Format: Default

Xóm Mới, ngày 18 tháng 11 năm 2024

Bạch Thầy kính thương,

Bây giờ đã là cuối tháng mười một ở Làng. Mỗi buổi sớm trong lành yên ả, con vẫn còn được nghe tiếng chim hót ríu rít giữa những tầng không. Nắng vẫn còn vàng tươi, giòn rụm. Trên những con đường thiền hành hay góc này, góc kia trong xóm, con vẫn còn được thấy những cụm hoa vàng, hoa tím… nở ra rực rỡ. Rừng thu vẫn đang thay áo mới, tươi thắm từng ngày. Con nghe mọi người nói, mùa thu năm nay có vẻ ấm áp hơn những năm trước. Thỉnh thoảng, khi một sư chị thấy con đứng nhìn những bông hoa hay sắc lá rực rỡ ngoài kia, con nói với sư chị là con đang cất giữ tất cả những màu sắc tươi đẹp này để dành cho mùa đông. Vì con biết, sắp tới đây, những màu sắc này sẽ ẩn tàng trong một thời gian.

Bạch Thầy, mỗi buổi sáng trong lành, thanh khiết như thế, con lại có dịp trở về trong căn nhà thân thuộc của mình, thắp lên một ngọn đèn ấm và an bình ngồi ngắm từng gương mặt thân quen ở đó. Từ bao giờ mà con đã không còn chạy trốn khỏi căn nhà của mình nữa nhỉ? Con bắt đầu có thể trở về ngồi chơi thật yên bên những người bạn quen thuộc đã cùng mình đi qua bao tháng năm. Con chợt nhớ có ngày, một sư chị tới kể với con thật hào hứng : “Em biết không! Mỗi ngày chị lại thấy rõ chị hơn một chút. Có khi đang giặt áo, có khi đang rửa bát, có khi đang quét nhà, chị lại bất chợt thấy và hiểu chị ra thêm. Và chị cười được với chị!”. Rồi hai chị em con bật cười thật tươi, có vẻ rất đắc thắng với “thành tích” mới này của mình. Đúng như vậy phải không thưa Thầy? Bao năm tháng Thầy đã trao truyền cho chúng con bài học đó. Mình sẽ chẳng thể thấy mình, hiểu mình ở đâu khác nữa, ngoài chính trong những lúc giặt áo, nấu cơm, quét nhà,… như thế.

Chính nhờ “gánh nước, bổ củi” mà con trở về sống được với ngôi nhà của mình. Trở về rồi thì ngôi nhà sẽ từ từ ấm áp và thân thương hơn.

Khi nghĩ về tăng thân, con hay nghĩ tới hình ảnh ngôi nhà của mình đang nằm giữa một mặt hồ yên bình, phẳng lặng. Tăng thân là mặt nước thật trong, thật sáng đó, nơi con soi vào và thấy được những gì trong ngôi nhà của mình được phản chiếu lên thật rõ. Và trải qua thời gian, giờ đây con thấy mình đã trở nên một người chủ nhà hiếu khách hơn. Con thôi không còn phân biệt, lựa chọn hay tránh né những người bạn tới chơi trong căn nhà của mình nữa. Không còn đặt câu hỏi: “Tại sao bạn lại có mặt trong nhà của tôi? Tôi chỉ muốn chơi với người này mà không phải người kia…” Người bạn nào có mặt trong căn nhà đều có vị trí của họ, và mỗi ngày con tập để dành đủ sự tôn trọng, tình thương và kiên nhẫn cho những người bạn ấy. Nhờ vậy mà khi ngó lại, hình như căn nhà của con đã rộng rãi ra thêm, đủ chỗ cho nhiều người bạn cùng tới chơi và sống hòa bình với nhau hơn rồi, thưa Thầy.

Con vẫn thường hay nghĩ tới lời dạy của Thầy: Nếu chúng con có thể dừng lại và nhìn sâu hơn một chút, chúng con sẽ thấy được những gì chúng con đang làm cho nhau, những gì chúng con nói với nhau, những gì chúng con nghĩ về nhau sẽ đều ảnh hưởng trở lại chính chúng con và ảnh hưởng đến cả thế giới, bây giờ và mai sau. Sống giữa tăng thân, con dần hiểu hơn lời dạy ấy của Thầy. Không có gì quan trọng hơn những gì mình đang thực sự có thể dành cho nhau, nghĩ về nhau trong mỗi giây phút của đời sống. Bởi mỗi một ý niệm nhỏ nhất phát sinh trong mình đều có giá trị thật vô cùng. Và nếu con không trở về chăm sóc cho ngôi nhà của mình, để nơi đó có thể đón mời thêm thật nhiều những người bạn quý, như tha thứ, bao dung, chấp nhận, thương yêu…  thì dường như con chẳng có gì để thật sự hiến tặng.  

Thầy ơi, khi con nhìn vào mỗi anh chị em trong tăng thân, con thấy mỗi người cũng đều đang trở về chăm sóc lại căn nhà của mình, thắp lên một ngọn đèn ấm như thế. Có thể có những ngọn đèn đang tỏa chiếu rất rực rỡ, cũng có những ngọn đèn còn đang yếu ớt,… nhưng khi đứng bên nhau, từ từ ánh sáng ấy cũng sẽ lan toả và căn nhà nào cũng sẽ đều có thể trở nên ấm áp, tươi vui. Bởi vậy, khi nhìn vào bức tranh tăng thân, con dường như đang thấy hình ảnh của một ngôi làng nhỏ ấm cúng với những căn nhà đã sáng đèn đang đứng gần bên nhau. Cảnh tượng ấy thật vui và đầm ấm. 

Trong ngày tiếp nối của Thầy năm nay ở Làng, con được nghe lại lời Thầy từ nhiều năm trước, rằng “Thực tại đẹp hơn bất cứ giấc mơ nào mà mình có thể mơ tưởng”. Chúng con là những người may mắn, chúng con đang được sống trong chính hiện tại mà Thầy đã tạo dựng với tất cả lòng kiên nhẫn và tình thương. Thầy đã phải đi qua thật nhiều thăng trầm, tháng năm để thấy được không còn giấc mơ nào đẹp hơn hiện tại mà mình đang có. Còn chúng con, chúng con đã được Thầy đưa thẳng từ những giấc mơ để về tới với hiện tại đẹp đẽ, nhiệm mầu này. Và bên nhau, chúng con vẫn đang được là hiện tại thật đẹp của Thầy. 

Thầy biết không, mùa thu đang phô bày lặng lẽ và ngọt ngào mỗi ngày. Mỗi khi có thể ngắm nhìn những bức tranh thiên nhiên đang biểu hiện đẹp đẽ như thế bằng một đôi mắt mới, trong trẻo và tinh khôi hơn là một lần con lại thấy biết ơn Thầy thật nhiều. Con biết rằng Thầy vẫn đang ở ngay đây, ngắm nhìn những vẻ đẹp và những nhiệm mầu của đất trời cùng với tất cả chúng con bằng đôi mắt đẹp nhất, bằng nụ cười thênh thang nhất. 

Viết thư cho Thầy chưa khi nào là một việc khó khăn cả. Nếu con không biết mình nên viết về điều gì thì con chỉ cần nghĩ rằng con lại viết thư cho Thầy, và con sẽ nói được những gì con muốn nói. Thầy đọc thư con thật vui, Thầy nhé!

         Khoá tu xuất sĩ năm nay với chủ đề “Quê hương đích thực – Tự do đích thực” diễn ta từ ngày 12.09 – 21.09.2025 đã hội tụ về chùa Pháp Vân xóm Thượng gần hai trăm vị xuất sĩ đến từ các trung tâm thiền tập Làng Mai tại châu Âu như quý sư cô ở xóm Hạ, xóm Mới, quý sư cô ở thiền đường Hơi Thở Nhẹ và quý thầy ở tu viện Suối Tuệ – Paris, cũng như đại chúng từ Phật học viện EIAB – Waldbröl, Đức. Những tà áo nâu từ khắp nơi trở về trong rộn ràng tiếng cười mừng gặp nhau, thân thương trải khắp những con đường huyền thoại trên mảnh đất Thệ Nhật thiêng liêng!

         Con đã về rồi đó. Con đã tới thật rồi, Thầy ơi!

Con về chỉ để thả mình hoà vào trong vòng tay lớn ấm áp của Tăng thân, để được nuôi dưỡng trong tình Thầy và tình huynh đệ!

          Nhớ trong kinh Người Xuất Sĩ, Bụt đã từng dạy rằng:

“Người xuất sĩ dù là còn trẻ nhưng hết lòng thực tập Phật pháp thì cũng giống như một mặt trăng soi sáng thế gian trong khung trời không có mây ám.”

Thật may mắn khi được làm một người xuất sĩ trẻ trong Tăng thân. Chúng con có minh sư hướng dẫn, có bạn hiền cùng đi trên con đường hành trì tốt đẹp, có niềm vui trong đời sống tu tập và cống hiến những hoa trái của sự thực tập chế tác hạnh phúc, chuyển hoá niềm đau đến với mọi người trong giây phút hiện tại. Chí nguyện và đức tin là những hành trang mà chúng con đang được vun bồi từng ngày để không còn lo sợ trước những khó khăn trên con đường học đạo, con đường trở về quê hương đích thực, tự do đích thực!

(Sư cô Lộc Nghiêm viết
Nương theo ánh sáng của Tứ Chánh Cần)

Đây là những điều tôi được nghe vào một buổi sáng đầu hạ. Tôn giả Mṛgāvataṃsakā ngồi với những người bạn đang chuẩn bị bước vào con đường Phụng Sự bên hồ sen thanh khiết cạnh đảo Bồ đề tại tu viện Stimitāraṇya an tĩnh. Trời xanh trong, ánh nắng ban mai dịu dàng như hơi thở trong khu vườn xanh tươi đầy hoa thơm mát. Có tiếng chim hót xa xa, có tiếng lá rơi rất nhẹ. Tôn giả Mṛgāvataṃsakā nhìn các bạn với ánh mắt lân mẫn, rồi chậm rãi nói:

Này các bạn, trong mỗi người chúng ta có một khu vườn. Khu vườn ấy không nằm ngoài ta, nó chính là Tâm ta. Nó nằm trong từng suy nghĩ, lời nói và hành động. Trong khu vườn ấy, mỗi ngày ta gieo xuống và tưới tẩm biết bao nhiêu hạt giống, có hạt lành thiện, có hạt bất thiện, có hạt đưa ta tới bình an, có hạt dẫn ta vào khổ đau.

Là người thực tập sống tỉnh thức, ta không bỏ mặc khu vườn ấy. Ta chính là người làm vườn. Người làm vườn biết trở về nhận diện, thấy rõ và chăm sóc từng mầm non, bụi cây, vạt cỏ, khóm hoa, vườn trái…. Không có gì bị bỏ rơi, không có gì bị ghét bỏ.

Này các bạn, tâm là đất. Tất cả các hạt giống đều nằm trong mảnh đất đó. Hạt giống của hiểu biết, thương yêu, tha thứ, an vui… đều có mặt. Hạt giống của giận hờn, đố kỵ, lo lắng, sợ hãi… cũng có mặt. Đất Tâm có khả năng ôm chứa tất cả. Không hạt giống nào mất đi. Hạt nào được tưới tẩm sẽ biểu hiện. Hạt nào không được tưới, thì nằm yên trong chiều sâu. Người làm vườn giỏi là người có đầy đủ đức tin nơi khu vườn của mình, nơi khả năng chuyển hóa của đất để cho ra những hoa trái ngọt ngào. Người làm vườn giỏi sẽ biết cách chăm sóc khu vườn của mình để mỗi ngày là một ngày nắng đẹp. Vậy nên ta cần học cách khéo léo tưới tẩm, vun bồi cho những hạt giống lành thiện trong ta biểu hiện và phát triển xanh tốt. Này các bạn, thế nào là một người làm vườn giỏi.

Người làm vườn giỏi là một người biết rõ về khu vườn của mình từ những đặc tính của đất đến khí hậu và cả những loại cây trồng thích hợp. Biết giữ gìn môi trường trong sạch, không để những dơ bẩn rác rưởi làm ảnh hưởng khu vườn và có trách nhiệm bảo vệ khu vườn. Cũng vậy, là người thực tập sống tỉnh thức ta cần biết rõ trong đất tâm của mình có những tâm hành nào và những điều kiện nào sẽ làm cho các tâm hành đó biển hiện. Ý thức được rằng nếu ta xem một bộ phim bạo động, nghe những câu chuyện kích động, hoặc đọc một tin tức gây thù ghét, thì ta sẽ tưới tẩm hạt giống tiêu cực. Nên ta cần thực tập chánh niệm trong việc tiêu thụ hàng ngày từ cách ta nhìn, từ những câu chuyện ta nói, nghe để không tạo điều kiện thuận lợi cho những hạt giống của sợ hãi, giận dữ, si mê, ganh ghét… biểu hiện.

Không tưới hạt giận hờn
Không nuôi mầm sân hận
Mỗi cái nhìn, lời nói
Đều là giọt nước tưới.

Người làm vườn giỏi là một người biết làm đất, ủ phân, khéo léo chăm sóc, siêng năng tưới tắm cho những hạt giống hoa trái nảy mầm xanh tươi. Là người thực tập sống tỉnh thức ta cần biết tạo điều kiện thuận lợi cho những hạt giống lành thiện trong ta có cơ hội biểu hiện. Đọc một lời thơ đẹp, xem một bộ phim hay nghe một bài nhạc nuôi dưỡng, nói chuyện với một người bạn hiền, thực tập thiền đi, ăn cơm trong chánh niệm,…chính là cơ hội cho những hạt giống của hiểu, thương,của an vui , hạnh phúc nảy mầm. Nên ta cần khéo léo sắp xếp đời sống hàng ngày, tập trở về với giây phút hiện tại để cho ta cơ hội tiếp xúc nhiều hơn với những yếu tố lành mạnh, tươi mát cho những hạt lành trong ta thức tỉnh.

Một lời khen chân thật
Một ánh mắt dịu dàng
Là nắng xuân đầu mùa
Cho hạt lành tỉnh giấc.

Người làm vườn giỏi là một người biết các chăm sóc cho khu vườn thường xanh mát, ngọt lành. Người ấy hiểu rõ về những loại hoa trái trong vườn, biết được các mùa trong năm, nắm vững phương pháp chăm bón, tưới tắm. Là người thực tập sống tỉnh thức cũng vậy. Ta cần biết những gì đang xảy ra trong mình và xung quanh mình. Chánh niệm giúp ta nhận diện được những hạt giống lành thiện như biết nói lời thương yêu, chăm sóc, biết sẻ chia lân mẫn, biết tri túc an vui,…mà ta đã may mắn tiếp nhận từ gia đình dòng họ, nơi thầy cô, bè bạn, hay do ta tự tập luyện mà thành. Ta cần siêng năng đều đặn giữ gìn thói quen lành mạnh như: ngồi yên mỗi ngày để cây tĩnh lặng trong ta thêm vững chãi, biết nhận diện những điều
kiện hạnh phúc mà ta đang có để nuôi dưỡng hoa trái thương yêu, biết ơn làm cho khu vườn tâm luôn tươi đẹp.

Hạt lành đang biểu hiện
Nuôi lớn bởi bình an
Hơi thở hương sen mới
Vườn tâm đượm nắng hồng.

Người làm vườn giỏi là người biết cách sử dụng những rác hữu cơ trong vườn làm phân bón nuôi cây. Biết quán sát các mùa trong năm để học cách chăm vườn đúng tiết thời. Khi có sâu bệnh biết cho phân thuốc, cắt tỉa để cây khỏe mạnh. Là người thực tập sống tỉnh thức ta nhận diện được những tâm hành tiêu cực đang biểu hiện trong ta, không phủ nhận, chạy trốn, đàn áp hay khỏa lấp. Ta thực tập dừng lại và thở thật sâu, thật chậm để cho những cảm xúc đang có mặt ấy từ từ lắng xuống. Học cách quán chiếu để thấy rõ đâu là điều kiện làm cho tâm hành tiêu cực ấy biểu hiện và ngưng lại được những nguyên do ấy. Ví như khi buồn giận biểu hiện, ta tập dừng lại những suy nghĩ, nói năng và hành động. Thở và yên lại để thấy rõ nguồn cội là gì. Có thể từ một sự hiểu lầm, một lời nói vô ý, một vết thương trong quá khứ,… Ý thức được như vậy ta không còn bị dẫn dắt bởi những tâm hành tiêu cực và dừng lại được những lề thói tư duy, nói năng và hành động đưa ta về nẻo khổ.

Buồn giận vừa hé lên
Tôi dừng lại thở nhẹ
Không nói lời làm khổ
Không bước về lối quen.

Này các bạn, làm vườn như vậy cũng giống như rèn luyện một môn nghệ thuật. Người làm vườn không cực nhọc nhưng không mong cầu có kết quả ngay. Người ấy trở về với mảnh đất, chuyên cần chăm bón, với tất cả sự yêu thương và nhẫn nại. Người làm vườn không đợi mùa gặt mới hạnh phúc. Người ấy hạnh phúc ngay khi thấy một hạt lành hé nụ, thấy đất mềm sau cơn mưa, thấy chim về làm tổ. Cũng vậy, là người thực tập tỉnh thức không chờ giác ngộ mới mãn ý. Ta mỗi ngày sống yên vui tỉnh thức, mỗi bước chân gieo bình an, mỗi hơi thở đưa ta trở về với giây phút hiện tại nhiệm mầu.

Là người thực tập tỉnh thức và đang đi trên con đường phụng sự. Ta hiểu được rằng ta không thể mang lại bình an cho ai, nếu trong lòng không có bình an. Ta không thể chuyển hóa ai, nếu chưa bắt đầu từ chính mình. Muốn độ người, phải độ lấy tâm mình trước. Ta trở về chăm sóc vườn tâm của ta, làm cho khu vườn xanh tươi, nhiều bóng mát và thường có hoa trái ngọt lành. Khu vườn ấy sẽ trở thành nguồn vui và tạo cảm hứng cho những khu vườn xung quanh.

Này các bạn, đó là những phương pháp chăm sóc vườn tâm mà một người thực tập sống tỉnh thức nên học hỏi và rèn luyện.

Sau khi nghe Tôn giả Mṛgāvataṃsakā nói, những người đang chuẩn bị bước vào con đường Phụng Sự hoan hỷ, thấy được con đường và nguyện thực tập theo.

(Trích từ sách Quyền lực đích thực của thiền sư Thích Nhất Hạnh)

Khi chạy theo quyền lực giả tạo, hay chạy theo đối tượng của thèm khát, ta sẽ đánh mất một điều tối ư cần thiết cho hạnh phúc – đó là tình yêu thương. Nhờ tuệ giác vô thường, vô ngã và tương tức, ta sẽ có cơ hội tìm thấy tình yêu thương chân thật. Văn hào Pháp Antoine de Saint-Exupéry nói rằng yêu không phải là ngồi nhìn nhau mà là cùng nhìn về một hướng. Theo tôi, thì tất cả chúng ta phải quay về nhìn lại cuộc đời của mình thật sâu sắc để xem thử, bằng kinh nghiệm bản thân, câu nói này có đúng không, và nếu đúng thì đúng tới mức nào.

Mỗi chúng ta đều có nhu cầu và ước muốn, vì vậy khi thương yêu ai, ta có khuynh hướng nhìn vào người đó và hy vọng thấy được nơi người ấy những gì là chân, thiện, mỹ mà ta hằng tìm kiếm. Ta khao khát những gì chân thật. Ta mong cầu những gì thánh thiện, đẹp đẽ, tốt lành. Nhiều người trong chúng ta tin rằng nếu tìm thấy những phẩm chất ấy nơi người kia thì ta không còn thiếu thốn gì nữa và sẽ bớt cô đơn. Tất cả chúng ta đều mong đợi thấy được những đức tính đẹp đẽ đó nơi người khác. Chúng ta thường tin rằng rất ít người hội đủ những đức tính ấy, nên khi thấy những đức tính ấy nơi một người nào đó, ta liền đem lòng thương yêu người đó, bởi vì ta nghĩ rằng ta đã khám phá ra những gì là chân, thiện, mỹ. Phải cẩn thận trong cách tìm kiếm bởi vì tri giác ta có thể sai lầm. Đôi khi những gì ta nghĩ là chân thật chưa chắc thật sự chân thật, những gì tốt lành chưa chắc thật sự tốt lành, những gì là đẹp đẽ chưa chắc thật sự đẹp đẽ. Tình yêu của ta có thể đã dựa trên những tri giác sai lầm để rồi sau một thời gian, ta khám phá ra rằng ta đã nhầm, bởi vì người ấy không phải là hiện thân của chân, thiện, mỹ như ta đang trông đợi, và ta cho rằng người kia đã phản bội, đã làm khổ ta. Ta đi tìm một người khác. Ta có thể thất bại nhiều lần như thế, hết người này đến người khác, rồi ta đâm ra mệt mỏi, thất vọng, chán chường. Cứ như thế, suốt đời ta rong ruổi đi tìm một người trong mộng.

Vì mơ ước có được chân, thiện, mỹ mà ta cố gắng chứng tỏ là ta có chân, thiện, mỹ, dù chỉ ở bề ngoài. Trong thâm tâm, ta vẫn nghĩ rằng ta không thực sự thánh thiện, thực sự đẹp đẽ, cho nên ta tìm cách “cải thiện” bề ngoài của ta bằng mỹ phẩm, y phục, ăn kiêng hay giải phẫu thẩm mỹ. Rồi ta học hỏi nghiên cứu này nọ, hoặc làm những việc khác thường để được tiếng là một người có uy tín, có hiểu biết rộng. Rồi ta tự trang điểm bằng những danh hiệu và bằng khen.

Chúng ta đang lừa dối nhau. Tự đáy lòng, ta cảm thấy ta chẳng có gì thánh thiện, đẹp đẽ, nhưng đồng thời ta lại cố chứng tỏ với mọi người rằng ta là hết mực thánh thiện, hết mực đẹp đẽ, hết mực đáng tin cậy. Cứ như vậy tập khí được trao truyền từ thế hệ này đến thế hệ khác. Và trong khi lừa dối những người khác thì ta lại bị người khác lừa dối. Chúng ta là nạn nhân của nhau. Ta trang điểm để che bớt những cái xấu của mình và người khác cũng làm y vậy.

Khám phá ra rằng trong ta có đủ những hạt giống của chân, thiện, mỹ, ta sẽ ngưng rong ruổi tìm cầu. Ta sẽ không còn đi lang thang với mặc cảm thấp kém. Ta sẽ không còn phải lừa dối nhau, không cần trang điểm bởi vì ta đã khám phá ra chân, thiện, mỹ ngay trong ta.

Trên đời này, ai cũng đầy đủ tính chân – thiện – mỹ dù là đàn ông hay đàn bà, giàu hay nghèo, sang hay hèn, có học thức hay không học thức, mạnh khỏe hay ốm đau. Vậy thì đâu phải tìm kiếm ở bên ngoài nữa, vì những gì ta tìm kiếm vốn sẵn có trong ta rồi. Tất cả chúng sinh đều có sẵn tự tính giác ngộ thanh tịnh, tròn đầy. Chỉ cần trở về tự thân để tiếp xúc với những gì là chân, thiện, mỹ, khi đó ta sẽ chấm dứt bao nhiêu kiếp rong ruổi tìm cầu. Ta sẽ có niềm tin vững chắc nơi ta và sẽ được hạnh phúc, sẽ có bình an.

Bụt dạy rằng trong mỗi chúng ta đều có sẵn bản tính thiện nhưng ta khó chấp nhận sự thật ấy nếu trong gia đình hay ở chỗ làm ta phải chứng kiến những điều trái tai gai mắt. Phần đông chúng ta tin rằng ít có sự bình an ở nơi làm việc. Ta sợ mình không được thừa nhận. Ta không dám là chính mình. Ta thay đổi cách hành xử theo môi trường để được thừa nhận. Nếu hạnh phúc của ta hoàn toàn tùy thuộc vào quan điểm của những người khác, ta đâu còn tự tin. Và khi không được người khác thừa nhận, ta sẽ đau khổ. Đây là lý do khiến cho ta muốn trở thành một cái gì khác, một người nào khác. Đây chính là gốc rễ của đau khổ.

Một bông hoa không có nỗi lo sợ ấy. Nó cùng vươn lên với những bông hoa khác, hoa tím, hoa vàng, hoa đơn, hoa kép, nhưng bông hoa ấy không bao giờ có ý bắt chước những bông hoa khác. Xin đừng là một bông hoa nào khác. Xin đừng là một người nào khác. Không cần phải giải phẫu thẩm mỹ. Cả vũ trụ đã đến đây góp mặt để bạn biểu hiện ra như thế, đẹp đẽ như thế. Bạn như chính bạn là đẹp lắm rồi. Bạn không cần phải được những người khác thừa nhận. Bạn cần chấp nhận chính mình. Là hoa sen thì hãy cứ đẹp như hoa sen, đừng cố đẹp giống hoa mai. Nếu cứ cố gắng thay đổi mình để mong được mọi người thừa nhận, bạn sẽ suốt đời đau khổ. Hạnh phúc chân thật, quyền lực chân thật là tự hiểu mình, chấp nhận mình, có niềm tin nơi chính mình.

Mẹ thương kính,

Giờ này ở nhà chắc mẹ đã dậy và đang sửa soạn cơm sáng cho cả nhà, rồi chuẩn bị đồ ăn cho mấy chú cún và đàn gà, vào phòng đánh thức mấy đứa cháu còn đang ngủ nướng, giục chúng rửa mặt mũi (mà có lẽ phải gọi đến 1001 lần tụi nhỏ mới chịu dụi mắt ngồi dậy), rồi thì quét nhà, quét sân, rồi thì… biết bao nhiêu cái “rồi thì” khác nữa. Đó là thời khóa mỗi đầu ngày của mẹ trong gần 45 năm qua. 45 năm nhân với 365 ngày, nghĩa là đều đặn trong 16.425 ngày, mẹ đã làm những công việc ấy. Nó thành một thói quen, một điều hiển nhiên. Nhưng với con, đó không phải là điều hiển nhiên mà là biểu hiện sâu sắc nhất của tình thương. Với mẹ, tình thương đã trở thành thói quen, thành điều hiển nhiên.

Lần gần nhất con gọi về, mẹ cười bảo: “Mẹ mới nhuộm tóc đấy, chứ tóc mẹ bạc hết rồi.” Câu nói tưởng chừng như bình thường đó lại như một mũi kim chích nhẹ vào lòng con. Tháng năm vô tình trôi, lấy đi tuổi xuân, lấy đi màu xanh trên tóc mẹ. Người ta hay nói: “Mẹ đang già đi.” Nhưng con thì không thấy như vậy. Với con, mẹ là mẹ, thế thôi. Không có ý niệm già hay trẻ. Có phải con cũng đang vô tình như tháng năm kia không ?

Con vẫn hay khoe với mọi người rằng: “Mẹ tôi xinh nhất vùng. Ngày xưa biết bao người theo đuổi.” Đến bây giờ mẹ vẫn đẹp. Ngày ấy cưới nhau xong, bố đi công tác suốt, một mình mẹ lo chu toàn mọi chuyện  từ nhà cửa, đồng áng đến chăm sóc bà nội và ba đứa con thơ. Con nhớ chiếc xe đạp cọc cạch – tài sản lớn nhất của nhà mình lúc đó. Mỗi lần chở con đi chơi nhà bác, mẹ sẽ lót một chiếc áo cũ ở phía sau để con ngồi cho êm. Hai chân con bé xíu, ngắn tủn bám trên khung chắn, hai tay túm vạt áo mẹ, háo hức vì được đi chơi. Mẹ vừa đạp xe vừa quay lại nhắc con không được thả chân xuống kẻo bị kẹt vào nan hoa. Ngồi sau, con tò mò hỏi đủ chuyện: “Mẹ ơi, sao cái cây nó chạy theo mình? Sao gà trống lúc trước còn chạy theo xe giờ lại ở xa tít thế kia?”  Hỏi nhiều quá khiến mẹ nhức đầu luôn.

Con cũng nhớ những buổi đứng đầu ngõ ngóng mẹ đi chợ về. Thể nào mẹ cũng có quà: khi thì vài trái thị, khi thì cái bánh rán, túi bánh cuốn hay mấy trái ổi… Kể cả sau này đã lớn, đi làm rồi, mỗi lần về quê con vẫn ngóng “quà chợ” của mẹ như ngày bé. Cả sau khi con đã đi tu, mỗi lần về thăm nhà, thể nào trong chiếc làn đỏ của mẹ cũng có món gì đó cho con. Trong mắt mẹ, con vẫn mãi là cô con gái nhỏ ngày nào.

Mẹ ơi, để con kể mẹ nghe chuyện này – nhưng mẹ hứa không được cười con nhé. Mẹ còn nhớ lần đầu tiên con nói câu “Con yêu mẹ” không? Đó là ngày 8/3 cách đây 18 năm, khi con 20 tuổi. Bài tập con đặt ra cho chính mình hôm ấy là phải nói được ba chữ linh thiêng đó. Người Việt Nam mình mà – thương thì để trong lòng, không quen tỏ bày. Con thu hết can đảm, ra bưu điện gọi điện thoại về nhà. Chưa bao giờ con nghe thấy tiếng tim mình đập to như thế. Con chỉ mong mẹ… đừng bắt máy. Nhưng khi nghe tiếng mẹ ở đầu dây bên kia, con muốn toát mồ hôi. Tay chân lóng ngóng, câu chữ ngượng ngịu. Nhưng cuối cùng con cũng nói được “Con yêu mẹ” và lời chúc mừng mẹ nhân ngày Phụ nữ. Con không nhớ mẹ nói gì, nhưng con có cảm giác mình đã làm được một việc có ý nghĩa nhất đời mình.

Những mảnh ký ức rời rạc mà con còn lưu giữ nếu đem ghép lại cũng chỉ tái hiện được phần nào cuộc đời của mẹ. Trong đó có những khung hình tràn đầy tiếng cười, cũng có những khung hình khiến tim con se lại vì giọt nước mắt hay nỗi đau của mẹ. Con từng thấy mẹ khóc trong bữa cơm – một bữa cơm đầy nước mắt trong những ngày gia đình mình trải qua giông bão. Con nhớ có đêm, khi con chừng 7–8 tuổi, con thấy mẹ ngồi nơi góc giường, khóc âm thầm, trên tay là một tờ giấy và cây bút. Linh cảm mách con rằng mẹ đang nghĩ đến việc rời đi. Con đã rủ em chạy tới ôm chân mẹ. Con không nhớ mình đã nói gì, chỉ nhớ mẹ đã đặt bút xuống. Và nhờ vậy, đến tận hôm nay, chúng con vẫn còn có một mái ấm đầy đủ cha mẹ.

Con cũng từng thấy mẹ đau đến mức không xuống giường nổi vì chứng đau thần kinh tọa. Khi ấy, bố và các con đều đi học, đi làm xa, chỉ có một mình mẹ xoay xở trong căn nhà trống vắng.

Ngày con trốn nhà đi tu, bố mẹ không chấp nhận nổi. Bố buồn, đổ lỗi cho mẹ: “Con hư tại mẹ.” Mẹ im lặng chịu hết mọi trách móc. Khi thấy con mặc áo nhật bình, chít khăn nâu, mẹ đứng từ xa lặng lẽ khóc, chẳng nói nên lời. Con xin lỗi mẹ, vì đã để mẹ phải rơi nước mắt quá nhiều vì con.

Con nhớ một mùa Vu Lan, chùa tổ chức lễ lớn, con gọi điện mời mẹ vào. Con thấp thỏm chờ mong mà mẹ chỉ nói: “Mẹ không hứa được.” Đến gần ngày lễ, con đứng dưới chân cầu thang gọi điện năn nỉ, mẹ vẫn lắc đầu: “Mẹ không đi được đâu, còn bố, còn các cháu, còn nhà cửa, ruộng vườn…” Nghe mẹ nói vậy, con dỗi, buông một câu: “Mẹ không vào thì thôi” rồi tắt máy. Nhìn các sư chị sư em, ai cũng vui vì có cha mẹ đến thăm, con bất giác tủi thân, nước mắt chảy dài. Dù miệng thì nói “con ít khi nhớ nhà”, nhưng hôm ấy con buồn như một đứa trẻ bị giành mất đồ chơi.

Ban đầu con giận mẹ – sao mẹ không mạnh mẽ sống cho mình, sao cứ hy sinh hoài? Rồi con trách bố, trách các em, rồi trách chính mình. Ai cũng được đi đây đó, chỉ có mẹ là chưa từng đi đâu. Nhưng rồi con chợt nhận ra: Trong danh sách những lý do “Mẹ không đi được” kia, không có tên của mẹ. Chỉ có bố, con, cháu, nhà cửa, gà vịt… Còn mẹ thì ở đâu trong chính cuộc đời mình?

Lúc đó, con chỉ muốn sụp lạy dưới chân mẹ. Con chỉ biết ích kỷ mong mẹ có mặt với con mà chưa từng nghĩ rằng cả đời mẹ chưa từng sống cho chính bản thân. Thế giới của mẹ bé lắm – chỉ có bố và các con. Còn thế giới của con, tuy rộng lớn, nhưng sao lại vắng bóng mẹ?

Mẹ ơi, ước mơ của mẹ là gì? Con chưa bao giờ được nghe mẹ kể về điều đó. Cả cuộc đời mẹ gần như chưa từng đi đâu xa, cứ quẩn quanh với chồng con, nhà cửa, ruộng vườn, hết lo cho người này rồi lại đến người khác. Mỗi lần con hỏi, mẹ chỉ cười: “Mẹ chẳng ước gì đâu, chỉ mong Bố và các con, các cháu mạnh khỏe, sống hạnh phúc, thương yêu nhau là được rồi.” Nghe như thể ước mơ của mẹ đã tan vào trong cuộc sống của bố, của chị em con, như thể mẹ chưa từng có một giấc mơ nào là của riêng mình. Mà nếu có, chắc mẹ cũng cất thật sâu để nghĩ cho bố, cho các con, cho nhà mình.

Con xin lỗi mẹ – xin lỗi vì sự vô tâm của chúng con.

Ngày ấy mẹ không chấp nhận con đi tu cũng chỉ vì sợ mai này già yếu ai chăm con. Người ta thì còn có con cái. Còn con đi tu, rồi ai lo? Có thể ai đó sẽ cười vì cho rằng Mẹ lo xa , nhưng với con thì đó là cả một trời tình thương của Mẹ. Dù con có 10 tuổi, 20 tuổi, hay 70, 80 tuổi, thì trong mắt mẹ con vẫn là đứa con gái nhỏ cần được chăm sóc.

Ông bà mình vẫn hay nói: “Khó nhất là tu tại gia”. Mẹ thì chưa từng gọi đó là “tu”, nhưng mẹ biết không, những gì mẹ đang sống chính là sự thực tập sâu sắc nhất. Mẹ vừa chăm lo cho sức khỏe của bố, vừa chăm sóc mấy đứa cháu, rồi nhà cửa, ruộng vườn… Vậy mà giờ đây, mỗi lần con gọi điện về, con vẫn luôn thấy mẹ cười. Chưa bao giờ con nghe mẹ than thở hay oán trách điều gì.

Mẹ à, con vẫn thường được học về những khái niệm như chánh niệm, thiền tập, buông bỏ, vô ngã… Nhưng mẹ – người chưa từng biết đến những từ ấy, chưa từng ngồi thiền hay nghe giảng pháp – lại chính là bài pháp sống rõ ràng và sâu sắc nhất trong đời con. Mẹ không dùng lời cao siêu, không trích dẫn kinh sách, nhưng từng hành động, từng cách mẹ sống – nhẫn nại, bao dung, hy sinh, thầm lặng mà đầy thương yêu – chính là một bài giảng không lời – giản dị mà mầu nhiệm, vượt ra khỏi mọi ngôn từ. Con thấy mình thật may mắn vì được làm con của Mẹ.

Giờ đây con thấy mẹ đã cười nhiều hơn, đã vui vẻ chấp nhận con đường con chọn. Mẹ còn chia sẻ với mọi người rằng mẹ thấy hạnh phúc khi có con đi tu. Mẹ đã tiếp nhận Năm  giới. Khi có thời gian và khỏe, mẹ tụng giới, đọc kinh. Con cảm ơn Mẹ, cảm ơn Mẹ đã luôn đồng hành với con.

Con cầu mong mẹ được sống an yên hơn, thảnh thơi hơn, và nếu có thể – hãy bắt đầu đưa tên mẹ vào danh sách những điều quan trọng mẹ nhé.

Thương kính mẹ thật nhiều,
Con gái của mẹ.

Lòng con dâng trọn ước mơ sum vầy.

Mỗi mùa Vu Lan về, mỗi người con chúng ta lại được nhắc nhở về hạnh hiếu. Thương cha mẹ, hiếu để với cha mẹ không phải là nghĩa vụ mà là sự hưởng thụ – hưởng thụ tình thương, sự có mặt quý giá của cha mẹ.  May mắn thay cho những người con đã từng nếm trải vị ngọt của tình thương ấy. Bởi bao nhiêu người lớn lên chưa từng biết cha là ai, mẹ là người như thế nào. Nhưng cuộc sống bộn bề lo toan lắm lúc khiến mình thản nhiên xem thường sự có mặt của cha mẹ. Cho đến khi họ đã về cõi Phật thì lòng mình hối tiếc vì đã không dành thời gian cho cha mẹ, không làm những điều mà cha mẹ hạnh phúc.

Có những người trong chúng ta giận cha, giận mẹ vì họ đã làm khổ mình, khổ gia đình nên đã không ít người từ cha, từ mẹ. Vì nghĩ rằng chỉ có cách ấy thì mình mới bớt khổ, nhưng sâu thẳm trong lòng, đó là nỗi đau chưa bao giờ nguôi ngoai. Bởi cha mẹ có trong từng tế bào của mình, mối liên hệ ấy không ngôn từ nào diễn tả được. Chỉ có thiền tập mới giúp mình chạm đến, cảm nhận, thấu hiểu và hoà giải.

Chúng con đã chứng kiến những giọt nước mắt của các bạn thiền sinh, giây phút họ được hoà giải với cha mẹ trong lòng hay đơn giản chỉ là giây phút giật mình nhận ra mình đã thương cha mẹ vô cùng nhưng không biết cách biểu hiện tình thương ấy. Dù là người xuất gia hay tại gia, chúng con ai cũng biết ơn cuộc đời đã ban tặng cho một ngày để nhớ về cha mẹ, để nhắc nhở chúng con nguyện sống với lòng biết ơn đối với đấng sinh thành không chỉ trong ngày hôm nay mà suốt 364 ngày còn lại. 

Chúng con kính mời đại chúng cùng thưởng thức những hình ảnh của lễ Vu Lan được tổ chức tại các xóm của Làng Mai Pháp.

Thầy Nguyên Tịnh   

        Năm con lên chín, lên mười

        Cuối năm Giao thừa lặng lẽ

        Bữa cơm chiều muộn bên nhau

        Có tiếng líu lo con trẻ

Mẹ cho ba đứa đi chơi

Loanh quanh trong đêm trừ tịch

Con nhìn thấy đống chén dĩa

Và rồi quyết định ở nhà

        Mẹ đun sôi một ấm nước

        Hai mẹ con ngồi gần nhau

        Thau nước được hoà rất ấm

        Mẹ rửa con tráng theo sau

Hai mẹ con vừa nói chuyện

Chuyện gì con chẳng nhớ đâu

Chỉ nhớ là con vui lắm

Một niềm vui chạm thật sâu

        Mẹ đưa chiếc dĩa cho con

        Rồi nắm tay con, mẹ hỏi

        Bàn tay có lạnh không con

        Dạ không, tay con rất ấm

Mẹ cười: cảm ơn con lắm

Có con chén rửa mau xong

Mấy mươi năm con vẫn nhớ

Hơi ấm còn giữ trong lòng

        Năm nay con tròn bốn chục

        Mẹ con đã quá sáu mươi

        Con vẫn nhớ bàn tay mẹ

        Bàn tay mưa nắng đầy vơi

Sáng nay hương đất bao la

Giá băng cánh đồng trắng xoá

Nắng lên trên cành khuynh diệp

Rung rinh gió reo cùng lá

        Lặng lẽ con nhìn bàn tay

        Con thấy bàn tay của mẹ

        Bàn tay đất chở trời che

        Bàn tay nuôi con đi tới

Bàn tay chầm nón, thổi cơm

Bàn tay dắt con đến lớp

Bàn tay úp mặt khóc thầm

Bàn tay dạy con nắn nót

        Bài thơ con viết hôm nay

        Con viết cùng bàn tay mẹ

        Bàn tay lên chín, lên mười

        Ba mươi năm rồi vẫn thế.

Ngày Rằm tháng Bảy, 2025

Sơn Hạ, ngày 30/07/2025

Bố kính yêu của con,

Con chưa bao giờ nghĩ rằng sẽ viết thư cho bố như thế này. Ở thời đại của tụi con, người ta có thể nhắn tin, gọi video mỗi ngày chỉ bằng một chiếc điện thoại nhỏ xíu. Dù ở cách nhau nửa vòng trái đất, chỉ cần bấm một nút là đã thấy nhau. Nhưng hôm nay, con lại muốn ngồi xuống và viết cho bố một cách chậm rãi và sâu lắng hơn. Con xa nhà đã gần mười năm, khoảng cách giữa con và gia đình mình là 10.000 cây số. Tuy xa xôi là vậy nhưng con không bao giờ quên gọi về nhà ít nhất một lần một tuần để được nghe câu nói: “Cả nhà vẫn khỏe” của bố mẹ. Mỗi lần gọi về nhà, mẹ luôn là người dành thời gian cho con nhiều nhất, vì chia sẻ giữa những người phụ nữ bao giờ cũng dễ dàng. Bố thì ít nói hơn, thỉnh thoảng chỉ hỏi “ Con dạo này thế nào? Công việc vẫn tốt chứ?” Vậy thôi, nhưng chỉ cần nghe giọng bố là con thấy đủ ấm lòng rồi. 

Hôm nay nhân ngày lễ Vu Lan, con quán tưởng bố đang ngồi trước mặt con, hai bố con mình cùng thưởngthức  ly trà thơm, và ngồi hàn huyên về những câu chuyện đã cũ.

Con vẫn còn nhớ lời mẹ kể: Trước khi sinh con ra nhà mình còn khó khăn, bố mẹ phải làm vài ba công việc một lúc để đủ tiền ăn. Lúc ấy anh con còn nhỏ bố mẹ gửi anh bên nhà ông ngoại để có người trông. Bố ngày ngày cố gắng với một mục tiêu duy nhất: Nhất định năm 37 tuổi bố sẽ xây nhà mới cho mấy mẹ con đỡ khổ. Và rồi, từng bước từng bước, bố làm được điều đó. Khi con tròn một tuổi, cả nhà dọn vào ngôi nhà hai tầng khang trang, bố mẹ rưng rưng xúc động.

Từ nhỏ con đã được cưng chiều hết mực. Nhà chất đầy bao tải sữa bột Liên Xô. Bố còn mua cả máy ảnh phim để chụp lại từng khoảnh khắc của con, từ lúc mới lọt lòng cho đến ngày đi học. Những bức hình ấy giờ là cả một kho báu tuổi thơ. Con vẫn nhớ cả những que kem mát lạnh bố mua về mỗi chiều. Dù có những hôm con ốm, bị viêm họng, theo thói quen bố vẫn mua,, tới nỗi bố bị mẹ mắng nhiều lần vì sự vụng về ấy. Sau này con mới hiểu, hồi nhỏ, bố chưa từng được ăn một cây kem trọn vẹn, nên giờ chỉ muốn cho con tất cả những điều bố từng thiếu. Hồi tiểu học, ngày nào bố cũng là người đưa con đến trường. Lớp bắt đầu lúc 7 giờ 30 phút , nhưng thường 6 giờ 30 phút  bố đã chở con tới vì còn phải ra cửa hàng sớm. Bố nói phải ra sớm một chút để bày hàng và quét dọn. Con học từ bố sự chăm chỉ và đúng giờ.

Người ta thường nói “con gái là bình rượu mơ của bố” quả không sai. Bố chiều con nhất nhà, kể cả khi con đã lớn, bố vẫn giặt đồ cho con. Ngày nào đi học con cũng được mặc chiếc áo trắng thơm tho, ủi phẳng phiu. Thi thoảng bố còn rửa bát giúp con vì để con có thời gian làm bài tập. Có thức ăn ngon bố cũng dành phần nhiều cho con, Khi con học ôn thi, bố chở con đi ba buổi mỗi tuần, tìm thầy cô tốt nhất dù xa hay tốn kém, chỉ mong con học hành giỏi giang. Con nhớ một tối mùa đông, trên đường từ chỗ học thêm về nhà, con than đói, lúc ấy đã gần mười giờ đêm. Bố chẳng ngại, đi vòng thêm một đoạn nữa để tìm một hàng quẩy nóng. Bố bảo rằng:” Bố mua nhiều một chút mang về để cả nhà cùng ăn”. Những món ăn vặt giản dị mà đầy tình thương ấy — giờ đây con càng thấy trân quý.

Tuổi dậy thì, con bướng bỉnh và hay cãi lời. Nhà mình từng như có “chiến tranh lạnh”, con giận dỗi, bỏ ăn, khóa cửa phòng. Lúc đó con chỉ thấy được cơn giận của con, những điều con uất ức vì khác biệt thế hệ khiến bố mẹ không hiểu được con. Giờ nghĩ lại, con mới thấy tình thương bao la và sự kiên nhẫn của bố mẹ đã nâng đỡ con qua những năm tháng ngổ ngáo nhất đời.

Bố từng nói: “Con cái là tài sản quý giá nhất của bố mẹ.” Câu nói ấy con vẫn luôn ghi lòng. Con muốn sống sao cho xứng đáng với tình yêu ấy, để bố mẹ tự hào.

Rồi một ngày, con rời khỏi vòng tay bố mẹ để bước ra thế giới rộng lớn. Con tốt nghiệp, đi làm, rồi ở lại nước Đức xa xôi, mang theo bao hy vọng bố mẹ gửi gắm. Bố mẹ ngày càng già đi, nhưng trong mắt bố mẹ, con vẫn là đứa trẻ bé bỏng. Vẫn lo cho con có ăn đủ bữa, sống có vui không, có ai ở bên khi ốm đau, buồn tủi. Bố thường nói:” Giá như con không đi nước ngoài thì giờ này đã lấy chồng, sinh con, mỗi cuối tuần mang cháu về ăn cơm, ngồi chơi với ông bà.” Ước mong của bố thật giản dị: Con có một mái ấm, một người yêu thương con, và bố mẹ vẫn luôn ở đó, chờ con trở về. Nhưng con lại tự hỏi:” Đến bao giờ con mới thực sự trở về”?  Bố đã 65 tuổi, mỗi năm con chỉ về thăm nhà được một lần. Vậy con còn bao nhiêu lần để cùng bố ngồi uống trà, cùng nói chuyện đời, chuyện người? Con không muốn đếm, vì càng đếm con càng sợ.

Nhưng con là người đã được tu học, con biết rằng, dù con ở nơi đâu, dù một ngày nào đó chỉ còn lại con một mình, thì bố mẹ vẫn luôn sống trong con — bằng tình yêu không điều kiện, bằng ký ức không thể phai nhoà.

Con thương bố nhiều lắm.
Vu Lan năm nay, con gửi về một cái ôm thật chặt.

Con gái nhỏ của bố.

“ Chúng ta là những người trẻ thực tập theo con đường của Bụt. Chúng ta phải biết rằng chúng ta có thể sống hạnh phúc như những người trẻ mà chúng ta không cần phải chạy đuổi theo đối tượng của những sự thèm khát là danh vọng, sắc dục, sự giàu sang… .Có nhiều người đã tan tành trong khi chạy theo đối tượng của năm dục và vì vậy họ muốn đi tìm một đời sống khác, một đời sống nhẹ nhàng, thanh thoát và thoải mái. Phương hướng đó là phương hướng mà Đức Thế Tôn muốn dạy. “

Thế hệ trẻ trong xã hội hiện nay phải đối diện với nhiều thách thức và cám dỗ của cuộc đời. Có không ít bạn trẻ đã và đang mang nhiều căn bệnh tâm lý như trầm cảm, tự kỷ, lo lắng và căng thẳng. Xã hội không ngừng tiến bộ và phát triển đã tạo nên những cuộc đua, khi đã mệt mỏi và kiệt sức, chúng ta mới chịu dừng lại để quyết tâm tìm cho mình một lối sống mới. 

Giây phút  nhận ra giá trị của hạnh phúc không nằm nơi sự đánh giá và công nhận của người khác. Giây phút trở về biết thương yêu bản thân và trân trọng những phẩm chất, tài năng của chính mình được tiếp nhận từ ba mẹ, tổ tiên. Giây phút biết ngồi yên lắng nghe và buông thư những căng thẳng và đau nhức trong thân tâm. Những giây phút “tỉnh thức” như vậy sẽ làm nên con người tỉnh thức.

Có những người trẻ đã sống được như vậy vì họ được định hướng và tìm ra một con đường đạo đức và  tâm linh dẫn dắt họ trong cuộc đời. Thầy và Tăng thân đã có niềm tin rất lớn vào nguời trẻ nên đã không ngừng tổ chức khoá tu với mong muốn tạo dựng một môi trường lành mạnh và an toàn. Nhờ vậy mà những người trẻ được sống là chính họ, rủ bỏ những “lớp áo” không cần thiết, để được cùng khóc cùng cười, để được thương yêu và trị liệu.

Khoá tu Wake-up diễn ra từ ngày 09/08/2025-16/08/2025 với chủ để ” The power of love – Sức mạnh của tình thương” tại Làng Mai Pháp với hơn 700 thiền sinh tham dự đã có những hoa trái ngọt ngào như vậy. Kính mời đại chúng cùng thưởng thức qua những hình ảnh bên dưới.

Thầy kính thương!

Con còn nhớ như in một buổi tối con được sang ăn cơm cùng Thầy tại Sơn Cốc. Khi đó có cả Sư cô Chân Không cùng vài chị em con nữa. Thầy trò ăn cơm cùng nhau trong không khí gia đình thật ấm cúng. Khi ăn cơm xong, Sư cô cười và nói với con là có bánh cốm dẻo, đặc sản Hà Nội vì biết con là người miền Bắc nên Thầy muốn để dành phần cho con. Con xúc động lắm và chỉ biết chắp tay thưa: “Dạ, con cảm ơn Thầy, con cảm ơn Sư cô!”. Rồi chị em chúng con được thưởng thức bánh, trà cùng Thầy và Sư cô.  Sau đó, Thầy kể nhiều chuyện cho chúng con nghe. Thầy còn chia sẻ về đạo Bụt nơi đất Bắc. Thầy nói: “Có nhiều vị Tổ sư là người Bắc đó con”. Bỗng nhiên, Sư cô quay sang nói với con: “Ráng tu, đừng để đứt gánh giữa đường nghe con”. Hồi đó, con vừa mới sang Làng và cũng mới xuất gia được chừng bốn năm. Nghe Sư cô nói vậy, con chỉ biết chắp tay ‘Dạ’ mà thôi. Ngay lúc đó, con chợt bắt gặp ánh mắt của Thầy nhìn con. Thầy ơi, nếu biết vẽ, con đã có thể vẽ ra ánh mắt đó của Thầy: Ánh mắt trìu mến của một người Thầy với lòng bao dung, độ lượng vô bờ bến. Thầy như đang đặt niềm tin nơi con.

Sơ tâm là cái quý giá nhất

Tối hôm qua, trước khi đi ngủ, con đã mở cuốn Tay Thầy trong tay con để đọc. Con nhớ cuốn sách này đã được Thầy tặng cho các sư con vào dịp Thầy về thăm Làng Mai Thái Lan. Lúc đó, con được cùng đại chúng Diệu Trạm sang thăm Thầy. Con rất quý quà của Thầy và đã giữ gìn thật cẩn thận, để lâu lâu con lại mở ra đọc. Tối qua, khi mở sách một cách ngẫu nhiên, con đã bắt gặp lá thư Làm mới tâm bồ đề (Thư Thầy viết ngày 07.03.2010). Như gặp kho báu, con đã đọc với tất cả niềm vui và niềm biết ơn đối với Thầy. Thầy như biết tâm ý con nên đã cho con mở ra được lá thư này. Trong thư, Thầy trao hết tất cả tình thương và niềm tin cậy vào các sư con. Con rất xúc động khi đọc đến câu: “Sơ tâm là cái quý giá nhất. Còn sơ tâm là còn tất cả”. Con tự nhìn lại sơ tâm của mình và con muốn thưa với Thầy: “Bạch Thầy! Sơ tâm của con còn nguyên vẹn”. Con cũng nhớ đến câu dặn dò của bố con những lúc con về thăm nhà. Bố nói với con rằng: “Chỉ cần con tu cho đàng hoàng là báo hiếu bố mẹ rồi. Con không phải lo gì cho bố mẹ. Bố mẹ có lương hưu, lại có ao, có vườn, có ruộng, cuộc sống cũng đủ. Vậy là được rồi”. Bên cạnh đó, anh chị và em trai của con cũng yểm trợ cho con hết lòng. Con thật biết ơn Thầy, biết ơn bố mẹ cùng anh chị em ruột thịt. Con chỉ có một việc là tu thôi.

Khi nhớ về Thầy, con cũng nhớ về bố mẹ con. Bố mẹ con cả đời vất vả, chịu thiệt thòi, chịu khổ để các con được ăn học nên người. Bố mẹ thường nhắc nhở anh chị em chúng con rằng: “Đói cho sạch, rách cho thơm”. Khi còn nhỏ, bố cho con đi làm vườn, làm ruộng. Bố nói rằng làm cho quen tay, lỡ mai này không học được ngành gì thì cũng biết cầm cái liềm, cái cuốc. Con nhớ mãi một kỷ niệm của tuổi thơ hồn nhiên, mà người ta còn gọi là hồn nhiên vô số tội. Lần đó, con ra xem bố làm vườn. Mùa xuân, mưa lất phất. Những cây sắn (khoai mì) bố con trồng đã lên mầm non. Con bẻ một mầm và đưa lên hỏi bố con: “Bố ơi, cây này là cây gì?”. Con đâu biết rằng làm rồi mới hỏi thì còn nói gì nữa. Sau này, khi con đã lớn, bố vẫn nhắc lại chuyện ấy cho mấy anh em con nghe. Cũng nhờ sau những khoảnh khắc hồn nhiên như vậy mà dần dần con biết làm vườn. Sống trong tăng thân, điều làm con vô cùng hạnh phúc là trong tu viện có vườn. Con tha hồ chơi với cây, với đất. Con thầm biết ơn bố mẹ đã dạy con biết làm vườn. Con còn nhớ có những lần con nấu cơm sống hay bị khê, bố con cũng không la rầy gì con hết. Bố chỉ nói là lần sau rút kinh nghiệm thôi và sau đó bày lại cho con cách nấu cơm “cơm sôi nhỏ lửa có đời nào khê”. Bố cũng hay nhắc là  đừng “đứng núi này trông núi nọ”,  làm gì cũng phải tu chí mới có kết quả.

Giữ cho tâm lặng giữa cơn ba đào

Cho đến hôm nay, con đã sống đời sống xuất gia được mười sáu năm. Mười sáu năm với biết bao thăng trầm, vui có, buồn có nhưng mọi thứ đều vô thường. Ý thức vô thường nên con lòng dặn lòng là sống trọn vẹn mỗi ngày. Con nhắc mình hãy sống như thể chỉ còn một ngày để sống. Nghĩ vậy nên con đã đi thời khóa, làm việc và có mặt cho huynh đệ hết lòng. Nhiều khi cũng còn giận, còn buồn nhưng con đã thực tập buông bỏ.

Bài thơ Tươi son bền sắt Thầy viết, con đã đọc rất nhiều lần nhưng mỗi lần đọc con đều cảm thấy tươi mới. Thầy dạy không chỉ Giữ cho bền sắt tươi son, mà còn Giữ cho tâm lặng giữa cơn ba đào nữa. Con nguyện dù có khó khăn gì, con cũng chia sẻ ra cho tăng thân biết. Đã có lần, con buồn, rất buồn nhưng con vẫn đi thời khóa cùng đại chúng. Có khi thiền hành, pháp đàm hay nghe pháp thoại cùng đại chúng, con đã cho phép mình khóc. Được khóc trong lòng đại chúng, con thấy mình khỏe hơn, nhẹ hơn. Và sau đó con nhận ra rằng buồn chỉ là một cảm xúc, mà đã là cảm xúc thì sẽ đi qua. Nhờ năng lượng của đại chúng ôm ấp mà con đã đi qua nỗi buồn thật nhanh.

Giờ đây bên nhau

Mùa An cư này, mỗi tuần chúng con có một ngày xuất sĩ trọn vẹn là ngày thứ Tư. Mỗi sáng thứ Tư, cứ xen kẽ, chúng con được nghe pháp thoại của Thầy, của Sư cha Pháp Ấn, và cũng có khi anh chị em chúng con lên chia sẻ nữa. Chúng con chia nhóm để chăm sóc ngày xuất sĩ, mỗi nhóm có bốn tới năm huynh đệ. Vậy là con tha hồ mà thưởng thức những gì đẹp và hay nhất mà huynh đệ mình tặng cho. Con chỉ cần làm một việc là đi thời khóa và có mặt trọn vẹn cho thời khóa đó thôi. Tuần vừa rồi, con được tham dự thiền trà. Con được thưởng thức trà ngon, được ăn bánh do chính tay sư chị Băng Nghiêm con làm và được nghe các anh chị em chia sẻ. Những câu chuyện, những kỷ niệm của các anh chị em với Thầy đã nuôi dưỡng con, nuôi dưỡng đại chúng rất nhiều. Cuối buổi thiền trà, ai cũng rạng ngời với nụ cười thật tươi.

Thầy thương kính! Thầy đã trải qua thật nhiều khó khăn để làm nên hạnh phúc mà bây giờ con được thừa hưởng. Thầy đã mở ra con đường sáng để con chỉ việc đi. Con vẫn biết khó khăn luôn có đó nhưng Thầy đã trao cho con bảo bối rồi, con chỉ cần lấy ra xài thôi. Con nguyện sẽ tu tập tinh tấn và làm việc hết lòng trước khi chưa quá muộn. Con kính dâng lên Thầy bài thơ mà con đã phổ nhạc. Con đã viết ở thiền đường Nước Tĩnh, xóm Thượng, trong khóa tu xuất sĩ  Đã có đường đi rồi, con không còn lo sợ. Tối hôm đó, sau giờ thời khóa, con đã ngồi thật yên, nhìn lên hình Thầy và  viết xuống những dòng thơ dưới đây:

Ta cần có nhau 

Với tăng thân con hòa cùng nhịp thở

Thở sâu đều con sẽ thấy Thầy ngay

Bao yêu thương Thầy đã trao hết rồi

Cho đàn con mà Thầy yêu quý nhất

Những lời Thầy dạy, đã thấm nhuận trong mỗi chúng con

Thầy ơi, chúng con ý thức rằng

Bao khó khăn còn đó

Nhưng chúng con nguyện sẽ sát cánh cùng nhau.

Cùng nắm tay nhau

chúng con sẽ mang Thầy về tương lai tươi sáng

Trong hành trình này

chúng con nguyện nâng đỡ cho nhau.

Một mái ấm gia đình tâm linh

được dựng xây bằng thương yêu và tha thứ.

Những lời Thầy dạy

là chất liệu nuôi lớn chúng con.

Cho hôm nay, cho ngày mai,

chúng ta không cần gì, mà ta chỉ cần có nhau thôi.

Cho hôm nay, cho ngày mai,

chúng ta không cần gì mà ta chỉ cần có nhau … mà … thôi…. 

                           Thiền đường Nước Tĩnh, Xóm Thượng

Thương kính,

Con của Thầy: Chân Chuẩn Nghiêm