thầy, chúng con muốn tìm hiểu tình trạng tu tập của giới Tăng Ni trẻ tại Việt Nam?

Thầy Từ Hải: Tình hình tăng ni trẻ ở Huế nói riêng và toàn quốc nói chung đa số chạy theo bằng cấp và kiến thức Phật học mà chưa đủ điều kiện đi vào thực tập nội tâm. Có cái hay là sau một thời gian học tại các trường Phật học, kiến thức đã được thỏa mãn rồi thì họ có những nhu yếu nào đó khiến cho họ nhìn trở lại. Cho nên khi đã học xong Phật học thì đi vào tu viện cũng rất hay. Tu viện Từ Hiếu và Bát Nhã có thể là những nơi cho những vị đã học xong Phật học trở về với sự tu tập. Nếu như mình chỉ chạy theo kiến thức, không có pháp môn, không có đường hướng học và tu thì không có tương lai cho sự tu tập. Tuệ giác và từ bi của Sư Ông đã có ảnh hưởng rất tốt để giúp người ta bắt đầu trở nhìn lại, có niềm tin là những kiến thức Phật học có thể áp dụng được trong đời tu của mình. Đó là nói về những vị có bằng cấp Phật học.
Cũng có những vị không muốn chạy theo trào lưu bằng cấp, học vấn, những người bỏ dở nửa chừng vì không tìm thấy hạnh phúc thực sự trong khi học ở các Phật học viện nên tìm tới tu viện. Theo cái thấy của Từ Hải thì có những người tuy không có bằng cấp về Phật học với rất nhiều kiến thức, nhưng trong cuộc sống đã thực tập được những điều rất căn bản Phật dạy và đã tiếp xúc và hành xử với anh chị em đồng đạo rất đẹp. Rõ ràng không phải ai có nhiều kiến thức Phật học đều tu giỏi.

Thầy Đồng Châu: Vấn đề này một phần là trách nhiệm của các vị tôn túc ở Việt Nam, chưa tạo được nhiều cơ hội cho tăng ni trẻ tu tập. Thầy có tiếp xúc một số vị ở trường Cao đẳng, Trung cấp, Phật học viện thì thấy rằng nhiều thầy, nhiều sư cô cũng thao thức được học, được tu, nhưng khi về chùa không có không gian, không có điều kiện cho người ta áp dụng những gì đã được học thì nảy sinh chán nản, nên lại muốn đi học trở lại. Bởi vậy, mình cần phải tạo ra một môi trường có đủ điều kiện cho người ta áp dụng những gì đang học và sau khi đã tốt nghiệp các trường Phật học. Đây là một vấn đề chúng ta cần nhìn lại về cách tổ chức các trung tâm tu học của mình chứ không phải là vấn đề riêng của giới tăng ni trẻ.

7. Xin Thầy cho biết sự khác nhau giữa các em đã trực tiếp thực tập pháp môn Làng Mai với các Thầy từ truyền thống chuyển sang?

Thầy Từ Hải: Với các Thầy đã ở Từ Hiếu trước đây thì có sẵn nền tảng trong sự thực tập. Riêng các em mới vào thì lớn lên rất nhanh và đều. Chính các em cũng nhìn thấy sự chuyển hóa của mình. Có em tuy còn rất trẻ, và ngay ở thời gian mới là tập sự xuất gia thôi mà đã có thể giúp ba mẹ hòa giải, hàn gắn lại với nhau. Khác với truyền thống là các điệu phải làm việc, học kinh kệ nhiều, và lớn lên rất chậm.

8. Thầy thích pháp môn nào nhất và thực tập pháp môn nào thành công nhất?

Thầy Từ Hải: Pháp môn nào Thầy cũng thích, nhưng Thầy thích pháp môn thiền hành nhất. Những khi trong người mệt mỏi, khó chịu hay có vấn đề nào đó làm mình bực bội, Thầy thường đi thiền hành để lắng dịu, sau đó thì thấy trong người rất khỏe và bình an trở lại.

Thầy Từ Giác: Thầy cũng thích rất nhiều pháp môn, nhất là pháp môn làm mới, soi sáng, và thiền hành. Mỗi khi Từ Giác đi thiền hành, mình thường quán rằng có Bụt đang đi với mình, thấy rất hạnh phúc, có thể tha thứ và chấp nhận những điều không vừa ý. Pháp môn pháp đàm cũng rất hay, nhiều khi không cần chia sẻ gì, chỉ cần nhìn thấy các anh chị em ngồi với nhau trong tình huynh đệ, lắng nghe nhau, Từ Giác cũng cảm thấy rất vui.

Nếu bạn đã từng là độc giả trung thành của Lá Thư Làng Mai hẳn sẽ không quên loạt bài dưới tựa đề Sư Tử Núi và trong hai số gần đây là Lửa Hồng Phương Bối. Các bạn có muốn biết tác giả của loạt bài đó là ai không? Sư cô Thoại Nghiêm, một trong những vị giáo thọ xuất sắc của Làng Mai, người luôn luôn đi tiên phong trong công tác thành lập và phát triển các trung tâm tu học mới của Làng Mai. Nhờ sự góp sức rất tích cực ngay từ những ngày đầu tiên của sư cô mà chúng ta đã có được Tu viện Lộc Uyển tại Hoa Kỳ ngày hôm nay; và cũng như vậy sư cô đã góp trái tim và đôi bàn tay của mình để phát triển Tu viện Bát Nhã tại Bảo Lộc, Lâm Đồng, Việt Nam. Hiện nay sư cô lại đang giúp sức tại Ni viện Diệu Nghiêm tại Huế. Và sư cô cũng chính là tác giả của loạt bài Sư Tử Núi và Lửa Hồng Phương Bối. Để biết thêm về sư cô Thoại Nghiêm, mời các bạn theo dõi bài phỏng vấn dưới đây của BBT trang nhà Làng Mai với sư cô Thoại Nghiêm.

1. Xin Sư cô cho con hỏi một câu mà chắc nhiềucũng người muốn được biết, Sư cô đi tu có phải vì thất tình không?

– (Cười) Hỏi câu gì mà khó trả lời quá. Chị không biết nữa. Chị đi xuất gia vì chị thương quá nhiều người cho nên chị muốn đi xuất gia. Thành ra thất tình mà nói theo kiểu nói chơi là chỉ có 7 mối tình thôi thì hơi ít! Thật ra chị đi tu chỉ vì muốn “bước tới thảnh thơi”. Được chưa?

2. Có bao giờ sư cô nản hoặc chán trong đời tu chưa?

– Chán người thì có, chán đời tu thì không.

3. Và sư cô đã thực tập như thế nào để vượt qua?

– Thông thường mình chán vì cảm thấy người khác không hiểu mình và đó là những lúc mình thực tập yếu. Đó là những lúc mình xuống tinh thần vì không biết chăm sóc cho mình, không biết chăm sóc những cảm thọ của mình. Sự thực tập để vượt qua là sự thực tập những điều rất căn bản như đi theo thời khóa của chúng, theo dõi hơi thở, đặc biệt là đi thiền hành và ngồi thiền để quán chiếu, tìm hiểu cho ra cội rễ của vấn đề và khi hiểu được rồi thì đi qua dễ lắm.

4. Theo kinh nghiệm của sư cô thì lứa tuổi nào dễ vướng mắc tình cảm nhất?

– Đúng là với tuổi trẻ thì vấn đề vướng mắc dễ xảy ra hơn, điều này không có nghĩa là với người lớn thì không có. Nhưng người trẻ thường chưa có đủ chín chắn về mặt tình cảm, đôi khi mình còn rất mơ hồ về những cảm tình mình đang có. Với một số các em trẻ mới vừa xuất gia phải rời xa gia đình của mình, các em thường cảm thấy có một khao khát được yêu thương bởi vì mình không còn trong vòng tay yêu thương của gia đình nữa hoặc lúc ở gia đình mình cũng bị thiếu thốn tình thương. Mặt khác thì nhu yếu được hiểu, được thương là nhu yếu của mọi lứa tuổi, nhưng với người trẻ thì mạnh hơn, đi song song với sự phát triển của sinh lý và tâm lý. Điều này làm nảy sinh khuynh hướng muốn đi tìm một đối tượng khác để mình thương yêu. Một là xảy ra tình trạng vướng mắc giữa các em với nhau hay với các sư cô lớn, hai là các em đi tìm người khác phái. Vấn đề này không phải riêng của một tu viện nào mà đây là vấn đề chung của tất cả tăng ni trẻ.

5. Tại tu viện Bát Nhã, quý  sư cô làm cách nào để giải quyết vấn đề này?

– Sư Ông dạy phòng ngừa chắc ăn hơn là mình phải đối trị. Tại Bát Nhã có rất là nhiều buổi diễn thuyết, thảo luận, pháp đàm về chủ đề tình yêu, tuổi trẻ. Cũng có vài hiện tượng vướng mắc sơ sơ, thương sơ sơ, cảm thấy lòng bồi hồi xao xuyến thì đều được đem ra chia sẻ với nhau. Các em hay bị “hở van tim” khi bắt gặp một ánh mắt chăm chú và đặc biệt hơn bình thường. Các em được khuyến khích tâm sự khi bắt đầu thấy có những cảm giác khác lạ trong người, nhất là về một đối tượng cụ thể dù là người khác phái hoặc người cùng phái. Thông thường các em có y chỉ sư thì các em lên tâm sự với y chỉ sư, vị này sẽ hướng dẫn cho các em nhận diện được đó là cảm thọ gì, tập làm quen, chấp nhận, ôm ấp và chuyển hóa những cảm thọ vướng mắc như thế nào. Có những trường hợp các em không chịu cho biết, khi đã xảy ra nặng thì khó đối phó hơn một chút. Nhưng phần đông các em đều có ý thức là mình muốn tu và có thể dễ bị vướng mắc, thành ra các em rất muốn được thực tập để đừng có bị vướng vào. Nhất là một số các em ở ngoài đời đã từng có bạn trai, cũng đã từng kinh nghiệm qua những khổ thọ của cái “thú đau thương” đó, cho nên các em tâm sự, chia sẻ cho nhau và cho đại chúng biết, thì những vị chưa “lọt”  vô cũng thấy hơi đắn đo khi phải bước chân vào trong đấy.  

6. Tại xóm Bếp Lửa Hồng, tu viện Bát Nhã, hiện giờ có khoảng 200 quý sư cô và các em tập sự, xin sư cô chia sẻ kinh nghiệm hướng dẫn một đại chúng vừa mới vừa đông như vậy?

– Công việc không khó lắm như mọi người tưởng vì không phải một mình chị điều chúng mà là tập thể Tỳ Kheo Ni ở đấy điều chúng. Trước kia các chị có 15 vị, giảm còn 11 vị và hiện giờ còn khoảng 11-12 vị. Công việc được chia ra và cùng chịu trách nhiệm chung thành ra chị thấy không phải là một vấn đề khó khăn lắm. Thêm nữa các em đông thì giống như là nhà đông con vậy đó, chị lớn dạy em nhỏ, cho nên các em đến trước mà tu tập đàng hoàng thì tạo ra một sự thúc đẩy và một kỷ cương, các em đến sau nhập vào và cứ theo cái dòng đó mà tiến thì cũng không khó lắm.  Dĩ nhiên là vì đông quá cho nên đôi khi mình cũng không có đủ giờ đi sâu đi sát vào từng em, để giúp các em có thể phát triển đến mức độ tối đa của các em mà gần giống như một trường học. Các em học chung, làm chung với nhau thì lại có một mặt tích cực khác là các em có được một tinh thần đồng đội, có được sự giúp nhau phát triển thay vì phải chờ mình thúc đẩy. Các em lớn lên rất đều và lớn lên trong tình thương của nhau nên đem lại một năng lượng rất mạnh, và chị thấy yên tâm. Trường hợp những em cá biệt quá và không chịu thực tập theo chúng, được các chị giúp đỡ, nhắc nhở nhiều lần nhưng vẫn chưa có thể chuyển hóa, vẫn làm động chúng thì đành phải mời em về nhà quán chiếu lại mục đích em muốn đi tu. Rồi khi em xác định lại được mục đích, viết thư lên thì chúng cho em thêm một cơ hội để nhập chúng tu học. Chủ yếu là những lớp đầu tiên mà được huấn luyện đàng hoàng và tu tập giỏi giang thì những lớp kế tiếp cứ noi gương mà đi thôi.

7. Những ai muốn xin vào tập sự tại Bát Nhã đều phải trải qua một buổi phỏng vấn với các sư cô. Xin sư cô cho biết những câu hỏi tượng trưng khi quý sư cô phỏng vấn các chị em?

– Chị không có danh sách những câu hỏi, nhưng mà đại khái là mình hỏi để hiểu thêm về các em, về hoàn cảnh gia đình các em bởi vì con người được hình thành từ sự giáo dục cũng như hoàn cảnh gia đình và xã hội. Mình cần biết để hiểu thêm để mà giúp đỡ cho các em. Có thêm những câu hỏi như là các em đã từng có bạn trai chưa, để nếu lỡ mà bạn trai em đòi về thì mình biết cách giúp em. Những câu hỏi về hoàn cảnh gia đình vì nếu gia đình em gặp khó khăn thì em có thể sẽ bỏ dở đường tu để về giúp đỡ cho gia đình. Ngoài ra mình cũng hỏi những câu ví dụ như có mắc nợ hay còn những vấn đề gì chưa giải quyết xong để cho các em có cơ hội được thấy những điều chướng ngại trong sự tu, em cần giải quyết trước khi em xuất gia. Và một số câu hỏi về bệnh lý để mình có thể đưa em đi khám chữa bệnh kịp thời, giúp em tự tin vào sức khỏe của mình khi được xuất gia bởi vì các em có thể sẽ được đưa đi phụng sự ở những vùng sâu vùng xa, là những vùng mọi người cần đến ánh sáng đạo pháp, lúc đó mình cần có một sức khỏe tương đối. Nhất là các em tuổi còn trẻ nếu không phát hiện ra bệnh sớm và điều trị kịp thời thì sau này khi các em lớn tuổi một chút sẽ chữa trị khó khăn hơn.

8. Chuyến về kế tiếp tại Huế sư cô có cảm nghĩ hoặc sắp đặt gì không?

– Sắp tới chị về Huế thì chị sẽ có nhiều cơ hội được tiếp xúc lại với truyền thống của chùa Tổ, nhất là truyền thống xướng tán. Chị nghĩ là chị sẽ cho các em lớn lớn từ Bát Nhã, nghĩa là sau một năm rèn luyện, được học xướng tán chính gốc chùa Huế chứ không phải học lại từ các chị, chắc là sẽ hay lắm.

9. Sư cô có cảm tưởng ra sao mỗi khi Sư Ông đề cử sư cô đi một trung tâm mới?

– Thường thường chị không có một cảm tưởng gì đặc biệt. Sư Ông đã dạy là việc gì cũng giống nhau: cho pháp thoại hay nấu ăn hay chùi phòng tắm cũng không có gì khác. Chị chỉ nghĩ đây là một Phật sự mà Sư Ông gọi mình đi thì chắc là mình cũng thích hợp với công việc đó, hay là Sư Ông muốn công việc đó giúp mình trưởng thành hơn, cho nên mình nên đi. Chị ít có suy nghĩ là công việc đó khó hay dễ, tại sao là mình mà không phải người khác. Chị thấy phần nhiều những gì Sư Ông dạy hay là những gì Sư Ông cho mình làm đều trong mục đích giúp mình trưởng thành hơn, khám phá ra chính mình hơn. Bằng chứng là khi chị đi Lộc Uyển và ở đó một năm rưỡi thì chị thấy mình lớn lên rất nhiều, khi về Việt Nam cũng vậy. Thành ra những công việc Sư Ông giao cho mình là giúp mình có thể tiến lên thêm thôi, và cũng có những thử thách, những cam go, những khó khăn nhưng cũng có những hạnh phúc, những điều mà mình không ngờ tới được. Đối với chị, hễ Sư Ông dạy mà thuận duyên hợp ý Bụt, hợp ý chư tổ thì công việc thành. Chị cứ đem hết lòng mà làm thôi chứ chị ít suy nghĩ công việc đó khó hay dễ, thành hay không vì mọi việc không thể tùy thuộc chỉ một mình mình mà còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố khác.

10. Sư cô là người dễ bị dính vào những dự án công việc, vậy thì khi không có những dự án nào sư cô có thấy trong lòng mình ý  muốn đi tìm những dự án hay không?

– Chị luôn luôn có công việc để làm, nhưng chị không nghĩ là chị đi tìm công việc mà công việc luôn luôn có đó là bởi vì chị rất là có hứng khởi với công việc.
Và chị lại muốn làm rất là nhiều chuyện, thành ra khi không có ai giao việc gì hết thì chị rất là thích, và chị hay nói là: “Ôi! Bây giờ là lúc mình làm việc này…” nhưng mà thường thường ít khi nào chị có đủ giờ để làm xong cái việc của chị. Khi chị mới vừa bắt đầu làm chuyện của mình là bắt đầu có việc người khác giao…, và cứ như thế chị luôn luôn thấy mình có công chuyện để làm. Tuy nhiên, nhờ sự thực tập thành ra công việc nào chị thấy cũng như nhau. Dĩ nhiên có những việc mình thích làm và có những việc mình không thích làm lắm, nhưng Thầy dạy là lúc nào cũng phải có được cái hứng thú trong công việc thì mình mới nên làm, cho nên thực tập của chị là bất cứ công việc nào chị nhìn vào và chị thấy được là mình có hứng thú hay không, và nếu không có hứng thú thì chị sẽ làm cho nó có hứng thú để chị làm việc. Vậy thôi. Thành ra, chị thấy những việc mình muốn làm đôi khi nó nằm trong những việc người khác giao cho mình, và mình có hạnh phúc ngay trong khi mình phải làm việc.

11. Sư cô có thể cho biết làm thế nào để có thể sinh hoạt cùng với chúng những khi mình có những dự án đặc biệt?

– Cái này thì “đoạn trường ai có qua cầu mới hay”. Hồi xưa, khi chị mới được giao công việc thì chị phải vắng rất nhiều sinh hoạt của chúng, và cái đó gây cho mình rất nhiều khó khăn. Tại vì một mặt mình cũng rất muốn đi theo sinh hoạt của chúng, một mặt mình rất muốn công việc của mình hoàn thành, và nếu mình cố gắng cả hai mặt thì mình không có đủ giờ và không đủ sức khỏe. Cho nên trong một giai đoạn rất lâu thì chị bị lấn cấn và đôi khi điều đó tạo cho mình thêm nhiều áp lực. Nhưng càng tu lâu chị càng thấy rằng công việc nào cũng có giới hạn của nó, và khi mình muốn cho công việc phải xong thì rõ ràng là mình đã chạy theo công việc. Cho nên, không biết có phải một phần vì càng lớn tuổi chị càng làm biếng hơn, nghĩa là không có tâm đòi hỏi muốn làm thiệt giỏi, thiệt hoàn toàn như hồi xưa (less expectation), thành ra chị dễ bằng lòng để mà buông công việc đó mặc dù là nó chưa đạt tới ý mình muốn nhưng mà cũng tương đối rồi, miễn sao chị đừng có vắng sinh hoạt của chúng nhiều quá. Nhưng có những công việc bắt buộc phải vắng sinh hoạt chúng thì chị tự an ủi mình là việc gì cũng như nhau thôi, và chị tìm cách làm sao để trong công việc đó mình cũng phải có sự thực tâp để đừng có cảm thấy tiếc là mình không được sinh hoạt chung với chúng.

12. Ba Mẹ sư cô bây giờ đã khá lớn tuổi. Là một người tu, sư cô thấy làm như thế nào để chăm sóc tốt nhất cho Ba Mẹ của mình khi mình ở xa?

– Ba chị luôn luôn muốn chị về nhà ở với gia đình một thời gian. Chị cũng có nghĩ tới chuyện đó nhiều lần ngay cả trong giai đoạn mà Ba Má chị đang còn rất khỏe. Điều quan trọng là Ba Má chị biết chị hạnh phúc, và những điều mà Ba Má chị không thể làm tiếp được nữa nhưng chị làm được thì Ba Má chị rất vui. Chị lấy ví dụ như mới đây ở tu viện Bát Nhã có chương trình giúp đỡ cho người nghèo xung quanh, tại vì hai tháng mưa họ không thể đi làm được và họ không có tiền ăn cho nên mình phải yểm trợ cho họ gạo, xì dầu, muối, đường, mì gói để cho họ sống trong hai tháng đó. Khi nghe sư cô Hỷ Nghiêm nói tới chuyện giúp đỡ người nghèo thì chị tìm cách vận động kiếm tiền để giúp cho họ. Chị viết thư về nhà kể lại hồi xưa Ba Má đã giúp người nghèo như thế nào nên đã gieo trồng hạt giống đó trong chị, và bây giờ chị có cơ hội được tiếp tục công chuyện của Ba Má chị làm ngày xưa. Hơn nữa bây giờ nhà mình rất là may mắn, mình có điều kiện làm được tại vì mình đang sống ở Mỹ, có một đời sống vật chất tương đối ổn định thì mình lại có cơ hội để giúp đỡ người ta nhiều hơn, và chị rất hạnh phúc được làm sự nối tiếp của Ba Má chị trong công tác đó. Khi thấy chị viết như vậy, Ba Má chị gởi tiền qua giúp đỡ và rất là vui. Chị cũng vui bởi vì chị không thấy Ba Má chị nhắc đến chuyện chị phải về nhà để giúp nhà nữa mà thấy là chị đang đại diện cho Ba Má và thế cho Ba Má trong những công tác từ thiện ngày xưa mà Ba Má chị đã làm. Cho nên mỗi lần có giờ là chị viết thư cho Ba Má nói là chị đã giúp được người ta những gì, hay là chị đã làm được những gì để tiếp nối chí nguyện hay ước muốn của Ba Má chị. Do đó Ba Má chị cảm thấy đời sống của chị không phải là một đời sống vô ích thì Ba Má chị rất là an tâm và động viên để cho chị tiếp tục đứng trên cương vị của một người con mà tiếp nối cho gia đình như thế hơn là đòi chị về nhà. Nhưng thỉnh thoảng Ba Má chị cũng gọi về là vì nhớ, nhưng không có ý bắt phải ở lâu, để chăm sóc hay này kia. Chị mừng là Ba Má chị còn đủ sức khỏe và chị cũng rất ý thức là một ngày kia Ba Má chị quá lớn tuổi và cần chị thì chị sẽ về (ở cái thế không về không được thì dĩ nhiên mình về). Nhưng hình như chị càng tu thì chị thấy Ba Má chị càng khỏe ra, cũng bớt bệnh hoạn hơn, lại rất là vui, cho nên chị có cảm tưởng như là gia đình huyết thống và gia đình tâm linh bổ sung cho nhau, không phải bổ sung qua con người của chị mà bổ sung trên bình diện không gian: ở đây chị cảm thấy hạnh phúc thì bên kia Ba Má chị cũng hạnh phúc, ở đây chị thấy khỏe thì ở bên kia Ba Má chị cũng khỏe. Chị tin như thế và chị thấy là chị cứ việc tha hồ mà đi hành đạo và Ba Má chị cũng chẳng hay nhắc nhở và nói năng gì nhiều, ngoại trừ lâu lâu lại có một câu rằng là “bao giờ thì cô lại về Mỹ?”  Thì để chờ coi khi nào Ba Má gởi tối hậu thư kêu rằng là phải về nhà thì lúc đấy mình sẽ tính tiếp. Bây giờ thì chuyện đó chưa xảy tới nhưng mà chị cũng dự định là lâu lâu chị cũng vẫn phải về thăm thường xuyên để Ba Má không cảm thấy là con ham lo chuyện thiên hạ quá mà quên mất Ba Má ở nhà.

13. Xin Sư cô chia sẻ một trong những sai lầm lúc Sư cô ở lứa tuổi 20 và sư cô đã học được gì qua kinh nghiệm đó?

– Ở lứa tuổi 20, chị chưa biết pháp môn thực tập. Lúc đó chị lớn lên trong sự thay đổi của xã hội cho nên trong gia đình cũng có rất nhiều áp lực của cuộc sống. Cái sai lầm mà chị mắc phải và chị nghĩ là rất nhiều người trẻ cũng mắc phải, đó là mình không hiểu được Cha Mẹ mình. Mình luôn luôn nghĩ rằng Cha Mẹ không hiểu được mình và áp đặt mình, mà mình cũng không hiểu được nỗi khổ của Cha Mẹ. Lúc đó với những biến chuyển về tâm lý và sinh lý mà lại không biết cách thực tập, cho nên có lúc những cảm xúc và những cảm thọ của mình lên rất mạnh và mình không biết cách giải quyết, thì mình thường đi tìm một cái giải pháp để mà đối trị với nó. Nhưng xung quanh mình thì không ai chỉ cho mình cho nên mình cảm thấy rất là bơ vơ, rất là lạc lõng, và có những lúc mình nghĩ đến chuyện là mình muốn chết quách cho rồi tại vì không ai hiểu mình hết. Khi đi qua khỏi cái tuổi đó mình rất thương cho những người trẻ tuổi cũng đã và đang phải đi qua. Đi qua được thì mình sẽ lớn nhưng cũng có rất nhiều người đi qua không được.

14. Sư cô đã làm như thế nào để đi qua?

– Hình như là phải tới 2 hay 3 năm sau. Chị không có thực tập để đi qua bởi vì chị chưa biết sự thực tập, nhưng hồi đó thì chị nói trong bụng là: “Thôi, mình sống cũng như đã chết, mặc kệ nó, ai biểu gì thì cứ nghe để cho nó yên”. Mặc dù là chị không muốn nhưng chị đặt mình vô tình trạng như vậy để cho có hòa khí. Và chị đã đi qua được những năm tháng đó. Nhưng sau này khi biết được sự thực tập rồi chị hơi tiếc, tại vì nếu mà mình đã biết được sự thực tập thì mình có thể sống được những năm tháng đó rất dễ chịu, và mình có thể giúp cho gia đình mình dễ chịu hơn. Khi mà chị đi qua được và trở nên một con người bình thường thì Má chị mừng quá trời luôn. Bởi vì Má chị nghĩ chị là một người cứng đầu và khó dạy nhất trong nhà. Má chị đã nhiều lúc chịu thua bởi vì không biết phải đối phó với chị như thế nào.

15. Nếu như bây giờ có những người trẻ đang gặp vấn đề như vậy thì sư cô sẽ chia sẻ với họ thực tập gì để giúp đỡ họ?

– Lời khuyên đầu tiên của chị là phải kiên nhẫn. Tất cả mọi chuyện xảy ra, nó đến rồi nó sẽ đi, không có cái gì là cái quan trọng đến độ như mình tưởng là mình đang bước vô ranh giới của sự sống và sự chết hết. Tất cả đều do cái tưởng của mình. Việc thứ nhì là mình phải hiểu được phần nào về mình. Cho tới bây giờ chị vẫn còn đang thực tập để hiểu thêm về mình và cố gắng để hiểu được tại sao Cha Mẹ mình làm những điều đó. Nếu như mình chỉ nhìn vào những hành động và mình đổ lỗi, thì cái đó nó không giúp ích được. Thành ra sự quán chiếu rất là quan trọng, để mình thấy được gốc rễ đưa tới những sự hiểu lầm hoặc những sự bất như ý, những sự thiếu truyền thông. Nhưng muốn được cái đó thì mình phải đi vào những sự thực tập rất là căn bản. Ví dụ như là phải thực tập theo dõi hơi thở, tại vì khi cảm xúc dâng lên mà mình biết theo dõi hơi thở để dừng lại, thì những cảm xúc đó không tiếp tục dâng cao được mà nó có cơ hội để hạ xuống. Ngược lại, nếu mình không biết quay lại với sự thực tập thì mình sẽ để cho những cảm xúc, suy tư và những nỗi khổ hay những cảm thọ khó chịu nó dẫn mình càng ngày càng đi lên, và mình hoặc là thấy bị căng thẳng, hoặc là thấy nổ tung cái đầu ra và không muốn làm gì nữa hết, hoặc là càng ngày càng vẽ ra những hình ảnh đi quá cái sự thật ban đầu… Cho nên, thực tập mà chị muốn khuyên tất cả các em là một thực tập căn bản nhất, đó là trở về với hơi thở. Và bây giờ, dù chị đã thực tập 10 năm rồi mà chị vẫn quay về với hơi thở mà Sư Ông dạy là thở bằng bụng. Cách thực tập này trong yoga cũng có, trong khí công cũng có, trong những phép thực tập về nội lực cũng có dạy là mình nên thở sâu, thở từ bụng, mình lấy hơi thở từ bụng lên và đó là khi mình thở ra và khi mình thở vào cũng như vậy, mình đưa cái hơi thở sâu xuống bụng. Nếu mình đặt tay lên bụng, mình theo dõi sự phồng xẹp của cái bụng, sẽ giúp cho mình định tâm lại rất là nhanh và mình chỉ nên tập trung vào sự phồng xẹp của cái bụng mình thôi. Làm được như vậy sẽ đem lại nguồn oxygen mới, làm mới lại những tế bào trong người và cũng làm mới lại những tư tưởng trong đầu mình rất là nhanh. Chị khám phá ra cái đó rất là hiệu quả. Tại vì khi mình đau quá, mình theo dõi hơi thở như vậy thì mình bớt đau; khi mình buồn, mình theo dõi hơi thở như vậy một hồi thì mình cũng bớt buồn. Đôi khi mình nói đau quá mình không chịu thực tập, nhưng mà mình biết chắc một điều là đem oxy vào trong người càng nhiều thì nó càng giúp cho cơ thể khỏe mạnh, thì thôi cứ thực tập đi đã. Và sự thực tập đó đem lại sức khỏe không những cho thân và cho tâm, và sau đó mình trở nên một người khác rất là nhanh, mình có nhiều cái nhìn tích cực hơn và mình có thể  vượt thoát nỗi đau dễ hơn.

16. Hiện tại trên thế giới có rất nhiều người trẻ và người lớn đang cảm thấy cô đơn và bơ vơ. Xin sư cô chia sẻ với những người này, họ có thể làm gì để có thể chuyển hóa được tâm trạng này?

– Đọc thư gởi cho trang nhà Làng Mai, chị nghĩ có nhiều nguyên nhân lắm và tùy vô căn cơ và nhân duyên của mỗi người, giống như là mỗi người đến với đạo một cách khác nhau vậy. Bây giờ có nhiều người lợi lạc từ trang nhà Làng Mai thì họ nên tiếp tục giữ liên lạc và viết lên những câu hỏi mà họ gặp phải và đồng thời họ cũng phải thực tập khi họ nhận được những câu trả lời. Nếu họ không thực tập thì sẽ có lúc họ không vượt thoát những tình trạng bế tắc mà họ đang gặp. Chỉ có sự thực tập của chính mình mới giúp mình có được sự vượt thoát đó. Thành ra những lời dạy, những câu trả lời, những cuốn sách chỉ là những phương tiện để giúp mình đến với sự thực tập, còn lại kết quả của sự thực tập phải là tùy mình. Nếu mình không thực tập thì không có cách nào mà nếm được cái hỷ lạc một cách chân thật được. Cho nên lời khuyên của chị là ai có nhân duyên với trang nhà Làng Mai, với Làng Mai, thì nên đi sâu vào trong sự thực tập hơn và đừng có coi thường những thực tập căn bản như là thở vào, thở ra. Tuy đó là những cái rất là căn bản mà cho tới giờ này chị vẫn thấy mình chưa có làm trọn vẹn được, vậy mà nó đã giúp chị rất là nhiều so với những năm chưa biết thực tập.

17. Sư Ông dạy rất nhiều về pháp môn thiền hành, xin sư cô có thể chia sẻ về kinh nghiệm riêng của sư cô về đi thiền hành mà Sư Ông chưa bao giờ nhắc đến?

– Làm gì mà có cái chuyện never mentioned (chưa bao giờ nhắc đến) được. Thầy mentioned (nhắc đến) rất nhiều mà mình chưa bao giờ đạt tới thì đúng hơn.
Nếu nói đến kinh nghiệm thì có một lần mà đối với chị nó là một kinh nghiệm rất quý mà tới giờ này chị vẫn chưa có lại được. Chị thường hay quên thực tập đi thiền hành khi mà có công việc gấp, vì vậy cho nên chị đặt cho mình mục tiêu (lúc đó chị còn ở Xóm Hạ) là mỗi khi chị đi từ phòng của mình (lúc đó chị ở phòng Chim Sơn Ca) lên nhà ăn thì chị phải thực tập đi thiền hành liền. Dĩ nhiên đây là điều Thầy luôn luôn mong mỏi mà đôi lúc mình hay quên lắm. Cho nên năm đó chị hạ thủ công phu, chị ghi lên tờ giấy và dán lên trên tường. Năm đó chị thấy mình có sự bình an. Và có một lần trên quãng đường ngắn như vậy – khoảng chừng 30 m – trong lúc chị đang đi rất là chậm rãi như vậy, chị thấy cảnh vật xung quanh rất là sáng, nó bừng sáng lên như là mình đang chụp hình có flash vậy, và chị thấy bông hoa vàng trong cỏ rõ từng nét một, và chị nghĩ ngay đến điều Thầy dạy trong kinh Hoa Nghiêm và cảnh giới mà Kinh tả và chị nghĩ bụng: “Trời đất ơi, chẳng lẽ mình đạt đến cảnh giới này sao?” Nhưng quả thật lúc đó trong chị có sự hân hoan rất là lớn và tràn ngập, và mắt chị nhìn mọi thứ rất sáng, rất rõ nét giống như mình chụp hình mà mình focus (chú ý) rất rõ vậy. Khi chị bắt gặp hình ảnh đó thì chị đứng lặng, chị theo dõi hơi thở và chị mỉm cười. Không biết là mấy giây hay mấy phút sau đó vì lúc đó chị không có ý niệm về thời gian, thì cái cảnh nó không còn sắc nét như vậy nữa, nhưng chị bước tiếp và chị thấy rất là bình an và cái cảm giác bình an đó đến rất là thật. Chị biết rất rõ là nếu mà mình thực tập hết lòng, thì mình sẽ có được những điều mà Thầy đã từng nói. Nhưng đa phần mình thực tập được vài chục phần trăm thôi và mình đi được mấy bước là mình thất niệm lại. Đó là cái kinh nghiệm của chị. Sau này, mà nhiều khi có những lúc chị không có được vững chãi lắm, thì mỗi lần bước về con đường đó là tự nhiên kỷ niệm đó, cái kinh nghiệm đó trở lại và nó cho chị nhiều niềm tin trong sự thực tập.

18. Sư cô sẽ nhớ Làng điều gì nhiều nhất?

– Chị có bao giờ rời Làng đâu mà phải nhớ chứ! Nói một cách văn vẻ là Làng ở trong mình rồi. Thật ra, lần đầu tiên – khoảng chừng 5 – 7 năm về trước – khi mà bắt đầu nhận những công việc phải đi xa thì có lúc chị ngồi nghĩ: “Ôi! lúc này Làng có hội Hoa Mai, hay lúc này là mùa lượm mận…” Thỉnh thoảng chị có cảm tưởng là mình bị thiếu, và thiếu nhất là pháp thoại của Sư Ông, tại vì chị cứ đi hoài không có nghe pháp thoại được. Nhưng càng ngày càng đi thì chị thấy mình cũng học được ở bên ngoài, bởi vì những gì Thầy dạy mình cũng đã quá đủ, chỉ có cái là mình chưa đem ra để thực tập thôi. Và cái môi trường ở ngoài là môi trường tốt để giúp cho mình bắt buộc phải thực tập, tại vì không có Thầy để mà mình chạy tới than thở là “tại sao hôm nay sư chị này làm cho con buồn, hay sư em kia làm cho con khổ” mà coi như mình phải đứng trên đôi chân của mình và mình phải biết cách để bảo vệ cho chính mình và giúp đỡ cho người khác. Thành ra nhớ tới Làng thì đó là một hình ảnh chung, trong đó có Thầy, có tăng thân, có những sinh hoạt của Làng nhưng mà nhớ một cái gì thật riêng biệt thì chị không nhớ mình có nhớ gì không.
Chúng con xin cám ơn sư cô. Bây giờ, sư cô phải tiếp tục chuẩn bị hành lý bởi vì chỉ còn có vài tiếng nữa thôi là sư cô lại phải đi nữa rồi.

19. Câu hỏi bổ sung: Xin sư cô hoan hỷ cho chúng con thêm một câu cuối này nữa. Chúng con tò mò muốn biết cảm hứng gì đã thúc đẩy sư cô chọn nhan đề Sư Tử Núi để đặt cho những loạt bài của sư cô đăng trong Lá Thư Làng Mai? Và Lá Thư Làng Mai số Tết này Sư Tử Núi sẽ “rống” lên những tiếng rống gì thưa sư cô?

– Em sẽ thất vọng với câu trả lời của chị vì chị không chọn nhan đề đó. Chị rất dở trong việc đặt nhan đề cho những bài mình viết nên chẳng bao giờ có nhan đề cả. Năm đó (2000) chị đang ở Lộc Uyển, làm báo cáo khai thuế cuối năm thì Sư Ông bảo viết bài. Chị từ chối vì trong đầu chị lúc đó chỉ toàn là con số thôi, nhưng Sư Ông nói nếu chị không viết về Lộc Uyển thì ai biết để viết. Chị nghĩ Sư Ông nói đúng nên lục nhật ký, lôi ra vài đoạn “hấp dẫn” và sắp xếp cho có sự liền lạc rồi gởi qua Làng “để trả nợ”. Chủ yếu là để Sư Ông đọc nhiều hơn chứ không nghĩ là sẽ được đăng. Nên cái đầu đề rất lôi cuốn sự chú ý đó là do Sư Ông đặt đấy. Năm sau và năm sau nữa cũng thế, chị chỉ gởi bài thôi và đầu đề cũng từ Sư Ông hay ban biên tập Lá Thư năm đó đặt dùm (Sư Tử Núi trở lại). Không ngờ nhiều người thích và còn gọi chị là Sư Tử Núi nữa nên chị hết dám nhúc nhích (sợ bị gọi thêm tên khác), chỉ viết tiếp là tập 3, tập 4, v.v… Bài viết năm ngoái đã có tên là Lửa Hồng Phương Bối và chị “đã khai tử con sư tử núi” rồi, nhưng vì cái máy vi tính xách tay chứa bài viết bị sét đánh hư, nên chị phải viết lại. Năm nay muốn biết Sư Tử Núi “rống” cái chi chắc em ở Làng, gần Thầy hơn chị, em hỏi Thầy thử xem? Chị cũng tò mò muốn biết lắm.

Thôi nhé, chào các em và chúc các em ăn Tết vui. Hy vọng chuyến Thầy về Việt Nam kỳ này chị sẽ có nhiều giờ để ghi chép khá hơn chuyến trước.

Chúng con xin tỏ lòng biết ơn đến sư cô đã tranh thủ thời gian để trò chuyện cùng chúng con.