Format: Default

Hôm nay, cộng đồng Phật giáo thế giới đã mất đi một trong những vị Thầy vĩ đại nhất của chúng ta, người đã vượt qua tất cả mọi giới hạn tôn giáo và giúp ích cho hàng ngàn người trong suốt cuộc đời của Ngài, đó là Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Ảnh hưởng của Thiền sư Thích Nhất Hạnh không chỉ tác động đến các cộng đồng Phật tử, mà còn giúp đỡ cho rất nhiều người tìm được bình an, tình thương và trí tuệ. Những hoạt động Bồ tát hạnh trong cuộc đời của Thầy vô cùng rộng lớn và cao cả. Dù đã xả bỏ báo thân nhưng chúng ta tin rằng Thầy vẫn sẽ luôn tiếp tục phổ độ chúng sanh ở bất cứ nơi đâu mà Thầy thị hiện.

Tôi xin được gửi lời phân ưu chân thành đến tất cả những người đệ tử của Thầy trên toàn thế giới, và cầu nguyện cho niềm đau thương này sẽ sớm được an tịnh bởi giáo pháp và hạnh nguyện của Thiền sư.

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đối với Phật pháp và thế giới là Thầy đã nhấn mạnh đến giáo lý chánh niệm và cụ thể là hơi thở ý thức. Nhờ Thầy mà thế giới biết đến sự thực tập hơi thở chánh niệm, dù họ là Phật tử hay không Phật tử, dù là người tín đồ hay kẻ vô thần. Bây giờ đây, cách hay nhất để chúng ta cầu nguyện và vinh danh Thầy là trở về với hơi thở, nương tựa con đường chánh niệm của đức Phật. Làm như thế, chúng ta sẽ không bao giờ rời xa Thầy dù rằng Thầy đã từ bỏ báo thân của Ngài. Bằng sự thực tập này, nguyện cầu cho di sản và giáo pháp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh tiếp tục dìu dắt chúng sanh vượt qua khổ nạn.

Nhất tâm cầu nguyện.

(Ấn ký)

Drikung Kyabgon Tinley Lhundup

Đức Thủ Ngôi dòng truyền thừa Drikung Kagyu của Phật giáo Tây Tạng

Ngày 22 tháng 01 năm 2022.

New Delhi, 22 tháng 01 năm 2022

Các Pháp hữu thân mến,

Một trong những người thầy Phật giáo tôn kính nhất của thời đại chúng ta, Thiền sư Thích Nhất Hạnh, vừa từ bỏ thân xác của Ngài.

Tôi muốn bày tỏ lời chia buồn của mình đến những người đệ tử của Ngài ở Việt Nam cũng như trên toàn thế giới; nhưng đồng thời, tôi cũng muốn khuyến tấn tất cả chúng ta hãy cảm thấy hân hoan trước hành trạng siêu việt không gian và di sản siêu việt thời gian của Ngài.

Sự kiện Ngài giã từ cuộc đời này không có nghĩa là Ngài đã đi mất. Như tự thân Ngài đã tuyên bố: “Chỉ vì ngộ nhận mà chúng ta cho rằng người chúng ta yêu thương đã không còn hiện hữu sau khi họ ‘qua đời’. Đó là vì chúng ta bị kẹt vào các tướng, bị kẹt vào một trong những phần biểu hiện của người đó… Người thương của chúng ta vẫn còn đó, vẫn ở quanh chúng ta, ở trong chúng ta và đang mỉm cười với chúng ta.”

Dòng truyền thừa Karma Kagyu của chúng tôi đã có mối lương duyên tâm linh rất đặc biệt với Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Vì chính nhờ lòng từ bi của Ngài mà ni chúng của chúng tôi từ Dhagno Kundrol Ling đã được thọ trì Cụ túc giới Tỳ kheo ni (Gelongma trong tiếng Tây Tạng) tại Làng Mai vào năm 1994.

Khi sự thực tập giới luật trở thành nền tảng cho mọi công đức và trí tuệ thì quả là không có món quà nào to lớn hơn đối với sự truyền thừa của Phật pháp.

Tôi cảm nhận được đóng góp quan trọng nhất của Ngài đối với thế giới này là sự thực tập tâm linh chân thành mà không có ranh giới và giới hạn.

Nền tâm linh không biên giới này không chỉ là những bài pháp đơn thuần, cũng không có nghĩa ta phải hòa quyện nhiều tôn giáo và truyền thống tâm linh khác nhau, để rồi tất cả đều đánh mất bản sắc của mình.

Thật ra, chính vì không tạo nên bất kỳ mâu thuẫn nào cho các tôn giáo và truyền thống tâm linh khác, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã không ngừng nỗ lực chỉ rõ, soi chiếu vào bản chất của mọi niềm tin và tín điều mà người khác đang gìn giữ; vì thế, tất cả đều cảm thấy được tôn trọng, được hiểu và chấp nhận nét đặc thù lẫn khác biệt trong truyền thống của họ. Chính sự tôn trọng và bao dung này, tinh thần “hãy là chính mình” này đã cho phép mọi người cùng đến với nhau và hiểu rằng, trong sự thật cứu cánh, chúng ta đều bình đẳng.

Bằng cái nhìn này, tất cả mâu thuẫn sẽ lắng xuống và được chuyển hóa, con người sẽ có cơ hội thấy được “chân lý”, với bất cứ tên gọi nào mà chúng ta muốn.

Tất cả sự đối thoại và cái thấy trên được giới Phật tử xem là Phật pháp.

Không có bất cứ điều gì chư vị Bồ tát không dấn thân và học hỏi để làm vơi đi khổ đau của người khác, như Ngũ Minh hay bất kỳ phương tiện xã hội nào, thậm chí là chính trị.

Đó là tất cả những gì Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã làm. Phần còn lại tùy thuộc vào chúng ta.

(Ấn ký)

Thaye Dorje

Đức Pháp Vương thứ 17 dòng Gyalwa Karmapa

Thư phân ưu

Tôi rất buồn khi nghe tin Thiền sư Thích Nhất Hạnh, người sáng lập pháp môn Làng Mai tại Pháp và nhiều trung tâm thiền tập chánh niệm Phật giáo tại nhiều quốc gia như Mỹ, Đức và Thái Lan đã thâu thần viên tịch tại chùa Từ Hiếu – Huế, miền Trung Việt Nam vào ngày thứ Bảy ngày 22.01.2022 vừa qua, hưởng thọ 95 tuổi. Đây là một sự mất mát quá lớn đối với Phật tử Việt Nam và cộng đồng Phật tử trên toàn thế giới.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh được vinh danh như là một bậc thầy tâm linh đã không ngừng nỗ lực để phát triển và truyền bá Phật giáo bằng cách đổi mới sự học hỏi và thiền tập Phật giáo không chỉ tại Thái Lan mà còn nhiều nước trên thế giới. Thiền sư đã dấn thân với rất nhiều hoạt động Phật giáo được tổ chức bởi nhiều đoàn thể Phật giáo trên toàn thế giới. Ngài là tác giả của hơn 100 quyển sách, đóng vai trò dẫn dắt trong việc phát triển, hợp tác cũng như duy trì mối liên hệ sâu sắc trong cộng đồng Phật tử và đặc biệt là sự đóng góp vĩ đại đối với Phật giáo và các nền xã hội.

Thông điệp của Thiền sư nhắc nhở chúng ta rằng dù Ngài đã rời bỏ cuộc đời nhưng Ngài luôn luôn có mặt một cách sống động trong tâm thức của mỗi chúng ta; Ngài có mặt sống động qua từng lời pháp nhũ trao truyền cho chúng ta, Ngài có mặt sống động qua từng hành động chăm sóc, từng bài học dạy dỗ và sống động như cái cách Ngài đã sống với chúng ta.

Tôi ý thức rằng Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã sống một cuộc đời vô cùng đức hạnh và tôi cũng tin rằng Ngài sẽ tái sinh vào cảnh giới an lành cao nhất.

Xin cho tôi được gửi lời chia buồn đối với sự ra đi của Thiền sư Thích Nhất Hạnh và những tư tưởng của Ngài sẽ còn mãi với chúng ta.

Pháp lữ,

(Chữ ký)

TT. TS. Phra Sophonvachirabhorn (Sawai Chotiko) 

Viện phó đặc trách Ngoại giao Viện Đại học Phật giáo Quốc tế MCU

Ngày 23.01, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ gửi lời chia buồn khi nghe tin Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch. Dưới đây là thông cáo từ Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Ned Price:   

Thay mặt người dân Hoa Kỳ, chúng tôi xin chân thành chia buồn trước sự ra đi của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, một tu sĩ Phật giáo, một nhà hoạt động vì hòa bình, và là người sáng lập phong trào đạo Bụt dấn thân. Thiền sư cũng là người sáng lập Đạo Tràng Mai Thôn – một cộng đồng thực tập chánh niệm.

Là một người thầy, một nhà lãnh đạo tinh thần nổi tiếng trên thế giới và được nhiều người thuộc các tôn giáo khác nhau thương kính, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã dành hơn 60 năm để ủng hộ tự do tôn giáo, nhân quyền, bất bạo động và tình yêu thương cho tất cả mọi người. Thiền sư đã được đề cử giải Nobel Hòa bình và nhiều giải thưởng khác vì những đóng góp của mình.

Thiền sư là một nhân vật kiệt xuất. Ảnh hưởng của Thiền sư không chỉ giới hạn trong cộng đồng tôn giáo mà thôi. Cả thế giới sẽ vô cùng tiếc nhớ tiếng nói đầy tuệ giác của Người. Khi suy ngẫm về cuộc đời của Thiền sư, chúng tôi luôn nhớ đến di sản và dấu ấn sâu sắc mà Người để lại cho nhân loại. Lòng của chúng tôi hướng về người dân Việt Nam – quê hương của Thiền sư và tất cả những ai trên khắp thế giới được truyền cảm hứng từ tâm hồn từ mẫn của Người.

Thư phân ưu

Tôi vô cùng xúc động khi nghe tin Thiền sư Thích Nhất Hạnh, người sáng lập Làng Mai tại Pháp và nhiều trung tâm thiền tập Phật giáo trên thế giới như Mỹ, Đức và Thái Lan đã viên tịch bình an vào ngày 22 tháng 01 năm 2022, hưởng thọ 95 tuổi. Tôi xin được bày tỏ niềm cảm thông chân thành về sự ra đi của Thiền sư.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã có đóng góp phi thường trong việc truyền bá Phật giáo, những công tác xã hội từ thiện và góp phần vào sự hòa bình của xã hội.

Đây là một sự mất mát vô cùng to lớn đối với những người Phật tử trên toàn thế giới. Thiền sư là một trong những người đi đầu trong việc hoằng pháp và hợp tác giữa trường Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya University (MCU) và tăng thân Làng Mai, lễ ký kết đã được đôi bên thực hiện vào năm 2011 (MOU). Trường Đại học MCU cũng đã hân hạnh trao bằng Tiến sĩ Danh dự đến Thiền sư Thích Nhất Hạnh với những nghiên cứu của Thiền sư về chuyên ngành Tâm lý học Phật giáo vào năm 2011.

Tôi ý thức rằng Thiền sư đã sống một cuộc đời đạo hạnh và tôi tin rằng Ngài chắc chắn sẽ chứng quả Bồ đề.

Pháp lữ,

(Chữ ký)

HT.GS.TS. Phra Dhamvajrabundit

Viện trưởng Viện Đại học Phật giáo Quốc tế MCU

Trong đạo Bụt, chúng ta nói về tính tương tức của vạn vật, nghĩa là không ai trong chúng ta có thể tồn tại một cách biệt lập, riêng rẽ. Chúng ta phải tương tức với những thành phần khác. Nó cũng giống như bên trái và bên phải. Nếu bên phải không có đó thì bên trái cũng không thể có mặt. Nếu không có bên trái thì cũng không có bên phải. Không thể nào có thể lấy bên trái ra khỏi bên phải hoặc lấy bên phải ra khỏi bên trái. Sự sống luôn có mặt đồng thời với cái chết, không có trước mà cũng không có sau. Sự sống không thể tách rời khỏi cái chết. Nơi nào có sự sống thì nơi đó có cái chết và nơi nào có cái chết thì nơi đó có sự sống. Điều này cần phải quán chiếu kỹ mới có thể hiểu được. 

Khi chúng ta biết sinh và diệt luôn có mặt đồng thời với nhau thì chúng ta không còn sợ hãi cái chết. Bởi vì chính giây phút mà cái chết xảy ra thì sự sống cũng đồng thời sinh khởi. La vie est avec la mort (Sự sống luôn đi liền với cái chết). Chúng không thể tách rời. Để chứng nghiệm được điều này đòi hỏi phải có một sự thiền quán rất sâu. Ta không nên chỉ dùng trí năng để thiền quán. Ta phải quan sát sự sống trong từng giây từng phút của đời sống hàng ngày. Ta sẽ thấy rằng sinh và diệt tương tức với nhau, điều này xảy ra đối với vạn vật, từ cây cỏ, cầm thú, thời tiết, vật chất và năng lượng. Các nhà khoa học cũng đã tuyên bố rằng không có sinh cũng không có diệt, chỉ có sự chuyển biến từ hình thái này sang hình thái khác mà thôi. Vì vậy chỉ có sự chuyển biến là có thật, còn sinh và diệt là những cái không có thật. Những gì mà ta gọi là sinh và diệt thì đó chỉ là sự chuyển biến mà thôi.

Chúng ta cần sống đời sống của mình một cách chánh niệm hơn, với sự định tĩnh để có thể tiếp xúc một cách sâu sắc với những gì đang diễn ra trong ta và xung quanh ta. Và khi đó, chúng ta sẽ có cơ hội tiếp xúc với bản chất chân thực của thực tại, đó là bản chất không sinh không diệt. Đạo Bụt gọi đó là Niết bàn (Nirvana). Niết bàn chính là bản chất không sinh không diệt. Trong đạo Thiên chúa, ta có thể gọi đó là Thượng Đế. Thượng Đế chính là bản chất không sinh, không diệt của chúng ta. Chúng ta không phải đi tìm Thượng Đế. Thượng Đế chính là bản tánh chân thật của chúng ta.

(Thiền sư Thích Nhất Hạnh)

Bụt nói rằng có một nơi rất an toàn mà mình có thể trở về bất cứ lúc nào mình muốn: đó là hải đảo tự thân. Trong tự thân bạn có một hải đảo an toàn, nếu trở về đấy thì bạn sẽ không còn bị sóng gió cuộc đời kéo đi nữa. Attadipasaranam có nghĩa là quay về nương tựa (saranam) nơi hải đảo (dìpa) của tự thân. Khi bạn trở về với hơi thở ý thức, bạn trở về với chính bạn, bạn tiếp xúc với hải đảo an toàn nơi tự thân bạn, nơi ấy có tổ tiên, quê hương và tam bảo là Bụt, Pháp và Tăng. Thở và để ý tới hơi thở là bắt đầu quay về. Quay về với hơi thở, với thân thể, với cảm thọ, với tri giác, tâm tư và với tâm thức mình. Đó là năm yếu tố làm nên tự thân: thân thể (sắc), cảm giác (thọ), tri giác (tưởng), tâm tư (hành), và nhận thức (thức) của mình. Năm yếu tố ấy được gọi là năm uẩn (skandha). Hơi thở có ý thức đem thân tâm về một mối, trong khi thở, tất cả thân thể, cảm giác, tri giác, tâm tư và nhận thức của bạn đều trở về tiếp xúc với hơi thở ấy, như khi bạn cất lên tiếng hát thì mọi người trong gia đình đều im lặng lắng nghe! Hơi thở sẽ làm lắng dịu thân và tâm, đưa thân và tâm về một mối và tạo ra được sự hài hòa giữa năm uẩn. Chính lúc ấy, hải đảo tự thân biểu hiện làm chỗ nương tựa an toàn cho tất cả năm uẩn.

Bài kệ đầy đủ như sau:

Quay về nương tựa hải đảo tự thân
Chánh niệm là Bụt soi sáng xa gần
Hơi thở là pháp bảo hộ thân tâm
Năm uẩn là Tăng, phối hợp tinh cần.
Thở vào, thở ra
Là hoa tươi mát
Là núi vững vàng
Nước tĩnh lặng chiếu
Không gian thênh thang.

Là những học trò của Bụt, những tri kỷ của Bụt, chúng ta nghe lời Bụt. Chúng ta phải biết trở về chính hải đảo tự thân của chúng ta.

Chúng ta sẽ gặp được tổ tiên tâm linh và huyết thống, chúng ta sẽ gặp được suối nguồn gốc rễ của chúng ta, chúng ta sẽ có bình an, có sự an ổn, có ánh sáng. “Hãy nương tựa nơi hải đảo tự thân, hãy nương tựa vào pháp mà đừng nương tự vào một ai khác”. Bụt có tình thương rất lớn, Ngài biết rằng số đệ tử sẽ cảm thấy bơ vơ rất đông, cho nên Ngài dạy như vậy.

Hình hài của tôi không phải là một cái gì vĩnh cửu. Cái đáng cho quý vị nương tựa chính là hải đảo tự thân của quý vị, nó luôn có đó cho quý vị, quý vị không cần phải đi máy bay hay đi xe bus mà vẫn tới được hải đảo tự thân bằng hơi thở và bằng bước chân. Noel này nếu quý vị có mua một cây “sapin” về để trang trí, quý vị nên biết rằng quê hương không nằm ở ngoài. Nó nằm trong lòng mình!

Và quê hương đó không phải nhiều năm mình mới về được, phải đi xa mới về tới được. Nếu mình biết cách, nếu mình biết sử dụng Niệm và Định thì mình có thể về được trong một hơi thở, trong một bước chân. Quê hương không phải là một nơi chốn xa cách bởi không gian và thời gian. Quê hương có thể có mặt trong giờ phút hiện tại nếu mình biết trở về.

(Thiền sư Thích Nhất Hạnh)