Thầy 100 tuổi

Thầy kính thương,

Hôm nay là ngày tiếp nối của Thầy. Thật là vui và thú vị khi có thể ngẫm nghĩ về ngày một chú bé ra đời, đúng 100 năm về trước. Nhất là khi chú bé ấy lớn lên lại trở thành một thiền sư. Ấy là một ngày tháng 10. Khi đó chưa có thay đổi khí hậu nên chắc là thời tiết, hoa lá, cỏ cây, chim muông, con người khác bây giờ Thầy nhỉ. Có một điều chắc chắn đó là một ngày vui.

Năm nay ở Làng mùa thu đến muộn và có vẻ ít sắc màu hơn mọi năm Thầy ạ. Chúng con đã đi qua một mùa hè nóng bức, có ngày lên hơn 40 độ. Và cuối cùng thì mùa thu cũng đến, tuy nhiệt độ chỉ giảm hơn tí chút, và mưa thì cực hiếm. Con đang ngóng chờ tiếng gọi nhau của những con ngỗng trời thiên di qua vùng ấm áp này của nước Pháp hàng năm. Không hiểu sao tiếng gọi nhau của chúng luôn làm thức dậy trong con một sự bâng khuâng xao xuyến. Nó mơ hồ, khó định nghĩa. Thậm chí hai từ bâng khuâng hay xao xuyến cũng không hẳn là đúng nữa. Hình như nó man mác, nó gợi nhớ tới một cái gì xa xôi, cái bản năng, cái nguyên thể, con không biết nó có tương tự như điều mà Thầy đã trải nghiệm lúc trời mưa gió hay vào buổi trưa đứng bóng hay chăng. Con không biết nữa. Chỉ thấy là mình cũng lắng nghe tiếng chúng gọi nhau bằng tất cả con người của mình. Lòng dậy lên một niềm thương tha thiết. 

Những con ngỗng trời, chúng đến từ một nơi xa xôi, chúng có cuộc đời của chúng. Trong đội ngũ hình chữ V đó, chắc có nhiều con ngỗng mới trưởng thành trong mùa này, bởi chúng có lẽ chỉ mới vừa ra đời trong mùa xuân vừa qua thôi. Và có bao nhiêu con đã từng đi qua đây hồi năm ngoái? Những con có kinh nghiệm đang chịu trách nhiệm dẫn đàn đi đúng hướng và truyền kinh nghiệm cho những con non. Thế nào trong đó cũng có những con ngỗng có tính phiêu lưu, lâu lâu muốn tách ra bay riêng một mình để khám phá. Rồi hoặc bị rơi xuống vì một tai nạn nào đó, hoặc chịu không nổi sức ép của không khí mà nhập đàn trở lại. Và bay đến vùng nắng ấm là mục tiêu cuối cùng. Năm nào con cũng có cơ hội được học lại bài học sống trong tăng thân của những con ngỗng ấy. Và đó cũng là một trong những lý do làm con chờ chúng hàng năm. Như một thiện tri thức, hay thậm chí là những người thầy.

Sáng hôm qua cùng thiền hành với đại chúng lên đồi, nhớ lại có những lúc con bị ốm không đi được và trân quý. Đâu biết được bao lâu nữa con vẫn còn có thể đi trong hình hài này, với tăng thân. Rồi sẽ tới lúc nào đó phải đi cùng gió, cùng mây, phải nương vào gió, vào mây. Khi đó chỉ mong là sẽ được thênh thang như gió, như mây, như Thầy bây giờ vậy. 

Dừng chân trên đồi, phóng mắt nhìn ra xung quanh. Mùa thu này lá không đổi màu nhiều, vậy mà cũng có bao nhiêu sắc màu đang biểu hiện, ca khúc vô sinh. Con bỗng giật mình khi chạm phải rừng bạch dương. Bao lâu rồi con không để ý, giờ đây cây đã rụng lá khá nhiều, chỉ còn thưa thớt không đủ che ánh mặt trời nữa rồi. Con đã hơi lỡ hẹn với mùa thu rồi Thầy nhỉ.

Bỗng giật mình tự hỏi không biết con đã còn hơi lỡ hẹn với bao nhiêu điều khác nữa?

Thầy kính thương,

Buổi sáng con có cái thú ngắm sao trời trên đường tới thiền đường. Hôm nào con sắp xếp được để đi sớm một tí, và được đất trời ưu đãi với một bầu trời đầy sao là con thấy rất vui, thấy hạnh phúc được dừng lại thỉnh thoảng ở đâu đó trên đường đi để ngắm sao. Bữa nào hên thì dãy Ngân Hà nằm chênh chếch, tha hồ ngắm mà không mỏi cổ. Còn hôm nào nó nằm vắt ngang đỉnh trời thì phải ngửa cổ lên mới oó thể chiêm ngưỡng. Lâu lâu con cũng nhận diện và gọi tên được một vài chòm sao như Đại Hùng, Thiên Hậu, những cái tên nghe “sang cả”. Nhưng thật ra tên bình dân cũng chúng là sao Cán gáo hoặc sao Rua. Cái thú này con có từ hồi còn nhỏ, tới giờ con vẫn giữ, và vẫn còn nguyên vẹn niềm thích thú như thuở nào. 

Ngắm sao tự nhiên những vần thơ có liên quan đến sao của Thầy đi lên trong con. “Những ngôi sao trời có bao giờ xây ngục thất cho chính mình.” hoặc “Con đã từng mơ uống những giọt sương lấp lánh hành tinh xa.”

Người viết nên những câu thơ như vậy hẳn là một người có tâm hồn cao rộng, những chuyện lặt vặt đâu còn làm vướng bận người nữa phải không Thầy? Có thể người ấy vẫn còn đang ở giữa chốn trần ai nhưng tâm người đã vươn tới những vì sao. Con nghĩ vậy. Rồi tự hỏi: Vậy còn người biết ngắm sao, biết mơ tới những vì sao xa, biết thưởng thức những vần thơ như thế thì sao nhỉ? Con nghĩ rằng người đó chắc là cũng có một chút khí chất nào đó cho nên cái khí thơ nó mới duyên vào được phải không thưa Thầy? Ấy vậy mà người đó vẫn đi đi về về giữa chốn trần ai và những vì sao như mắc cửi. Và lắm khi lưu lại chốn trần ai hơi bị lâu. Con chắc Thầy thừa biết lý do con lưu lại rồi phải không ạ? Thì có gì lạ lùng hay bất ngờ đâu. Để con tự xây ngục thất cho chính mình chứ còn gì nữa.

Phần lớn các nhà ngục ấy đều được hay đúng hơn là bị con xây trên cát. Ấy vậy mà mỗi khi trong tay có một chút “vật liệu” là con lại lập tức hăng hái bắt tay vào xây ngay. Sao lạ lùng vậy Thầy nhỉ? Tập khí bao đời thật sâu dày. Càng ngẫm nghĩ càng thấy hoảng sợ và hổ thẹn. Cũng may là nhờ Tam Bảo gia hộ, nhờ Thầy, nhờ các bậc thiện tri thức lúc nào cũng có mặt, nhắc nhở nên thường thường con đã kịp nhận ra sự hăng hái xây ngục cho chính mình để kịp thời dừng lại.    

Ngày hôm kia, có một cô thiền sinh trẻ, cũng là một nhà hoạt động, hỏi rằng sự bất bình, giận dữ mà mình cảm thấy khi chứng kiến những điều trái tai gai mắt, những bất công, vô đạo đức… chính là nhiên liệu hành động cho những nhà hoạt động và để họ có thể tiếp tục hành động. Cô nói rằng thiền tập để đối trị cơn giận thì đâu còn nhiên liệu để hành động nữa. 

Con có hỏi cô vậy cô nghĩ những nhà hoạt động chính trị, xã hội, nhân văn thí dụ như Thánh Gandhi, Mẹ Teresa, Martin Luther King hay Sư Ông Làng Mai và nhiều vị nữa sử dụng nhiên liệu là gì khi hoạt động? Đâu có ai sử dụng cơn giận làm nhiên liệu đâu. Cái mà các vị sử dụng là cái khác cơ. Cô có biết đó là gì không? Cô lắc đầu.

Con chia sẻ với cô rằng con thấy tất cả các vị ấy đều sử dụng cùng một loại nhiên liệu thôi. Loại nhiên liệu ấy đã giúp cho những vị ấy duy trì sự hoạt động của họ suốt cả cuộc đời mà không bị thối chuyển hay bị hết xí quách – burn-out. Loại nhiên liệu đó chính là lòng từ bi. Và cô đã gật đầu đồng ý.

Một trăm năm cuộc đời của Thầy, trong đó có bốn năm Thầy biểu hiện không qua hình thức mà chúng con quen thuộc. Ngoài niềm hạnh phúc và biết ơn khi được làm đệ tử của Thầy, được gần Thầy trong chốc lát, thanh thản nẻo đi về (Thơ Tịnh Thủy), còn có một điều quan trọng là được học hỏi nơi Thầy lòng từ bi ấy, cùng với đức khiêm nhẫn và tâm khiêm hạ.

Ai khen ai chê Thầy cứ một lòng tu.

Ai nói chi thì nói Thầy cứ một đường Bụt Thầy đi.

Lợi dưỡng không làm Thầy rung động.

Bạo lực không làm Thầy nao núng.

Danh tiếng không chạm được tới Thầy, không làm Thầy mất tự do.

Con xin sám hối với Thầy là con khen Thầy mình hơi nhiều. Con sám hối bởi Thầy hay dặn các con của Thầy rằng con mà khen Thầy thì cũng như mèo khen mèo dài đuôi. Ốt dột quá đi!!!

Sơn Cốc nơi Thầy cư trú cũ kỹ, thiếu tiện nghi nhưng đầy gió, đầy trăng, đầy tiếng chim hót, tiếng thông reo, tiếng xạc xào của lá tre, tiếng róc rách của nước chảy dưới khe. Ngày ngày Thầy tưới hoa, đi dạo, dịch kinh, soạn bài cho pháp thoại, tiếp thức ăn cho các con xuất sĩ trong các bữa ăn trưa, ăn tối nơi cái bàn ăn cũng cũ kỹ trong nhà bếp “xưa như trái đất” của Thầy.

Thầy luôn trung thành với lý tưởng từ bi của Bụt với một sự kiên định, một tâm không lay chuyển. Thầy đã làm mọi điều để nuôi dưỡng lý tưởng ấy, biến nó thành những điều cụ thể, thành hành động.

Cám ơn Thầy thôi không đủ. Con biết con cần cái dũng của Thầy để đi tiếp theo dấu chân Thầy, Thầy ơi. 

Thở vào, tôi thấy thầy tôi trong từng tế bào của cơ thể tôi,

Thở ra, tôi mỉm cười với thầy tôi trong tôi

Thở vào, tôi biết tôi là sự tiếp nối của thầy tôi

Thở ra, tôi biết tôi phải nối tiếp sự nghiệp của thầy tôi.

Đây là hai câu trong bài thiền hướng dẫn mà Thầy đã cho đại chúng thực tập vào ngày kỵ Tổ Thanh Quý tại chùa Từ Hiếu năm 2007. Bài đó Thầy vừa thực tập với Sư cố mà cũng là để cho chúng con thực tập với Thầy.

Nhân ngày kỷ niệm 100 tuổi của Thầy, con xin thắp nén tâm hương để thấy lòng mình tràn ngập sự biết ơn, hạnh phúc, để thấy mình là một con rùa may mắn.

Con kính lễ Thầy _(())_

Con, Chân Trăng Mai Thôn