Format: Book

Cỡi lừa ba cẳng tuệ
Vượt bốn núi trời không
Núi nào bức ép được
Lừa không có không không.

Kính dâng Thầy
Tu viện Mộc Lan,

MI, 10.2015

Xóm Hạ, ngày 04 tháng 01 năm 2016
Con kính bạch Thầy!

Con là một đệ tử nhỏ xíu của Thầy đây. Chắc con nhỏ đến mức Thầy không nhớ con xuất gia hồi nào đâu. Con vừa mới tới Làng được hơn ba tháng thôi. Quý sư cô xóm Hạ thiệt là tốt bụng và dễ thương. Quý sư cô quan tâm đến chúng con nhiều. Con vừa mới tới đã được tặng rất nhiều bánh kẹo, áo ấm…hay được hỏi han xem có thiếu gì không, rồi cho con đầy đủ mọi thứ. Con biết ơn quý sư cô nhiều lắm.

Thầy ơi! Ngày hôm qua nghe tin Thầy về lại Làng, trong lòng con hồi hộp quá. Con ngồi yên để ngẫm nghĩ, tìm lại những hình ảnh của Thầy trong con. Thường con được nghe giọng nói và thấy hình ảnh của Thầy qua các video pháp thoại. Góc học của con cũng treo ba tấm hình Thầy cười rất tươi. Con tiếp tục ngồi yên, những hình ảnh ngày xuất gia của Cây Hoa Gạo chúng con đi lên. Thầy trực tiếp xuống tóc cho từng người. Vừa đặt tay lên đầu Thầy vừa nói: “Nói theo Thầy đi con:
Cạo sạch mái tóc
Nguyện cho mọi người
Dứt hết phiền não
Độ thoát cho đời”.

Ngày đó, hầu hết các sư anh, sư chị, sư em trong gia đình xuất gia của con đều cảm động, có người khóc nữa. Lúc đó con chẳng khóc một chút nào, chỉ thấy vui vui thôi. Nhưng lạ thật, trong lễ xuất gia của Cây Đan Mộc vừa rồi, con lại cảm động nhiều lắm. Con cảm nhận được sự trang nghiêm thanh tịnh của các giới tử và đại chúng. Một chút trong đó nữa là nhớ Thầy. Trong con dâng tràn lòng biết ơn, biết ơn Thầy và tăng thân.

Con tiếp tục nhớ tới hình ảnh Thầy nắm tay con đi thiền hành, tới một bãi đất trống giữa rừng thì đại chúng dừng lại để ngồi thiền. Thầy đặt chuông vào lòng bàn tay con, nâng tay con lên để Thầy thỉnh chuông. Lúc đó tay con run đến nỗi không giữ yên cái chuông được, Thầy chỉnh lại tay con mấy lần mà tay con vẫn run. Con thưa: “Thầy ơi! Tay con run không phải do con sợ Thầy đâu ạ.” Thầy nhìn con thật lâu, ánh mắt Thầy như một luồng ánh sáng soi vào tâm con. Con hoàn toàn bất động trước nguồn sức mạnh đó. Rồi Thầy không nói gì, chỉ từ từ đỡ tay con để trên tay Thầy, rồi Thầy thỉnh chuông. Con còn nhớ gì nữa? À, cả gia đình xuất gia của con được thiền ôm và chụp hình với Thầy!

Con ngồi một mình nhớ về những kỷ niệm đó mà thấy vui, tự nhiên con lại háo hức, mong đợi đến ngày được gặp Thầy. Con may mắn hơn nhiều sư em chưa từng được gặp Thầy trực tiếp. Ngày con đi qua Làng, mấy sư em con nhắn: “Sư chị gặp Thầy thì chơi với Thầy cho tụi em luôn nha. Kể chuyện về tụi em cho Thầy nghe nữa!” rồi cười tít mắt lại. Con rất biết ơn quý sư cô đã tạo điều kiện cho con qua đây, con được gần Thầy, được học rất nhiều điều mới lạ.

Sáng nay khi vừa mở mắt tỉnh dậy, một niềm hạnh phúc lan tỏa trong con. Con thấy mình đang là người xuất sĩ, đang được sống trong tăng thân, đang được tu học với những người cùng chí hướng. Bất giác con nhìn quanh quý sư cô, sư chị trong phòng và mỉm cười. Con hạnh phúc vì mỗi ngày được làm đệ tử của Thầy, thực tập theo những điều Thầy mong muốn, được sống cùng với quý sư chị sư em, những người có lí tưởng cao đẹp. Một ngày chỉ cần nhớ như vậy thôi cũng đủ rồi ạ.

Thỉnh thoảng con cảm thấy mệt mỏi, có đủ thứ lý do khiến con mệt…đi tu không dễ chút nào. Con nghĩ con chỉ là một sư em nhỏ mà như vậy thì quý sư cô lớn còn mệt như thế nào nữa. Quý sư cô lớn phải gánh vác biết bao nhiêu chuyện. Sư cô Y chỉ sư của con chỉ bày cho chúng con cách thu nhiếp thân tâm, phòng hộ các căn, cách tiết kiệm năng lượng trong những ngày bận rộn, nhờ vậy mà con vẫn vui, vẫn khỏe.

Con ít được gần Thầy nhưng con nhìn thấy Thầy trong từng quý sư cô, sư chị, sư em của con, con thấy Thầy trong quý thầy, trong Ôn Thủ tọa ở Làng Mai Thái Lan. Hàng ngày con được chỉ dạy cách thực tập, cách nói năng, đi đứng, làm việc… Quý thầy, quý sư cô đã theo sát chúng con truyền đạt mọi điều thay Thầy.

Con rất tâm đắc một điều mà con muốn kể cho Thầy nghe. Ôn Thủ tọa đã dạy chúng con: “Một doanh nhân thông minh, thấy thị trường đang thiếu món hàng gì mà cung cấp bù đắp vào thì sẽ lời to. Người tu thông minh cũng vậy. Sống trong tăng thân, khi nhìn thấy những cái chưa đẹp, chưa hay thì ta đừng buồn, đừng phán xét. Nếu ta thực tập giùm cho sư anh, sư chị, sư em đó tức là ta đang bù vào cái thiếu của tăng thân, như vậy ta sẽ tiến tu rất nhanh. Đây là cách đối trị tâm phán xét. Càng nhìn thấy điều tiêu cực thì mình càng thực tập được nhiều. Dùng bùn để chế tác sen, No mud, no lotus.” Con hạnh phúc lắm thưa Thầy. Nhờ có Ôn Thủ tọa, nhờ có quý thầy, quý sư cô mà con hiểu những lời Thầy nhiều hơn. Con có niềm tin vào tăng thân, vào sự thực tập.

Thầy ơi, khi con nhìn thấy những hình ảnh Thầy ngồi xe lăn cố gắng đi thiền hành với đại chúng thì con lại hổ thẹn. Con không có hiếu với Thầy. Đôi khi con giải đãi, không chịu đi thời khóa đầy đủ, đủ thứ lí do. Con xin sám hối với Thầy. Từ giờ con sẽ tinh tấn hơn nữa. Con kính chúc Thầy mau khỏe và có nhiều niềm vui từ các đệ tử ạ.                                                                                                            

Sư con của Thầy.

Năm 1970, lúc con 14 tuổi, con đọc thông tin về một tổ chức mới thành lập có tên Friends of the Earth (Những người bạn của Trái đất) – một tổ chức bảo hộ môi trường và thấy rất có cảm hứng. Từ đó, con đã dùng thì giờ của mình để hoạt động cho các chiến dịch chống mua bán lông thú, chống săn bắn cá voi, đi biểu tình ở các trung tâm thương mại để chống lại việc đóng gói bao bì thực phẩm một cách không cần thiết. Lúc ấy con đang ở tuổi mới lớn (tuổi teen), dễ nổi giận và không mấy thân thiện.

Khi chuyển đến Luân Đôn, con trọ học trong một căn hộ chung cư cùng với ba cô bạn gái, cả ba người đều tiếp nhận sự giáo dục từ các trường học ở Steiner. Những trường học này đều đặt giá trị tâm linh ngang hàng với giá trị tri thức. Vì vậy ngoài những kiến thức tiếp nhận được từ sự giáo dục chính quy ở trường, con còn học được rất nhiều từ cách sống và quan niệm của ba cô bạn này. Kết quả là con đã trở thành người ăn chay trường. Tất cả thức ăn khô đều được mua từ một tiệm bán sỉ tên là Community Stores: những bao gạo lứt, bột mì lứt, các thùng mơ khô sản xuất từ Afghanistan bán thẳng cho cửa hàng mà không qua trung gian… Chúng con mua trái cây và rau cải từ các chợ bày bán trên đường phố và chở về nhà bằng xe đạp, tự làm lấy bánh mì, mứt trái cây, bánh và tự may quần áo cho mình. Những hành động này giúp con cảm nhận được mối liên hệ sâu sắc giữa mình với những tặng phẩm mà đất Mẹ đã hiến tặng với tấm lòng rộng lượng và đầy tình thương.

Mãi sau này khi sống ở Pháp, con mới biết đến Thầy. Chính pháp môn tu học mà con tiếp nhận từ Thầy đã làm mối liên hệ giữa con với đất Mẹ và với tất cả mọi loài, trong đó có bản thân con, trở nên sâu sắc hơn.

Lớn lên, con may mắn được sống ở một miền quê thuộc núi Alps. Đây là một vùng tuy nghèo nhưng lại có số lượng nông trại canh tác theo lối hữu cơ nhiều nhất nước Pháp. Nhiều người trẻ có lý tưởng đã từ các thành phố về đây, họ muốn sống một cuộc sống lành mạnh và có đạo đức hơn. Họ xây dựng nên các cơ sở làm ăn, như các lò bánh mì hoặc các nông trại nhỏ canh tác theo lối hữu cơ.

Chúng con đã thành lập một tăng thân nhỏ. Nhờ đó con đã gặp được những người, dù chỉ sống bằng một nguồn thu nhập rất thấp nhưng vẫn rất hết lòng thực tập những lời dạy của Thầy về bảo hộ và duy trì đất Mẹ. Để có thể mua được các thức ăn hữu cơ thường tương đối đắt tiền (trái cây, rau củ, dầu, gạo, các sản phẩm tẩy rửa…), họ đã chọn cách sống vô cùng đơn giản. Đối với họ, tiêu thụ có chánh niệm và xây dựng nếp sống bền vững là những điều quan trọng nhất. Họ sống đúng như những gì họ nói.

Sống ở trên núi, ta không thể nào không thương đất Mẹ. Ánh sáng phản chiếu trên mặt đá thay đổi liên tục, sự tĩnh mịch bao phủ núi đồi, những cơn giông bão và sấm chớp, những lần nửa đêm đi bộ một mình rất lâu dưới ánh trăng với tiếng cú kêu văng vẳng. Vẻ đẹp của đất Mẹ đã nuôi dưỡng, chữa trị và tạo cảm hứng cho con. Chính cái đẹp ấy đã đưa con đến với con đường xuất gia, đã làm khả năng thương yêu và ước muốn giúp đời trong con trở nên lớn mạnh.

Ở Làng Mai, con đã tập nhìn sâu vào nỗi đau của đất Mẹ và thấy vui vì được thực tập điều đó với tăng thân, nhờ vậy con không bị nỗi tuyệt vọng xâm chiếm. Con rất hạnh phúc khi thấy tăng thân đã làm được nhiều điều để yểm trợ đất Mẹ. Tu viện Lộc Uyển đã sản xuất đủ năng lượng từ ánh sáng mặt trời để dùng cho các sinh hoạt mà không cần phải mua điện. Ni xá mới được xây bằng những khối rơm nén để giảm thiểu tối đa việc tiêu thụ năng lượng. Các khối rơm này chống lại cái lạnh về đêm của sa mạc và giữ mát vào ban ngày. Các vườn cây được trồng để lợi dụng sương giá đến mức tối đa vì mưa ở vùng này rất hiếm.

Xóm Hạ, Làng Mai đã lắp đặt hệ thống lò hơi (boiler) chạy bằng củi – củi được lấy từ các khu rừng được bảo tồn theo mô hình bền vững trong vùng, để sưởi ấm thiền đường, nhà ăn và các phòng dành cho thiền sinh. Xóm Thượng đã xây dựng nên một Nông trại Hạnh phúc, trồng các loại rau sạch để cung cấp cho các xóm của Làng Mai. Nhiều trung tâm thuộc Làng Mai đã cố gắng mua các loại thức ăn được sản xuất theo lối hữu cơ.

Con có một ước mơ, rằng trong tương lai, các trung tâm tu học thuộc Làng Mai sẽ không chỉ là chỗ nương tựa tâm linh, nơi mọi người học cách dừng lại và trở về với tự thân, học cách chế tác hạnh phúc và chuyển hóa khổ đau, mà còn là một “Green Refuge”. Đó là nơi mọi người có thể trải nghiệm thật cụ thể cách thương yêu, bảo hộ và chữa lành đất Mẹ, thể hiện qua cách tiêu thụ và qua cách sống hàng ngày của chúng ta.

Quán chiếu về một quả cà chua hoàn hảo
Quả cà chua yêu quý của tôi ơi, tôi đang giữ em trong hai bàn tay. Tôi biết rằng em đã làm hết sức mình để biểu hiện thành một trái cà chua thật đẹp. Nhưng để em được trở nên như thế thật không dễ chút nào.

Tôi nhìn thấy người làm vườn phải thường xuyên xịt thuốc trừ sâu lên cây cà chua mẹ. Tôi cũng nhìn thấy người làm vườn đang tự hỏi không biết đôi mắt đang bị ngứa ngáy và hai lá phổi đang khò khè của ông có liên quan gì đến các chất hóa học mà ông phải sử dụng mỗi ngày.

Tôi thấy cha của người làm vườn. Ông ấy đã làm lụng suốt cuộc đời trên những cánh đồng cà chua và giờ đây mắc bệnh Parkinson như rất nhiều người bạn đồng nghiệp của ông đang mắc bệnh.

Tôi thấy màu đỏ bóng của em và thấy thịt em rất rắn chắc. Và tôi biết rằng như thế em sẽ không bị dập trên đường vận chuyển đến các siêu thị. Chắc là em đã thấy rằng, bị ép cho chín đỏ bằng cách dùng khí ethylene là rất không tự nhiên so với chín một cách tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời.

Quả cà chua thân mến ơi, xin em đừng chán nản khi biết rằng tổ tiên của em 50 năm về trước rất ngon lành và bổ dưỡng. Họ vượt trội hơn em những 30% về chất lượng bởi vì giờ đây em đã bị lai tạo để có bề ngoài hoàn hảo, ngoài ra em lại có rất nhiều anh chị em cà chua trên cùng cây mẹ. Tất cả đều giống hệt như nhau.

Nhìn thật sâu vào trong em, tôi thấy hơi sờ sợ bởi vì tôi biết rằng một số hạt giống bị biến đổi gien có thể tự tạo ra chất diệt trùng. Em làm cái đó được không? Khi em đi vào cơ thể tôi, em có tiếp tục tạo ra chất diệt trùng trong cơ thể của tôi không?

Tiếp tục nhìn sâu hơn nữa, tôi thấy chất phân hóa học trong em. Chất nitrat từng được dùng để chế tạo bom, giờ đây được dùng để tăng năng suất cây lương thực lên gấp ba lần. Tôi cũng thấy việc lạm dụng phân bón có chất nitrat đang làm ô nhiễm nguồn nước trên khắp thế giới.

Xin em cố gắng để đừng tuyệt vọng, hỡi quả cả chua to và bụ bẫm. Em đã được sản xuất ra thật đẹp, thật nhiều và thật rẻ. Thế nhưng tôi lại cảm thấy buồn vì cái đẹp đó có giá quá đắt. Cái giá đó chính là sự tổn thất về sự đa dạng của các gien di truyền – một điều kiện thiết yếu cho sự sinh tồn của chúng ta trên trái đất.

Em đã được nuôi lớn như thế nào? Để em có thể có mặt trên một bàn ăn ở nước Pháp trong mùa đông năm nay, tôi biết người ta phải mang em từ Tây Ban Nha đến. Thậm chí từ mặt trăng tôi cũng có thể nhìn thấy nơi chôn nhau cắt rốn của em. Một khu trồng cà chua diện tích 135 dặm vuông (khoảng 217km2), có mái nhựa phản chiếu ánh nắng mặt trời. Những cây cà chua không phải trồng trên mặt đất mà là trong những cái túi đựng đá và nước, được nuôi bằng cách nhỏ giọt chất lỏng phân hóa học.

Cũng có thể em được sinh ra ở Hoa Kỳ, trên những cánh đồng cà chua đầy nắng ở Florida. Những cánh đồng này đã giữ trong lòng nỗi đau 300 năm của chế độ nô lệ. Bây giờ lại một lần nữa được mệnh danh là “vùng tự do cho nô lệ thời hiện đại”. Tôi nhìn thấy hàng ngàn người nhập cư đang làm việc ở đây. Một số người không có giấy tờ hợp lệ, sống trong nghèo khổ và buộc phải làm việc kiếm sống trong những điều kiện làm việc tồi tệ. Tôi nhìn thấy giám đốc của các siêu thị, vì sợ mất việc nếu không làm tăng lợi nhuận, đã mặc cả ráo riết với các chủ vườn để giá bán càng xuống thấp hơn.

Nhìn thật sâu vào các loại rau củ, gạo và trái cây khác trong bát, con thấy chúng rất khác nhau nhưng chúng đều có chung một câu chuyện như trái cà chua. Phía sau những trái zukini có cùng kích cỡ, những loại gạo giá thấp, những loại nấm nhập khẩu, những trái táo hoàn hảo và những trái chuối vàng óng là những khổ đau cực kỳ to lớn. Nước sản xuất càng nghèo, sự bóc lột càng lớn do sự kiểm soát rất lỏng lẻo.

Con nhớ lại một câu trong bài hát của Joni Mitchell vào những năm 1970: “Hãy đưa cho tôi những quả táo có đốm, nhưng xin hãy giữ lại chim chóc và những chú ong”. Tương tự như thế, tăng thân xuất gia chúng ta hãy nói “không” với những rau quả hoàn hảo đã được sản xuất với một cái giá quá đắt cho môi trường và nhân loại như thế.

Chúng ta hãy yểm trợ những người trẻ có lý tưởng, những người đã rất can đảm làm ngược lại số đông, những người đã thành lập các nông trại, các gian hàng nho nhỏ ở địa phương sản xuất theo lối hữu cơ. Xin hãy gây cảm hứng cho hàng ngàn thiền sinh, những người đến tu học tại các trung tâm của chúng ta để họ cùng thực tập.

Chúng ta hãy cùng thưởng thức những quả táo sạch, mỗi quả đều có hình dạng riêng của chúng, mỗi mùa một loại, và mỗi quả là một phép lạ. Hãy vinh danh các củ cà rốt sạch dẫu trên mình chúng vẫn còn dấu vết của đất cát đã nuôi chúng lớn lên.

Xin hãy tiếp tục thưởng thức với lòng biết ơn xà lách tươi từ Nông trại Hạnh Phúc dù chúng phải được rửa đi rửa lại ba lần nước vì đã được trồng trực tiếp trên mặt đất. Một mặt đất sinh động và chưa bị tẩy trùng bằng thuốc trừ sâu.

Khi các nông phẩm được trồng mùa nào thức ấy, chúng sẽ có chất lượng rất cao. Vào mùa đông, sương giá làm củ cải vàng (parsnip) và củ cải Thụy Điển (rutabaga) ngọt hơn. Mùa hè, cà chua chín đỏ chứa đầy ánh nắng mặt trời.

Nông trại hạnh phúc (Happy Farm), Làng Mai, nước Pháp

Từ những năm 1970, Thầy đã bắt đầu nói về ích lợi của việc tiêu thụ các sản phẩm sạch. Mười một năm trước, tức là năm 2004, tại khóa tu xuất sĩ ở Lộc Uyển, Thầy đã kêu gọi chúng ta một lần nữa phải cấp thiết xem xét đề án tiêu thụ sản phẩm sạch trong tăng thân, và nhất là xem lại lý do tại sao chúng ta lại có sự phản kháng trong việc thay đổi thói quen tiêu thụ.

Một khi chúng ta nhìn thấy những khổ đau có liên quan đến các nông phẩm nói riêng và các sản phẩm nói chung mà chúng ta đang tiêu thụ, chúng ta không thể nhắm mắt làm ngơ được.

Giá cả của các sản phẩm sạch có đắt hơn, đúng thế, bởi vì giá cả ấy phản ánh giá trị đích thực của sản phẩm sạch, đó là một cái giá công bằng.

Chúng ta hãy thực tập Làm mới với đất Mẹ và cam kết yểm trợ lẫn nhau trong việc dành ưu tiên cho sự tiêu thụ sản phẩm sạch tại các trung tâm tu học của chúng ta. Chỉ có thế, chúng ta mới có thể ngăn ngừa sự tổn hại cho trái đất, khuyến khích hòa bình, bảo đảm tương lai và thật sự là một Người bạn của Trái đất (Friend of the Earth).

Tôi đến xóm Thượng xin tập sự xuất gia vào một ngày đầu đông, một hôm trước lễ khai mạc khóa An cư kết Đông 2013-2014. Khác với vài tháng trước đó, lần đầu tiên tôi đến Làng với nhiều bỡ ngỡ, lần này tôi cảm thấy thân thương như được trở về nhà mình. Nhanh quá, chỉ có mấy tháng trước thôi, tôi còn là một chàng sinh viên về Làng dự khóa tu mùa hè. Đọc sách của Sư Ông từ lâu rồi, giờ tôi mới thu xếp được để về Làng, để trải nghiệm những điều Sư Ông dạy trong sách. Chưa bao giờ có ý nghĩ về việc xuất gia, vậy mà chỉ sau hai tuần sinh hoạt ở xóm Trung cùng quý thầy, quý sư cô và thiền sinh người Việt, tôi đã quyết định gạt bỏ sự nghiệp ngoài đời, về đây nguyện đi theo con đường của Bụt.

Hạnh phúc quá, như một người mang một gánh nặng trên vai hàng chục năm, nay được trút bỏ, nhẹ tênh bước trên con đường thênh thang. Môi trường mới, cuộc sống mới thật là tuyệt vời! Tôi tha hồ khám phá với niềm hứng khởi và thích thú. Con đường thiền hành uốn lượn bao quanh xóm, nơi nâng niu hàng triệu triệu bước chân an lạc và thảnh thơi, của Thầy và của hàng trăm ngàn người đến từ khắp nơi trên thế giới. Từng gốc cây, từng ngọn cỏ, từng khúc quanh ngày càng trở nên thân thiết với tôi. Điều khiến tôi hạnh phúc là tôi chưa bao giờ cảm thấy nhàm chán con đường này, dù đã hàng trăm lần tôi bước đi trên đó. Tôi luôn có được niềm vui, thậm chí cả những cảm giác thú vị của lần đầu tiên được đi ngang qua rừng thông hay dưới tán lá rừng sồi dọc theo con đường.

Tôi vẫn còn nhớ lời Thầy dạy, thiền sinh tới Làng Mai, một trong những việc đầu tiên cần phải thực tập, và phải thực tập cho thành công là thiền hành. Một lần có vài thiền sinh đến xóm Thượng, tôi biết họ mới tới lần đầu nên hỏi: “Các cô có muốn đi dạo trên đường thiền hành không?” Họ hỏi thiền hành là gì. Sau khi giải thích ngắn gọn, tôi mời họ thực tập với tôi. Ba người cùng bước đi thong thả trong yên lặng từ đầu phía gần cổng tới vườn Bụt. Tôi mời họ ngồi chơi một lát và bảo họ nếu muốn thì có thể chụp hình vườn Bụt. Thấy được phép nói chuyện, họ chia sẻ về niềm an lạc và sự xúc động chưa từng được nếm trải trong khi đi như vừa rồi họ được bước đi. Niềm vui và sự chia sẻ của thiền sinh tới Làng thực tập luôn là những thức ăn tinh thần rất bổ dưỡng đối với tôi, giúp tôi không đánh mất sự hoan hỷ trong những thực tập hằng ngày, đặc biệt là sự lười biếng vì cảm giác quá quen và không còn gì mới mẻ.

Xóm Thượng đẹp và thân thương lắm, nơi nào cũng đẹp, cũng đem lại cho tôi rất nhiều niềm vui và hạnh phúc. Trừ những khóa tu lớn hay những ngày khách đông, thiền đường Nước Tĩnh rộng rãi và thoải mái vô cùng. Tôi rất thích ngồi thiền trong thiền đường, bên cạnh những buổi ngồi thiền cùng đại chúng với rất nhiều hạnh phúc, tôi thường vào thực tập thêm những lúc rảnh rỗi. An và lạc lạ thường. Lúc này đây, tôi cũng đang ngồi trong thiền đường, ngắm Bụt và viết xuống những dòng tâm sự này.

Vườn Bụt cũng là một nơi tôi yêu thích. Những ngày đẹp trời tôi vẫn hay ra ngồi thiền và ngắm cảnh. Thoai thoải xuống phía dưới là đồi thông, ở ngoài xa là những cánh đồng trên những triền đồi nhấp nhô chập chùng, xen vào đó là những cánh rừng và một ngôi làng nhỏ trên một quả đồi, ngay giữa đỉnh đồi là một nhà thờ Thiên Chúa giáo. Chao ôi, đẹp lạ kỳ! Cảnh đẹp mà trước đó tôi chỉ được nhìn thấy trong tranh vẽ, hay trong trí tưởng tượng mà thôi, bao nhiêu lần ngồi ngắm là bấy nhiêu lần vẫn thấy đẹp như lần đầu. Chuông nhà thờ trên đỉnh đồi xa xa mỗi ngày đổ ba lần vào 12 giờ trưa, 7 giờ sáng và 7 giờ tối. Pháp môn nghe chuông của Làng Mai đã được kết hợp một cách kỳ diệu với tiếng chuông của ngôi nhà thờ Thiên Chúa giáo. Thường thường đại chúng thực tập thiền hành buổi trưa, khi đi tới vườn Bụt và ngồi chơi tại đó, một lúc sau chuông nhà thờ đổ và đại chúng được thực tập nghe chuông trong chánh niệm. Tôi chắc hẳn các bạn thiền sinh gốc Thiên Chúa giáo hay đến từ những nước Thiên Chúa giáo đều thấy được niềm vui và hạnh phúc trong những lúc thực tập như vậy. Còn với tôi, hình ảnh Bụt và Chúa Jesus nắm tay nhau cũng không đẹp hơn hình ảnh đại chúng ngồi yên bên cạnh tượng các vị Bụt, nghe chuông nhà thờ và thở trong chánh niệm.

Sườn đồi phía tây và phía bắc của xóm Thượng cũng đẹp hùng vĩ không kém, đặc biệt những buổi chiều khi mặt trời sắp lặn. Tôi được biết Sư Ông khi đi tìm đất để xây dựng trung tâm tu học, đã xem xét nhiều nơi, khi đến khu đồi bây giờ là xóm Thượng, Sư Ông ưng liền, và Sư Ông nhất định phải mua bằng được mảnh đất đó. Tôi nghĩ, dù Sư Ông có nhìn thấy những vẻ đẹp tiềm ẩn nào khác của xóm Thượng, tôi không biết, nhưng chỉ riêng vẻ đẹp của rừng cây, của phong cảnh hùng vĩ và tráng lệ bốn phía khu đồi, mỗi phía với những nét đặc trưng, cũng đủ cuốn hút lắm rồi.

Thời gian tôi tập sự xuất gia cũng là thời gian xóm Thượng đang xây dựng khu nhà vệ sinh mới. Trong khi làm đường ống thoát nước, những người thợ đã đào từ dưới đất lên những tảng đá rất lớn. Thoạt nhìn, những tảng đá này bị đất bùn bao phủ, trông xù xì xấu xí. Tôi đoán nếu cậy bỏ lớp đất bùn đi, rất có thể đây sẽ là những tảng đá tuyệt đẹp. Tôi xin phép quý thầy cho tôi “chơi” với chúng. Thế là hằng ngày những lúc rảnh rỗi, tôi lại ra đó cậy đất ở những tảng đá. Đúng như tôi dự đoán, xóm Thượng bây giờ ở trên đồi cao, nhưng hàng triệu năm trước đây hẳn là ngập trong nước, và nước đã xói mòn những tảng đá tạo thành những hang những hốc vô cùng đẹp. Tôi say sưa với trò chơi này. Một người anh nữa trong gia đình tập sự cũng tham gia góp vui với tôi. Chúng tôi như những đứa trẻ chơi trò tìm kho báu. Có ai hỏi chúng tôi làm gì, tôi trả lời: “Con đẽo đá tìm ngọc.” Mà quả vậy, nước là thợ điêu khắc kỳ tài, nước đã khắc vào đá những hình thù vô cùng đẹp mắt và thú vị, vượt xa bất kỳ một thợ điêu khắc nào tài giỏi nhất. Công việc của chúng tôi chỉ đơn giản là lột bỏ đi lớp đất bên ngoài, vẻ đẹp lộng lẫy của hòn ngọc từ từ hiển lộ. Tôi nói đùa: “Chúng ta cũng là những viên ngọc đẹp như vậy đấy, chỉ có điều là lớp “đất thô” bên ngoài còn hơi dầy và cứng thôi, cứ từ từ mà “bóc” nhé!”.

Tôi dọn vào tăng xá sau buổi lễ xuất gia của chúng tôi. Tôi vốn nhút nhát, lười làm quen với người khác, lại được xếp ở chung phòng với ba sư anh không phải người Việt, nên mấy tháng đầu, ngày nào tôi cũng rời khỏi phòng lúc 5 giờ sáng rồi trở lại phòng lúc 10 giờ tối và leo lên giường ngủ. Thời gian đó, trong tăng xá, thư viện là nơi yêu thích nhất của tôi. Ôi, một nhà toàn sách là sách! Sách với nhiều thể loại, từ sách Phật giáo đến sách Thiên Chúa giáo, từ sách văn học đến sách triết học, khoa học, với đủ các ngôn ngữ từ tiếng Việt đến tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha. Đúng là niềm mơ ước của tôi, kể cả có mơ tôi cũng chưa từng mơ tới một nhà sách giàu có và phong phú đến vậy. Tôi ngắm sách, đọc tên từng tựa đề, rồi chọn lấy cuốn nào hấp dẫn để đọc và cuối cùng là… xếp sách. Thực tế thì thư viện cũng hơi lộn xộn. Thế là tôi hứng thú với việc sắp xếp lại thư viện, vừa để có thêm thời gian ngắm sách và chơi với sách, vừa để có thêm chỗ cho anh em còn “bày bừa” tiếp, vì xem ra cũng đã gần hết khoảng trống rồi.

Dần dần tôi cũng quen hơn với quý thầy, với các anh em khác, tôi đã hòa mình hơn vào cuộc sống chung của tăng thân. Tôi dành thêm nhiều thời gian ở trong phòng hay trong tăng xá, ngồi uống trà với các sư anh, sư em. Có những buổi làm biếng, anh em ăn chung trong tăng xá. Một hình ảnh vô cùng đẹp đối với tôi, các anh em đến từ hàng chục quốc gia khác nhau, nay về đây ngồi quây quần vòng quanh tăng xá, ăn uống và trò chuyện vui vẻ trong tình huynh đệ bao la. Ngôn ngữ thì tiếng Anh gốc, tiếng Pháp gốc cũng có, đến tiếng Anh bồi, tiếng Pháp bồi của anh em người Việt, thậm chí cả tiếng Việt bồi của các anh em Tây phương đang lõm bõm học. Nhiều khi vận dụng cả hai tay hai chân để biểu thị cho một câu nào đó mà vốn từ ít ỏi không diễn tả nổi. Tôi hiểu các anh em hơn rất nhiều qua những lúc ngồi chơi trò chuyện thân mật bên nhau như vậy, chúng tôi trao đổi chuyện gia đình hay chuyện tu học của bản thân, từ chuyện trên trời như không khí ô nhiễm, đến chuyện dưới đất như đất Mẹ đang nóng lên, chia sẻ từ những niềm vui, hạnh phúc của các thiền sinh đến nỗi niềm của chính anh em xuất sĩ.

Chúng tôi đã có những cái nhìn khác về các anh em, hiểu nhau và cảm thông nhau hơn, qua đó có thể dễ dàng nâng đỡ và yểm trợ nhau trong sự tu học cũng như trong đời sống. Tôi còn phát hiện ra rất nhiều viên ngọc đang ẩn tàng trong những huynh đệ. Có những người trồng rau và chăm cây cảnh rất giỏi. Có những bàn tay thô nhám như dùi đục vậy mà đẽo gọt hay làm các đồ dùng vô cùng tinh xảo. Có những thầy trầm lặng ít nói mà sự hiểu biết về Phật pháp cũng như vận dụng vào sự thực tập rất sâu sắc.

Được sống trong tăng thân thật là một điều mầu nhiệm. Mỗi ngày tôi đều có những niềm vui và hạnh phúc mới trong cuộc sống cũng như trong sự thực tập. Những cái hay cái đẹp của các anh em đồng tu là những nguồn cảm hứng vô tận cho sự học hỏi của tôi. Kể cả những va chạm, những xích mích trong cuộc sống cũng là những cơ hội để tôi nhìn lại bản thân và tự chỉnh sửa. Điều này cũng đem lại cho tôi rất nhiều niềm vui khi tự chuyển hóa được những điểm yếu nơi thân tâm. Những hạt giống của sự nóng giận, cái nhìn hẹp hòi, phán xét trong tôi vẫn còn rất lớn, nhưng so với ngày xưa chúng đã được chuyển hóa rất nhiều. Tôi thấy giải thoát đâu phải là một điều gì xa vời, gỡ bỏ những “lớp đất thô” để cho “viên ngọc” dần hiển lộ chính là giải thoát rồi. Cũng một tình huống tương tự mà bữa trước mình còn nổi giận, bữa nay đã có thể nhẹ nhàng mỉm cười và xử lý êm đẹp, đó đích thực là giải thoát chứ đâu!

Một nơi ưa thích nữa của tôi ở xóm Thượng là Phật đường. Tôi vẫn thường vào đó thực tập một mình như tụng kinh, thiền lạy. Mỗi khi tôi đem mình lạy xuống trước Bụt, tôi buông bỏ hết những ý niệm về cái tôi riêng biệt, buông bỏ hết những giận hờn, trách móc đối với người khác và đối với chính tôi. Trong tôi chỉ còn một lòng thương kính đối với Thầy, với các sư anh, sư em, các bạn đồng tu và với bản thân mình. Tôi chỉ có một niềm biết ơn với tất cả mọi người và mọi loài, gần gũi nhất và cụ thể nhất là những người, những vật ở quanh tôi trong xóm Thượng. Tôi biết ơn vì tất cả đã nâng đỡ tôi, che chở cho tôi, yểm trợ cho tôi giúp tôi được chuyển hóa, được hạnh phúc mỗi ngày. Tôi biết pháp Bụt đâu phải là những gì huyền bí xa xôi, đó chính là từng hòn sỏi, ngọn cỏ, bông hoa, chính là từng người sư anh, sư em, từng người bạn thiền sinh quanh tôi, tất cả đều là những Pháp hướng về từ muôn phương như những đám bạch Vân hội tụ nơi này để làm đẹp cho nhau và làm đẹp cho cuộc đời.

Sau bữa cơm nọ, Sư Ông kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện.

Một hôm đang làm thị giả cho Sư cố Tường Vân, thầy Chơn Thức thưa:

– Bạch Ôn! Con thấy Ôn dạo ni dễ thương quá.

Sư cố nói:

– Tại vì dạo ni Thầy tu thiệt.

Sư Ông nói tiếp:

– Các con làm sao khi về Huế, xin đến hầu chuyện với quý Ôn và xin quý Ôn kể những kinh nghiệm tu thiệt của mình. Tại vì những cái đó rất quý. Ngày trước thầy Chơn Thức đã quên không hỏi, bây giờ các con làm cho thầy Chơn Thức.

Được nghe những kinh nghiệm về đời tu từ quý Ôn, đúng là một điều hết sức may mắn cho những người hậu học như chúng tôi, nhưng điều đó thật khó.

Thấm thoát mà đã mấy năm trôi qua, tôi vẫn chưa làm được chuyện ấy. Tuy vậy, trong đời tu của mình tôi đã may mắn gặp được rất nhiều bậc thiện hữu tri thức. Những người ấy đang sống chung quanh tôi. Qua những câu chuyện tình cờ hay trực tiếp mà tôi đã tiếp nhận được những lời giáo huấn, những kinh nghiệm rất quý giá, đã đánh động đến tâm thức của tôi. Người đó là Thầy, là sư anh, sư chị, là sư em của tôi.

Tôi xin được kể…

Bốn con mắt

Tôi vào chùa từ lúc mười lăm tuổi. Cùng trang lứa với tôi có thêm mười ba điệu nữa cùng sống, cùng làm việc và chơi chung. Chùa nhỏ lại nghèo nên không đủ phòng cho tất cả mọi người. Có một phòng lớn với tám cái đơn dành cho các thầy lớn và các sư chú. Các điệu như chúng tôi chỉ có một góc nhỏ để bỏ cái rương. Tôi có một cái rương bằng gỗ thông. Tất cả mọi thứ từ sách vở, chăn mền, áo quần, đồ dùng cá nhân đều nằm gọn trong ấy.

Một hôm đang ngồi rửa chén bát ở mái hiên trước phòng khách, lúc ấy thầy tôi đang ngồi tiếp khách và tôi may mắn nghe được một câu chuyện của thầy.

Thầy nói:

– Khi mới về nhận chùa này tôi chỉ có một mình. Tôi nói với bà con Phật tử rằng tôi chỉ có hai con mắt phía trước mà không có hai con mắt phía sau nên bà con thấy tôi có làm gì sai thì hãy nói cho tôi biết.

Tôi không còn nhớ rõ vị khách ấy là ai, nhưng câu nói của Thầy đã đi vào trong tôi từ lúc đó. Cũng có lúc tôi quên đi những lời nhắc nhở của các huynh đệ chung quanh, nhưng thú thật, nếu không có những lời soi sáng và chỉ bày ấy thì chắc tôi không lớn lên được. Dù quên nhưng tôi luôn giữ tâm niệm là khi sống, chắc chắn có những điều làm cho người khác phiền lòng. Tôi tự hứa sẽ lắng nghe và điều chỉnh lại thân tâm mình. Mọi người chung quanh chính là hai con mắt phía sau, giúp tôi nhìn rõ được bốn hướng.

Việc làm có bao giờ hết

Thầy Nguyện Hải là một sư anh lớn, đã có mặt trong những buổi đầu xây dựng chúng ở Từ Hiếu và Bát Nhã. Tôi may mắn được gần gũi và học hỏi với thầy trong mấy năm. Tôi thích con đường xây dựng tăng thân nên lúc nào cũng hăng say làm việc và tu học. Tôi dành thêm thời gian riêng của mình để làm những công việc mà đại chúng giao phó. Thấy tôi thích làm việc, một hôm đang ngồi uống trà, sư anh nói:

– Việc làm có bao giờ hết đâu. Hôm nay tưởng đã làm xong việc, ai dè hôm sau lại có thêm nhiều việc nữa, làm cả đời cũng không hết việc chú à.

Nhẹ nhàng vậy mà thấm rất sâu. Mỗi khi tôi bị cuốn vào công việc thì lời nói ấy trở về trong tâm, giúp tôi nhìn lại cách mình đang làm. Tôi nhìn lại xem tôi có đánh mất mình trong công việc không, có an trú trong hiện tại không, nhờ vậy, tôi đã biết cách làm việc hay hơn. Tập khí dễ bị lôi cuốn theo công việc còn đó nhưng tôi không quên tự nhắc nhở bản thân rằng xử lý những tập khí của mình là quan trọng hơn cả.

Qua cầu

Dạo đó, trong chúng có một thầy trẻ và một sư cô trẻ vướng mắc tình cảm với nhau nên sư cô Hoa Nghiêm rất lo lắng. Chuyện này ở đâu cũng có, thời nào cũng có. Nếu chuyện xảy ra ở chỗ nào đó thì mình lo lắng một chút, xót lòng một chút. Còn chuyện xảy ra ở ngay môi trường mình đang sống thì mình mới cảm nhận được nó quan trọng như thế nào đối với bản thân và đại chúng.

Chủ đề của buổi pháp đàm ngày xuất sĩ chiều hôm đó là thực tập làm sao để nuôi dưỡng tình thương đích thực và bảo hộ cho nhau. Các thầy, các sư cô chia sẻ rất hào hứng và hết lòng, vì ai cũng muốn nuôi dưỡng sự lành mạnh trong tăng thân. Sư cô Hoa Nghiêm cũng có chia sẻ:

– Mỗi khi mình có khó khăn thì hãy áp dụng những điều mình đã học hỏi vào sự thực tập, nếu không thì những cái ấy không có ích lợi gì cả.

Những cái mình học thì mình đem ra thực tập liền. Những khó khăn, khổ đau chính là bài học quý báu trong đời tu. Đi qua những cơn bão tố với sự tu học, tâm thức chúng ta sẽ trở nên vững mạnh hơn. Những lúc đối diện với khó khăn, cái mình cần làm là mang những gì đã học hỏi được ra thực tập, cũng như mang củi đã trữ sẵn trong kho ra để sưởi ấm trong mùa đông lạnh. Sự thực tập của mình trong những ngày yên bình chính là nền tảng cho sự chuyển hóa trong những lúc khó khăn. Khó khăn nào cũng khó, nhưng vướng mắc tình cảm là cái khó nhất trong đời tu.

Sự thực tập có thể cứu được đời tu và giúp chúng ta đi ra khỏi khó khăn trong sự vướng mắc, đó là niềm tin nơi Tam Bảo. Không có niềm tin nơi Bụt, nơi Tăng thân, và các pháp môn chuyển hóa thì dù có làm cách mấy, phòng hộ cách mấy, “trừng phạt” cách mấy cũng “mất máu” mà thôi. Niềm tin ấy chính là ánh sáng, là sức mạnh kéo mình ra khỏi vũng bùn lầy đó.

Ngày trước, khi nghe Thầy nói, các sư em của mình thế nào đến một ngày cũng phải “qua cầu”, lúc đó các sư anh, sư chị cần có mặt và nâng đỡ các sư em. Tôi có chút lo lắng và sợ sệt, mình đi tu rồi mà còn phải qua cầu à. Tôi lo lắng mất mấy ngày nhưng rồi tự nhủ rằng nếu có “qua cầu” thì tôi đâu có qua một mình, cả tăng thân sẽ dìu tôi qua, vì vậy tôi nguyện nương tựa tăng thân hết lòng.

Chỉ khổ nỗi là cuộc đời đâu chỉ có một chiếc cầu. Qua được chiếc cầu này mà mình không tỉnh ngộ thì phải qua chiếc cầu khác rất khó khăn. Tình thương và sự ôm ấp thì không có ngằn mé nhưng liệu mình có luôn mở lòng để tiếp nhận hay không!

Nếu không có khó khăn thì đó đâu phải là cuộc sống. Không đi qua khó khăn và chuyển hóa khổ đau tự thân thì khó thấu hiểu được lòng người. Không đi ra được những khó khăn và vượt lên trên chính mình thì đâu xây dựng được niềm tin. Mình có niềm tin nơi chính mình vì mình đã làm được và mình tin chắc là các em của mình sẽ làm được. Điều đó làm cho giáo pháp của Bụt trở nên rất mầu nhiệm.

Tu đâu cần phải tiến

Ở trong môi trường nào, ai cũng mong muốn mình có tiến bộ. Người xuất gia thực tập cũng cầu mong cho mình tiến bộ. Năm mới, ta thường chúc nhau như vậy. Chúc mọi người tu học tiến bộ hơn, vững chãi hơn, thảnh thơi hơn…

Trong một buổi ngồi chơi, sư cô Thao Nghiêm cũng đem cái thao thức đó tâm sự với sư cô Sùng Nghiêm, sư chị cả trong gia đình xuất gia của mình.

– Sư chị, sư em thấy mình tu sao mà không thấy tiến bộ gì cả.

Sư cô Sùng Nghiêm:

– Tu là đã về, đã tới chứ đòi tiến đi đâu nữa.

– Nhưng mà… sư em thấy mình tu còn dở quá! Sư cô Thao Nghiêm tiếp tục “năn nỉ”.

– Cứ thực tập đã về, đã tới một trăm phần trăm như Thầy dạy là được.

Đúng là ngôn ngữ của thiền sư. Không nhân nhượng. Nói thẳng một mạch.

Sư Ông thường dạy rằng chỉ cần các học trò của Thầy tiếp nhận cho được sự thực tập hơi thở và bước chân chánh niệm là Thầy đủ hạnh phúc rồi. Làm được những cái khác nữa thì Thầy hạnh phúc thêm, nhưng trước hết là phải làm cho được hai cái đó. Càng thực tập càng thấy lời Thầy dạy thật thâm sâu. Khi có hạnh phúc rồi thì tự nhiên ước muốn giúp người có mặt và trở thành động lực mạnh mẽ cho sự tu học của mình.

Lời nói chân thật

Một lời nói như thế nào mới là lời nói chân thật? Là lời nói phát xuất từ kinh nghiệm sống. Là lời nói có khả năng giúp người hoàn thiện được bản thân. Một lần tôi cảm nhận được điều đó.

Vào một buổi thiền hành từ xóm Thượng xuống xóm Tây Hồ, giữa buổi, mọi người ngồi trên sườn đồi để tập thở, tôi đến ngồi bên cạnh sư anh Pháp Đăng. Thấy tôi ngồi không được vững chãi, sư anh nhìn sang và nói:

– Chú ngồi cho thẳng và theo dõi hơi thở mà vẫn không có bình an thì tui cắt cái đầu này đưa cho chú.

Lời nói rất mạnh, mắt đối mắt, tôi cảm nhận được cái tinh anh trong lời nói ấy. Tôi liền ngồi thẳng lưng và thực tập. Năng lượng của câu nói đó đủ mạnh để tôi tiếp tục giữ sự thực tập cho đến bây giờ. Mỗi khi ngồi xuống trên một bãi cỏ hay trên sườn đồi Dương Xuân, câu nói đó lại đi lên và nhắc nhở tôi. Ngồi thẳng lưng và thở thì năng lượng an bình trở nên rất khác khi mình ngồi duỗi chân. Đó là một tư thế đẹp và vững.

Bây giờ hoặc không bao giờ

Những câu thư pháp của Sư Ông câu nào cũng hay, câu nào tôi cũng thích. Thích vì thơ văn, thích vì nét chữ, thích vì sự nhắc nhở cho mình thực tập.

Now or Never (Bây giờ hoặc không bao giờ), tiếng Việt thì câu này có sáu âm tiết, tiếng Anh thì chỉ có ba âm tiết thôi. Cô đọng và súc tích.

Không biết sao mà mỗi khi tôi đánh mất bước chân thì câu nói ấy lại trở về trong tâm trí, giây phút hiện tại bây giờ hoặc là không bao giờ. Có một sức mạnh, một sự tỉnh thức để tôi nhìn lại. Thấy mình đang bị lôi cuốn theo công việc, theo tập khí lo lắng, vội vàng, chỉ để ý đến chuyện tương lai, không thực sự đang sống. Now or Never. Lập tức tôi dừng lại, trở về với hơi thở sâu và từng bước chân chậm rãi. Có lúc tôi đứng yên, thở một vài hơi thật sâu rồi mới đi tiếp. Tôi mỉm cười, thấy Thầy đang có mặt và nhắc nhở tôi thực tập.

Còn nhiều nữa nhưng tôi chỉ xin kể đến đây, để dành dịp khác. Tôi thích một câu trong văn Quy Sơn cảnh sách: “Thân phụ thiện giả như vụ lộ trung hành, tuy bất thấp y thời thời hữu nhuận.”

Có những buổi sáng ta đi dạo trong sương, tưởng chừng không ướt áo, khi về mới thấy sương thấm ướt cả hai vai. Gần gũi với các bạn lành cũng như vậy. Họ không cần nói nhiều, chỉ một câu thôi mà đúng lúc đúng chỗ thì đủ cho mình tu cả đời, phải không bạn.

Kính bạch Thầy,

Hôm nay con rất đỗi ngạc nhiên khi nhận được một bông hoa tuyết từ Claire, một thiền sinh chung gia đình pháp đàm với con trong khóa tu ở Stourbridge, Anh (khóa tu diễn ra từ ngày 24 đến 29.08.2015). Hình ảnh về khóa tu đã dần phai trong trí nhớ của mười ba anh chị em chúng con, nhưng đâu đó niềm vui và sự bình an của những thiền sinh có mặt trong khóa tu ấy vẫn đang tiếp tục lớn lên.

Con còn nhớ trong buổi họp chuẩn bị cho khóa tu, một chút căng thẳng đi lên trong con. Đây là lần đầu tiên con theo quý thầy, quý sư cô ra ngoài hướng dẫn khóa tu và đây cũng là lần đầu tiên khóa tu lớn được tổ chức hai năm một lần mà không có Thầy. Nhưng cuối cùng mọi chuyện cũng được sắp xếp chu toàn. Mọi người đã sẵn sàng "ra trận" và số thành viên trong đoàn được thống nhất là mười bốn, vì Thầy luôn đi với chúng con. Bên quý thầy có thầy Pháp Ứng, thầy Pháp Lai, thầy Yasha, sư chú Trời Phạm Hạnh và sư chú Trời Đại Dụng. Bên quý sư cô có sư cô Thanh Nghiêm, sư chị Đồng Nghiêm, sư chị Hiến Nghiêm, sư chị Phú Nghiêm, sư chị Chiêu Nghiêm, sư chị Tại Nghiêm, sư chị Trăng Mới Lên và con.

Trước khi bắt đầu khóa tu, chúng con được ghé thăm mẹ thầy Pháp Lai ở Rye và thăm gia đình sư chị Hiến Nghiêm ở Sudbury. Ban đầu con có cảm giác ngại ngùng nhiều, vì từ trước đến giờ ít khi nào con đến chơi với các anh chị em Tây phương. Nhưng sự đón chào của hai gia đình đã xóa đi trong con khoảng cách đó. Mẹ của thầy Pháp Lai rất vui khi thấy một nhóm đông các thầy, các sư cô đến thăm và ở lại vài ngày. Chúng con hay ngồi quanh mẹ để nghe mẹ kể chuyện ngày xưa về gia đình, về tuổi thơ của thầy Pháp Lai. Mẹ kể hết không giấu điều chi. Chỉ khi nào thầy Pháp Lai không chịu nổi và đòi mẹ chuyển đề tài khác thì chúng con mới ngưng được những tràng cười.

Sau hai ngày ở nhà thầy Pháp Lai, chúng con lên đường đi Sudbury để thăm gia đình sư chị Hiến Nghiêm. Cha mẹ của sư chị rất xúc động sau khi nghe chúng con niệm danh hiệu Bồ tát Quán Thế Âm (Avalokitesvara). Cha nói rằng lúc Natasha (sư chị Hiến Nghiêm) xin đi tu, cha tưởng sẽ mất một đứa con nhưng hôm nay cha không còn ý niệm đó nữa. Cha thấy là mình còn có thêm rất nhiều con. Cuối buổi, chúng con cùng thiền ôm với cha. Cha cao lớn như một cây cổ thụ vậy đó, một người ôm không xuể, vì vậy chúng con cùng thiền ôm tập thể. Cả nhóm cũng thiền ôm với mẹ nữa. Con cảm thấy tình thương mà mọi người gởi cho nhau không khác gì một đại gia đình cùng chung dòng máu.

Rời Sudbury, chúng con đến thành phố sương mù trong một ngày nắng đẹp. Chúng con đã có một buổi đi bộ cho hòa bình (Peace Walk) do các bạn trẻ trong nhóm Wake Up London tổ chức. Đó là một buổi chiều thứ bảy cuối tuần, lúc mọi người đang bắt đầu dạo chơi sau một tuần làm việc. Giữa không khí ồn ào, náo nhiệt của trung tâm thành phố Luân Đôn, có một đoàn người đi thật tĩnh lặng và bình yên… Nhiều người bên đường thì thầm với nhau: "Những người này là ai vậy? Trông họ bình an quá!".

Ngày hôm sau, chúng con có một buổi pháp thoại công cộng tại Longan Hall thuộc đại học London. Hơn 600 người, phần lớn là người trẻ đến tham dự. Chỉ hơn hai giờ đồng hồ nhưng hầu hết các "đặc sản" của Làng Mai đều được đem ra hiến tặng cho mọi người có mặt trong buổi tối hôm ấy, đặc biệt là pháp môn thiền quýt do sư chị Hiến Nghiêm hướng dẫn. Hơn 600 trái quýt đã được con trai của một cô thiền sinh cúng dường. Ngoài phần chia sẻ của thầy Pháp Ứng và thầy Pháp Lai, còn có phần vấn đáp rất sinh động, thiền sinh vô cùng hạnh phúc. Những lời cảm ơn chưa dứt, những cái chào vẫn chưa hết thì chúng con cùng với Ban tổ chức đã lên xe bus để đi thẳng đến Stourbridge ngay đêm hôm đó.

Stoubridge là một trường nội trú được mướn để tổ chức khóa tu năm nay. Có 300 người tham dự, cả trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn. Trẻ em và thanh thiếu niên đều có chương trình riêng. Nhân kỷ niệm 40 năm ra đời cuốn sách Phép lạ của sự tỉnh thức, Ban tổ chức đã chọn Phép lạ của sự tỉnh thức để làm chủ đề cho khóa tu. Và phép lạ trong khóa tu cũng từ từ hiển bày. Con vẫn nhớ ngày đầu tiên mọi người đến với khóa tu, không ai đem theo một ánh mắt thân thiện. Vậy mà chỉ sau hai ngày, mọi người gặp nhau như đã quen từ lâu rồi. Giống như có một cây đũa thần hay một nhà họa sĩ tài ba đã đến từng phòng vẽ lại gương mặt của từng người mỗi tối.

Con còn nhớ buổi pháp đàm đầu tiên… Vì nơi tổ chức là một trường nội trú dành cho học sinh trung học nên nó gợi lại cho các bạn thiền sinh những kỉ niệm thời học sinh. Có những vị phản ứng mạnh về sự phân biệt giai cấp trong cơ cấu trường học của đất nước này. Khi viết lại những dòng này, con vẫn còn thấy những bối rối trong vai trò làm chủ tọa pháp đàm lúc đó. Việc đầu tiên con làm là mời Thầy có mặt với con và theo dõi tâm hành đang đi lên trong con. Con mời Thầy nói bằng ngôn từ của con. Sau mỗi buổi pháp đàm, các anh chị em hay hỏi thăm lẫn nhau và đặc biệt là hỏi thăm con, vì ai cũng biết con chưa có kinh nghiệm gì nhiều.

Con hay đem những câu hỏi của các bạn thiền sinh trong gia đình pháp đàm ra cầu cứu với các sư anh, sư chị của mình. Rồi mọi chuyện cũng trôi đi rất êm ả. Con nhớ hình ảnh của một thiền sinh ngồi cắt hành, nước mắt đầm đìa. Con đã đến hỏi cô có muốn đổi sang cắt một cái gì khác cho bớt cay không thì cô trả lời: "Không, việc này rất tốt cho tôi sau khi thực tập quán chiếu về em bé năm tuổi" – buổi sáng đó chúng con có buổi thiền hướng dẫn với chủ đề ôm ấp em bé bị tổn thương trong mình. Qua đến ngày thứ năm của khóa tu thì mọi việc không còn khó khăn nhiều nữa, giống như một con sông đã đi qua núi đồi để về đến đồng bằng, chỉ nhẹ nhàng chảy ra biển.

Khóa tu kết thúc với buổi lễ truyền Mười bốn giới Tiếp Hiện và lễ truyền Năm giới cho thiền sinh. Mọi người đã cùng nhau hát bài Không đi đâu cũng không cần đến để kết thúc khóa tu. Thầy Pháp Lai cầm micro và nói: "Hẹn gặp lại tất cả các bạn sau hai năm nữa!" Giọng thầy chưa kịp dứt thì các em nhỏ đã vang lên gần như ngay lập tức: "Không, năm sau!" Trước khi chia tay, mọi người đi thiền hành và dừng lại thăm cây ngọc lan mà Thầy đã tự tay trồng mười tám năm về trước (tháng 3 năm 1997), để nhớ về Thầy, người đã gieo hạt giống chánh niệm đầu tiên nơi mảnh đất này.

Khóa tu đã khép lại nhưng niềm vui của sự chuyển hóa trong tự thân mỗi người sẽ không bao giờ tắt. Giống như khi nếm được một món ngon, mình sẽ muốn nấu và muốn nếm lại món ngon đó. Trở về Làng, con mang theo rất nhiều niềm vui. Con đã nếm được vị ngọt của sự thực tập và của tình huynh đệ. Nhờ có mặt trong một nhóm nhỏ nên chúng con có cơ hội hiểu nhau nhiều hơn. Có những lúc chúng con cũng đi qua những khó khăn nhưng chúng con vẫn có thể an ủi nhau, cho nhau tiếng cười và sự lắng nghe. Chính những lúc ấy con thấy mình chạm được sâu hơn lời dạy của Thầy: "Không có gì quý hơn tình huynh đệ."
Nhìn bông tuyết mà cô Claire gởi, con thấy mình biết ơn pháp môn mà Thầy và tăng thân đang chuyên chở. Đâu đó trên thế giới có những con người đang hướng về tăng thân, đang muốn tìm đến pháp môn để tu tập. Con chỉ có thể nói rằng con đang có những điều kiện hạnh phúc nhiều hơn những gì con nghĩ. Lòng con tràn đầy niềm biết ơn…
Con của Thầy và Tăng thân.

Thầy gọi con về chơi với tuyết
Ba trăm sáu lăm ngày, không phải lúc nào cũng có tuyết đâu con
Tuyết phủ kín hàng cây, tuyết giăng ngập mái nhà
Đang tô điểm những mảng màu trắng xóa
Những con đường ngoằn ngoèo uốn lượn
Những ngọn đồi lên xuống nhấp nhô
Cho con gởi chút giá lạnh của mùa đông nước Pháp
Về xứ sở miền nhiệt đới quê hương
Mái chùa xưa lưu dấu muôn đời
Bao thế hệ đã xuất thân từ đó
Cho con gởi chút tuyết về đất Tổ
Hoa tuyết rơi bay trắng ngập cả trời
Bông tuyết đẹp như hồn ai trong sáng
Tuy giá băng mà rất đỗi nhẹ nhàng

Thầy gọi con về chơi với tuyết đi con
Thở cùng tuyết vào ra hơi bốc khói
Đi trên tuyết những bước chân in dấu mọi kiểu giày
Vẽ trên tuyết những bức hình ngộ nghĩnh
Và trổ tài họa thư pháp giữa mùa đông
Rồi nặn tuyết đủ hình thù kì diệu
Tuổi thơ về, chơi ném tuyết đi thôi

Nhiệt độ tăng thì tuyết đã tan rồi
Tuyết tan vỡ nhưng tuyết nào biến mất
Lại trở về làm nước đấy thôi
Nắng lên cao thì nước bốc hơi
Thành những đám bạch vân bay khắp chốn
Hội tụ đầy mây trắng hóa thành mưa
Nước vẫn còn muôn thuở
Nước vẫn còn mầu nhiệm
Hóa hiện muôn hình hài
Dù là nước, là hơi, là mây, là mưa hay là tuyết
Vẫn ngàn đời thích ý rong chơi
Con hãy trở về chơi với tuyết đi con
Để mai sau tuyết sẽ không còn
Con cũng không bao giờ hối tiếc
Vì con đã chơi hết lòng với tuyết rồi Thầy ơi.

 Xóm Hạ,
 06.02.2015

Dạo này tôi hay di chuyển, ở nơi này một ít, nơi kia một tẹo nên gia đình và bạn bè cứ chào nhau bằng câu hỏi tôi đang ở đâu, muốn tìm tôi thì phải thế nào.

Tôi ước gì mình không cần đi đâu cả, chỉ ở đó đợi bạn, có mặt cho hết thảy những người tôi thương. Mà cũng lạ, cái nơi tôi muốn đến hay luôn nghĩ về là ngôi nhà trong thung lũng vùng bờ đông. Mùa này nhà có nhiều tuyết, mà mùa xuân thì đầy tiếng chim, mùa hạ có suối, mùa thu bầu trời sẽ vàng.

Vậy đó, nơi tôi đang nằm là một thế giới có đủ bình an và những khoảnh khắc êm đềm. Buổi chiều có khi mưa giăng giăng qua những ngọn đèn đường. Chúng tôi sẽ gom mớ củi để dành từ mùa trước, băng qua khoảng sân đầy tiếng hít hà vì lạnh, rồi nhóm lửa. Ngôi nhà nhỏ trở nên ấm và thơm mùi khói. Có người bưng nồi cháo ra. Và tôi sẽ làm ly nước chanh gừng thanh thanh. Phải rồi, người bạn tôi mới khoe cây bạc hà nở bung trong chậu, tôi bứt vài lá, chà lên tay rồi cho chúng vào ly nước. Chẳng sao đâu, ly nước cũng đủ ngon vì có cả tiếng cười và niềm vui. Chúng tôi sẽ bên nhau hát vang qua mùa đông. Ở đó chúng tôi trao cho nhau một vài điều bé bé, chẳng có gì to tát cả, nhưng có nhiều niềm vui, tiếng cười, những tin yêu và chân thành. Mọi thứ đôi khi không cần hoàn hảo mà chỉ cần tự nhiên như thế.

Ở nơi đó có những ngày trời xanh và trong. Mùa này tuyết vẫn còn hào phóng lắm. Tôi thấy mình thôi tìm kiếm những xanh um. Tôi thấy lòng trong trắng, tinh tươm như mùa đông, như tuyết, sẵn sàng viết lên đó những giai điệu của mình. Tôi ngước nhìn từng hàng cây khẳng khiu, nghe cây nói về mùa rụng lá để sống qua mùa đông; học lời của cây khi sống hân hoan với gió, với mưa. Mùa này đi vào rừng thì hơi khó. Nhưng có hề gì, tôi mặc chiếc áo dày lắm và ngụy trang mình thành một chú gấu mang giày đinh. Vậy là tôi đi thôi. Men theo những con đường mòn mà giờ đây chỉ còn băng đá; tôi tự hỏi, ở dưới chân tôi, đất mẹ có lạnh không, những ai đang nằm đó có lạnh không. Hay chính họ lại cười tôi cho những lo lắng vụn vặt ấy. Tôi đi thong thả, cẩn thận hơn chú chồn một chút, thấy cần nói với chú là mình đi chung ha, cho vui. Hạnh phúc không phải là đích đến, hạnh phúc là đi cùng nhau. Có những đêm mất ngủ tôi nhìn lên bầu trời, lắng nghe chuyển động của đêm mênh mông sâu thẳm; tôi thấy mình không còn tìm kiếm khôn dại như đã từng. Bất chợt tôi thấy hạnh phúc vì có sẵn đó một cánh rừng, có con đường đi, có một nơi thân thuộc với niềm vui, nỗi buồn để trở về.

Đôi khi tôi cũng nhớ bạn. Ở giữa cánh rừng tôi thầm thì tên của bạn. Thế là tôi ngồi yên bên hồ. Ai đó chuyền cho tôi ly trà nóng. Ai đó đang tập đi trên tảng băng dưới hồ. Ai đó mỉm cười. Tuyệt nhiên không có tiếng nói nào cất lên mà hơi ấm và thấu hiểu len vào trong từng lớp áo mùa đông. Không gian bao la và bát ngát. Tôi thấy gần hơn với bạn trong tim. Những kết nối diễn ra trong từng khoảnh khắc, nhẹ như cơn gió nhưng tôi biết bằng một cách nào đó bạn đã giữ lại giùm tôi những ngày đã qua. Và tôi mang ơn bạn. Trong phút giây ấy, tôi thấy nỗi đau dịu đi, ấm áp như ly trà nóng trong tay. Một ngày nào đó, tôi sẽ gói ghém hết thảy niềm vui và nỗi buồn, trao cho bạn; rồi bạn cũng sẽ làm vậy với tôi chứ! Để những xa cách không bao giờ là cách ngăn. Ngày vẫn tươi sáng và trong trẻo như vốn vẫn vậy.

Lần đầu tiên tôi biết mình đang ở khoảng giữa lưng đồi ấy. Tôi đã đi loanh quanh đủ lâu, đủ để nhận ra những thứ mình cần chỉ là những mộc mạc của buổi chiều trời không nắng, bãi cỏ thoai thoải mở ra chân trời rộng, vẽ lên một hoàng hôn sâm sẫm tím gom thành lãng mạn của ngày. Thế nên tôi thấy những điều mình tìm thường nằm ở đâu đó rất gần, gần lắm mà nếu không cẩn thận, tôi sẽ để mọi thứ trôi tuột qua kẽ tay trước khi kịp nhận ra. Tôi mang ơn buổi chiều, tôi trân quý tháng ngày nên không còn muốn sống hời hợt mà biết chọn giữ niềm vui. Ngày trôi qua nhẹ nhàng thế thôi và lòng tôi không chút xao động. Bạn có đến tìm tôi ở đó không? Tôi đợi nhé!

(Hành trình 50 năm và Hạnh phúc chính là con đường)

Hôm qua là ngày tu học đầu năm của anh chị em chúng tôi. Một ngày hạnh phúc khi gia đình tâm linh được ngồi lại bên nhau, lắng nghe tâm sự của bốn chị em vừa được thọ giới Tiếp Hiện trong khóa tu Core Sangha được tổ chức tại Làng Mai Thái Lan hồi cuối tháng 12. Chúng tôi nói đùa là bây giờ mình có sáu anh chị em rồi, sao mà trùng hợp với “sáu người sung sướng nhất đời” ở chùa Lá Pháp Vân cách đây 50 năm quá đi. Bất chợt tôi nhớ đến bài Tâm ca số 5 của nhạc sĩ Phạm Duy mà Sư Ông nhắc đến trong cuốn sách Nói với tuổi hai mươi. Tôi cũng nhớ đến vở nhạc kịch Để lại cho em mà mấy anh chị em chúng tôi đã biên đạo và biểu diễn trong khóa tu ở chùa Pháp Vân gần ba năm về trước. Người đóng vai chị Phượng, chị Uyên và anh Khôn bây giờ đã trở thành con trai, con gái của Bụt rồi. Những người còn lại vẫn đang gắn bó với tăng thân trong chí nguyện mang đạo Bụt đi vào cuộc đời. Tôi chợt nhận ra rằng bốn chữ để lại cho em chưa bao giờ ngưng nghỉ cả mà đã được tiếp nối và biểu hiện liên tục theo dòng thời gian…

Trong những tháng ngày sinh hoạt cùng đồng sự, tôi thường hay động viên các em để dành thì giờ mà đọc tập 1 cuốn Hồi ký 52 năm theo Thầy học đạo của Sư cô Chân Không. Hồi đó tôi cũng đã từng đọc đi đọc lại nhiều lần, có những lúc không kiềm chế được xúc động, đã phát thệ nguyện xin được đi tiếp trên con đường cao đẹp này. “Chúng ta chỉ cần làm những việc gì ta ưa thích nhất, ta có thể dần dần đi đến giác ngộ trên con đường hành động đó nếu ta luôn luôn nuôi dưỡng định trong từng hành động. Khi làm việc mình nên nhìn sâu để tự hỏi, hành động này có đủ từ bi không? Có đủ hỷ và xả không? Hành động và việc làm đó là vì lý tưởng làm lợi lạc cho người khác hay vì danh và vì lợi cho chính mình? Quán chiếu như vậy suốt ngày trong mọi công tác, mọi lời nói và mọi tư duy thì chúng ta vừa tu phước mà cũng vừa tu huệ” (Sư cô Chân Không). Nhờ vậy mà sau này khi trở thành tác viên xã hội cho chương trình Hiểu và Thương, tôi luôn cảm thấy mình là người hạnh phúc và may mắn. Có những chuyến đi dài ngày và liên tục, tôi tập cho tâm mình tĩnh lặng và an trú trong giây phút hiện tại. Đi thăm người nghèo hay nhà trẻ Hiểu và Thương, gặp những hoàn cảnh khốn cùng hay những điều bất như ý, tôi thực tập định tâm trở lại, nhìn thật sâu và khi có những cảm xúc mạnh đi lên thì tôi dừng lại, quay về với hơi thở để có thể mang lại sự bình an cho chính tự thân và cũng là cho những người mà tôi muốn giúp đỡ.

Tôi được nghe giảng nhiều lần về ý nghĩa của dòng tu Tiếp Hiện và những hoạt động dấn thân trong các bài pháp thoại của Thầy cũng như trong các khóa tu Tiếp Hiện. Tôi cũng thật may mắn khi có nhiều cơ hội để tiếp xúc và học hỏi với các thế hệ đi trước trong những ngày tu chánh niệm hoặc khi làm việc với các cô chú trong chương trình Hiểu và Thương. Khoảng cách 40 hay 50 năm giữa hai thế hệ là khá xa trên bề mặt lý thuyết. Tuy nhiên, nếu được tưới tẩm và vun trồng ý thức về sự tương tức, về hạt giống hiểu và thương thì thời gian và không gian chỉ còn là một ý niệm. Tôi còn nhớ lời dạy của ôn Thủ tọa trong ngày làm biếng sau khóa tu: “Tiếp Hiện nói ngắn gọn là sự tiếp xúc và làm cho nó biểu hiện”. Quán chiếu sâu sắc lời dạy của Ôn thì mọi ý niệm về thời gian hay không gian chợt tan biến trong tôi. Thế là buổi sáng hôm sau như bao buổi sáng khác ở Pakchong nhưng tôi lại thấy trong mình có rất nhiều sự khác lạ. Anh chị em chúng tôi ngồi cùng với sư cô và các bạn thiền sinh đến từ Singapore, Trung Quốc, Indonesia bên tách trà nóng và ngọn nến hồng trên bãi cỏ xanh phía trước cốc Sư Ông. Tôi thấy mình thật tự do. Xung quanh tôi mọi thứ đều rất đẹp. Chẳng phải là anh chị em chúng tôi đang tiếp xúc với sự mầu nhiệm của cuộc sống, tiếp xúc với sự cao quý của tình huynh đệ và làm cho nó biểu hiện ra hay sao? Cũng như thế, buổi tối hôm qua thật dễ thương và ấm áp tình người biết bao nhiêu!

Mỹ Lệ, người em gái Huế nhân hậu dịu dàng vừa thọ giới với pháp tự Chân Dung Lâm đã có những cảm nhận thật sâu sắc: “Con kính tri ơn Sư Ông cùng đại chúng đã giúp chúng con có mặt và biểu hiện trong khóa tu Core Sangha, đã biểu hiện như những người con Tiếp Hiện mới sinh của Thầy. Một con đường đã mở ra cho chúng con tiếp bước. Con nguyện đem tình thương và sự hiểu biết chân thật của mình lan tỏa khắp muôn nơi. Khóa tu này đã cho con thấy rõ ràng hơn về bốn dấu ấn của pháp môn mà chúng con đang thực tập. Con nguyện sống sâu sắc với những phút giây hiện hữu nhiệm mầu mà mình đang có. Con luôn có niềm tin vào Thầy và tăng đoàn, nơi đã nuôi dưỡng và giúp con chuyển hóa rất nhiều niềm đau nỗi khổ. Từ đó con cảm nhận được hạnh phúc chân thật từ chính tự tâm và chia sẻ đến những người thân thương của con cùng những người con chưa có cơ hội để thương. Những ngày ở khóa tu, con hạnh phúc được nhìn những tà áo nâu và quán chiếu tính tương tức là Thầy đang có mặt trong tăng đoàn. Vì vậy, mỗi giây phút của khóa tu là những giây phút hạnh phúc của con. Con đã nhìn thấy những người con thương kính của Thầy biểu hiện dưới nhiều quốc gia khác nhau, cùng trao nhau những nụ cười chân thật và đi với nhau như một dòng sông. Với hạnh nguyện hiểu biết và thương yêu trên con đường mà Thầy và tăng đoàn đã trao truyền cho chúng con, con xin nguyện sống thật sâu sắc để có hiểu biết và thương yêu chính mình. Hiểu và thương được mình thì mới có thể trao tình thương đến cho những người khác”.

Thế An, cô tình nguyện viên bé nhỏ nhưng “gan lì” của chương trình Hiểu và Thương cũng được thọ trì 14 giới với pháp tự Chân Khai Lâm. Em chia sẻ sau khóa tu: “Con đang thở nhẹ nhàng và cảm nhận năng lượng còn đọng lại sau khi trở về từ khóa tu Core Sangha. Con đã nhận được tấm Điệp hộ giới Tiếp Hiện và con ý thức rõ ràng rằng con đang là sự tiếp nối của con đường Hiểu và Thương mà Sư Ông, Sư cô và tăng thân đã xây dựng. Con cũng ý thức rằng con đang bước vào và hòa mình cùng tăng thân để đi như một dòng sông mà không còn là một cá nhân tách biệt. Con dần nhận thấy rõ con đường mà con sẽ đi. Ôn thủ tọa Giác Viên có chia sẻ với anh chị em Tiếp Hiện mới của chúng con rằng: “Tiếp hiện là tiếp xúc và để chuyển hóa”. Do đó, con sẽ ý thức hơn vào sự thực tập của mình nhằm chuyển hóa những khó khăn, yếu kém, bạo động, giận hờn trong con, nguyện thực tập làm phát triển nguồn năng lượng chánh niệm để con có thể chia sẻ với mọi người và cùng góp bàn tay yêu thương cùng tăng thân trên con đường Hiểu Thương”.

Anh chàng Trọng Nhân hiền lành, dễ mến, rất nhiệt tình thì lòng vui như hội khi được nhận Mười bốn giới với pháp tự Chân Dũng Lâm. Em đã gửi thư cho tôi với vài dòng ngắn nhưng gói trọn cả tấm chân tình: “Con đường tu tập của con được mở rộng ra nhiều, con cảm nhận được một động lực rất lớn để nỗ lực công phu nhiều hơn, để tạo hạnh phúc cho mình và người. Con rất vui và cảm ơn tăng thân cho con sự nâng đỡ, tình huynh đệ ấm áp, môi trường sinh hoạt nuôi dưỡng”.

Vâng, tiếp xúc và biểu hiện để chuyển hóa là con đường mở rộng mà anh chị em chúng tôi đang đi bằng những bước chân bình an và hơi thở trị liệu. Nếu như ngày xưa dòng Tiếp Hiện cùng với những hoạt động dấn thân vì hòa bình thì ngày nay, chúng tôi nguyện tiếp nối bằng con đường hiểu thương. Sư Ông từng dạy rằng xã hội càng hiện đại thì con người càng đói hiểu, đói thương. Chúng tôi chập chững tiếp nối thế hệ đi trước bằng việc tập hiểu tập thương chính mình. Chúng tôi đã biết quay về với hải đảo tự thân và bảo hộ sáu căn khi lựa chọn bốn loại thức ăn cho mình. Cùng tăng thân tham gia vào những ngày tu chánh niệm, cùng đi thiền hành, nghe pháp thoại, dự pháp đàm hay những giây phút thoải mái của buông thư, uống trà bên nhau là những nguồn dinh dưỡng lành mạnh và lợi lạc nhất mà chúng tôi nếm được.

(Sư cô Uyển Nghiêm)

Từ đó chúng tôi nhận ra mình đã có trong nhau tự bao giờ. Ban đầu là hiểu và thương chính mình, và thật bất ngờ, sau đó thấy xung quanh mình là cả một sự sống mầu nhiệm mà mỗi một sự việc, mỗi một con người chính là điệu nhạc, vần thơ điểm tô cuộc đời. Anh chị em chúng tôi có thể ngồi hàng giờ bên nhau để ngắm bình minh trên tháp Borobudur bên tách trà nóng, ấm áp tình huynh đệ mà không cần phải nói gì cả. Rồi cùng đi thiền hành trên biển Thuận An, hay dạo quanh chùa Tổ và ý thức rõ những điều kiện hạnh phúc mà từ đó vun trồng tưới tẩm lòng biết ơn.

Có những ngày làm tình nguyện viên rong ruổi trên chiếc xe gắn máy mang chút tấm lòng của chương trình Hiểu và Thương đến với các cụ già neo đơn ở những vùng xa xôi hẻo lánh. Có khi đi hoài mà chẳng thấy tiệm cơm chay nào nên chỉ dừng lại để uống ly nước mía, ấy vậy mà anh chị em cứ nhìn nhau cười tủm tỉm và thấy yêu đời chi lạ. Rồi những lần đi theo các cô chú phát học bổng “Giúp em đến trường”, chúng tôi có cơ hội được tiếp xúc sâu sắc với trẻ em nghèo khi ngồi vòng tròn bên nhau theo từng nhóm nhỏ, tập cho các em nghe chuông và ăn cơm chánh niệm. Nhớ lại những ngày đầu, tôi còn lúng túng khi không biết phải chuyển tải nội dung của Năm quán như thế nào để các em hiểu được. Cho đến một ngày chú Nghiệm đưa cho tôi tờ giấy đi photo ra thành nhiều bản để đưa cho các em nhỏ có tựa đề Năm điều em ghi nhớ, tôi chợt nhận ra các cô chú đã chuyển tải nội dung của năm phép thực tập chánh niệm trở thành những câu văn vô cùng dễ hiểu và gần gũi với các em nhỏ. Thế là tôi cũng học theo và áp dụng vào Năm quán để đọc cho các em nghe trước bữa ăn. Có lần một bạn nhỏ nhanh nhẩu đáp lại: “Con rất biết ơn người đã mang cơm vào đây cho con ăn” khiến cho cả vòng tròn ai cũng vừa mắc cười vừa xúc động.

Tôi rất thích được ngồi hàng giờ để lắng nghe những câu chuyện của chú Nghiệm hồi mới chập chững làm tình nguyện viên của chương trình Hiểu và Thương, tôi hay thắc mắc tại sao các cô chú luôn chú trọng đến chương trình chăm sóc trẻ em. Có một hôm chú kể cho tôi nghe chuyện của những em bé xóm chài, những đứa trẻ hoặc mồ côi, hoặc cha mẹ ly dị. Có những đứa, cha đi biển rồi mất tích, thế là mẹ khổ quá bỏ đi, các em phải sống với ông bà. Các em có thể sẽ có cơm ăn áo mặc qua ngày, nhưng nếu nhìn kỹ và tiếp xúc sâu sắc thì những đứa trẻ đó đang lâm vào tình cảnh đói khát hiểu biết và đói khát thương yêu. Chú nói rằng, mình giúp các em đến trường cũng giống như đang ươm mầm và gieo hạt. Mình phải biết tưới nước và vun bón mỗi ngày thì cây mới xanh tươi, ra hoa và kết trái. Có những lần đọc thư cảm ơn của các em học sinh nghèo đã từng nhận học bổng của chương trình liên tục mười mấy năm liền, tôi và những em tình nguyện rơm rớm nước mắt…

Nếu như bài Tâm ca số 5 trong Nói với tuổi hai mươi là những lời tự thú của một người anh bốn mươi tuổi nói với người em hai mươi tuổi “khiến cho giận hờn trách móc tan biến và khiến cho nguồn thông cảm được khơi mở” thì 50 năm sau, Để lại cho em như những lời tri ân và thệ nguyện của những đứa em tuổi hai mươi hay ba mươi nói với thế hệ đi trước. Câu chuyện phụng sự bằng con đường bất bạo động luôn được trao truyền và tiếp nhận qua bao thế hệ. Đó là sự vững chãi bên nhau trong thời chiến, khả năng sống an lạc và hạnh phúc cùng với niềm tin kiên định vào giáo pháp và sự tu tập mang lại hoa trái của chuyển hóa, chữa trị, an vui cho mọi người trong hiện tại. Những người tác viên của khóa một đến khóa năm giờ đây đang là những cây đại thọ cho anh chị em chúng tôi nương tựa và tiếp nối.

Tôi thấy mình thật may mắn được tiếp nhận gia tài là sự bình an và tình thương đích thực, là sự buông bỏ những ý niệm đúng sai phân biệt, là sự trở về để an trú nơi hiện tại. Trên tất cả là một gia đình tâm linh có anh có chị có em, là nơi chốn để quay về trong tĩnh lặng và tự tại. Tôi là một con sóng nhỏ, anh chị em mình là những con sóng nhỏ hòa với những đợt sóng lớn cùng chảy ra đại dương mênh mông.

Tôi xin được cảm ơn Sư Ông, cảm ơn sư cô Chân Không, Ban biên tập Làng Mai, các cô chú chương trình Hiểu và Thương, anh chị em tăng thân Trăng Rằm đã tạo cảm hứng cho tôi được chia sẻ những cảm nhận của mình nhân dịp kỷ niệm 50 năm ra đời của dòng tu Tiếp Hiện. Nguyện giữ vững ngọn đèn chánh niệm, trái tim vẫn cháy một tình thương bao la và nụ cười an nhiên trên con đường tiếp nối. Nguyện an trú trong hiện tại, đem mắt thương nhìn cuộc đời để có thể tiếp xúc được với sự sống nhiệm mầu, tiếp xúc được với chư Bụt, Tổ và tiếp xúc được với Thầy cùng tăng thân ở khắp mọi nơi.

Khóa tu dành cho các thành viên nòng cốt của tăng thân tại Làng Mai Thái Lan