Format: Default

Nguồn: Xin bấm vào kết nối dưới đây để được liên tục cập nhật hình ảnh và tin tức cứu trợ.

https://www.facebook.com/chuatuduckhanhhoa/posts/pfbid03r97kLRsd3p1XoTUmAdDLPrF3jvG97HyVPvZts2Sn5KNGk1rNCneL9K6g4Mbx1oWl

Bài viết sau đây của cô Gisele Theriault, người Canada, là một vị Tiếp Hiện tập sự, hiện đang là thiền sinh tham dự 3 tháng an cư kiết thu 2025-2026 tại xóm Mới. BBT chuyển ngữ từ nguyên bản tiếng Anh “The Gift of Community” https://justbkind.substack.com/p/the-gift-of-community

Bạn hiền thương,

Mong rằng đã có nhiều điều thuận lợi đến với bạn để thân tâm bạn nhẹ nhàng, thư thái và an lạc.  

Trong tuần  qua, tại  Làng Mai Pháp, đại chúng bận rộn không thể tưởng tượng được bạn à. Thứ Sáu tuần trước, Sư cô Bảo Nghiêm, một sư cô lớn tại xóm Mới đã xả bỏ báo thân. Vì vậy nên tất cả mọi người đã bỏ ra nhiều tâm huyết để tạo nên một khung cảnh thật đẹp và long trọng, nhằm tôn vinh cuộc đời tu tập của Sư cô.

Trong năm ngày sau đó, quý sư cô xóm Mới và xóm Hạ đã liên tục túc trực bên cạnh nhục thân của Sư cô được quàn tại thiền đường (Trăng Rằm, xóm Mới) rất trang nghiêm. Nhiều lễ hộ niệm siêu độ và một buổi chia sẻ những kỷ niệm quý báu với Sư cô đã diễn ra thường xuyên trong năm ngày đó. Sau cùng, tất cả mọi người đã tiễn đưa Sư cô đến nơi hỏa táng để cử hành lễ tiễn biệt cuối cùng.

Những thiền sinh dài hạn, trong đó có tôi, đã cùng với quý thầy, quý sư cô Làng Mai dự buổi lễ cuối cùng đó. Tôi giúp lái một chiếc xe van 9 chỗ đi sau chót trong một đoàn xe đưa Sư cô ra nhà hỏa táng. Chứng kiến đoàn xe dài này di chuyển trên những con đường làng trong suốt 45 phút đến nơi có nhà hỏa táng, thực sự đã làm tôi rất xúc động.

Thật là đặc biệt khi chứng kiến cách tăng thân vận hành như một cơ thể, trong đó các tế bào đảm nhận những nhiệm vụ trong các buổi lễ, tiếp tục tu tập an cư một cách đúng mức nhưng đồng thời vẫn có mặt để chào đón và chăm sóc những thiền sinh đến tu tập hàng tuần với một nụ cười.

Nếu việc trở thành một phần trong tổ ong tuyệt vời được sắp xếp một cách khéo léo này để hỗ trợ nhau cuối cùng lại là bài học lớn nhất mà tôi nhận được từ khóa an cư ba tháng, thì quãng thời gian mà tôi ở đây thật sự rất đáng giá. Tôi đã chứng nghiệm rằng pháp môn tu tập không tách rời đời sống hằng ngày, mà chính là đời sống hằng ngày

Hiện tại tôi đang tập sự để thọ giới Tiếp Hiện, do vậy tuần lễ đó đã đem lại cho tôi một cái thấy vô cùng sáng tỏ là khi ta biết ta không phải là một thực thể riêng biệt mà ta đang tương tức với tất cả những cái khác, những khổ đau của ta tự nhiên được giảm thiểu. Giáo lý này gần đây đã đi vào xương tủy của tôi. Nhân và quả, cái này có vì cái kia có. Tôi ở trong bạn, và bạn ở trong tôi.

Ngày thứ Năm, chúng tôi được nghe bài pháp thoại cuối cùng của Sư cô Tuệ Nghiêm tại Làng Mai Pháp. Sư cô đến Làng Mai từ khi còn rất trẻ, và sau hơn 25 năm ở đây, Sư cô sẽ chuyển sang trung tâm ở Úc. Thật đáng tiếc cho tất cả chúng tôi, những người trân quý sự có mặt và năng lượng tu tập của Sư cô, nhưng lại rất may mắn cho các thiền sinh ở Úc.

Bài pháp thoại của Sư cô rất rõ ràng và đi thẳng vào trọng tâm. Sư cô đặt cho chúng tôi những câu hỏi như tại sao chúng tôi đến tham gia khóa an cư, hạnh nguyện của chúng tôi là gì, và sự thực tập đối với chúng tôi chính xác là gì.

Sống theo chánh pháp là thực tập có mặt một cách chánh niệm trong từng việc mình làm. Pháp môn này có thể được áp dụng vào mọi điều, mọi hành động, lời nói hay ý nghĩ. Muốn có chánh niệm, ta phải có chánh niệm về một điều gì đó. Chánh niệm chuyên chở trong nó một ước muốn được hoàn toàn có mặt, và sẵn sàng đi sâu hơn bất cứ khi nào có thể. Và điều này là điều mà lúc nào ta cũng có thể làm được.  

Mỗi người đến các trung tâm tu học của Làng Mai trên khắp thế giới đều mang theo những ước nguyện khác nhau. Có người đến với mong muốn đời sống của mình có thêm sự hòa hợp; có người muốn đào sâu hiểu biết, nuôi lớn từ bi, tăng trưởng sự chuyên cần, muốn tâm mình cởi mở hơn hay rèn luyện khả năng chú tâm. Có người đến để thực tập hơi thở, ôm ấp và chăm sóc nỗi khổ niềm đau, học cách buông bỏ, tập tha thứ, hay chuyển hóa tập khí. Có người đến để nuôi dưỡng tâm cầu học, rộng lượng, hoặc để tiếp xúc với bản tính tự tâm. Khi được thực tập và nuôi dưỡng những ước nguyện ấy trong tăng thân, lợi lạc mang lại sẽ sâu sắc và lớn hơn rất nhiều so với khi ta chỉ đi một mình trên con đường ấy.

Sống, thực tập và thực hiện bất kỳ ước nguyện nào trong tăng thân cũng đều đem lại nhiều lợi lạc hơn so với những gì mà mình đạt được nếu phải thực hiện nó một mình. 

Sẽ như thế nào nếu ta đem một ước nguyện vào sự thực tập? Có thể ta sẽ học thêm nhiều cách để có chánh niệm hơn trong khi ngồi thiền, hay trong khi mỉm cười. Chúng ta có thể thực tập ái ngữ, lắng nghe sâu hơn. Ta có thể học cách làm bạn với khổ đau của chính mình hay tạo không gian để yểm trợ một người đang đau khổ. Viết nhật ký, đặc biệt là ghi lại lòng biết ơn, là một pháp môn rất mầu nhiệm. Làng Mai có pháp môn “Làm mới” rất hiệu quả để giúp ta hóa giải những khó khăn, hiểu lầm. Về đây tôi cũng học cách nương tựa vào những gì có thể yểm trợ cho mình, thưởng thức sự tĩnh lặng của thời gian im lặng hùng tráng, tinh tấn hơn trong sự thực tập giới luật và tập buông bỏ. Ở đây có đủ không gian cho tất cả mọi người.

Hầu hết những pháp môn này đều có thể được áp dụng trong đời sống hằng ngày, ở bất cứ nơi đâu. Có sự yểm trợ của tăng thân, ta có thể thực tập dễ dàng.

Chúng ta đang sống trên quả địa cầu này trong thời kỳ có rất nhiều căng thẳng và xáo trộn đối với trái đất và toàn thể sự sống trên mặt đất. Sự toàn vẹn của sự sống con người đang bị đe dọa bằng vô số cách. Mỗi ngày, chúng ta đều đối diện với những tin tức về xung đột, chia rẽ và tàn phá môi trường. Rất dễ cảm thấy nhụt chí, rơi vào cảm giác tuyệt vọng hoặc tê dại. Thế nhưng chính những lúc như vậy, tiếng gọi thúc giục ta quay về với lối sống cộng đồng, với sự thực tập chánh niệm và với sự tu tập tâm linh càng trở nên thúc bách.

Đó lại càng là lý do để nuôi dưỡng và phát triển một cộng đồng có khả năng yểm trợ cho sự tỉnh thức của con người cao quý nhất nơi ta – hay cái vô ngã trong ta. Tăng thân là nơi nhắc ta nhớ lại bản chất đích thực của mình, với lòng từ bi là căn bản, là nơi ta luôn có thể trở về để giúp nhau ôm ấp khổ đau một cách nhẹ nhàng, tiếp xúc với giây phút hiện tại để nhận ra rằng đâu đó niềm vui và hạnh phúc vẫn đang có mặt cho ta.

Trong một thế giới quá nhấn mạnh chủ nghĩa cá nhân và sự chia cách, việc tìm ra, nuôi dưỡng hay phát triển một tăng thân có thực tập đã trở thành một điều có ý nghĩa rất sâu sắc và cấp thiết. Khi chúng ta bước đi, thở và mỉm cười cùng nhau trong chánh niệm, thì đó chính là sự phản kháng thầm lặng trước những năng lượng của sợ hãi và chia rẽ.

Nếu tất cả chúng ta tiếp tục nhìn dưới ánh sáng của tương tức, thì những hoa trái của sự thực tập có thể lan tỏa ra khắp gia đình, xã hội, và cả cho Đất Mẹ.

Từ Pháp Quốc, xin gửi tới bạn bức thư này với tình thương, một bông sen búp và một nụ cười.

Gisele

Đây là lá thư do sư cô Đôn Nghiêm gửi tới Sư cô Bảo Nghiêm lúc Sư cô còn đang điều trị trong bệnh viện.

Thương gởi Sư mẹ Bảo Nghiêm từ Thái Lan

Xóm Trăng Tỏ, Làng Mai Thái Lan ngày 30.08.25 

 Sư mẹ Bảo Nghiêm thương, quý, kính của con! 

Chiều hôm qua, con nghe Sư chị Nhẫn Nghiêm nói Sư mẹ Đoan Nghiêm gởi giấy về xin cầu an cho Sư mẹ vì Sư mẹ đang  nhập viện lần thứ ba do tai biến. Lòng con bỗng muốn viết thư cho Sư mẹ! Dạ con là Đôn Nghiêm thưa Sư mẹ! Con có cơ hội được ở xóm Mới hơn tám năm, ở một nơi lâu nhất từ khi con xuất gia tới giờ. Con được ở gần Thầy,  làm thị giả Ni trưởng Chân Không, được nuôi dưỡng và lớn lên bởi tình thương,  sự chỉ dạy của Sư mẹ, quý sư cô lớn và chị em xóm Mới.  

Ngày các sư chị chuyển đi Mỹ, có viết trên bảng thông tin ở nhà ăn rằng dù  mình đi đâu vẫn là xóm Mới của nhau… Dạ đúng vậy thưa Sư mẹ, dù con có  đi đâu thì Sư mẹ vẫn là Sư mẹ đáng kính quý của con. Con xa xóm Mới ngày  08.01.2019, tính tới nay cũng gần sáu năm rồi, nhanh quá Sư mẹ ha. Con đã  chứng kiến lần đột quỵ đầu tiên của Sư mẹ tại phòng Telephone xóm Mới.  Cả xóm ai cũng lo lắng cho Sư mẹ vì không biết Sư mẹ sẽ ra sao. May nhờ ơn đức của Bụt Tổ, Sư Ông gia hộ, Sư mẹ đã vượt qua, khoẻ lại từ từ và ai cũng nói Sư mẹ trở thành cô tiên xanh, rất tươi mát, hiền lành, dễ chịu sau đó…  Chúng con mừng quá vì chúng con vẫn còn có Sư mẹ bên cạnh.

Tối qua và sáng nay trong giờ ngồi thiền, con nghĩ về Sư mẹ, và nước mắt  con rơi. Ngồi đây viết những dòng này, nước mũi con cũng đang chảy, vì con  không dám khóc to thưa Sư mẹ! Con xin lỗi Sư mẹ vì con tình cảm quá! Con  nghĩ tới những ngày tháng ở xóm Mới, có Sư mẹ, con thấy ấm áp, chở che  lắm, con không dám nghĩ tới những ngày tháng sau này… Con cũng không  hiểu sao mà con lại muốn khóc thưa Sư mẹ! Mặc dù con biết Sư Ông dạy  mình đã có trong nhau, rằng mình đã sống trọn vẹn với nhau rồi thì không  có gì phải luyến tiếc nữa… Dù rằng có lần con lên sửa máy sưởi trong phòng  Sư mẹ, mùa đông năm đó lạnh lắm mà cửa phòng Sư mẹ bị hư nữa. Phòng Sư mẹ nhỏ xíu nhưng gọn gàng, cái giường ấm lắm. Sư mẹ nói con mang bài thơ qua cho Sư cô Khuê Nghiêm viết thư pháp, khi nào Sư mẹ đi rồi thì dán lên cửa. Con nhớ được hai câu: “Nẻo về sáng tỏ, cửa không bước vào!”. Sư mẹ đã chuẩn bị tâm lý hết cho mình. Mà chắc do con chưa chuẩn bị được tâm lý con…  

Con rất biết ơn Sư mẹ hay nhắc nhở, sách tấn các chị em trong sự thực tập.  Con nên người cũng nhờ sự chỉ dạy nghiêm túc, thẳng thắn và từ bi của Sư mẹ! Ai cũng nói xóm Mới có Sư mẹ nên nề nếp ra! Sư mẹ nổi tiếng trong bài  pháp thoại mà Sư Ông nhắc khi nói về Tâm Bồ Đề kiên cố của Sư mẹ, “có 

đuổi cửa trước thì sư mẹ cũng vào lại cửa sau.” Sư mẹ luôn đi thời khoá đúng giờ, đi quán niệm mặc đồ cũng rất tươm tất. Sư mẹ dạy rằng đi ra ngoài là bộ mặt của tăng thân, phải cho đẹp, cho gọn gàng. Sư mẹ làm vườn giỏi lắm, sư mẹ là người dạy con trồng ngò, trồng cải, muối dưa, làm bánh bao, bánh  giò, cuốn chả giò… Sư mẹ khéo tay lắm. Năm đó, mỗi sư mẹ nổi tiếng một thương hiệu, Sư Ông phong Sư mẹ là suối nguồn của bánh giò, Sư mẹ Trí Giác là suối nguồn của bánh bao, còn Sư mẹ Thoại Nghiêm thì chúng con phong là suối nguồn của chấp tác vì dù có súc ruột, ai nằm bẹp chứ Sư mẹ Thoại Nghiêm là làm không ngơi tay, nhà bếp sạch không còn một hạt bụi, vườn cây sạch không còn một cọng cỏ…  

Lúc anh con mất, Sư mẹ viết một lá thư an ủi con nhiều lắm. Lúc đó Sư mẹ cũng vừa mới mất đi một người em trai. Sư mẹ cũng buồn lắm nhưng Sư mẹ dạy con rằng cuộc sống vẫn phải tiếp tục đi lên, nên Sư mẹ cũng tập vui  trong hiện tại để cuộc sống được bình an. Tu tập mỗi ngày có thêm nhiều  tuệ giác, và phải luôn để Sư Ông trong tâm mình, để Sư Ông yểm trợ cho  mình, có Sư Ông thì sẽ có nhiều chánh niệm hiện tiền. Sư mẹ nói bên Pháp  lúc đó lạnh lắm, khắp nơi đông đá đóng băng hết, cây cối thì ủ rũ, nhiều  người bị cảm, ai cũng có vấn đề với cái lạnh, ước gì được ấm áp như các em thì sướng quá! Con đọc thư Sư mẹ con cũng nhớ Sư mẹ nhiều lắm, con ước gì Sư mẹ có thể ghé thăm Thái Lan, hoặc trung tâm nào đó ở Việt Nam để hưởng cái nắng ấm, hưởng chuối ba hương, ăn những món quê nhà!  

Lúc còn bên Pháp, Sư mẹ hay nhờ con chép pháp thoại Sư Ông cho Sư mẹ,  đi dạo ngoài vườn nhìn cây cối thay lá với Sư mẹ, đi tưới rau, làm chao, phơi  bí đao, trồng rau thơm, rau ngò, những loài Sư Ông hay dùng… Bây giờ,  con và Sư chị Thao Nghiêm vẫn còn trồng bắp, trồng hoa ở Thái, vẫn còn  thói quen đi dạo ngắm núi, “tám” với nhau. Chị em chúng con vẫn đang tu học rất hết lòng, Sư chị Thao Nghiêm có thêm nhiều lớp giảng dạy. Các sư em mới xuất gia hay tập sự đều ‘rơi vào tay’ Sư chị hết. Nhờ đó mà cũng ra nề nếp lắm.

Thưa Sư mẹ! Còn con thì xách giỏ đi theo phụ tá cho Sư chị và nhắc lịch giùm vì Sư chị được cái nhiều việc mà hay quên ạ! Chị em chúng con vẫn luôn mang Sư Ông trong lòng, cùng nhau đi tới và yểm trợ cho nhau trên con đường  tu học chuyển hóa tự thân, để làm đẹp cho tăng thân! Sư mẹ yên tâm về chúng con nhé!  

Con cũng nghĩ về xóm Mới, nơi có quý Sư mẹ Chân Không, Chân Đức, Từ Nghiêm, Thoại Nghiêm, Định Nghiêm, Tuệ Nghiêm; Sư cô Khuê Nghiêm, Sư chị Sùng Nghiêm, Sư chị Sắc Nghiêm, Sư chị Phượng Nghiêm… và rất nhiều quý sư cô, sư chị, sư em xóm Mới đã  từng nâng đỡ, chỉ dạy cho chúng khôn lớn, đồng hành chia sẻ ngọt bùi cùng chúng con! Con xin hướng về với lòng biết ơn sâu sắc và nể phục quý sư cô! Và xóm Mới, xóm Hạ, xóm Thượng, Sơn Hạ vẫn đang là nơi nương  tựa cho bao người hướng về gốc rễ tâm linh. Con cũng mong là một lúc nào  đó con được trở về cái nôi bé thơ, một quãng thời gian quý giá trong  đường tu mà sẽ theo con và nuôi dưỡng con mãi về sau. 

Con lạy Bụt cầu nguyện cho Sư mẹ thở được khoẻ, ngủ được yên giấc…  Những gì đẹp lành từ Sư mẹ mà chúng con đã được tiếp nhận, chúng con xin  hứa giữ gìn, nuôi dưỡng mình và trao truyền lại cho thế hệ tương lai. 

Con, Đôn Nghiêm 

Sáng ngày 9 tháng 11 năm 2025, tứ chúng Làng Mai Pháp đã tập hợp tại Thiền đường Nước Tĩnh, chùa Pháp Vân để yểm trợ năng lượng và hộ niệm cho lễ xuất gia cho 8 người trẻ (7 nam và 1 nữ) đến từ 7 quốc gia khác nhau. Những vị này đã hoàn tất chương trình tập sự 1 năm và sẵn sàng để bước tới thảnh thơi. 

Trong niềm vui hân hoan, Tăng thân đón chào các thành viên mới của gia đình xuất sĩ áo nâu. Theo thứ tự xuất gia, các sư chú sư cô mới có pháp tự là:

Sư chú Chân Nhất Hữu (người Úc)

Sư chú Chân Nhất Hợp (người Thụy Điển)

Sư cô Chân Gia Hạnh (người Pháp)

Sư chú Chân Nhất Hộ (người Đức)

Sư chú Chân Nhất Trúc (người Đài Loan)

Sư chú Chân Nhất Tĩnh (người Trung Quốc)

Sư chú Chân Nhất Liệu (người Thụy Điển)

Sư chú Chân Nhất Diệu (người Đức)

Tám cây liễu đã ra đời trong vòng tay thương yêu của gia đình tâm linh và gia đình huyết thống, trở thành những thành viên thuộc thế hệ thứ 44 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 10 phái Liễu Quán. 

Buổi chiều cùng ngày, tăng thân đã có một buổi ngồi chơi (Be-In) để đón mừng các vị tân xuất sĩ. Sau khi xuống tóc, khoác lên tấm áo nhật bình của người xuất gia, hình tướng đã khác, mà nơi các sư cô sư chú, năng lượng của tâm ban đầu cũng tỏa rạng trong bước đi, dáng ngồi, nụ cười ánh mắt sáng ngời và những chia sẻ thấm đượm lòng tri ân đối với Tam Bảo, Sư Ông, tăng thân, và gia đình huyết thống.

Gia đình của các vị tân xuất sĩ cũng chia sẻ niềm tri ân và sự yểm trợ đối với con đường mà con trai, con gái của họ đã chọn. Nhiều cha mẹ đã chia sẻ là “thấy con của mình thật hạnh phúc và mãn ý” (a sense of happiness and fulfilment.)

Gia đình xuất gia mới có tên là Cây Liễu (Willow Tree). Ở các nước châu Âu nói chung và miền Nam nước Pháp nói riêng, nơi tọa lạc của Làng Mai, cây liễu là một loại cây rất phổ biến. Cành liễu rất dẻo dai và bền nên thường được sử dụng để làm nguyên liệu trong thiết kế nội thất. Ngoài ra, cây liễu còn có tính năng thanh lọc sinh học, hỗ trợ trồng rừng, tái tạo đất cũng như trong y học, các thành phần của cây liễu có tác dụng điều chế thành các phương thuốc chữa bệnh.  

Mong rằng quý sư cô, sư chú mới nuôi dưỡng Tâm Bồ Đề kiên cố dẻo dai như cành liễu, chí tu tập vững bền, chuyển hóa nội tâm, chế tác an vui, hạnh phúc để trở thành các pháp khí trong sự nghiệp tự lợi, lợi tha.

Kính mời Đại chúng cùng thưởng thức và hoà vào không khí trang nghiêm mà hân hoan đón chào những vị xuất trần thượng sĩ trẻ mới.   

Hình ảnh lễ xuất gia gia đình Cây Liễu

Tu viện Bích Nham, ngày 1 tháng 11 năm 2025.

Sư chị Bảo Nghiêm thương,

Khi nghe sư cô Đoan Nghiêm báo tin là chị đã đi rồi. Em sửng sốt kêu lên: “Ôi, Sao chị không đợi em về?” Niềm cảm xúc dâng trào, em ngồi yên bất động.

Vô thường không chờ đợi một ai, vô thường cũng không có hẹn hò chị nhỉ! Vậy mà em luôn hẹn, và luôn trễ hẹn. Em đã hẹn về thăm Thầy, rồi Thầy cũng đi trước, và bây giờ đến chị nữa. Trở về với hơi thở thật sâu, em sẽ gặp Thầy và chị trong bản môn thôi. Chỉ có bản môn mình mới không ngăn cách, phải không chị.

Ngày xưa khi mới tu, em còn yếu kém trong sự thực tập nên em thường hay trách và hờn giận chị mỗi khi chị trách mắng. Theo thời gian thì em thấy những rầy la, trách mắng ấy là sự biểu hiện của tình thương. Vì có những lúc em thấy chị bảo vệ em và bênh vực em trước những người khác. Chị ơi, em của ngày hôm nay là một phần tình thương của sư chị ngày xưa. Em thấy lòng biết ơn chị lắm. Nhưng Sư chị biết không, em không còn giận chị từ lâu lắm rồi, từ khi em biết chị có những kỷ niệm buồn đau trong quá khứ.

Sau này em có cơ hội được đi xóm này xóm nọ, chị thì vẫn ở yên trong xóm Mới. Mỗi khi về, em thấy chị nhìn em với ánh mắt lấp lánh thương yêu. Có một lần chị nói với em: “Hoa Nghiêm đi nước ngoài hành đạo đi nhé. Còn chị ở lại xóm Mới giúp Sư cô, sư em Định Nghiêm dạy dỗ các em và duy trì xóm Mới cho khang trang.” Lúc đó em muốn nói rằng: “Em muốn được ở gần Thầy và quý sư chị, sư em. Em không muốn đi đâu.” Nhưng em chỉ mỉm cười im lặng và gật đầu.

Sư cô Đoan Nghiêm nói: “Thế hệ mình ai cũng già hết rồi, chỉ còn xem ai sẽ đi trước đi sau thôi.” Thầy đã đi, chị đang đi, rồi tất cả chúng ta sẽ tiếp tục đi về tương lai chị ạ. Em biết chắc với chí nguyện xuất gia, độ mình và độ người, cùng với lý tưởng của Thầy, thì chắc rằng mình sẽ gặp lại nhau chị nhỉ. Nên em không buồn lâu, mà chúc chị sẽ được gặp lại Thầy sớm hơn dự định.

Em cầu nguyện chư Bụt, chư Tổ, Thầy sẽ phù hộ độ trì chị về cõi an yên.

Thương kính Sư chị

Em, Chân Hoa Nghiêm

Thư chia buồn của Hòa Thượng chùa Viên Giác, Hannover, Đức Quốc

Hôm nay, ngày 8.11.2025 tại Phương Trượng Đường Tổ Đình Viên Giác,  Hannover, Đức Quốc, tôi ngồi đọc tin của Làng Mai (Pháp) thông báo việc Sư cô Chân Bảo Nghiêm đã vãng sanh vào ngày 31.10.2025 thọ 85 tuổi, qua 35 năm tu học và 31 hạ lạp. Xuất gia năm 1990. Ngày 27.12.1990 thọ giới Sa Di Ni và là đệ tử thứ 7 của Sư Ông Làng Mai (Thích Nhất Hạnh). Đây là một nhân duyên thù thắng với Sư cô.

Từ năm 1984, Sư cô từ Paderborn, Đức Quốc đã về chùa Viên Giác tại Hannover ở đường Eichelkampstr cùng với Chú Thiện Thành (Gustersloehr) để tu tập. Và vào ngày 27.7.1985, Cô đã xin quy y Tam Bảo tại chùa Viên Giác, Hannover. Tôi cho Pháp danh là Thiện Nhân, sinh ngày 10.4.1940 tại Đà Lạt. Sổ Quy Y nầy sau 40 năm Văn Phòng của chùa Viên Giác vẫn còn lưu giữ.

Sư Ông Làng Mai (Thích Nhất Hạnh) vẫn giữ nguyên Pháp danh của Cô là Thiện Nhân, chỉ cho thêm chữ Tâm vào phía trước; đây là hình thức mô phạm của những bậc Thầy, nhằm để cho đệ tử của mình biết nguồn gốc xuất phát từ đâu. Nay Cô đã ra đi, Thầy xin chúc mấy câu bằng tiếng Anh mà Thiền Sư Thích Nhất Hạnh đã viết trong quyển “Tri Kỷ của Bụt” như sau: 

”There is no Way to peace. Peace is the Way. There is no Way to Happiness. Happiness is the Way and there is no Way to Nirvana. Nirvana is the Way”. 

(Không có con đường nào đưa tới hòa bình, hòa bình chính là con đường; Không có con đường nào đi đến hạnh phúc, hạnh phúc chính là con đường; Không có con đường nào đi đến Niết Bàn, Niết Bàn chính là con đường.)

Thầy xin cầu chúc tâm thức của Sư cô an lành nơi cõi Phật.

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02PVr9xgnohsWnm7TUC4i4BCiQMAth2K8k8vcvYGcd3v7RK8178n77ALA9KtF8CZhAl&id=100026603984684

CẢM NIỆM VỀ SƯ MẸ BẢO NGHIÊM

Sư mẹ kính thương,

Nhớ về Sư mẹ, hai mắt con nhòa đi nhưng hình ảnh Sư mẹ hiện ra vẫn rất rõ ràng, không lẫn vào đâu được.

Con nhớ ngày đó, chú Nguyện qua thăm Sư mẹ. Sư mẹ đã nấu những món ăn quê hương để đãi chú. Con có may mắn được ngồi ăn cơm cùng Sư mẹ, cùng chú (thêm một vài chị em con nữa) ở cái bàn gần bụi tre, phía trước Phật Đường.

Sư mẹ kể rằng Sư mẹ rất thương chú. Thương chú vất vả từ tấm bé. Mỗi lần về thăm chú, Sư mẹ đều tranh thủ dọn dẹp nhà cửa giúp chú. Con cũng hiểu được phần nào tấm lòng của người mẹ dành cho người con. Mẹ nào mà chẳng thương con.

Ngày con mới chân ướt chân ráo từ Việt Nam qua, con lại có  may mắn được ở chung Gite với Sư mẹ. Con nhớ buổi sáng hôm đó, khi con mang bịch bóng đựng hai bộ đồ xuống để đi giặt. Sư mẹ trông thấy và Sư mẹ hỏi: “Em đi đâu đấy?” Con thưa: “Dạ, con đi giặt đồ.” Sư mẹ hỏi tiếp: “Mà em giặt máy hay giặt tay?” Con thưa: “Dạ, con giặt máy ạ”. Sư mẹ nói tiếp: “Ít quá, như vậy tốn nước, tốn điện, tốn xà bông của Đại chúng.” Con cố thưa thêm: “Nhưng con chỉ có ba bộ đồ hò thôi ạ” và con mang đồ đi lên phòng.

Sau đó, cứ vài ba ngày Sư mẹ lại mang về cho con một bộ đồ hò còn mới. Sư mẹ không nói gì mà Sư mẹ chỉ lẳng lặng để trên ghế ở bàn học của con. Cho đến khi con có chừng 7 bộ đồ hò để thay đổi Sư mẹ mới ngưng tìm đồ về cho con.

Con nhớ hồi đó, khi Sư Ông còn khỏe, Sư mẹ thường hay làm bánh giò để cúng dường Sư Ông. Sư mẹ nói con là: “Em nên học cách làm bánh giò”. Thế là từ đó, cứ mỗi lần chuẩn bị gói bánh là Sư mẹ gọi con đi. Từ khâu chuẩn bị lá chuối cho đến làm nhân, khuấy bột, gói bánh, hấp bánh Sư mẹ đều làm trong sự điềm tĩnh, không ồn ào như chị em trẻ tuổi chúng con. Thế nhưng, chị em con có ồn ào một chút thì Sư mẹ cũng không nói gì. Cho đến hôm nay con vẫn chưa biết làm bánh này Sư mẹ ạ.

Con lại nhớ một lần, con phụ giúp Sư mẹ nấu ăn. Sư mẹ dạy con ra lấy cho Sư mẹ cái nồi. Con đi nhanh lắm. Cứ tưởng là sẽ được Sư mẹ khen là nhanh nhẹn, nhưng khi con mang cái nồi vào Sư mẹ đã nhìn con và nói: “Sao em đi nhanh thế. Em mang cái nồi ra để lên kệ lại, rồi lấy và mang lại vào đây. Nhớ thở trong khi làm, khi đi.” Con ‘Dạ’ rồi làm như lời Sư mẹ dạy. Lần này con làm chậm và đúng là nhớ thở thiệt. Khi con mang cái nồi vào, Sư mẹ cũng không nói gì mà Sư mẹ chỉ nói: “Em để lên bếp này cho chị.”

Sư mẹ là một người làm vườn giỏi vì Sư mẹ rất thích làm vườn. Con đã học được từ Sư mẹ rất nhiều. Sư mẹ bảo quản dụng cụ làm vườn rất cẩn thận. Sư mẹ nói là làm vườn đồng thời là phải giữ gìn dụng cụ làm vườn chứ mỗi năm đều xin thủ quỹ tiền để đi mua hay sao.  Cái cuốc, cái bay, cái thuổng… mỗi khi làm xong Sư mẹ đều rửa sạch và để vào đúng vị trí. Sư mẹ nói là không rửa sạch, ngày mai nó bị rỉ, nó cùn đi khó làm. Hạt giống Sư mẹ cũng quảo bản rất cẩn thận. Sư mẹ nói là nếu để không cẩn thận, chuột nó về nó phá nhà. Mình để đồ mà để không cẩn thận để cho nó về, rồi mình lại đánh đuổi nó đi là mình cũng mang tội.

Sư mẹ kính thương,

Gần đây con có nhận được hai lá thư Sư mẹ viết gửi cho con. Mỗi khi có ai đó từ Làng qua là con nhận được thư và quà của Sư mẹ. Thư Sư mẹ viết, dù chỉ vài chữ thôi nhưng con đã rất xúc động. Sư mẹ viết chỉ những lời yêu thương: “Sư em Chuẩn Nghiêm ơi. Chị nhớ sư em lắm. Khi nào thì sư em về lại xóm Mới một thời gian cho vui. Giống như Sư cô Bồ Đề vậy đó! Được không? Thương em nhiều. Chị Bảo Nghiêm.” Con không cầm được nước mắt khi đọc lá thư này Sư mẹ ạ. Con chưa kịp thu xếp công việc để về bên Sư mẹ.

Nhưng Sư mẹ ơi, con nguyện sẽ làm lớn lên hình ảnh Sư mẹ trong con mỗi ngày. Con nhắc mình rằng con sẽ học cách thương yêu các Sư em như Sư mẹ thương yêu con vậy. Con sẽ không lớn tiếng với các sư em, vì con đã nhận ra rằng tình yêu thương không cần âm lượng lớn. Chỉ cần một trái tim đủ lớn để hiểu, để thương yêu. 

 Thương kính Sư mẹ.

Con – Chuẩn Nghiêm

Sư mẹ Bảo Nghiêm kính thương!

Con đến Xóm Mới, Làng Mai vào một ngày giữa thu sắp chuyển đông cách đây gần 10 năm. Bầu trời mây xám giăng ngang, những bụi cỏ cao xơ xác quanh các ngôi nhà đá xám làm cho khung cảnh thêm phần quạnh quẽ. Phần lớn các sư cô vắng nhà, mọi người trong thời gian nghỉ ngơi sau khoá tu mùa hè dài, nhà cửa không được chăm chút. Khung cảnh làm nhóm chị em chúng con bỡ ngỡ, tưởng mình đang lạc vào nơi hoang sơ nào đó. Nhưng không lâu sau thật ấm lòng với sự chào đón của các sư cô đang nghỉ ngơi tại xóm. Và đó cũng là lần đầu tiên con biết đến sư mẹ.

Con nhớ như in lúc gặp sư mẹ ở nhà ăn. Sư mẹ thay mặt đại chúng chào đón và hướng dẫn giới thiệu với vài điều cần thiết ở nơi ở mới này để chúng con làm quen. Con chẳng còn nhớ sư mẹ đã nói gì, chỉ đọng lại trong con là khuôn mặt thật thanh thoát hiền từ, giọng nói thanh lịch của người Bắc xưa, nụ cười nhẹ nhàng và đôi mắt cũng biết cười của sư mẹ. Một cảm tình nhẹ nhàng dâng lên trong lòng con.

Ngày tháng dần qua được tiếp xúc nhiều hơn với sư mẹ đã cho thấy rõ ràng hơn tại sao mình có cảm tình với sư mẹ. Những ngày tháng đó các chị em con đều thấy như chúng con có một người bà hiền từ, thấu hiểu và bao dung luôn luôn ở đó. Người sẽ thỉnh thoảng nhẹ nhàng xuất hiện bên cạnh và hỏi: con đang làm gì vậy? Con đang nấu món gì đó? Con có khiếu làm bánh ngon lắm, con rất giỏi làm các món ngâm chua.v.v. Sư mẹ cười hóm hỉnh vui vẻ và tiếp tục bước đi. Như một người bà thấy các cháu mình khôn lớn giỏi giang nên cảm thấy hạnh phúc và luôn khích lệ chúng tiến lên.

Có khi sư mẹ như trở về là đứa trẻ vô tư cùng chọc ghẹo các em và bị các em chọc ghẹo thì sư mẹ tủm tỉm cười rồi chạy nhẹ nhẹ nhón nhón chân. Hình ảnh đó vẫn còn trong các video clip chúng con ghi lại. Và sư mẹ rất thích hát cúng dường đại chúng trong các dịp họp mặt. Sư mẹ hát những bài rất xưa, thật ra chúng con chẳng ai biết những bài hát này nhưng những bài hát thật trong sáng nhẹ nhàng vui tươi.

Sư mẹ thường là người đưa ra lời giảng hoà hợp tình hợp lý, làm dịu không khí khi các sư em bị rầy la hoặc các cuộc họp trở nên căng thẳng. Dù mục đích giảng hoà thế nào thì lời của sư mẹ luôn theo giáo pháp và những gì hay đẹp sư mẹ học được từ Bụt, từ Thầy. Khi cần thì Sư mẹ cũng mạnh mẽ dạy chúng khi có những việc chúng con vụng về yếu kém.

Con thấy ở sư mẹ hình ảnh một người tu thời xưa, khiêm tốn nhẹ nhàng, yên tĩnh lặng lẽ mà nghiêm cẩn thực hành giới luật, học hỏi giáo pháp không ngừng nghỉ và chuyển hoá bản thân toàn vẹn. Sư mẹ hầu như không lên pháp toà cho pháp thoại, cũng không trực tiếp dạy dỗ ai hay làm công việc mà nhiều người biết đến. Sư mẹ yêu thích làm vườn rau và làm những công việc thường ngày trong chúng. Nhưng cuộc đời sư mẹ là một bài pháp, là một người tu thành công khi hoàn toàn chuyển hoá bản thân mình, và gặt hái thành quả tu học như những vườn rau xanh tốt của mình. Trước đây rất nhiều người e ngại, sợ sư mẹ vì ngày xưa sư mẹ rất khó tính vì mang nhiều nỗi khổ trong tâm. Vậy mà thời gian sau này gặp lại sư mẹ, ai cũng bất ngờ như được gặp một con người mới hoàn toàn. Người ta thường nói thắng giặc ba quân thì dễ, chứ thắng chính mình mới khó. Vậy mà sư mẹ đã làm được. Điều mà không phải ai cũng có thể làm. Vì có khi ta tu mấy chục năm, tu đến cuối đời, nói và cũng hiểu giáo pháp nhiều nhưng vẫn chưa thể chuyển hoá bao nhiêu thì phải biết công trình này gian nan biết mấy, và đáng quý biết bao. Và thấy sự thành công trong công trình tu tập của sư mẹ.

Sư mẹ luôn công phu thời khoá đều đặn, lớp học nào cũng tham dự. Sư mẹ thường đến và nói: các em cho chị học với! Nghe mà thấy dễ thương và cảm phục sư mẹ không coi mình là lớn, không xem mình là biết rồi, học chi nữa. Dù đó là lớp học nghi lễ sơ khai thì sư mẹ cũng tham gia, sư mẹ bảo rằng để chị tưới tẩm hạt giống đó thêm, và sư mẹ cứ đến lớp đều đặn, ngồi im lắng nghe. Khi lớp nào có thi đua gì thì sư mẹ ngồi chơi và cười cùng các sư em. Một nụ cười thật hiền!

Con thật may mắn khi được tận hưởng những thành quả tu học của sư mẹ để lúc nào cũng nhớ về một người hiền từ, nhân ái, thấu hiểu mà bao dung. Như mình được hưởng xôi nếm mật, đường mía lau, như nhớ về hình ảnh người bà hiền từ phúc hậu luôn có mặt cho con cháu và là tấm gương để chúng con học hỏi.

Con rất tiếc đã không gửi đến sư mẹ lá thư này sớm hơn. Con không nghĩ chúng ta sẽ sớm chia tay như vậy, vẫn nghĩ là sư mẹ sẽ còn đó. Cuộc đời không biết trước được vì vậy học thêm bài học. Vô thường có thể đến lúc ta không ngờ nhất, hãy trân quý và sống hết lòng để không phải nuối tiếc. Rất cám ơn sư mẹ đã hiện diện và ghi dấu ấn đẹp trong lòng mọi người, là một bài pháp tuyệt vời.

          “Bụt là vầng trăng mát

           Đi ngang trời thái không

           Hồ tâm chúng sanh lặng

           Trăng hiện bóng trong ngần.”

 Bây giờ trời cũng đang thu, như một chiếc lá thu nhẹ nhàng rơi xuống, sư mẹ ẩn tàng và đi qua một mùa đông yên tĩnh để một mùa xuân rực rỡ lại đến với một hình thái mới đẹp đẽ khác. Con kính chúc sư mẹ một chuyến đi mới đẹp như ước nguyện của Người.

Con – Trăng Tùng Hạc