Default – Page 380

Kinh Tuổi Già

Lão Hao Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập cửu

老耗品法句經第十九

Kinh Tuổi Già

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 19

Phẩm này có 14 bài kệ. Lão là già, Hao là hư hao, giảm bớt, Jara là cái già. Kinh này nhắc nhở ta nhớ hình hài là vô thường, mạng sống đang từ từ giảm bớt, đừng đi tìm cái lâu dài trong ấy, phải sớm tìm cách vượt khỏi sinh tử. Tuổi già như một cỗ xe đã cũ, như lá mùa thu, nếu không tu tập từ bây giờ đến khi khí lực không còn thì khó mà tu tập thành công.

Bài kệ 1

Hà hỉ hà tiếu 何喜何笑

Mạng thường sí nhiên 命常熾然

Thâm tệ u minh 深弊幽冥

Như bất cầu đĩnh 如不求錠

Vui gì cười gì khi thế giới và mạng sống đang cứ tiếp tục bị bốc cháy? Trong cõi thâm sâu u tối sao không đi tìm sự an định?

Bài kệ 2

Kiến thân hình phạm 見身形範

Ỷ dĩ vi an　倚以為安

Đa tưởng trí bệnh 多想致病

Khởi tri phi chân 豈知非真

Hãy nhìn lại hình hài này thì biết: ta cứ tưởng là có sự an ổn lâu dài trong ấy, nhưng thật ra nó có rất nhiều vấn đề. Há ta không biết rằng nó chỉ là một cái gì tạm bợ, không chắc thật?

Bài kệ 3

Lão tắc sắc suy 老則色衰

Bệnh vô quang trạch 病無光澤

Bì hoãn cơ súc 皮緩肌縮

Tử mạng cận xúc 死命近促

Một khi cái già đã đến thì sắc diện suy thoái, cơ thể đầy dẫy bệnh tật, không còn mượt mà, da nhăn, bắp thịt rút lại, cái chết cận kề.

Bài kệ 4

Thân tử thần đồ 身死神徒

Như ngự khí xa 如御棄車

Nhục tiêu cốt tán　肉消骨散

Thân hà khả hỗ 身何可怙

Khi thân xác tan rã thì thần thức bỏ đi, như con ngựa bỏ chiếc xe. Thịt tiêu, xương tán, thân hình khô héo.

Bài kệ 5

Thân vi như thành 身為如城

Cốt cán nhục đồ 骨幹肉塗

Sanh chí lão tử 生至老死

Đãn tạng khuể mạn 但藏恚慢

Thân hình ta cũng như một bức thành, phần cốt cán là xương thịt cũng chỉ như bùn đất trét lên. Từ khi sinh ra cho đến lúc chết đi cứ chất chứa những sân nhuế và kiêu mạn.

Bài kệ 6

Lão tắc hình biến 老則形變

Dụ như cố xa 喻如故車

Pháp năng trừ khổ 法能除苦

Nghi dĩ lực học　　　　　　宜以仂學

Tuổi già thì hình hài biến đổi, như một cỗ xe đã cũ. Chỉ có giáo pháp mới có khả năng diệt trừ khổ não, cho nên ta cần phải nỗ lực tu học.

Bài kệ 7

Nhân chi vô văn 人之無聞

Lão nhược đặc ngưu 老若特牛

Đãn trường cơ phì 但長肌肥

Vô hữu phước tuệ 無有福慧

Người mà không học hỏi thì đến khi lớn tuổi cũng như một con bò đực; cơ bắp thì lớn mà phước tuệ thì không.

Bài kệ 8

Sanh tử vô liêu 生死無聊

Vãng lai gian nan 往來艱難

Ý y tham thân 意猗貪身

Sanh khổ vô đoan 生苦無端

Vấn đề sinh tử không lo liệu thì sẽ phải gian nan qua lại trong cõi sinh tử. Tâm ý cứ tham trước vào hình hài thì cái khổ sinh tử không có cơ hội nào được chấm dứt.

Bài kệ 9

Tuệ dĩ kiến khổ 慧以見苦

Thị cố khí thân 是故棄身

Diệt ý đoạn hành 滅意斷行

Ái tận vô sanh 愛盡無生

Đạt được tuệ giác, thấy được bản chất khổ đau, mới buông bỏ được ý niệm hình hài này (là ta), thanh lọc được tâm ý, chuyển hóa được tâm hành mới chấm dứt được ái nhiễm và đạt tới vô sinh.

Bài kệ 10

Bất tu phạm hạnh 不修梵行

Hựu bất phú tài 又不富財

Lão như bạch lộ　老如白鷺

Thủ tý không trì 守伺空池

Không tu phạm hạnh, cũng không phải là kẻ giàu có, nhiều tiền nhiều của, thì đến khi già cũng như con hạc trắng chỉ biết bám lấy cái hồ không nước không cá.

Bài kệ 11

Ký bất thủ giới 又不積財

Hựu bất tích tài 又不積財

Lão luy khí kiệt 老羸氣竭

Tư cố hà đãi 思故何逮

Đã không trì giới, lại không giàu có, thì khi tuổi già tới, khí lực khô kiệt, làm gì mà giữ được sự khương kiện?

Bài kệ 12

Lão như thu diệp 老如秋葉

Hà uế giám lục　何穢鑑錄

Mạng tật thoát chí 命疾脫至

Diệc dụng hậu hối 亦用後悔

Tuổi già cũng như là mùa Thu, làm sao giữ được sắc tươi xanh? Bệnh tật nhiều và giờ đi sắp tới, hối tiếc làm sao cho kịp?

Bài kệ 13

Mạng dục nhật dạ tận 命欲日夜盡

Cập thời khả cần lực 及時可懃力

Thế gian đế phi thường 世間諦非常

Mạc hoặc đọa minh trung 莫惑墮冥中

Đời sống theo đêm ngày tàn lụi, hãy nỗ lực kịp thời, phải thấy sự thực cuộc đời là vô thường, đừng để cái mê hoặc đưa mình vào trong cõi tối tăm.

Bài kệ 14

Đương học nhiên ý đăng 當學燃意燈

Tự luyện cầu trí tuệ 　自練求智慧

Ly cấu vật nhiễm ô 離垢勿染污

Chấp chúc quán đạo địa　執燭觀道地

Phải học cách thắp sáng ngọn đèn tâm lên, tự luyện tập để tìm cầu trí tuệ, lìa bỏ cấu uế, đừng để bị nhiễm ô. Hãy cầm đuốc lên mà soi lấy đường đi.

Kinh Bất Hại

Ai cũng sợ chết, không ai không sợ đau đớn do vũ khí gây ra. Hãy quán sát để thấy người ta ai cũng có cái sợ như mình, để ngừng lại sự bất hại và buông bỏ ý tưởng trừng phạt.

Đao Trượng Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập bát

刀杖品法句經第十八

Kinh Bất Hại

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 18

Phẩm này có 12 bài kệ. Đao trượng là vũ khí, là bạo lực, tiếng Pali là danda. Kinh này nói về sự thực tập bất bạo động, bất hại (ahimsa). Ba bài kệ đầu nói về tâm lý bất hại: Thấy được cái khổ của người khác thì mình có thể buông bỏ được ý muốn trừng phạt. Ba bài kệ kế tiếp nói về lời nói bất hại. Những bài sau nói về hành động bất hại. Các bài thứ 9 và 10 cho ta biết muốn nuôi dưỡng tâm từ bi và thực tập bất hại, thì phải có tâm tàm quý, biết hổ thẹn, phải có đức tin, phải hành trì giới luật, thiền tập và tinh cần. Bài 12 kết luận: Thực tập bất hại sẽ không có kẻ thù.

Bài kệ 1

Nhất thiết giai cụ tử 一切皆懼死

Mạc bất úy trượng thống 莫不畏杖痛

Thứ kỷ khả vi thí 恕己可為譬

Vật sát vật hành trượng 勿殺勿行杖

Ai cũng sợ chết, không ai không sợ cái đau đớn do vũ khí gây ra. Hãy quán sát để thấy người ta ai cũng có cái sợ như mình, để có thể ngừng lại sự sát hại và buông bỏ ý tưởng trừng phạt.

Bài kệ 2

Năng thường an quần sanh 能常安群生

Bất gia chư sở độc 不加諸楚毒

Hiện thế bất phùng hại 現世不逢害

Hậu thế trường an ẩn 後世長安隱

Hãy luôn luôn có ý muốn đem tới sự an lành cho quần sinh, mà đừng đem tới thêm cho họ những tổn hại của bạo động. Để cho trong hiện tại không ai bị tàn hại và để cho sau này ai cũng được sống an ổn lâu dài.

Bài kệ 3

Bất đương thô ngôn 不當麤言

Ngôn đương úy báo 言當畏報

Ác vãng họa lai 惡往禍來

Đao trượng quy khu 刀杖歸軀

Đừng nói lời thô ác với ai. Khi nói phải thấy được hậu quả của lời nói mình. Lời nói ác nào được phát ra cũng sẽ đem tai họa tới, và gươm giáo sẽ trở về hủy hoại chính thân thể mình.

Bài kệ 4

Xuất ngôn dĩ thiện 出言以善

Như khấu chung khánh 如叩鐘磬

Thân vô luận nghị 身無論議

Độ thế tắc dị 度世則易

Khi nói chỉ nên sử dụng những lời lành. Như một cái chuông câm, nên chấm dứt mọi tranh luận. Như thế ta sẽ độ đời dễ dàng hơn.

Bài kệ 5

Âu trượng lương thiện 歐杖良善

Vọng sàm vô tội 妄讒無罪

Kỳ ương thập bội 其殃十倍

Tai tấn vô xá 災迅無赦

Sát hại người hiền lương, dèm pha kẻ vô tội, tai ương sẽ trở về với mình mười lần lớn hơn, và khi quả báo về tới, không có cách gì tránh thoát hay giải cứu.

Bài kệ 6

Sanh thọ khốc thống 生受酷痛

Hình thể hủy chiết 形體毀折

Tự nhiên não bệnh 自然惱病

Thất ý hoảng hốt 失意恍惚

Nhân sở vu cữu 人所誣咎

Hoặc huyền quan ách 或縣官厄

Tài sản háo tận 財產耗盡

Thân thích ly biệt 親戚離別

Xá trạch sở hữu 舍宅所有

Tai hỏa phần thiêu 災火焚燒

Tử nhập địa ngục 死入地獄

Như thị vi thập 如是為十

Người hành xử bạo động thì kiếp sau khi sinh ra sẽ gánh chịu mười thứ hoạn nạn: đau nhức dữ dội, hình hài tật nguyền, đột nhiên mà bị khổ bệnh, quên lãng, hoảng hốt, bị người ta vu cáo oan ức, bị giam cầm tù đày, tài sản tiêu tán, nhà cửa và gia sản tan nát, thân thích biệt ly, đi tiêu chảy và khi chết thì đi vào địa ngục.

Bài kệ 7

Tuy khỏa tiễn phát 雖倮剪髮

Trường phục thảo y 長服草衣

Mộc dục cứ thạch 沐浴踞石

Nại si kết hà 奈癡結何

Dù có bện tóc, dù chỉ mặc áo cỏ suốt ngày, dù có ngồi xẩm trên tảng đá, hoặc đi tắm gội mỗi ngày (dưới sông Hằng) cũng không thể nào diệt trừ được những khối si mê của mình.

Bài kệ 8

Bất phạt sát thiêu 不伐殺燒

Diệc bất cầu thắng 亦不求勝　　　　

Nhân ái thiên hạ 人愛天下

Sở thích vô oán 所適無怨

Không trừng phạt, không giết hại, không đốt cháy, cũng không mong cầu vượt thắng kẻ khác, biết thương yêu mọi người thì sẽ cảm thấy thoải mái không còn oán hận.

Bài kệ 9

Thế đảng hữu nhân 世黨有人

Năng tri tàm quý 能知慚愧

Thị danh dụ tấn 是名誘進

Như sách lương mã 如策良馬

Trên đời có những người biết tàm biết quý: những người ấy có cơ hội được khuyên bảo và sách tấn dễ dàng, giống như con ngựa giỏi khi có cây roi chạm nhẹ vào.

Bài kệ 10

Như sách thiện mã 如策善馬

Tiến đạo năng viễn　進道能遠

Nhân hữu tín giới 人有信戒

Định ý tinh tấn 定意精進

Thọ đạo tuệ thành 受道慧成

Tiện diệt chúng khổ 便滅眾苦

Như chạm nhẹ cây roi vào con ngựa giỏi có thể làm cho nó đi tới, đi xa. Kẻ nào có tín, có giới, có định, có tinh cần, thì sẽ học tập và thành tựu tuệ giác dễ dàng, sẽ có khả năng diệt trừ được mọi khổ não.

Bài kệ 11

Tự nghiêm dĩ tu pháp 自嚴以修法

Diệt tổn thọ tịnh hạnh 滅損受淨行

Trượng bất gia quần sanh 杖不加群生

Thị sa môn đạo nhân 是沙門道人

Lấy sự thực tập để làm đẹp cho chính mình, không làm tổn hại đến sinh mạng của ai, sống đời tịnh hạnh, không hành xử bạo động đối với các loài chúng sinh, đó đích thực là bậc sa môn đạo nhân.

Bài kệ 12

Vô hại ư thiên hạ 無害於天下

Chung thân bất ngộ hại 終身不遇害

Thường từ ư nhất thiết 常慈於一切

Thục năng dữ vi oán 孰能與為怨

Thường biết thực tập phép bất hại, thì suốt đời mình sẽ không bị hại. Nếu cứ tiếp tục hành xử với lòng từ bi đối với tất cả, thì không còn có ai sẽ là kẻ thù của mình.

Kinh Quả Báo

Không phải ở trên trời cao, không phải ở dưới biển sâu, không phải ở trong hốc núi đá mà có thể tránh được nghiệp báo tai ương mình đã tạo ra.

Ác Hành Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập thất

惡行品法句經第十七

Kinh Quả Báo

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 17

Phẩm này có 22 bài kệ. Ác hành (pāpa) là hành động xấu ác.

Bài kệ 1

Kiến thiện bất tùng 見善不從

Phản tùy ác tâm 反隨惡心

Cầu phước bất chánh 求福不正

Phản lạc tà dâm 反樂邪婬

Thấy cái lành không đi theo, lại để tâm đi theo cái ác, đi tìm hạnh phúc một cách sai lạc thì đã không có hạnh phúc mà lại còn bị lạc vào chuyện tà dâm.

Bài kệ 2

Phàm nhân vi ác 凡人為惡

Bất năng tự giác 不能自覺

Ngu si khoái ý 愚癡快意

Lệnh hậu uất độc 令後欝毒

Thường thường, người làm điều sai trái thì không có khả năng tự giác, kẻ ngu si cứ tiếp tục chạy theo khoái lạc, sau này sẽ hứng chịu sự dồn chứa của những cái độc hại.

Bài kệ 3

Hung nhân hành ngược 凶人行虐

Trầm tiệm sác sác 沈漸數數

Khoái dục vi nhân 快欲為人

Tội báo tự nhiên 罪報自然

Kẻ hung ác cứ tiếp tục làm điều bạo ngược và có thích thú trong khi làm như thế thì tội báo sẽ tự nhiên tới.

Bài kệ 4

Cát nhân hành đức 吉人行德

Tướng tùy tích tăng 相隨積增

Cam tâm vi chi 甘心為之

Phước ưng tự nhiên 福應自然

Người hiền làm chuyện phúc đức, càng ngày càng tích lũy thêm điều lành, có niềm vui khi làm như thế thì phúc đức sẽ tự nhiên tới.

Bài kệ 5

Yêu nghiệt kiến phước 妖孽見福

Kỳ ác vị thục　其惡未熟

Chí kỳ ác thục 至其惡熟

Tự thọ tội ngược 自受罪虐

Mình làm việc yêu nghiệt mà tưởng là đang có phúc, trong khi các quả báo xấu của hành động ác kia chưa chín. Khi nó chín rồi thì mình mới nhận chịu tội báo.

Bài kệ 6

Trinh tường kiến họa 貞祥見禍

Kỳ thiện vị thục 其善未熟

Chí kỳ thiện thục 至其善熟

Tất thọ kỳ phước 必受其福

Làm việc lành mà vẫn thấy phải chịu đựng hoàn cảnh khó khăn, đó là kết quả việc lành chưa chín. Khi nó chín rồi thì mình sẽ được hưởng cái phúc báo của việc làm ấy đem lại.

Bài kệ 7

Kích nhân đắc kích 擊人得擊

Hành oán đắc oán 行怨得怨

Mạ nhân đắc mạ 罵人得罵

Thí nộ đắc nộ 施怒得怒

Đánh người thì bị người đánh, gây oán thì chịu oán, mắng chửi người thì bị người mắng chửi lại, giận người thì bị người giận lại.

Bài kệ 8

Thế nhân vô văn 世人無聞

Bất tri chánh pháp 不知正法

Sanh thử thọ thiểu 生此壽少

Hà nghi vi ác 何宜為惡

Người đời vì không học hỏi cho nên không biết chánh pháp. Phải biết rằng mạng sống trong đời ngắn ngủi, tại sao mình lại đi làm chuyện ác độc?

Bài kệ 9

Mạc khinh tiểu ác 莫輕小惡

Dĩ vi vô ương 　以為無殃

Thủy đế tuy vi 水渧雖微

Tiệm doanh đại khí 漸盈大器

Phàm tội sung mãn 凡罪充滿

Tùng tiểu tích thành 從小積成

Đừng xem thường những cái ác nhỏ, cho chúng là không nguy hiểm. Nước nhỏ giọt tuy ít nhưng dần dần bình lớn cũng đầy tràn. Thói thường cái ác mà đầy tràn là do những cái ác nhỏ hàng ngày tích tụ mà thành.

Bài kệ 10

Mạc khinh tiểu thiện 莫輕小善

Dĩ vi vô phước 以為無福

Thủy tích tuy vi 水滴雖微

Tiệm doanh đại khí 漸盈大器

Phàm phước sung mãn 凡福充滿

Tùng tiêm tiêm tích 從纖纖積

Đừng xem thường cái thiện nhỏ, cho nó là không phải phước đức. Nước giọt tuy ít nhưng lâu cũng đầy bình lớn, nếu phước đức sung mãn là do tích lũy từng chút lâu ngày.

Bài kệ 11

Phu sĩ vi hành 夫士為行

Hảo chi dữ ác 好之與惡

Các tự vi thân 各自為身

Chung bất bại vong 終不敗亡

Những kẻ phàm phu ưa làm việc ác, phải biết hành động ác nào cũng trở về tự thân, không có cái nào rơi mất.

Bài kệ 12

Hảo thủ chi sĩ 好取之士

Tự dĩ vi khả 自以為可

Một thủ bỉ giả 沒取彼者

Nhân diệc một chi 人亦沒之

Những bậc hảo nhân tự mình làm hết khả năng của mình, không mưu toan chiếm đoạt của kẻ khác thì kẻ khác cũng sẽ không mưu toan chiếm đoạt của mình.

Bài kệ 13

Ác bất tức thời 惡不即時

Như cấu ngưu nhũ 如搆牛乳

Tội tại ấm từ 罪在陰祠

Như hôi phúc hỏa 如灰覆火

Kết quả của cái ác không đến tức thời như sữa không đóng thành tô ngay được. Tội ác nằm âm ỉ như lửa nằm trong bếp tro.

Bài kệ 14

Hí tiếu vi ác 戲笑為惡

Dĩ tác thân hành 以作身行

Hiệu khấp thọ báo 號泣受報

Tùy hành tội chí　隨行罪至

Vui giỡn trong khi làm ác, tự mình tạo tác, sau này sẽ phải khóc than mà nhận chịu quả báo của cái tội đi theo cái hành động ác của mình.

Bài kệ 15

Tác ác bất phú 作惡不覆

Như binh sở tiệt 如兵所截

Khiên vãng nãi tri 牽往乃知

Dĩ đọa ác hành 已墮惡行

Hậu thọ khổ báo 後受苦報

Như tiền sở tập 如前所習

Làm ác không che giấu cũng như một toán quân sau khi bị chận đánh và áp giải làm tù binh mới biết là mình bị thua. Những hành động tàn ác thế nào cũng đưa tới quả báo khổ đau sau này.

Bài kệ 16

Như độc ma sang 如毒摩瘡

Thuyền nhập hồi phúc　船入洄澓

Ác hành lưu diễn 惡行流衍

Mĩ bất thương khắc 靡不傷尅

Như vết thương bị chất độc thấm vào, như chiếc thuyền đang đi vào vùng biển nguy hiểm, hành động độc ác cứ tiếp tục lưu diễn, không nơi nào là không tạo ra xung khắc và đau thương.

Bài kệ 17

Gia ác vu võng nhân 加惡誣罔人

Thanh bạch do bất ô 清白猶不污

Ngu ương phản tự cập 愚殃反自及

Như trần nghịch phong bộn 如塵逆風坌

Người ác vu cáo muốn làm hại người thanh bạch và không ô nhiễm thì tai ương sẽ trở lại hại mình, như tung bụi vào người khác khi ngược gió.

Bài kệ 18

Quá thất phạm phi ác 過失犯非惡

Năng truy hối vi thiện　能追悔為善　　

Thị minh chiếu thế gian 是明照世間

Như nhật vô vân ê 如日無雲曀

Người nào trong quá khứ đã lỡ có lỗi lầm, đã lỡ làm những điều không phải, mà bây giờ có khả năng hối hận bỏ ác làm lành, thì cũng như một mặt trời vượt ra khỏi các đám mây, chiếu sáng được cho thế gian.

Bài kệ 19

Phu sĩ sở dĩ hành 夫士所以行

Nhiên hậu thân tự kiến 然後身自見

Vi thiện tắc đắc thiện 為善則得善

Vi ác tắc đắc ác 為惡則得惡

Nhìn vào hành động của mình, mình có thể tự thấy được sự thực: làm thiện thì được thiện, làm ác thì gặp ác.

Bài kệ 20

Hữu thức đọa bào thai　有識墮胞胎

Ác giả nhập địa ngục 惡者入地獄

Hành thiện thượng thăng thiên 行善上昇天

Vô vi đắc nê hoàn　無為得泥洹

Thần thức đi luân hồi, kẻ ác vào địa ngục, người hiền sinh lên cõi trời. Thực tập đi vào được trạng thái vô vi thì chứng đắc Niết bàn.

Bài kệ 21

Phi không phi hải trung 非空非海中

Phi ẩn sơn thạch gian 非隱山石間　

Mạc năng ư thử xứ 莫能於此處

Tị miễn túc ác ương 避免宿惡殃

Không phải ở trên trời cao, không phải ở dưới biển sâu, không phải ở trong hốc núi đá mà có thể tránh được nghiệp báo tai ương mình đã tạo ra.

Bài kệ 22

Chúng sanh hữu khổ não 眾生有苦惱

Bất đắc miễn lão tử 不得免老死

Duy hữu nhân trí giả 唯有仁智者

Bất niệm nhân phi ác 不念人非惡

Chúng sinh có khổ não chưa thoát ra khỏi cái già cái chết, chỉ có bậc nhân trí mới vượt thoát được ý niệm về thiện ác.

Kinh Vượt Thắng

Chiến thắng được hàng ngàn quân địch cũng không bằng tự chiến thắng được mình.
Tự thắng là chiến công oanh liệt nhất.

Kinh Vượt Thắng

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 16

Phẩm này có 17 bài kệ. Thuật thiên là nói về con số ngàn. Tiếng Pali, sahassa là ngàn, là số nhiều. Đứng về phương diện phẩm chất thì không cần nói tới số lượng. Con số trăm, con số ngàn không có giá trị nếu không có chất liệu nội dung. Bài kệ thứ nhất nói dù có tụng đọc cả ngàn lời kinh, nhưng nếu các lời kinh ấy không chuyên chở được chánh pháp, cũng không bằng chỉ đọc một lời kinh thôi. Bài thứ 3 nói một câu Pháp cú tuy ít, nhưng nếu đem ra thực tập thì cũng có thể đắc đạo.

Bài thứ 4 là một bài kệ nổi tiếng nhất về chuyện thắng bại: chiến thắng được hàng ngàn quân địch cũng không bằng tự mình chiến thắng được mình. Tự thắng là chiến công oanh liệt nhất. Bài thứ 16 nói sống một trăm tuổi thọ mà không nếm được vị cam lộ của đạo pháp, thì không bằng sống một ngày mà nếm được cam lộ. Làng Mai có câu: Chẳng biết rong chơi miền Tịnh độ, làm người một kiếp cũng như không, nói về cái hạnh phúc của sự thực tập thiền đi, cũng lấy từ ý ấy.

Các bài 4, 5 và 6 đều nói tới chủ đề tự vượt thắng mình để trở thành một vị anh hùng đích thực. Vì vậy, kinh này được đặt tên là kinh Vượt thắng. Vượt thắng chính mình.

Bài kệ 1

Tuy tụng thiên ngôn 雖誦千言

Cú nghĩa bất chánh 句義不正

Bất như nhất yếu 不如一要

Văn khả diệt ý 聞可滅意

Dầu có tụng đọc ngàn đời, nhưng nếu câu văn và nghĩa lý không phải là chánh đạo, thì không bằng chỉ tụng một lời mà khi nghe có cơ hội làm tĩnh lặng được tâm ý.

Bài kệ 2

Tuy tụng thiên ngôn 雖誦千言

Bất nghĩa hà ích 不義何益

Bất như nhất nghĩa 不如一義

Văn hành khả độ 聞行可度

Dù có tụng đọc ngàn lời, nhưng nếu nghĩa lý không có thì không bằng chỉ tụng đọc một lời mà có ý nghĩa (thâm sâu) để khi nghe thì có thể đem ra thực hành và vượt qua được đau khổ.

Bài kệ 3

Tuy đa tụng kinh 雖多誦經

Bất giải hà ích 不解何益

Giải nhất pháp cú 解一法句

Hành khả đắc đạo 行可得道

Dù có tụng đọc nhiều kinh mà không hiểu được thì cũng vô ích, không bằng chỉ đọc và hiểu được một câu Pháp cú, vì nếu đem ra thực hành thì có thể đắc đạo.

Bài kệ 4

Thiên thiên vi địch 千千為敵

Nhất phu thắng chi 一夫勝之

Vị nhược tự thắng 未若自勝

Vi chiến trung thượng 為戰中上

Chiến thắng được hàng ngàn quân địch thì cũng không bằng tự mình chiến thắng được chính mình. Tự thắng là chiến công oanh liệt nhất.

Bài kệ 5

Tự thắng tối hiền 自勝最賢

Cố viết nhân hùng 故曰人雄

Hộ ý điều thân 護意調身

Tự tổn chí chung 自損至終

Tự thắng được mình thì gọi là bậc hiền giả tối thượng. Đó là người anh hùng trong nhân gian, có khả năng điều phục và bảo hộ thân tâm, đạt tới mục tiêu cuối cùng.

Bài kệ 6

Tuy viết tôn thiên 雖曰尊天

Thần ma Phạm Thích　神魔梵釋

Giai mạc năng thắng 皆莫能勝

Tự thắng chi nhân 自勝之人

Thắng được các vị thiên giả, tôn thần, quỷ vương, Đế thích cũng không bằng tự thắng được mình.

Bài kệ 7

Nguyệt thiên phản từ 月千反祠

Chung thân bất xuyết 終身不輟

Bất như tu du 不如須臾

Nhất tâm niệm Pháp 一心念法

Nghìn tháng cầu đạo, suốt cả một đời không ngừng nghỉ, cũng không bằng trong một khoảnh khắc đem hết lòng thực tập niệm Pháp.

Bài kệ 8

Nhất niệm đạo phước 一念道福

Thắng bỉ chung thân　勝彼終身

Tuy chung bách tuế 雖終百歲

Phụng sự hỏa từ　奉事火祠

Chỉ thực tập phát khởi một niệm cung kính cúng dường bậc có phước đức thì công đức còn nhiều hơn suốt đời thờ phụng thần lửa.

Bài kệ 9

Bất như tu du 不如須臾

Cung dưỡng tam tôn 供養三尊

Nhất cung dưỡng phước 一供養福

Thắng bỉ bách niên 勝彼百年

Cúng dường trong một khoảnh khắc cho Tam Bảo còn có phúc đức nhiều hơn tế lễ cầu phước trong suốt cả một trăm năm.

Bài kệ 10

Tế thần dĩ cầu phước 祭神以求福

Tùng hậu quán kỳ báo 從後觀其報

Tứ phân vị vọng nhất 四分未望一

Bất như lễ hiền giả 不如禮賢者

Tế thần để cầu phước, cứ quan sát mà thấy thì phúc báo tới sau đó cũng chưa được bằng một phần tư của người cung kính bậc hiền nhân.

Bài kệ 11

Năng thiện hành lễ tiết 能善行禮節

Thường kính trưởng lão giả 常敬長老者

Tứ phước tự nhiên tăng 四福自然增

Sắc lực thọ nhi an 色力壽而安

Nếu biết tổ chức lễ lược theo đường hướng thiện lành, nếu biết thường cung kính các bậc trưởng lão (trong đạo) thì bốn thứ phước đức sẽ tự nhiên tăng trưởng. Sắc đẹp và sức khỏe, cũng như tuổi thọ cũng tăng lên.

Bài kệ 12

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Viễn chánh bất trì giới 遠正不持戒

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Thủ giới chánh ý thiền 守戒正意禪

Sống một trăm tuổi thọ mà xa lìa con đường chính, không biết giữ giới, thì không bằng sống một ngày mà biết trì giới và thực tập đưa tâm ý vào thiền định.

Bài kệ 13

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Tà ngụy vô hữu trí 邪偽無有智

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Nhất tâm học chánh trí 一心學正智

Sống một trăm tuổi thọ mà nếp sống tà ngụy, không có trí tuệ thì không bằng sống một ngày mà hết lòng tu học theo chánh trí.

Bài kệ 14

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Giải đãi bất tinh tấn 懈怠不精進

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Miễn lực hành tinh tấn 勉力行精進

Sống một trăm tuổi thọ mà giãi đãi không tinh tiến thì không bằng sống một ngày mà nỗ lực tu hành tinh tiến.

Bài kệ 15

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Bất tri thành bại sự 不知成敗事

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Kiến vi tri sở kị 見微知所忌

Sống một trăm tuổi thọ mà không hiểu được chuyện thành bại thì không bằng sống một ngày mà thấy được cái vi diệu của chánh pháp và thấy được nguyện vọng của mình.

Bài kệ 16

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Bất kiến cam lồ đạo 不見甘露道

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Phục hành cam lộ vị　服行甘露味

Sống một trăm tuổi thọ mà không thấy được đạo Cam Lộ thì không bằng sống một ngày mà nếm được vị Cam Lộ.

Bài kệ 17

Nhược nhân thọ bách tuế 若人壽百歲

Bất tri đại đạo nghĩa 不知大道義

Bất như sanh nhất nhật 不如生一日

Học thôi Phật pháp yếu 學推佛法要

Sống một trăm tuổi thọ mà không biết nghĩa lý của đạo lớn thì không bằng sống một ngày mà thực tập và tư duy theo giáo pháp tinh yếu của Bụt.

Kinh Vị La Hán

Tâm ý đã thanh tịnh, chánh niệm đã đạt, không còn vướng vào một tham dục nào nữa, vị A La Hán qua được vượt sâu u mê như con thiên nga đã rời bỏ chiếc hồ.

Kinh Vị La Hán

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 15

Phẩm này có 11 bài tụng. La Hán là bậc đã được giải thoát ra khỏi mọi hệ lụy, đáng được mọi người tôn kính. Tiếng Pali là arahanta. Bài kệ thứ tư tả vị La Hán như con chim trở về hư không, cao bay vô ngại. Bài thứ 7 nói vị La Hán bình tĩnh như đất, bất động như núi. Bài thứ 2 ví vị La Hán như con thiên nga đã rời bỏ chiếc hồ. Bài thứ 10 nói nơi đâu có một vị A La Hán thì nơi ấy trở nên mát mẻ linh thiêng. Bài thứ nhất định nghĩa vị A La Hán là người đã lìa bỏ mọi ưu tư hoạn nạn, thoát ra ngoài mọi hệ lụy, tháo tung được mọi sợi dây ràng buộc, đạt tới sự mát mẻ (Niết bàn), không còn bị các cơn sốt phiền não thiêu đốt.

Bài kệ 1

Khứ ly ưu hoạn 去離憂患

Thoát ư nhất thiết 脫於一切

Phược kết dĩ giải 縛結已解

Lãnh nhi vô noãn 冷而無煖

Lìa bỏ mọi ưu tư hoạn nạn, thoát ra ngoài mọi hệ lụy, tất cả các sợi dây ràng buộc đều đã được tháo tung, mát mẻ, không còn bị một cơn sốt não phiền nào đốt cháy nữa.

Bài kệ 2

Tâm tịnh đắc niệm 心淨得念

Vô sở tham lạc 無所貪樂

Dĩ độ si uyên 已度癡淵

Như nhạn khí trì 如鴈棄池

Tâm ý đã thanh tịnh, chánh niệm đã đạt, không còn vướng vào một tham dục nào nữa, vị A la hán đã qua được vực sâu u mê như con thiên nga đã rời bỏ chiếc hồ.

Bài kệ 3

Lượng phước nhi thực 量腹而食

Vô sở tạng tích 無所藏積

Tâm không vô tưởng 心空無想

Độ chúng hành địa 度眾行地

Ăn uống chừng mực, không chất chứa của cải, tâm ý rỗng rang không còn vọng tưởng, vượt qua được mọi hành và mọi địa.

Bài kệ 4

Như không trung điểu　如空中鳥

Viễn thệ vô ngại 遠逝無礙

Thế gian tập tận 世間習盡

Bất phục ngưỡng thực 不復仰食

Như con chim bay về hư không, cao bay vô ngại, các tập khí thế gian đã chấm dứt, không còn lo lắng về chuyện ăn uống.

Bài kệ 5

Hư tâm vô hoạn 虛心無患

Dĩ đáo thoát xứ 已到脫處

Thí như phi điểu 譬如飛鳥

Tạm hạ triếp thệ 暫下輒逝

Tâm ý thảnh thơi, không còn hoạn nạn, đã tới được chốn giải thoát như con chim bay tạm thời đáp xuống mà đi.

Bài kệ 6

Chế căn tùng chỉ 制根從止

Như mã điều ngự 如馬調御

Xả kiêu mạn tập 捨憍慢習

Vi thiên sở kính 為天所敬

Điều phục các căn, làm cho an tĩnh như con ngựa hay, buông bỏ được mọi tập khí kiêu mạn, cả chư thiên cũng phải kính ngưỡng.

Bài kệ 7

Bất nộ như địa 不怒如地

Bất động như sơn 不動如山

Chân nhân vô cấu 真人無垢

Sanh tử thế tuyệt 生死世絕

Không giận, bình tĩnh như đất, bất động như núi, đã là vị chân nhân thì không còn bị cấu nhiễm, vì sinh tử và thời gian đã chấm dứt.

Bài kệ 8

Tâm dĩ hưu tức 心已休息

Ngôn hành diệc chánh 言行亦正

Tùng chánh giải thoát 從正解脫

Tịch nhiên quy diệt 寂然歸滅

Tâm tư ngưng nghỉ, ngôn và hành cũng thế, đi theo con đường chánh đạo, đã được giải thoát, yên lặng và trở về Niết Bàn.

Bài kệ 9

Khí dục vô khán 棄欲無着

Khuyết tam giới chướng 缺三界障

Vọng ý dĩ tuyệt 望意已絕

Thị vị thượng nhân 是謂上人

Buông bỏ tham dục, không còn dính mắc, vượt mọi chướng ngại ba cõi, vọng tâm đã hết, đó là một bậc thượng nhân.

Bài kệ 10

Tại tụ nhược dã 在聚若野

Bình địa cao ngạn 平地高岸

Ưng chân sở quá 應真所過

Mạc bất mông hữu 　莫不蒙祐

Nơi đồng quê hay ở chốn xóm làng, dưới bình nguyên hay trên cao nguyên, địa phương nào có các vị ấy đi tới đều trở nên linh thiêng.

Bài kệ 11

Bỉ lạc không nhàn 彼樂空閑

Chúng nhân bất năng　眾人不能

Khoái tai vô vọng 快哉無望

Vô sở dục cầu 　無所欲求

Ưa những nơi nhàn vắng, ít người lui tới, hạnh phúc thay khi đã đạt tới trình độ không còn vọng động, không còn mong cầu.

Kinh Bậc Minh Triết

Người bắn cung điều phục góc độ, người đi biển điểu phục sóng thuyền, người thợ mộc điều phục gỗ, kẻ trí giả điều phục tự thân.

Minh Triết Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập tứ

明哲品法句經第十四

Kinh Bậc Minh Triết

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 14

Phẩm này có 17 bài kệ, bài kệ nào cũng như một tiếng chuông trong, một viên bảo châu sáng ngời. Bậc minh triết là bậc hiền giả, có tuệ giác và tình thương. Tiếng Pali là pandita. Bài kệ thứ 6 nói đến bậc minh triết như một vầng trăng hiện giữa các vì sao, chiếu sáng cả thế gian. Bài kệ thứ 7 so sánh bậc minh triết với người bắn cung, biết điều phục góc độ để bắn cho trúng đích, với người đi biển biết điều phục các con sóng để thuyền đi tới và người thợ mộc điều phục được các khúc gỗ: bậc minh triết điều phục được tự thân. Bài thứ 8 ví bậc minh triết với một tảng đá lớn không bị các cơn gió thổi làm lay động. Bài kệ thứ 9 ví bậc minh triết với một mặt hồ tĩnh lặng. Toàn là những hình ảnh rất đẹp.

Bài kệ 1

Thâm quán thiện ác 深觀善惡

Tâm tri úy kị　心知畏忌

Úy nhi bất phạm 畏而不犯

Chung cát vô ưu 終吉無憂

Nhìn sâu vào bản chất thiện ác, tâm mình biết sợ hãi. Nhờ sợ hãi mà mình không phạm lỗi, cuối cùng được an lành, không lo lắng ưu phiền.

Bài kệ 2

Cố thế hữu phước 故世有福

Niệm tư thiệu hành 念思紹行

Thiện trí kỳ nguyện 善致其願

Phước lộc chuyển thắng 福祿轉勝

Cho nên những người có phước trên đời biết thực tập chánh niệm và chánh tư duy, tiếp tục hành trì để khéo thành tựu được ý nguyện của mình.

Bài kệ 3

Tín thiện tác phước 信善作福

Tích hành bất yếm 積行不厭

Tín tri âm đức 信知陰德

Cửu nhi tất chương 久而必彰

Tin vào điều lành và tạo tác phước đức, tiếp tục đi tới không chịu bỏ cuộc, niềm tin ấy dựa vào âm đức, lâu dài và sáng tỏ.

Bài kệ 4

Thường tị vô nghĩa 常避無義

Bất thân ngu nhân 不親愚人

Tư tùng hiền hữu 思從賢友

Áp phụ thượng sĩ 押附上士

Thường tránh những nghị luận vô bổ, không thân cận với kẻ ngu phu, tâm tư hướng về bạn hiền, đi theo cận kề các bậc thượng sĩ.

Bài kệ 5

Hỉ Pháp ngọa an 喜法臥安

Tâm duyệt ý thanh 心悅意清

Thánh nhân diễn Pháp 聖人演法

Tuệ thường lạc hành 慧常樂行

Yêu thích chánh pháp thì đêm ngủ rất yên, tâm vui ý trong. Thường nghe các bậc thánh nhân giảng bày chánh pháp thì sẽ có tuệ giác và luôn luôn bước đi trong hạnh phúc.

Bài kệ 6

Nhân nhân trí giả 仁人智者

Trai giới phụng đạo 齋戒奉道

Như tinh trung nguyệt 如星中月

Chiếu minh thế gian 照明世間

Là bậc hiền trí biết trai giới phụng đạo thì cũng như vầng trăng hiện giữa các vì sao, chiếu sáng cả thế gian.

Bài kệ 7

Cung công điều giác 弓工調角

Thủy nhân điều thuyền 水人調船

Tài tượng điều mộc 材匠調木

Trí giả điều thân 智者調身

Người bắn cung điều phục góc độ, người đi biển điều phục sóng thuyền, người thợ mộc điều phục gỗ, kẻ trí giả điều phục tự thân.

Bài kệ 8

Thí như hậu thạch 譬如厚石

Phong bất năng di 風不能移

Trí giả ý trọng 智者意重

Hủy dự bất khuynh 毀譽不傾

Như tảng đá lớn gió không thể dời, kẻ có trí tâm ý vững vàng không bị lời khen chê khuynh đảo.

Bài kệ 9

Thí như thâm uyên　譬如深淵

Trừng tĩnh thanh minh 澄靜清明

Tuệ nhân văn đạo 慧人聞道

Tâm tịnh hoan nhiên 心淨歡然

Cũng như đầm sâu lắng tĩnh trong sáng, kẻ tuệ nhân nhờ học đạo mà tâm ý thanh tịnh và hoan lạc.

Bài kệ 10

Đại nhân thể vô dục 大人體無欲

Tại sở chiếu nhiên minh 在所照然明

Tuy hoặc tao khổ lạc 雖或遭苦樂

Bất cao hiện kỳ trí 不高現其智

Các bậc đại nhân bản lĩnh vốn là vô dục, ở đâu cũng chiếu sáng ngời, dù có gặp khổ vui, tâm các vị cũng không lên không xuống.

Bài kệ 11

Đại hiền vô thế sự 大賢無世事

Bất nguyện tử tài quốc 不願子財國

Thường thủ giới tuệ đạo 常守戒慧道

Bất tham tà phú quý 不貪邪富貴

Bậc đại hiền nhân không màng thế sự, không mong cầu con trai, tài sản, vương quốc, chỉ giữ giới tu đạo và đi theo con đường tuệ giác, không ham phú quý thế gian.

Bài kệ 12

Trí nhân tri động dao 智人知動搖

Thí như sa trung thọ 譬如沙中樹

Bằng hữu chí vị cường 朋友志未強

Tùy sắc nhiễm kỳ tố 隨色染其素

Kẻ trí nhân biết cách hành xử, như cây đứng trong bãi cát, đối với các bằng hữu mà ý chí chưa vững mạnh thì tùy theo từng người mà giúp ảnh hưởng họ.

Bài kệ 13

Thế giai một uyên 世皆沒淵

Tiên khắc độ ngạn 鮮尅度岸

Như hoặc hữu nhân 如或有人

Dục độ tất bôn 欲度必奔

Người đời đa số đều tự đánh mất mình trong cơn lũ tham dục, ít ai qua được bờ bên kia, chỉ quanh quẩn ở bờ bên này.

Bài kệ 14

Thành tham đạo giả 誠貪道者

Lãm thọ chánh giáo 覽受正教

Thử cận bỉ ngạn　此近彼岸

Thoát tử vi thượng 脫死為上

Những kẻ thành tâm ưa thích đạo lý tiếp thu được chánh giáo sẽ tới gần được bờ bên kia, xem cái liễu sinh thoát tử là mục đích cao nhất.

Bài kệ 15

Đoạn ngũ uẩn Pháp 斷五陰法

Tĩnh tư trí tuệ　靜思智慧

Bất phản nhập uyên 不反入淵

Khí y kỳ minh 棄猗其明

Đoạn trừ năm thủ uẩn, thiền tập để đạt tới tuệ giác, không trở vào lại dòng lũ lụt thì buông bỏ sự bám víu và đạt tới minh triết.

Bài kệ 16

Ức chế tình dục 抑制情欲

Tuyệt lạc vô vi 絕樂無為

Năng tự chửng tế 能自拯濟

Sử ý vi tuệ 使意為慧

Chế ngự tình dục, dứt bỏ đam mê, học theo vô vi, có khả năng tự độ, sử dụng tâm ý để đạt tới tuệ giác.

Bài kệ 17

Học thủ chánh trí 學取正智

Ý duy chánh đạo 意惟正道

Nhất tâm thọ đế 一心受諦

Bất khởi vi lạc 不起為樂

Lậu tận tập trừ 漏盡習除

Thị đắc độ thế 是得度世

Tu tập để đạt tới chánh trí, tâm ý chỉ nương vào chánh đạo, một lòng tìm cầu chân lý, không đi tìm dục lạc thì đạt tới lậu tận, diệt trừ được tập khí và vượt được thời gian.

Kinh Người Ngu Muội

Kẻ ngoan cố dù ở gần kẻ trí thì cũng như cái thìa múc canh, múc hoài hoài mà cái thìa không biết canh là ngon hay dở.
Có cơ hội gần được người trí thì cũng như cái lưỡi nếm được thức ăn, chỉ trong khoảnh khắc là biết được thức ăn ngon hay dở.

Ngu Ám Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập tam

愚闇品法句經第十三

Kinh Người Ngu Muội

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 13

Phẩm này có 21 bài kệ. Ngu ám đây là chỉ cho những kẻ si mê, ngu phu. Tiếng Pali là bala. Mỗi bài kệ trong phẩm này là một tiếng chuông chánh niệm cho người tại gia và cho cả người xuất gia. Bài kệ đầu nói về đêm sinh tử, một đêm kéo dài bất tận, bởi vì trong đêm dài ấy ánh sáng không chịu về. Ánh sáng đây là ánh sáng trí tuệ, hiểu biết, giác ngộ. Ánh sáng chưa chịu về thì đêm còn kéo dài mãi mãi. Mình phải tự hỏi mình có đang chìm đắm trong cái đêm sinh tử ấy không? Nếu chung quanh mình toàn là những người ngủ mê, chỉ biết bôn ba bận rộn về con cái và tài sản, về những tiện nghi vật chất và tình cảm hàng ngày, thì mình biết họ là những người đang đi trong trong đêm. Mình thử hỏi: mình có phải là một trong những người ấy không? Bài kệ thứ 6 cho ta biết: Nếu ta biết được ta là một trong những người đang mê ngủ thì đó là ta đã tỉnh dậy. Biển khổ tuy mênh mông, nhưng quay đầu lại thì thấy được bến bờ ngay. Bài kệ thứ 8 khuyên ta nên tìm cách gần gũi người có trí tuệ để có cơ hội thức tỉnh và nếm được hương vị của giác ngộ. Các bài kệ 17, 18, 19, 20 và 21 là đặc biệt để dành cho người xuất gia. Bài thứ 19 khuyên người xuất gia đừng đóng vai trò của một người sa môn tại gia nữa. Sa môn tại gia là một người chỉ có hình tướng xuất gia mà không có nội dung xuất gia.

Bài kệ 1

Bất mị dạ trường 不寐夜長

Bì quyền đạo trường 疲惓道長

Ngu sanh tử trường 愚生死長

Mạc tri chánh pháp 莫知正法

Kẻ mất ngủ thấy đêm dài. Kẻ lữ hành mệt nhọc thấy đường xa hun hút. Đối với kẻ ngu muội, đêm sinh tử là dài nhất cũng bởi vì kẻ ấy không biết đến chánh pháp.

Bài kệ 2

Si ý thường minh 癡意常冥

Thệ như lưu xuyên 逝如流川

Tại nhất hành cường 在一行彊

Độc nhi vô ngẫu 獨而無偶

Tâm ý kẻ si mê mãi mãi mờ ám, trôi hoài như nước sông. Vì vậy, thà rằng mình đi một mình, đừng đi với những kẻ ngu muội.

Bài kệ 3

Ngu nhân khán số 愚人着數

Ưu thích cửu trường 憂慼久長

Dữ ngu cư khổ 與愚居苦

Ư ngã do oán 於我猶怨

Người ngu muội kẹt vào những con số, niềm lo lắng kéo dài, chung đụng với người ngu là khó, lại còn gây ra thêm oán hận.

Bài kệ 4

Hữu tử hữu tài 有子有財

Ngu duy cấp cấp　愚惟汲汲

Ngã thả phi ngã 我且非我

Hà ưu tử tài 何憂子財

Người ngu muội cứ bôn ba bận rộn (về con cái và tài sản). "Đây là con trai của tôi. Đây là tài sản của tôi." Cái thân này chưa chắc là của ta, huống nữa là con cái và tài sản.

Bài kệ 5

Thử đương chỉ thử　暑當止此

Hàn đương chỉ thử　寒當止此

Ngu đa vụ lự 愚多務慮

Mạc tri lai biến 莫知來變

Nóng quá, làm sao cho hết nóng. Lạnh quá, làm sao cho hết lạnh. Kẻ ngu phu lo từ chuyện này tới chuyện khác, không biết cái gì sẽ xảy ra trong tương lai.

Bài kệ 6

Ngu mông ngu cực 愚曚愚極

Tự vị ngã trí 自謂我智

Ngu nhi thắng trí 愚而勝智

Thị vị cực ngu 是謂極愚

Kẻ ngu mà cho mình là kẻ trí, đó là ngu tới mức cùng cực. Kẻ ngu mà biết là mình ngu thì đó đã là kẻ trí rồi.

Bài kệ 7

Ngoan ám cận trí 頑闇近智

Như biều châm vị 如瓢斟味

Tuy cửu hiệp tập 雖久狎習

Do bất tri Pháp 猶不知法

Kẻ ngoan cố dù ở gần kẻ trí thì cũng như cái thìa múc canh, múc hoài hoài mà cái thìa không biết canh là ngon hay dở.

Bài kệ 8

Khai đạt cận trí 開達近智

Như thiệt thường vị 如舌嘗味

Tuy tu du tập 雖須臾習

Tức giải đạo yếu 即解道要

Có cơ hội mà gần được người trí thì cũng như cái lưỡi nếm được thức ăn, chỉ trong khoảnh khắc mà biết được thức ăn ngon hay dở.

Bài kệ 9

Ngu nhân thí hành 愚人施行

Vi thân chiêu hoạn 為身招患

Khoái tâm tác ác 快心作惡

Tự trí trọng ương 自致重殃

Hành động của kẻ ngu muội đem lại tai hoạn cho bản thân mình, vì ưa làm việc ác cho nên tự đưa mình đến tai ương.

Bài kệ 10

Hành vi bất thiện 行為不善

Thoái kiến hối lẫn 退見悔悋

Trí thế lưu diện 致涕流面

Báo do túc tập 報由宿習

Làm xong một cái gì bất thiện, nhìn lại thấy hối hận rồi thì khóc thương đầm đìa nước mắt, quả báo đến từ thói quen lâu đời dồn lại.

Bài kệ 11

Hành vi đức thiện 行為德善

Tiến đổ hoan hỉ 進覩歡喜

Ưng lai thọ phước 應來受福

Hỉ tiếu duyệt tập 喜笑悅習

Làm được một điều gì hiền thiện, nhìn lại thấy hoan hỉ, biết rằng mình sẽ tiếp nhận phước đức, niềm vui và nụ cười sẽ đến với mình.

Bài kệ 12

Quá tội vị thục 過罪未熟

Ngu dĩ điềm đàm　愚以恬惔

Chí kỳ thục xứ 至其熟處

Tự thọ đại tội 　自受大罪

Lỗi lầm làm trong quá khứ chưa đến lúc chín, kẻ ngu muội vì thế cứ việc nhởn nhơ, nhưng khi nghiệp quả đã chín muồi thì sẽ tự mình nhận chịu tội báo lớn.

Bài kệ 13

Ngu sở vọng xứ 愚所望處

Bất vị thích khổ 不謂適苦

Lâm đọa ách địa 臨墮厄地

Nãi tri bất thiện 乃知不善

Chỗ sai lầm của người ngu là không nhận diện được cái khổ là cái khổ, khi nào rơi vào tình trạng nguy ngập thì mới biết là mình đã làm sai.

Bài kệ 14

Ngu xuẩn tác ác 愚憃作惡

Bất năng tự giải 不能自解

Ương truy tự phần 殃追自焚

Tội thành sí nhiên 罪成熾燃

Ngu xuẩn làm ác, không có khả năng tự biết, tai ương do đó đi theo đốt cháy chính mình, tội báo cháy bùng.

Bài kệ 15

Ngu hảo mỹ thực 愚好美食

Nguyệt nguyệt tư thậm 月月滋甚

Ư thập lục phần 於十六分

Vị nhất tư Pháp 未一思法

Người ngu chỉ biết lo ăn ngon, chỉ biết hưởng thụ, càng ngày càng đi sâu vào lầm lỗi, trong mười sáu phần hạnh phúc đích thực, người ngu không hưởng được đến một phần.

Bài kệ 16

Ngu sanh niệm lự 愚生念慮

Chí chung vô lợi 至終無利

Tự chiêu đao trượng 自招刀杖

Báo hữu ấn chương 報有印章

Cái ngu sinh ra cái lo lắng, cuối cùng chẳng có lợi lạc gì, và người ngu tự chuốc lấy đao trượng (hình phạt) của báo ứng, có chứng cớ rõ ràng không thể chối cãi.

Bài kệ 17

Quán xứ tri kỳ ngu 觀處知其愚

Bất thí nhi quảng cầu 不施而廣求

Sở đọa vô đạo trí 所墮無道智

Vãng vãng hữu ác hành 往往有惡行

Quán sát ngay tại chỗ và nhận diện ra sự có mặt của kẻ ngu mê: đó là những người không tu tập mà chỉ biết đòi hỏi, những kẻ ấy sẽ đọa lạc vào chỗ vô đạo và thường thường làm những điều xấu ác.

Bài kệ 18

Viễn đạo cận dục giả 遠道近欲者

Vi thực tại học danh 為食在學名

Tham y gia cư cố 貪猗家居故

Đa thủ cúng dị tính 多取供異姓

Xa đạo, gần kẻ nhiều tham dục, mang tên là người tu mà chỉ nghĩ tới chuyện ăn, cứ la cà nơi nhà người cư sĩ để mong cầu sự cúng dường càng nhiều càng tốt.

Bài kệ 19

Học mạc đọa nhị vọng 學莫墮二望

Mạc tác gia sa môn 莫作家沙門

Tham gia vi Thánh giáo　貪家違聖教

Vi hậu tự quỹ phạp 為後自匱乏

Tu thì đừng để tự rơi vào ba cái sai lầm. Đừng đóng vai trò vị sa môn tại gia, la cà nhà cư sĩ là sai với lời Bụt dạy, sau này sẽ cảm thấy thiệt thòi.

Bài kệ 20

Thử hành dữ ngu đồng 此行與愚同

Đãn lệnh dục mạn tăng　但令欲慢增

Lợi cầu chi nguyện dị 利求之願異

Cầu đạo ý diệc dị　求道意亦異

Hành xử như trên thì thấy chẳng khác gì cách hành xử của kẻ ngu phu, chỉ làm cho dục vọng và kiêu mạn tăng trưởng. Cái ước nguyện chỉ là cái tài lợi, không phải là tâm ý cầu đạo thành khẩn.

Bài kệ 21

Thị dĩ hữu thức giả 是以有識者

Xuất vi Phật đệ tử 出為佛弟子

Khí ái xả thế tập 棄愛捨世習

Chung bất đọa sanh tử　終不墮生死

Cho nên đã là bậc thức giả, là người xuất gia đệ tử Bụt thì phải buông bỏ ái dục và những tập khí ngoài đời, cuối cùng mới khỏi đọa vào sinh tử.

Kinh Hoa Hương

Hương thơm của hoa tuy là vi diệu, nhưng chưa chân thật bằng hương thơm của giới hạnh.

Hoa Hương Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập nhị

華香品法句經第十二

Kinh Hoa Hương

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 12

Phẩm này có 16 bài kệ. Có hoa lại còn có hương. Hoa mà không hương thì chưa phải là cái mà ta mong ước. Hương là hương đức hạnh, hương tuệ giác; gần người hiền, ta được thưởng thức và được thấm nhuần. Bài kệ thứ 8 và thứ 9 nhấn mạnh về điểm ấy.

Hoa cũng có hoa thật và hoa giả. Những tràng hoa giả là những tràng hoa cạm bẫy của dục lạc do ma vương hóa hiện để đánh lừa ta, như những con mồi hấp dẫn trong ấy có giấu một lưỡi câu. Hoa thật là những đóa hoa có hương thơm đức hạnh. Bài kệ thứ 4 và thứ 5 cho ta thấy tuy hình hài kia xinh đẹp như một bông hoa, nhưng nó vô thường như bọt nước, ta phải tìm cầu một cái gì có giá trị cao khiết hơn, đó là đóa hoa giác ngộ, đóa hoa giải thoát sinh tử.

Bài kệ thứ 7 nói về phong thái cần có của một vị xuất gia: Vị Sa Môn đi vào xóm làng để khất thực phải như một con ong đi thăm hoa, chỉ lấy chút vị ngọt của hoa mà không làm hại đến sắc hương của hoa, không nên la cà, lợi dụng, khai thác, vướng mắc. Bài kệ này đã được đưa vào Giới kinh để các vị xuất gia đọc tụng mỗi tháng hai lần.

Bài kệ thứ hai nói rằng ai trong chúng ta nếu hết lòng tu học thì cũng có khả năng tuyển chọn Pháp cú, giảng giải Pháp cú và hái được những đóa hoa đức hạnh. Ta không cần phải đợi đến khi chứng đắc mới làm được điều này. Một người đang tu học (sekha, hữu học) nếu có tâm tu học là đã có khả năng làm việc này, chứ không phải chỉ khi tu học thành công và chứng đắc rồi (asekha, vô học) mới có thể làm được. Hai bài kệ 15 và 16 khuyên ta nên tu học tinh chuyên để trở thành những đóa sen tinh khiết hiến tặng cái đẹp và hương thơm đức hạnh cho cuộc đời đầy dẫy khổ đau hệ lụy. Sự có mặt của những người Phật tử chân chính trong cuộc đời là sự có mặt của hoa sen giữa chốn bùn lầy nước đọng. Đây chính là sứ mạng của người con Bụt.

Bài kệ 1

Thục năng trạch địa 孰能擇地

Xả giám thủ thiên 捨鑑取天

Thùy thuyết pháp cú 誰說法句

Như trạch thiện hoa 如擇善華

Ai là người tuyển chọn được các cõi, bỏ các vùng địa ngục mà chỉ giữ lại các tầng trời? Ai là người có thể tuyển chọn được Pháp Cú như một kẻ chuyên nghiệp có tài chọn hoa và kết thành tràng hoa?

Bài kệ 2

Học giả trạch địa 學者擇地

Xả giám thủ thiên 捨鑑取天

Thiện thuyết pháp cú 善說法句

Năng thái đức hoa 能採德華

Một người đang thực tập tu học có thể hiểu thấu được các cõi, chọn lựa, giám sát được cả các tầng trời, có thể nói Pháp Cú, có thể hái được những đóa hoa đức hạnh.

Bài kệ 3

Tri thế khôi dụ 知世坏喻

Huyễn pháp hốt hữu 幻法忽有

Đoạn ma hoa phu 斷魔華敷

Bất đổ sanh tử 不覩生死

Biết rằng cuộc đời cũng như đồ gốm chưa nung và các pháp đều như huyễn không thật có, thì có thể phá tan được tràng hoa mà ma vương đã phô diễn ra và chấm dứt được sinh tử.

Bài kệ 4

Kiến thân như mạt 見身如沫

Huyễn pháp tự nhiên 幻法自然

Đoạn ma hoa phu 斷魔華敷

Bất đổ sanh tử 不覩生死

Thấy hình hài này như bọt nước, thấy thực chất các pháp là huyễn hóa thì có thể phá tan được tràng hoa của ma vương đã phô bày và chấm dứt được sinh tử.

Bài kệ 5

Thân bệnh tắc nuy 身病則萎

Nhược hoa linh lạc 若華零落

Sanh mạng lai chí 死命來至

Như thủy thoan sậu 如水湍驟

Thân mà bị bệnh thì héo úa cũng giống như bông hoa rơi rụng. Cái chết đến như một cơn lũ kéo phăng tất cả đi rất nhanh.

Bài kệ 6

Tham dục vô yểm 貪欲無厭

Tiêu tán nhân niệm 消散人念

Tà trí chi tài 邪致之財

Vi tự xâm khi 為自侵欺

Cứ để tham dục lôi cuốn, không biết nhàm chán thì tâm ý con người sẽ bị tán loạn, đưa đến bao nhiêu tà niệm để cho tự thân mình bị lừa gạt và xâm chiếm.

Bài kệ 7

Như phong tập hoa 如蜂集華

Bất nhiêu sắc hương 不嬈色香

Đản thủ muội khứ 但取昧去

Nhân nhập tụ nhiên 仁入聚然

Bất vụ quan bỉ 不務觀彼

Tác dữ bất tác 作與不作

Thường tự tỉnh thân 常自省身

Tri chánh bất chánh 知正不正

Như những con ong đi thăm hoa, không làm nhiễu hại đến sắc hương của bông hoa, chỉ lấy chút vị ngọt của nhị hoa. Vị khất sĩ nhân từ vào xóm làng cũng thế, không mãi nhìn kẻ khác, biết cái gì cần làm và cái gì không cần làm, biết tự tỉnh, biết cái gì là chính, cái gì là bất chính.

Bài kệ 8
Như khả ý hoa 如可意華

Sắc hảo vô hương 色好無香

Công ngữ như thị 工語如是

Bất hành vô đắc 不行無得

Như một đóa hoa ưng ý, có sắc mà không hương, nói lý thuyết suông cũng như thế, không thực tập thì làm gì có chứng đắc?

Bài kệ 9

Như khả ý hoa 如可意華

Sắc mỹ thả hương 色美且香

Công ngữ hữu hành 工語有行

Tất đắc kỳ phước 必得其福

Như một đóa hoa ưng ý, có sắc đẹp mà cũng có hương thơm, có nói có làm thì chắc chắn sẽ đạt được phước đức.

Bài kệ 10

Đa tác bảo hoa 多作寶花

Kết bộ diêu ỷ 結步搖綺

Quảng tích đức giả 廣積德者

Sở sanh chuyển hảo 所生轉好

Biết trồng nhiều loại hoa quý kết thành những tràng hoa đẹp, những ai biết chất chứa phước đức, sẽ chuyển sinh được trong những đời sống tốt đẹp.

Bài kệ 11

Kỳ thảo phương hoa 奇草芳花

Bất nghịch phong huân 不逆風熏

Cận đạo phu khai 近道敷開

Đức nhân bức hương 德人逼香

Những kỳ hoa dị thảo thơm tho, khi đứng không ngược chiều gió thì mình được hưởng hương thơm, gần gũi với các bậc có đạo đức, thì ta được hưởng lây hương thơm đức hạnh của các vị ấy.

Bài kệ 12

Chiên đàn đa hương 旃檀多香

Thanh liên phương hoa 青蓮芳花

Tuy nhựt thị chân 雖曰是真

Bất như giới hương 不如戒香

Hương thơm chiên đàn, hương thơm sen xanh, tuy là có thật cũng chẳng sánh được với hương thơm giới hạnh.

Bài kệ 13

Hoa hương khí vi 華香氣微

Bất khả vị chân 不可謂真

Trì giới chi hương 持戒之香

Đáo thiên thù thắng 到天殊勝

Hương thơm của hoa tuy là vi diệu, nhưng chưa chân thật bằng hương thơm của giới hạnh.

Bài kệ 14
Giới cụ thành tựu 戒具成就

Hành vô phóng dật 行無放逸

Định ý độ thoát 定意度脫

Trường ly ma đạo 長離魔道

Thành tựu giới hạnh một cách đầy đủ, tu tập không buông lung, tâm ý để hết vào thiền định thì có thể độ thoát được bản thân và viễn ly được ma đạo.

Bài kệ 15

Như tác điền câu 如作田溝

Cận vu đại đạo 近于大道

Trung sanh liên hoa 中生蓮華

Hương khiết khả ý 香潔可意

Như ngồi bên một cái hố gần sát đại lộ, trong ấy mọc lên mấy đóa sen xinh đẹp, ta được mãn ý thưởng thức hương thơm tinh khiết của các đóa sen.

Bài kệ 16

Hữu sanh tử nhiên 有生死然

Phàm phu xứ biên 凡夫處邊

Tuệ giả lạc xuất 慧者樂出

Vi phật đệ tử 為佛弟子

Ngay trong cõi sinh tử, giữa đám phàm phu có các bậc tuệ giác xuất hiện, tạo ra được niềm vui cho sự sống. Làm được như thế là xứng đáng với danh hiệu Phật tử.

Kinh Điều Phục Tâm Ý

Như con rùa bảo hộ sáu vóc của nó, ta phải phòng hộ tâm ý ta như phòng hộ thành quách của mình.

Tâm Ý Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập nhất

心意品法句經第十一

Kinh Điều Phục Tâm Ý

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 11

Phẩm này có 12 bài kệ. Biết tâm ý là đầu mối của ngôn ngữ và hành động cho nên phải học cách điều phục tâm ý. Vì thế, phẩm này bổ sung cho phẩm Song Yếu (phẩm thứ 9). Bốn bài kệ đầu nói về ý như một cái gì khó nắm bắt. Nếu có chánh niệm (tuệ giác) thì mình mới có thể điều phục được ý, và làm cho tâm trở nên sáng chói. Bài kệ đầu đã có ý xiển dương giáo lý tâm tính bản tịnh. Bài thứ 6 nói về sự thực tập chánh niệm để điều phục tâm ý và giúp cho tâm ý không bị kẹt vào cái nhìn lưỡng nguyên (thiện ác, có không, sinh diệt, một nhiều,…). Bài kệ thứ 12 đưa ra hình ảnh con rùa giấu đi sáu vóc của nó để đừng bị tấn công, cũng như hành giả sử dụng chánh niệm để bảo hộ sáu căn, sáu thức, không để cho những thế lực ma quái làm hại. Hai bài số 7 và 8 không có trong bản Pali. Hai chữ kiến pháp của bài số 8 có thể dịch hoặc là ‘‘thấy được chánh pháp’’, hoặc ‘‘thấy được chân tướng các pháp’’.

Bài kệ 1

Ý sử tác cẩu　意使作狗

Nan hộ nan cấm 難護難禁

Tuệ chánh kỳ bổn 　慧正其本

Kỳ minh nãi đại 其明乃大

Ý thức lăng xăng như một con vượn, khó kiểm soát. Có tuệ giác thì chuyển hóa được nó tận gốc rễ, khi ấy nó sẽ sáng chói ra một cách vĩ đại.

Bài kệ 2

Khinh táo nan trì 輕躁難持

Duy dục thị tùng 唯欲是從

Chế ý vi thiện 制意為善

Tự điều tắc ninh 自調則寧

Ý bồn chồn, khó mà nắm bắt, (chỉ có thể đi theo quán sát nó). Nếu chế ngự được ý, tự điều phục được tâm mình thì sẽ có bình an.

Bài kệ 3

Ý vi nan kiến 意微難見

Tùy dục nhi hành 隨欲而行

Tuệ thường tự hộ　慧常自護

Năng thủ tức an 能守即安

Ý vi tế khó thấy, thường đi theo tham dục. Người có tuệ giác nhờ biết tự bảo hộ bản thân thường xuyên cho nên có thể chế ngự và đạt tới an lạc.

Bài kệ 4

Độc hành viễn thệ 獨行遠逝

Phúc tạng vô hình 覆藏無形

Tổn ý cận đạo 損意近道

Ma hệ nãi giải 魔繫乃解

Ý đi một mình, có thể đi rất xa, che dấu vô hình. Khép nó đi được vào con đường đạo thì mới thoát được những ràng buộc của ma quân.

Bài kệ 5

Tâm vô trụ tức 心無住息

Diệc bất tri Pháp 亦不知法

Mê ư thế sự 迷於世事

Vô hữu chánh trí 無有正智

Nếu tâm không biết an trú, không biết dừng lại, cũng không am tường chân tướng của các pháp thì sẽ bị thế sự mê hoặc, không có được chánh trí.

Bài kệ 6

Niệm vô thích chỉ 念無適止

Bất tuyệt vô biên 　不絕無邊

Phước năng át ác 福能遏惡

Giác giả vi hiền 覺者為賢

Nếu biết thực tập chánh niệm để dừng tâm lại, giữ cho nó không bị kẹt vào hai thái cực, thì phước đức sẽ có khả năng ngăn chặn được cái ác và giác ngộ thành bậc hiền giả.

Bài kệ 7

Phật thuyết tâm Pháp 佛說心法

Tuy vi phi chân 雖微非真

Đương giác dật ý 當覺逸意

Mạc tùy phóng tâm 莫隨放心

Bụt dạy, tâm ý tuy mầu nhiệm vi tế, nhưng không có gì chắc thật. Ta phải ý thức về cái bôn ba của nó, đừng để cho nó phóng túng.

Bài kệ 8

Kiến Pháp tối an　見法最安

Sở nguyện đắc thành 所願得成

Tuệ hộ vi ý　慧護微意

Đoạn khổ nhân duyên 斷苦因緣

Thấy được chân tướng các pháp thì đạt tới an ổn tối thượng, thành đạt được sở nguyện. Người có trí tuệ biết hộ trì tâm ý vi tế của mình và chấm dứt các điều kiện đưa tới khổ đau.

Bài kệ 9

Hữu thân bất cửu 有身不久

Giai đương quy thổ 皆當歸土

Hình hoại thần khứ 形壞神去

Ký trụ hà tham 寄住何貪

Thân này không tồn tại lâu dài, sẽ trở lại thành đất. Khi hình hài hủy hoại thì thần thức phải đi, đó là chuyện phó thác, gửi gắm tạm thời, đừng có tham đắm.

Bài kệ 10

Tâm dự tạo xứ 心豫造處

Vãng lai vô đoan 往來無端

Niệm đa tà tích　念多邪僻

Tự vi chiêu ác 自為招惡

Tâm tạo ra xứ sở, tới lui không đầu mối, cái liên tưởng thường đưa ta đi về hướng tà quấy để rồi tự mình chiêu lấy nghiệp quả ác.

Bài kệ 11

Thị ý tự tạo 是意自造

Phi phụ mẫu vi 非父母為

Khả miễn hướng chánh 可勉向正

Vi phước vật hồi 為福勿回

Tất cả đều do tâm ý mình tự tạo tác ra, cha mẹ không làm gì để giúp mình được. Phải cố gắng hướng về nẻo chính, để làm việc phước đức, đừng đi ngược lại.

Bài kệ 12

Tạng lục như quy 藏六如龜

Phòng ý như thành 防意如城

Tuệ dữ ma chiến 慧與魔戰

Thắng tắc vô hoạn 勝則無患

Như con rùa bảo hộ sáu vóc của nó, ta phải phòng hộ tâm ý ta như phòng hộ thành quách của mình. Chỉ có tuệ giác mới có khả năng chiến thắng ma quân và sau chiến thắng đó sẽ không còn hoạn nạn nữa.

Kinh Tinh Chuyên

Thực tập không buông lung nghĩa là tự kiềm chế và điều phục được tâm mình. Kẻ có trí tuệ thì có khả năng làm cho định tâm chiếu sáng Và do đó không bao giờ còn trở lại vào vực sâu đen tối.

Phóng Dật Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập

放逸品法句經第十

Kinh Tinh Chuyên

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 10

Phẩm này có 20 bài kệ. Phóng dật là buông lung, là thiếu sự siêng năng, cần mẫn. Bài kệ thứ 12 dạy rằng muốn chế ngự được sự buông lung thì thực tập giới luật và uy nghi là cách hay nhất. Bài thứ 4 dạy rằng phải thường xuyên phát khởi năng lượng chánh niệm để có thể nhận diện tập khí. Đây là căn bản cho phép hành trì chánh tinh tấn. Tâm hành tiêu cực chưa sinh thì đừng cho phát sinh. Tâm hành tiêu cực đã phát sinh thì giúp nó trở về trạng thái tiềm ẩn (chủng tử) để nó không có cơ hội tăng trưởng. Tâm hành tích cực chưa phát sinh thì thực tập như lý tác ý để giúp chúng phát sinh. Tâm hành tích cực đã phát sinh thì duy trì chúng để chúng lớn mạnh. Điều phục được tâm ý mình là do năng lượng chánh niệm. Chánh niệm giúp ta hộ trì được sáu căn, như bài kệ thứ 6 nhắc nhở. Bài thứ 17 có hình ảnh rất đẹp: Xuất gia từ khi còn trẻ mà tu tập theo giáo pháp của Bụt một cách đầy đủ thì sẽ chiếu sáng được cho thế gian như một vầng trăng trong một bầu trời không mây. Bài này tương đương với bài kệ số 382 trong kinh Pháp Cú tiếng Pali, phẩm Bí Sô (Bhikkhu Vagga). Bài kệ 18 bày tỏ thái độ từ bi đối với những người đã có lỡ lầm phạm giới: Trước kia từng có lỗi lầm nhưng bây giờ đã chỉnh đốn lại, không còn phạm giới, thì cũng có thể chiếu sáng được cho thế gian như một mặt trăng trong bầu trời không mây. Bài này cũng có mặt trong phẩm Thế Tục (Loka Vagga) trong văn bản Pali. Đó là bài kệ số 172.

Bài kệ 1

Giới vi cam lồ đạo 戒為甘露道

Phóng dật vi tử kính 放逸為死徑

Bất tham tắc bất tử 不貪則不死

Thất đạo vi tự tang 失道為自喪

Giới là con đường đi tới bất tử (cam lồ đạo). Phóng dật (buông lung) là con đường đi vào nẻo chết. Không tham đắm thì không sa vào cái chết. Đánh mất hướng đi của mình thì làm hư hỏng cuộc đời mình.

Bài kệ 2

Tuệ trí thủ đạo thắng 慧智守道勝

Chung bất vi phóng dật 終不為放逸

Bất tham trí hoan hỉ 不貪致歡喜

Tùng thị đắc đạo lạc 從是得道樂

Kẻ có trí tuệ nhờ giữ cho được sự thực tập cho nên vượt thắng được tất cả, đó là do không để cho sự buông lung lôi kéo. Con đường không tham dục đưa tới niềm vui và hạnh phúc của sự tu tập.

Bài kệ 3

Thường đương duy niệm đạo　常當惟念道

Tự cường thủ chánh hạnh 自強守正行

Kiện giả đắc độ thế 健者得度世　　

Cát tường vô hữu thượng 吉祥無有上

Phải thường xuyên nhớ tới con đường (bát chánh) đạo, dũng mãnh nắm giữ sự hành trì chân chính. Người có sức mạnh của sự thực tập tâm linh có khả năng vượt thoát thời gian và đạt tới sự an lành cao nhất.

Bài kệ 4

Chánh niệm thường hưng khởi 正念常興起

Hành tịnh ác dịch diệt 　行淨惡易滅

Tự chế dĩ pháp thọ 自制以法壽

Bất phạm thiện danh tăng 不犯善名增

Phải nhớ thường xuyên phát khởi năng lượng chánh niệm. Nhờ đời sống phạm hạnh mà các tập khí tiêu cực dễ được chuyển hóa. Biết tiết chế bản thân cho nên sự thực tập giáo pháp của mình được tồn tại lâu dài. Nhờ không vi phạm giới luật cho nên các pháp lành cứ tiếp tục được lớn mạnh.

Bài kệ 5

Phát hạnh bất phóng dật 發行不放逸

Ước dĩ tự điều tâm 約以自調心

Tuệ năng tác định minh 慧能作定明

Bất phản minh uyên trung 不返冥淵中

Thực tập không buông lung nghĩa là tự kiềm chế được mình, tự điều phục được tâm mình. Kẻ có trí tuệ thì có khả năng làm cho định tâm chiếu sáng và do đó không bao giờ còn bị rơi trở lại vào vực sâu đen tối.

Bài kệ 6

Ngu nhân ý nan giải 愚人意難解

Tham loạn hảo tranh tụng 貪亂好諍訟

Thượng trí thường trọng thận 上智常重慎

Hộ tư vi bảo tôn　護斯為寶尊

Kẻ u mê vì tâm trí không có khả năng lý giải được sự việc cho nên cứ để cho lòng tham của mình đưa tới chỗ thác loạn, ưa tranh cãi với kẻ khác. Những bậc có trí tuệ thì luôn luôn thận trọng, biết hộ trì các căn cho nên bảo trì được những gì quý giá và đáng tôn trọng.

Bài kệ 7

Mạc tham mạc hảo tránh 莫貪莫好諍

Diệc mạc thị dục lạc 亦莫嗜欲樂

Tư tâm bất phóng dật 思心不放逸

Khả dĩ hoạch đại an 可以獲大安

Đừng tham lam, đừng ưa tranh cãi, cũng đừng để cho thị dục kéo mình đi. Phải biết quán chiếu tâm tư mình, đừng để phóng dật, như thế mới đạt được cái an ổn lớn.

Bài kệ 8

Phóng dật như tự cấm 放逸如自禁

Năng khước chi vi hiền 能却之為賢

Dĩ thăng trí tuệ các 已昇智慧閣

Khứ nguy vi tức an 去危為即安

Ai chế ngự được thói phóng dật thì có khả năng trở thành bậc hiền nhân. Đã leo lên được lầu tuệ giác rồi là thoát được mọi tai nạn và đạt được sự an ổn.

Bài kệ 9

Minh trí quán ư ngu 明智觀於愚

Thí như sơn dữ địa 譬如山與地

Cư loạn nhi thân chánh 居亂而身正

Bỉ vi độc giác ngộ 彼為獨覺悟

Thị lực quá sư tử 是力過師子

Khí ác vi đại trí 棄惡為大智

Quan sát kẻ trí với người ngu, ta thấy có sự cách biệt lớn như núi cao và đồng bằng. Trong hoàn cảnh tao loạn, người trí vẫn giữ được mình trên con đường chánh đạo. Đó là sự có mặt của sức mạnh giác ngộ còn lại trong nhân gian. Sức mạnh ấy còn lớn hơn sức mạnh của con sư tử. Nhờ buông bỏ được những hệ lụy cho nên người ấy trở nên bậc đại trí.

Bài kệ 10

Thụy miên trọng nhược sơn 睡眠重若山

Si minh vi sở tệ 癡冥為所弊

An ngọa bất kế khổ 安臥不計苦

Thị dĩ thường thụ thai 是以常受胎

Những kẻ ngủ li bì suốt ngày, thân tâm nặng nề như trái núi, bị si mê che lấp tâm trí, không thấy được những khổ đau của cuộc đời, những kẻ ấy thế nào cũng sẽ phải gánh chịu luân hồi trong nhiều kiếp.

Bài kệ 11

Bất vi thời tự tứ 不為時自恣

Năng chế lậu đắc tận 能制漏得盡

Tự tứ ma đắc tiện 自恣魔得便

Như sư tử bác lộc 如師子搏鹿

Buông lung không kể gì đến thì giờ đang thấm thoát đi qua, không có khả năng chế ngự bản thân và chấm dứt lậu hoặc thì sẽ trở thành con mồi của ma quân, cũng như con nai làm mồi cho con sư tử.

Bài kệ 12

Năng bất tự tứ giả　能不自恣者

Thị vi giới Tỳ-kheo 是為戒比丘

Bỉ tư chánh tịnh giả 彼思正淨者

Thường đương tự hộ tâm 常當自護心

Người có khả năng chế ngự được phóng dật là vị tỳ khưu đang thực tập giới luật tinh chuyên. Đó là người biết thực tập chánh tư duy và biết tự bảo hộ cho tâm ý của mình.

Bài kệ 13

Tỳ-kheo cẩn thận lạc 比丘謹慎樂

Phóng dật đa ưu khiên 放逸多憂愆　

Biến tránh tiểu trí đại 變諍小致大

Tích ác nhập hỏa diệm 積惡入火焰

Vị tỳ khưu đề cao cảnh giác về các đối tượng dục lạc, biết rằng phóng dật đưa tới nhiều lo lắng và khổ nạn. Cái tệ nạn nhỏ có thể trở thành cái tệ nạn lớn; cứ chất chứa mãi những cái hệ lụy nhỏ thì sẽ có cái hệ lụy lớn, rốt cuộc là sa vào hầm lửa cháy.

Bài kệ 14

Thủ giới phước trí thiện 守戒福致善

Phạm giới hữu cụ tâm 犯戒有懼心

Năng đoạn tam giới lậu 能斷三界漏

Thử nãi cận nê hoàn 此乃近泥洹

Hành trì giới luật nghiêm chỉnh đưa tới chốn an lành. Phạm giới làm phát sinh tâm sợ hãi. Có khả năng đoạn trừ những phiền não và lậu hoặc trong ba cõi thì mới có thể tiếp cận được Niết Bàn.

Bài kệ 15

Nhược tiền phóng dật 若前放逸

Hậu năng tự cấm 後能自禁

Thị chiếu thế gian 是炤世間

Niệm định kỳ nghi 念定其宜

Nếu trước đây có phóng dật mà sau đó lại có thể tiết chế được mình thì cũng sẽ có được đủ chánh niệm và chánh định để soi sáng cho thế gian.

Bài kệ 16

Quá thất vi ác 過失為惡

Truy phúc dĩ thiện 追覆以善

Thị chiếu thế gian 是炤世間

Niệm thiện kỳ nghi 念善其宜

Nếu trước đây có vi phạm, có lỗi lầm mà bây giờ biết trở về với con đường thánh thiện thì cũng sẽ có được đủ chánh niệm và chánh định để soi sáng cho thế gian.

Bài kệ 17

Thiểu trang xả gia 　少莊捨家

Thịnh tu Phật giáo 盛修佛教

Thị chiếu thế gian 是炤世間

Như nguyệt vân tiêu 如月雲消

Xuất gia từ khi còn trẻ tuổi mà tu tập theo giáo pháp của Bụt một cách đầy đủ thì sẽ chiếu sáng được cho thế gian như một vầng trăng trong bầu trời không mây.

Bài kệ 18

Nhân tiền vi ác 人前為惡

Hậu chỉ bất phạm 後止不犯

Thị chiếu thế gian 是炤世間

Như nguyệt vân tiêu 如月雲消

Trước kia đã từng có lỗi lầm nhưng bây giờ đã chỉnh đốn lại, không còn phạm giới thì cũng chiếu sáng được cho thế gian như một mặt trăng trong bầu trời không mây (nguyệt vân tiêu).

Bài kệ 19

Sanh bất thí não 生不施惱

Tử nhi bất thích 死而不慼

Thị kiến đạo hãn 是見道悍

Ưng trung vật ưu 應中勿憂

Khi sống không gây đau khổ não phiền cho ai thì đến khi chết cũng sẽ không lo buồn hổ thẹn. Biết mình đã đi vào được con đường chính cho nên không còn lo ngại gì nữa.

Bài kệ 20

Đoạn trọc hắc pháp 斷濁黑法

Học duy thanh bạch 學惟清白

Độ uyên bất phản 度淵不反

Khí y hành chỉ 棄猗行止

Bất phục nhiễm lạc 不復染樂

Dục đoạn vô ưu 　欲斷無憂

Đoạn trừ những gì đen tối uế trược, chỉ học theo những gì thanh bạch, làm như thế thì có thể vượt qua được hố thẳm một cách vĩnh viễn. Khi làm cũng như khi nghỉ, buông bỏ được mọi vướng bận ỷ lại, không còn vướng víu vào vòng ái nhiễm. Bởi vì một khi ái dục đã được đoạn trừ thì hành giả sẽ không còn phải bận tâm lo lắng gì nữa.