Format: Default

Thus have I heard. On one occasion the Venerable Mahāmoggallāna was staying with the Bhagga people at Sumsumaragiri, in the Deer Park in the Bhesakala Grove. The Venerable Mahāmoggallāna addressed the bhikkhus, “My friends.” 

“Yes, friend,” they replied to the Venerable Mahāmoggallāna. 

The Venerable Mahāmoggallāna spoke as follows:

“My friends, suppose there is a bhikkhu who says to the other bhikkhus: ‘Please talk to me, Reverend Bhikkhus. I want you to be kind to me and speak to me.’ If he has characteristics that make other people not want to talk to him, if he is impatient, not open, not good at accepting constructive criticism or the words of advice and instruction from friends in the practice, then they will think that they cannot speak to, teach, or have confidence in him. My friends, what are the qualities that make others look on a bhikkhu as someone who is difficult to talk to? 

“My friends, a bhikkhu who is attached to wrong desires and is carried away by wrong desires is difficult to talk to.

“These are other reasons that make it difficult to talk to him: if that person praises himself and despises others; he is easily angered and mastered by his anger; because he is angry, he bears a grudge; because he is angry, he is bad-tempered; because he is angry, he speaks in a bad-tempered way; he accuses one who has corrected him; he disparages one who has corrected him; he corrects in turn one who has corrected him; he questions in turn the one who has questioned him; he evades the criticism by posing irrelevant questions; he gives irrelevant answers; he manifests ill-temper, anger, and sulkiness; he does not succeed in explaining his behavior when asked about his misbehavior; he is uncouth and ill-willed; he is jealous and greedy; he is hypocritical and deceitful; he is stubborn and arrogant; or he is worldly and clings to things that belong to this world and finds it difficult to let go. These, my friends, are the habit energies that isolate a bhikkhu and make it difficult for his friends in the practice to talk to him.

“My friends, suppose there is a bhikkhu who requests of other bhikkhus: ‘Please talk to me, Reverend Bhikkhus. I want you to offer me guidance.’ If he is easy to talk to, endowed with qualities that make him easy to deal with, patient, tolerant, open, and able to accept constructive criticism or words of advice and instruction from friends in the practice, then those who practice the path of sublime conduct with him will think, ‘He is someone we can talk to, someone we can instruct, someone we can have confidence in.’ What are the qualities that make someone easy to approach? 

“My friends, a bhikkhu who is not caught in wrong desires and is not controlled by wrong desires is easy to approach and talk to. He does not praise himself and despise others; he is not easily angered or mastered by his anger; because he is not angry, he does not bear a grudge; because he is not angry, he is not bad-tempered; because he is not angry, he does not speak in a bad-tempered way; he does not accuse one who has corrected him; he does not disparage one who has corrected him; he does not correct in turn one who has corrected him; he does not evade the criticism by posing irrelevant questions; he does not give irrelevant answers; he does not manifest ill-temper, anger, and sulkiness; he succeeds in explaining his behavior when asked about his misbehavior; he is not jealous and greedy; he is not hypocritical and deceitful; he is not stubborn and arrogant; he is not worldly, nor does he cling to things that belong to this world, and he does not find it difficult to let go. These, my friends, are the qualities that make it easy to approach and talk to him.

“My friends, one should infer one’s own state by considering the state of others in the following way: ‘That person has wrong desires and is controlled by his wrong desires; therefore, I do not find him easy to approach. If I had wrong desires and were controlled by those wrong desires, others would not find me easy to approach.’ When one sees this clearly, one should make the following determination: ‘May I not be attached to wrong desires or be controlled by those wrong desires.’

“This method of reflection needs to be practiced in other cases, such as praising oneself and despising others, being easily angered and mastered by anger, and so on.

“My friends, this is how a bhikkhu should reflect on himself: ‘At this moment, am I attached to wrong desires and controlled by wrong desires?’ If when a bhikkhu reflects in this way, he knows, ‘At this moment, I am attached to wrong desires and controlled by wrong desires,’ then he should practice diligently to put an end to these unwholesome mental formations. If, on the other hand, when he reflects, he knows, ‘At this moment, I am not attached to wrong desires and not controlled by wrong desires,’ then a bhikkhu should live with a feeling of happiness, and he should practice diligently to nourish and increase these wholesome mental formations. 

“This method of reflection needs to be practiced in other cases, such as praising oneself and despising others, becoming easily angered and mastered by anger, and so on. 

“If, my friends, when he reflects, a bhikkhu sees clearly that he has not yet given up all these unbeneficial qualities, then he should practice diligently to give them all up. If, when he reflects, a bhikkhu sees clearly that he has given up all these unwholesome mental formations, then he should live with a feeling of happiness, and he should practice diligently to nourish and increase these wholesome mental formations.

“It is like when a young person who is fond of adorning himself contemplates his face in the mirror or a bowl of clear water. If he sees dirt or a blemish on his face, he tries to clean it. If he does not see dirt or a blemish, he thinks to himself, ‘It is good, my face is clean.’

“So, my friends, if a bhikkhu reflects and sees that all these unwholesome mental formations have not yet been given up, then he practices diligently to give them all up. If he sees that he has given them all up, he feels happy about this and knows that he needs to practice diligently in order to nourish and increase these wholesome mental formations.”

The Venerable Mahāmoggallāna had spoken. The Bhikkhus were delighted, and they accepted their teacher’s words with full confidence.

Ngã văn như thị: 

Nhất thời, Phật du Vương Xá thành tại Trúc Lâm Ca Lan Đà viên, dữ đại tỳ kheo chúng câu, thọ hạ tọa. 

Nhĩ thời, tôn giả Đại Mục Kiền Liên cáo chư tỳ kheo: 

Chư hiền! Nhược hữu tỳ kheo thỉnh chư tỳ kheo, chư tôn, ngữ ngã, giáo ngã, ha ngã, mạc nạn ư ngã, sở dĩ giả hà? 

Chư hiền! Hoặc hữu nhất nhân lệ ngữ, thành tựu lệ ngữ pháp, thành tựu lệ ngữ pháp cố, linh chư phạm hạnh giả bất ngữ bỉ, bất giáo, bất ha nhi nạn bỉ nhân. 

Chư hiền! Hà giả lệ ngữ pháp? Nhược hữu thành tựu lệ ngữ pháp giả, chư phạm hạnh giả bất ngữ bỉ, bất giáo, bất ha nhi nạn bỉ nhân. 

Chư hiền! Hoặc hữu nhất nhân ác dục, niệm dục. Chư hiền! Nhược hữu nhân ác dục, niệm dục giả, thị vị lệ ngữ pháp, như thị nhiễm hành nhiễm, bất ngữ kiết trụ, khi cuống du siểm, san tham tật đố, vô tàm vô quý, sân tệ ác ý, sân nhuế ngữ ngôn, ha tỳ kheo ha, ha tỳ kheo khinh mạn, ha tỳ kheo phát lộ, cánh hỗ tương tị nhi thuyết ngoại sự, bất ngữ, sân nhuế, tắng tật sí thịnh, ác bằng hữu, ác bạn lữ, vô ân, bất tri ân. Chư hiền! Nhược hữu nhân vô ân, bất tri ân giả, thị vị lệ ngữ pháp. 

Chư hiền! Thị vị chư lệ ngữ pháp, nhược hữu thành tựu lệ ngữ pháp giả, chư phạm hạnh giả bất ngữ bỉ, bất giáo, bất ha nhi nạn bỉ nhân. Chư hiền! Tỳ kheo giả, đương tự tư lượng. 

Chư hiền! Nhược hữu nhân ác dục, niệm dục giả, ngã bất ái bỉ; nhược ngã ác dục, niệm dục giả, bỉ diệc bất ái ngã. Tỳ kheo như thị quán, bất hành ác dục, bất niệm dục giả, đương học như thị. Như thị nhiễm hành nhiễm, bất ngữ kiết trụ, khi cuống du siểm, san tham tật đố, vô tàm vô quý, sân tệ ác ý, sân sân ngữ ngôn, ha tỳ kheo, ha tỳ kheo khinh mạn, ha tỳ kheo phát lộ, cánh hỗ tương tị nhi thuyết ngoại sự, bất ngữ, sân nhuế, tăng tật sí thịnh, ác bằng hữu, ác bạn lữ, vô ân, bất tri ân. 

Chư hiền! Nhược hữu nhân vô ân, bất tri ân giả, ngã bất ái bỉ; nhược ngã vô ân, bất tri ân giả, bỉ diệc bất ái ngã, tỳ kheo như thị quán, bất hành vô ân, bất tri ân giả, đương học như thị. 

Chư hiền! Nhược tỳ kheo bất thỉnh chư tỳ kheo, chư tôn! ngữ ngã, giáo ngã, ha ngã, mạc nạn ư ngã, sở dĩ giả hà? 

Chư hiền! Hoặc hữu nhất nhân thiện ngữ, thành tựu thiện ngữ pháp, thành tựu thiện ngữ pháp cố, chư phạm hạnh giả thiện ngữ bỉ, thiện giáo, thiện ha, bất nạn bỉ nhân. 

Chư hiền! Hà giả thiện ngữ pháp, nhược hữu thành tựu thiện ngữ pháp giả, chư phạm hạnh giả thiện ngữ bỉ, thiện giáo, thiện ha, bất nạn bỉ nhân. 

Chư hiền! Hoặc hữu nhất nhân bất ác dục, bất niệm dục. Chư hiền, nhược hữu nhất nhân bất ác dục, bất niệm dục giả, thị vị thiện ngữ pháp, như thị bất nhiễm hành nhiễm, bất ngữ kiết trụ, bất khi cuống du siểm, bất san tham tật đố, bất vô tàm vô quý, bất sân tệ ác ý, bất sân sân ngữ ngôn, bất ha tỳ kheo ha, bất ha tỳ kheo khinh mạn, bất ha tỳ kheo phát lộ, bất cánh hỗ tương tị nhi thuyết ngoại sự, bất bất ngữ, sân nhuế, tăng tật sí thịnh, bất ác bằng hữu, ác bạn lữ, bất vô ân, bất tri ân. 

Chư hiền! Nhược hữu nhân bất vô ân, bất tri ân giả, thị vị thiện ngữ pháp. Chư hiền, thị vị chư thiện ngữ pháp. Nhược hữu thành tựu thiện ngữ pháp giả, chư phạm hạnh giả thiện ngữ bỉ, thiện giáo, thiện ha, bất nạn bỉ nhân. Chư hiền, tỳ kheo giả đương tự tư lượng. 

Chư hiền! nhược hữu nhân bất ác dục, bất niệm dục giả, ngã ái bỉ nhơn; nhược ngã bất ác dục, bất niệm dục giả, bỉ diệc ái ngã. Tỳ kheo như thị quán, bất hành ác dục, bất niệm dục giả, đương học như thị, như thị bất nhiễm hành nhiễm, bất bất ngữ kiết trụ, bất khi cuống du siểm, bất san tham tật đố, bất vô tàm vô quý, bất sân tệ ác ý, bất sân sân ngữ ngôn, bất ha tỳ kheo ha, bất ha tỳ kheo khinh mạn, bất ha tỳ kheo phát lộ, bất cánh hỗ tương tị nhi thuyết ngoại sự, bất bất ngữ, sân nhuế, tắng tật sí thịnh, bất ác bằng hữu, ác bạn lữ, bất vô ân, bất tri ân. Chư hiền! Nhược hữu nhân bất vô ân, bất tri ân giả, ngã ái bỉ nhân, nhược ngã bất vô ân, bất tri ân giả, bỉ diệc ái ngã. Tỳ kheo như thị quán, bất vô ân, bất tri ân giả, đương học như thị. 

Chư hiền! Nhược tỳ kheo như thị quán giả, tất đa sở nhiêu ích, ngã vi ác dục, niệm dục, vi bất ác dục, niệm dục da? Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã thị ác dục, niệm dục giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục đoạn. Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã vô ác dục, bất niệm dục giả, tức tiện hoan duyệt, ngã tự thanh tịnh, cầu học tôn pháp, thị cố hoan duyệt. Chư hiền! Do hữu mục nhân dĩ kính tự chiếu, tắc kiến kỳ diện tịnh cập bất tịnh. Chư hiền! Nhược hữu mục nhân kiến diện hữu cấu giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục tẩy. Chư hiền! Nhược hữu mục nhân kiến diện vô cấu giả, tức tiện hoan duyệt ngã diện thanh tịnh, thị cố hoan duyệt. 

Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã hành ác dục, niệm dục giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục đoạn. Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã bất hành ác dục, bất niệm dục giả, tức tiện hoan duyệt, ngã tự thanh tịnh, cầu học tôn pháp, thị cố hoan duyệt. Như thị ngã vi nhiễm hành nhiễm, vi bất nhiễm hành nhiễm; vi bất ngữ kiết trụ, vi bất bất ngữ kiết trụ; vi khi cuống du siểm, vi bất khi cuống du siểm; vi san tham tật đố, vi bất san tham tật đố; vi vô tàm vô quý, vi bất vô tàm vô quý; vi sân tệ ác ý, vi bất sân tệ ác ý; vi sân sân ngữ ngôn, vi bất sân sân ngữ ngôn; vi ha tỳ kheo ha, vi bất ha tỳ kheo ha; vi ha tỳ kheo khinh mạn, vi bất ha tỳ kheo khinh mạn; vi ha tỳ kheo phát lộ, vi bất ha tỳ kheo phát lộ; vi cánh hỗ tương tị, vi bất cánh hỗ tương tị; vi thuyết ngoại sự, vi bất thuyết ngoại sự; vi bất ngữ, sân nhuế, tắng tật sí thịnh; vi bất bất ngữ, sân nhuế, tắng tật sí thịnh; vi ác bằng hữu, ác bạn lữ, vi bất ác bằng hữu, ác bạn lữ; vi vô ân, bất tri ân, vi bất vô ân, bất tri ân da? Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã vô ân, bất tri ân giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục đoạn. Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã bất vô ân, bất tri ân giả, tức tiện hoan duyệt, ngã tự thanh tịnh, cầu học tôn pháp, thị cố hoan duyệt. Chư hiền! Do hữu mục nhân dĩ kính tự chiếu, tắc kiến kỳ diện tịnh cập bất tịnh. Chư hiền! Nhược hữu mục nhân kiến diện hữu cấu giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục tẩy. Chư hiền! Nhược hữu mục nhân kiến diện vô cấu giả, tức tiện hoan duyệt ngã diện thanh tịnh, thị cố hoan duyệt. 

Chư hiền! Như thị nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã vô ân, bất tri ân giả, tắc bất hoan duyệt, tiện cầu dục đoạn. 

Chư hiền! Nhược tỳ kheo quán thời, tắc tri ngã bất vô ân, bất tri ân giả, tức tiện hoan duyệt, ngã tự thanh tịnh, cầu học tôn pháp, thị cố hoan duyệt. Nhân hoan duyệt cố, tiện đắc hoan hỷ, nhân hoan hỷ cố, tiện đắc chỉ thân, nhân chỉ thân cố, tiện đắc giác lạc, nhân giác lạc cố, tiện đắc định tâm. Chư hiền! Đa văn thánh đệ tử nhân định tâm cố, tiện kiến như thật, tri như chơn, nhân kiến như thật, tri như chơn cố, tiện đắc yếm. Nhân yếm cố, tiện đắc vô dục, nhân vô dục cố, tiện đắc giải thoát, nhân giải thoát cố, tiện đắc tri giải thoát, sinh dĩ tận, phạm hạnh dĩ lập, sở tác dĩ biện, bất cánh thọ hữu, tri như chơn. 

Tôn giả Đại Mục Kiền Liên sở thuyết như thị, bỉ chư tỳ kheo văn tôn giả Đại Mục Kiền Liên sở thuyết, hoan hỷ phụng hành.

我聞如是：

⼀時，佛遊王舍城，在⽵林迦蘭哆園，與⼤比丘眾俱，受夏坐。

爾時，尊者⼤目揵連告諸比丘：諸賢！若有比丘請諸比丘，諸尊，語我、教我、訶我，莫難於我。所以者何？諸賢！或有⼀⼈戾語，成就戾語法，成就戾語法故，令諸梵⾏者不語彼，不教、不訶⽽難彼⼈。諸賢！何者戾語法？若有成就戾語法者，諸梵⾏者不語彼，不教、不訶⽽難彼⼈。諸賢！或有⼀⼈惡欲、念欲。諸賢！若有⼈惡欲、念欲者，是謂戾語法。如是染⾏染、不語結住，欺誑諛諂，慳貪嫉妬，無慙無愧，瞋弊惡意，瞋恚語⾔，訶比丘訶，訶比丘輕慢，訶比丘發露，更互相避⽽說外事，不語、瞋恚、憎嫉熾盛，惡朋友、惡伴侶，無恩、不知恩。諸賢！若有⼈無恩、不知恩者，是謂戾語法。諸賢！是謂諸戾語法。若有成就戾語法者，諸梵⾏者不語彼，不教、不訶⽽難彼⼈，諸賢！比丘者，當自思量。

諸賢！若有⼈惡欲、念欲者，我不愛彼；若我惡欲、念欲者，彼亦不愛我。比丘如是觀，不⾏惡欲、不念欲者，當學如是。如是染⾏染、不語結住，欺誑諛諂，慳貪嫉妬，無慙無愧，瞋弊惡意，瞋瞋語⾔，訶比丘，訶比丘輕慢，訶比丘發露，更互相避⽽說外事，不語、瞋恚、憎嫉熾盛，惡朋友、惡伴侶，無恩、不知恩。諸賢！若有⼈無恩、不知恩者，我不愛彼；若我無恩、不知恩者，彼亦不愛我。比丘如是觀，不⾏無恩、不知恩者，當學如是。

諸賢！若比丘不請諸比丘，諸尊！語我、教我、訶我，莫難於我。所以者何？諸賢！或有⼀⼈善語，成就善語法，成就善語法故，諸梵⾏者善語彼，善教、善訶，不難彼⼈。諸賢！何者善語法？若有成就善語法者，諸梵⾏者善語彼，善教、善訶，不難

彼⼈。諸賢！或有⼀⼈不惡欲、不念欲。諸賢！若有⼈不惡欲、不念欲者，是謂善語法。如是不染⾏染、不語結住，不欺誑諛諂，不慳貪嫉妬，不無慙無愧，不瞋弊惡意，不瞋瞋語⾔，不訶比丘訶，不訶比丘輕慢，不訶比丘發露，不更互相避⽽說外事，不不語、瞋恚、憎嫉熾盛，不惡朋友、惡伴侶，不無恩、不知恩。諸賢！若有⼈不無恩、不知恩者，是謂善語法。諸賢！是謂諸善語法。若有成就善語法者，諸梵⾏者善語彼，善教、善訶，不難彼⼈。諸賢！比丘者當自思量。

諸賢！若有⼈不惡欲、不念欲者，我愛彼⼈；若我不惡欲、不念欲者，彼亦愛我。比丘如是觀，不⾏惡欲、不念欲者，當學如是。如是不染⾏染、不不語結住，不欺誑諛諂，不慳貪嫉妬，不無慙無愧，不瞋弊惡意，不瞋瞋語⾔，不訶比丘訶，不訶比丘輕慢，不訶比丘發露，不更互相避⽽說外事，不不語、瞋恚、憎嫉熾盛，不惡朋友、惡伴侶，不無恩、不知恩。諸賢！若有⼈不無恩、不知恩者，我愛彼⼈；若我不無恩、不知恩者，彼亦愛我。比丘如是觀，不無恩、不知恩者，當學如是。

「諸賢！若比丘如是觀者，必多所饒益，我為惡欲、念欲，為不惡欲、念欲耶？諸賢！若比丘觀時，則知我是惡欲、念欲者，則不歡悅，便求欲斷。諸賢！若比丘觀時，則知我無惡欲、不念欲者，即便歡悅，我自清淨，求學尊法，是故歡悅。諸賢！猶有目⼈以鏡自照，則見其面淨及不淨。諸賢！若有目⼈見面有垢者，則不歡悅，便求欲洗。諸賢！若有目⼈見面無垢者，即便歡悅我面清淨，是故歡悅。

諸賢！若比丘觀時，則知我⾏惡欲、念欲者，則不歡悅，便求欲斷。諸賢！若比丘觀時，則知我不⾏惡欲、不念欲者，即便歡悅，我自清淨，求學尊法，是故歡悅。如是我為染⾏染，為不染⾏染；為不語結住，為不不語結住；為欺誑諛諂，為不欺誑諛諂；為慳貪嫉妬，為不慳貪嫉妬；為無慙無愧，為不無慙無愧；為瞋弊惡意，為不瞋弊惡意；為瞋瞋語⾔，為不瞋瞋語⾔；為訶比丘訶，為不訶比丘訶；為訶比丘輕慢，為不訶比丘輕慢；為訶比丘發露，為不訶比丘發露；為更互相避，為不更互相避；為說外事，為不說外事；為不語、瞋恚、憎嫉熾盛，為不不語、瞋恚、憎嫉熾盛；為惡朋友、惡伴侶，為不惡朋友、惡伴侶；為無恩、不知恩，為不無恩，不知恩耶？諸賢！若比丘觀時，則知我無恩、不知恩者，則不歡悅，便求欲斷。諸賢！若比丘觀時，則知我不無恩、不知恩者，即便歡悅，我自清淨，求學尊法，是故歡悅。諸賢！猶有目⼈以鏡自照，則見其面淨及不淨。諸賢！若有目⼈見面有垢者，則不歡悅，便求欲洗。諸賢！若有目⼈見面無垢者，即便歡悅我面清淨，是故歡悅。

諸賢！如是若比丘觀時，則知我無恩、不知恩者，則不歡悅，便求欲斷。諸賢！若比丘觀時，則知我不無恩、不知恩者，即便歡悅，我自清淨，求學尊法，是故歡悅。因歡悅故，便得歡喜。因歡喜故，便得⽌身。因⽌身故，便得覺樂。因覺樂故，便得定⼼。諸賢！多聞聖弟⼦因定⼼故，便見如實、知如真。因見如實、知如真故，便得厭。因厭故，便得無欲。因無欲故，便得解脫。因解脫故，便得知解脫，⽣已盡，梵⾏已立，所作已辦，不更受有，知如真。

尊者⼤目揵連所說如是。彼諸比丘聞尊者⼤目揵連所說，歡喜奉⾏。

Nguồn gốc

Kinh này vốn tên là Anumānasutta, kinh số 15 trong Trung bộ(Majjhima Nikāya). Kinh này rất cần thiết cho hạnh phúc của những người xuất gia cùng sống dưới một mái tu viện. Trong tạng Hán, ta cũng có kinh Tỳ kheo thỉnh, nội dung tương đương. Kinh Tỳ kheo thỉnh là kinh 89 của bộ Trung A hàm (26, tạng kinh Ðại chánh).

Như thị ngã văn:

Nhất thời, Phật trú Câu lưu sấu Điều ngưu tụ lạc.

Nhĩ thời, Thế Tôn cáo chư tỳ kheo: “Ngã đương vị nhữ đẳng thuyết pháp, sơ, trung, hậu thiện, thiện nghĩa thiện vị, thuần nhất thanh tịnh, phạm hạnh thanh bạch, sở vị Đại không pháp kinh. Đế thính, thiện tư, đương vị nhữ thuyết. Vân hà vi Đại không pháp kinh? Sở vị thử hữu cố bỉ hữu, thử khởi cố bỉ khởi, vị duyên vô minh hành, duyên hành thức, nãi chí thuần đại khổ tụ tập.

“Duyên sinh lão tử giả, nhược hữu vấn ngôn: ‘Bỉ thùy lão tử? Lão tử thuộc thùy?’ Bỉ tắc đáp ngôn: ‘Ngã tức lão tử, kim lão tử thuộc ngã, lão tử thị ngã.’ Sở ngôn: ‘Mạng tức thị thân.’ Hoặc ngôn: ‘Mạng dị thân dị.’ Thử tắc nhất nghĩa, nhi thuyết hữu chủng chủng. Nhược kiến ngôn: ‘Mạng tức thị thân.’ Bỉ phạm hạnh giả sở vô hữu. Nhược phục kiến ngôn: ‘Mạng dị thân dị.’ Phạm hạnh giả sở vô hữu. Ư thử nhị biên, tâm sở bất tùy, chánh hướng trung đạo. Hiền thánh xuất thế, như thật bất điên đảo chánh kiến, vị duyên sinh lão tử. Như thị sinh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, lục nhập xứ, danh sắc, thức, hành, duyên vô minh cố hữu hành.

“Nhược phục vấn ngôn: ‘Thùy thị hành? Hành thuộc thùy?’ Bỉ tắc đáp ngôn: ‘Hành tắc thị ngã, hành thị ngã sở.’ Bỉ như thị: ‘Mạng tức thị thân.’ Hoặc ngôn: ‘Mạng dị thân dị.’ Bỉ kiến mạng tức thị thân giả, phạm hạnh giả vô hữu; hoặc ngôn mạng dị thân dị giả, phạm hạnh giả diệc vô hữu. Ly thử nhị biên, chánh hướng trung đạo. Hiền thánh xuất thế, như thật bất điên đảo chánh kiến sở tri, sở vị duyên vô minh hành.

“Chư tỳ kheo! Nhược vô minh ly dục nhi sinh minh, bỉ thùy lão tử? Lão tử thuộc thùy giả? Lão tử tắc đoạn, tắc tri đoạn kỳ căn bản, như tiệt đa la thọ đầu, ư vị lai thế thành bất sinh pháp. Nhược tỳ kheo vô minh ly dục nhi sinh minh, bỉ thùy sinh? Sinh thuộc thùy? Nãi chí thùy thị hành? Hành thuộc thùy giả? Hành tắc đoạn, tắc tri đoạn kỳ căn bản, như tiệt đa la thọ đầu, ư vị lai thế thành bất sinh pháp, nhược tỳ kheo vô minh ly dục nhi sinh minh, bỉ vô minh diệt tắc hành diệt, nãi chí thuần đại khổ tụ diệt, như thị Đại không pháp kinh.”

Phật thuyết thử kinh dĩ, chư tỳ kheo văn Phật sở thuyết, hoan hỉ phụng hành.

如是我聞：

一時，佛住拘留搜調牛聚落。

爾時，世尊告諸比丘：我當為汝等說法，初、中、後善，善義善味，純一清淨，梵行清白，所謂大空法經。諦聽，善思，當為汝說。云何為大空法經？所謂此有故彼有，此起故彼起，謂緣無明行，緣行識，乃至純大苦聚集。

緣生老死者，若有問言：彼誰老死？老死屬誰？彼則答言：我即老死，今老死屬我，老死是我。所言：命即是身。或言：命異身異。此則一義，而說有種種。若見言：命即是身。彼梵行者所無有。若復見言：命異身異。梵行者所無有。於此二邊，心所不隨，正向中道。賢聖出世，如實不顛倒正見，謂緣生老死。如是生、有、取、愛、受、觸、六入處、名色、識、行，緣無明故有行。

若復問言：誰是行？行屬誰？彼則答言：行則是我，行是我所。彼如是：命即是身。或言：命異身異。彼見命即是身者，梵行者無有；或言命異身異者，梵行者亦無有。離此二邊，正向中道。賢聖出世，如實不顛倒正見所知，所謂緣無明行。

諸比丘！若無明離欲而生明，彼誰老死？老死屬誰者？老死則斷，則知斷其根本，如截多羅樹頭，於未來世成不生法。若比丘無明離欲而生明，彼誰生？生屬誰？乃至誰是行？行屬誰者？行則斷，則知斷其根本，如截多羅樹頭，於未來世成不生法，若比丘無明離欲而生明，彼無明滅則行滅，乃至純大苦聚滅，是名大空法經。

佛說此經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。

Như thị ngã văn:

Nhất thời, Phật trú Vương Xá thành Ca lan đà Trúc viên.

Nhĩ thời, Thế Tôn cáo chư tỳ kheo: “Ngã kim đương thuyết nhân duyên pháp cập Duyên sinh pháp.

“Vân hà vi Nhân duyên pháp? Vị thử hữu cố bỉ hữu, vị duyên vô minh hành. Duyên hành thức, nãi chí như thị thuần đại khổ tụ tập. Vân hà Duyên sinh pháp? Vị vô minh, hành. Nhược Phật xuất thế, nhược vị xuất thế, thử pháp thường trú, pháp trú pháp giới, bỉ Như Lai tự sở giác tri, thành Đẳng chánh giác, vị nhân diễn thuyết, khai thị hiển phát, vị duyên vô minh hữu hành, nãi chí duyên sinh hữu lão tử. Nhược Phật xuất thế, nhược vị xuất thế, thử pháp thường trú, pháp trú pháp giới, bỉ Như Lai tự giác tri, thành Đẳng chánh giác, vị nhân diễn thuyết, khai thị hiển phát, vị duyên sinh cố, hữu lão, bệnh, tử, ưu, bi, não, khổ. Thử đẳng chư pháp, pháp trú, pháp không, pháp như, pháp nhĩ, pháp bất ly như, pháp bất dị như, thẩm đế chân thật, bất điên đảo. Như thị tùy thuận duyên khởi, thị danh duyên sinh pháp. Vị vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão, bệnh, tử, ưu, bi, não, khổ, thị danh duyên sinh pháp.

“Đa văn thánh đệ tử ư thử nhân duyên pháp, duyên sinh pháp chánh tri thiện kiến, bất cầu tiền tế, ngôn: ‘Ngã quá khứ thế nhược hữu, nhược vô? Ngã quá khứ thế hà đẳng loại? Ngã quá khứ thế hà như?’ Bất cầu hậu tế: ‘Ngã ư đương lai thế vi hữu, vi vô? Vân hà loại? Hà như?’ Nội bất do dự: ‘Thử thị hà đẳng? Vân hà hữu thử vi tiền? Thùy chung đương vân hà chi? Thử chúng sinh tùng hà lai? Ư thử một đương hà chi?’ Nhược sa môn, Bà la môn khởi phàm tục kiến sở hệ, vị thuyết ngã kiến sở hệ, thuyết chúng sinh kiến sở hệ, thuyết thọ mạng kiến sở hệ, kỵ húy cát khánh kiến sở hệ, nhĩ thời tất đoạn, tất tri, đoạn kỳ căn bản, như tiệt đa la thọ đầu, ư vị lai thế, thành bất sinh pháp. Thị danh đa văn thánh đệ tử ư nhân duyên pháp, duyên sinh pháp như thật chánh tri, thiện kiến, thiện giác, thiện tu, thiện nhập.”

Phật thuyết thử kinh dĩ, chư tỳ kheo văn Phật sở thuyết, hoan hỉ phụng hành.

如是我聞：

一時，佛住王舍城迦蘭陀竹園。

爾時，世尊告諸比丘：我今當說因緣法及緣生法。

云何為因緣法？謂此有故彼有，謂緣無明行，緣行識，乃至如是純大苦聚集。

云何緣生法？謂無明、行。若佛出世,若未出世，此法常住，法住法界，彼如來自所覺知，成等正覺，為人演說，開示顯發，謂緣無明有行，乃至緣生有老死。若佛出世，若未出世，此法常住，法住法界，彼如來自覺知，成等正覺，為人演說，開示顯發，謂緣生故，有老、病、死、憂、悲、惱、苦。此等諸法，法住、法空、法如、法爾，法不離如，法不異如，審諦真實、不顛倒。如是隨順緣起，是名緣生法。謂無明、行、識、名色、六入處、觸、受、愛、取、有、生、老、病、死、憂、悲、惱、苦，是名緣生法。

多聞聖弟子於此因緣法、緣生法正知善見，不求前際，言：我過去世若有、若無？我過去世何等類？我過去世何如？不求後際：我於當來世為有、為無？云何類？何如？內不猶豫：此是何等？云何有此為前？誰終當云何之？此眾生從何來？於此沒當何之？若沙門、婆羅門起凡俗見所繫，謂說我見所繫、說眾生見所繫、說壽命見所繫、忌諱吉慶見所繫，爾時悉斷、悉知，斷其根本，如截多羅樹頭，於未來世，成不生法。是名多聞聖弟子於因緣法、緣生法如實正知，善見、善覺、善修、善入。

佛說此經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。

Ainsi ai-je entendu le Bouddha enseigner, un jour où il demeurait à la maison des hôtes d’une forêt du district de Nala. Ce jour-là, le Vénérable Kātyāyana vint lui rendre visite. Après s’être prosterné aux pieds du Bouddha, le Vénérable se mit à côté de l’Éveillé, il s’assit et demanda :

«Le Très Honoré a souvent parlé de la vue juste. Qu’est-ce que la vue juste ? Comment le Très Honoré explique-t-il la vue juste ? »

Le Bouddha répondit à Kātyāyana : les gens du monde ont souvent tendance à croire en l’une de ces deux vues : l’être et le non-être. Ils s’attachent à une perception fausse. À cause de cette perception fausse, ils sont emprisonnés dans ces deux concepts : être et non-être. Kātyāyana, la plupart des personnes sont prisonnières de l’attachement et de la saisie. Celles qui ne le sont pas ne saisissent et ne gardent plus rien ; elles sont libérées de la perception erronée de l’existence d’un soi séparé. Elles comprennent que la souffrance se manifeste lorsque les conditions favorables sont réunies et qu’elle disparaît lorsque les conditions ne sont plus favorables. N’ayant plus aucun doute, leur vue n’est pas influencée par celle des autres. En revanche, elle est le fruit de leur propre réflexion. C’est ce que l’on nomme la vue juste. C’est ainsi que le Tathāgata la présente.

« Mais pourquoi la présente-il ainsi ? Lorsqu’une personne à la vue juste observe la manifestation du monde, elle ne le voit pas comme non-existant. Ayant la vue juste, quand elle observe la dissolution du monde, elle ne le voit pas comme existant. Kātyāyana, s’attacher à l’être est une vue extrême et s’attacher au non-être est une autre vue extrême. Le Tathāgata se tient à l’écart de ces deux extrêmes et enseigne la Voie du Milieu. La Voie du Milieu signifie : ceci est parce que cela est; ceci apparaît parce que cela apparaît. Parce que l’ignorance existe, la formation existe. Parce que la formation existe, la conscience existe. Parce que la conscience existe, le corps et l’esprit existent. Parce que le corps et l’esprit existent, les six organes des sens existent. Parce que les six organes sensoriels existent, le contact existe. Parce que le contact existe, la sensation existe. Parce que la sensation existe, le désir existe. Parce que le désir existe, la saisie existe. Parce que la saisie existe, le devenir existe. Parce que le devenir existe, la naissance existe. Parce que la naissance existe, la vieillesse et la mort existent et ainsi, la souffrance s’accumule en une masse énorme. Mais avec l’extinction de l’ignorance, la formation cesse. Avec la disparition de la formation, la conscience cesse. Sans conscience, le corps et l’esprit cessent. Sans corps et esprit, les six organes des sens cessent. Sans organes sensoriels, le contact cesse. Sans contact, la sensation n’existe plus. Sans sensation, il n’y a plus de désir. Sans désir, plus de saisie. Sans saisie, le devenir cesse. Sans devenir, la naissance cesse. Sans naissance, la vieillesse et la mort cessent et finalement, la masse entière de la souffrance s’éteint. »

Aussitôt que Bouddha acheva son discours, l’esprit du Vénérable Kātyāyana s’illumina. Il se libéra de la souffrance, trancha tout attachement et atteignit l’état d’Arahat.

I heard these words of the Buddha one time when the Lord was staying at the guest house in a forest of the district of Nala. At that time, the Venerable Kātyāyana came to visit him and asked, “The Tathāgata has spoken of Right View. How would the Tathāgata describe Right View?”

The Buddha told the venerable monk, “People in the world tend to believe in one of two views: the view of being or the view of nonbeing. That is because they are bound to wrong perception. It is wrong perception that leads to the concepts of being and nonbeing. Kātyāyana, most people are bound to the internal formations of discrimination and preference, grasping and attachment. Those who are not bound to the internal knots of grasping and attachment no longer imagine and cling to the idea of a self. They understand, for example, that suffering comes to be when conditions are favorable, and that it fades away when conditions are no longer favorable. They no longer have any doubts. Their understanding has not come to them through others; it is their own insight. This insight is called Right View, and this is the way the Tathāgata would describe Right View.

“How is this so? When people who have correct insight observe the coming to be of the world, the idea of nonbeing does not arise in them, and when they observe the fading away of the world, the idea of being does not arise in their mind. Kātyāyana, viewing the world as being is an extreme; viewing it as nonbeing is another extreme. The Tathāgata avoids these two extremes and teaches the Dharma dwelling in the Middle Way.

“The Middle Way says that this is, because that is; this is not, because that is not. Because there is ignorance, there are formations; because there are formations, there is consciousness; because there is consciousness, there is the psyche-soma; because there is the psyche-soma, there are the six senses; because there are the six senses, there is contact; because there is contact, there is feeling; because there is feeling, there is craving; because there is craving, there is grasping; because there is grasping, there is becoming; because there is becoming, there is birth; because there is birth, there are old age, death, grief, and sorrow. That is how this entire mass of suffering arises. But with the fading away of ignorance, formations cease; with the fading away of formations, consciousness ceases . . . and finally birth, old age, death, grief, and sorrow will fade away. That is how this entire mass of suffering ceases.” 

After listening to the Buddha, the Venerable Kātyāyana was enlightened and liberated from sorrow. He was able to untie all of his internal knots and attain arhatship.