Chuyển đến nội dung. | Chuyển đến mục định hướng

Các công cụ cá nhân
Mục
Bạn đang ở: Trang chủ Tàng kinh các Tuyển tập thơ Nhất Hạnh Thử tìm dấu chân trên cát Chúng ta hãy trả lời

Chúng ta hãy trả lời

một bông sen nở trên đại dương

bé sinh ra

giữa muôn trùng sóng nước.

 

giữa khuya này, đêm ba mươi tháng giêng

hai trăm tám mươi mốt người trên thuyền lặng im

nghe sóng đêm cầu nguyện.

tám người thủy thủ

yên lặng cho thuyền hướng về phương Nam

nước uống đã cạn rồi

tàu chạy về gần cù lao Tiên An Môn

cầu cứu

 

biển đêm

sóng vỗ mạn thuyền

trăng lặn lâu rồi

ánh sao soi đường cho bé vào đời

dưới kia nhấp nhô đầu sóng bạc

một bà mẹ nằm trên boong tàu

chuẩn bị cho bé vào đời,

cả thuyền không có một phòng riêng:

người bác sĩ

cũng là giới lênh đênh bèo nước.

 

tiếng khóc chào đời của bé

bị át đi trong tiếng gió

người mẹ mỉm cười yếu ớt

bác sĩ đứng lên loan báo tin mừng

hai trăm tám mươi người vỗ tay.

vị thuyền trưởng hô to:

chúng ta đi về phương Nam

dân số chúng ta trở thành hai trăm tám hai

xin mọi người cảm ơn trời Phật

 

chiếc máy điện thoại nối liền

chuyển niềm vui lên lục địa

khuya nay trên đất liền có người hay tin bé đã chào đời

bé Rolanda Nguyễn Thị

bé từ đâu tới nhỉ?

và bé đang đi về đâu ?

tại sao lại chọn nơi ra đời giữa đại dương trên chiếc thuyền lưu lạc?

 

bé không hỏi

nhưng chúng ta hãy trả lời

ai nở để bông sen nở nửa đêm

chìm sâu lòng đại dương

bạn ơi hãy trả lời cho chúng tôi

chúng ta phải đem bé đi về hướng nào?

tôi cần bàn tay bạn.

 

Bài này thầy viết hồi còn làm Giám Đốc Chương Trình Cứu Trợ Người Tị Nạn Trên Biển văn phòng đặt tại Tân Gia Ba, sau khi nghe tin em bé Nguyễn Thị Rolanda vừa sinh trên chiếc tàu cứu trợ Roland. Ba má em đặt tên em là Nguyễn Thị Roland để đánh dấu sự kiện em sinh trên chiếc tàu này, trên biển khơi, nhưng thầy đã đề nghị chữa lại thành Rolanda cho cái tên bớt có tính cách “nam nhi” đi một chút. Hồi đó ngoài chiếc Roland, chương trình Máu Chảy Ruột Mềm của tổ chức Tôn Giáo Thế Giới và Hoà Bình (World Conference on Religion and Peace) do thầy điều khiển còn có các chiếc Saigon 200 do Allan Crandon làm thuyền trưởng và chiếc Leapdaal cho Vương Hồ điều khiển nữa. Chiếc Roland do Mc Mahon làm thuyền trưởng. Chiếc này chở hai trăm tám mươi mốt người tị nạn. Chiếc Leapdal chở trên ba trăm người. Còn chiếc Saigon 200 rất nhỏ, chạy mau, dùng để khám phá sự có mặt của những thuyền tị nạn. Chương trình bắt đầu tháng chạp năm 1976 sau khi hội nghị Tôn Giáo Á Châu và Hoà Bình bế mạc tại Tân Gia Ba ngày 30.11.1976. Tuy thầy làm Giám Đốc điều hành của chương trình, chức vụ Giám Đốc Quản Trị lại do giáo sư Yoshiaki Iisaka đứng và thủ quỷ là các ông Willie Tay Kim San và Mahaver Singh. Tôi được hội nghị đánh điện mời làm phụ tá điều hành cho thầy. Ngoài ra, trong Uỷ Ban còn có bác sĩ Choy Leng, có Nancy Chug, Mobi Quynh Hoa, Luc Fogarty và Diễm Trang, Bob Allan, Vương Hồ, Kirsten Roep và anh Mừng.

Hồi đó trên thế giới chưa mấy ai nghe nói đến thuyền nhân (boat people). Các tàu bè qua lại Vịnh Xiêm La không dám vớt người tị nạn bởi vì không có bến nào chịu cho người tị nạn lên. Ghe đánh cá vớt người tị nạn thì bị phạt và bị tù. Tàu nào vớt người tị nạn sẽ không được phép cập bến dỡ hàng, lấy dầu, lấy nước. Nếu tàu ấy cần ghé Tân Gia Ba gấp để dỡ hàng chủ tàu sẽ phải đóng tiền thế chân là mười ngàn mỹ kim mỗi đầu người tị nạn. Tháng 12.1976 có một tàu Nhật chở hàng hoá Yokohama-Tân Gia Ba lỡ vớt 92 người tị nạn. Khi cần ghé Tân Gia Ba ba ngày để bốc hàng, tòa Đại Sứ Nhật đã phải đóng cho chính phủ Tân Gia Ba một triệu mỹ kim tiền thế chân, phòng khi dân tị nạn lên trốn vào xứ này, chánh phủ Tân Gia Ba sẽ có sẵn tiền bồi thường. Những người đã vào được trại tị nạn là những người đã khôn ngoan đục chìm thuyền của họ trước khi nhà chức trách địa phương bắt được họ. Các trại tị nạn hồi đó cực khổ hơn bây giờ nhiều. Chỗ cư trú có rắn rít rất nhiều; thực phẩm và thuốc men thiếu thốn; lính địa phương đánh đập và thỉnh thoảng cũng có hãm hiếp phụ nữ tị nạn mà không ai dám làm gì cả. Có trại đêm nào cũng phải cung cấp đàn bà cho cảnh sát địa phương, nếu không thì cả trại bị đối xử tàn tệ. Chúng tôi đã phái người đi điều tra về tất cả các trại hồi đó tại các nước Nam Dương Mã Lai Á và Thái Lan. Có nhiều thuyền tị nạn chỉ được phép neo tại gần trại mà người không được lên bờ. Họ đợi đêm về để bơi lên, vào bờ, bán bớt vật dụng để mua thực phẩm. Hồi đó hải tặc chưa có, hoặc nếu có thì ít lắm.

Đại diện Cao Uỷ Tị Nạn hồi đó làm việc lơ lửng lắm, chớ không như bây giờ. Chiếc Saigon 200 khám phá ra được hai mươi người tị nạn trên đảo Pulau Tioman. Những người này tới đây hơn một tháng rồi mà Cao Uỷ Tị Nạn chưa bao giờ tới thăm họ hoặc gửi cho họ một hạt gạo nào cả. Sau này họ được chiếc Roland đón. Ông Samtap Kumar đại diện Cao Uỷ Tị Nạn bắt lỗi tại sao rước người tị nạn của Liên Hiệp Quốc bảo trợ. Thầy mỉm cười nói “Các ông chưa từng tới thăm họ, cũng chưa từng đem thực phẩm tới cho họ, vậy ông bảo trợ nổi gì?’’ ông Kumar đáp: “Chúng tôi có tên tuổi họ trong hồ sơ do Hồng Thập Tự Mã Lai cho.” Thầy nói: “Nếu ông có tên của tất cả các vì sao trên trời, thì ông là sở hữu chủ của tất cả các vì sao ấy sao?”

Ông Kumar chống đối chương trình Máu Chảy Ruột Mềm vì chương trình vạch rõ cho báo chí thấy sự làm việc bê bối của tổ chức ông. Chủ đích của thầy Nhất Hạnh là gây một tiếng vang lớn trong quốc tề về thảm trạng của người tị nạn đường biển, và do đó phương pháp của thầy rất táo bạo: cho chở chừng vài ngàn thuyền nhân tị nạn đến Úc và đến đảo Guam, địa phận Hoa Kỳ, để đặt các nước Úc và Mỹ vào thế phải chấp nhận người tị nạn và để kích thích báo chí nói nhiều về số phận người tị nạn. Chương trình này táo bạo lắm và phải được thực hành một cách nghiêm mật. Theo chương trình, người tị nạn được ba chiếc Saigon 200, Roland và Leapdal vớt lên sẽ được đón về chiếc Koojara cặp bến Perth thì mới cho báo chí quốc tế biết. Ai ngờ các văn phòng tại Tokyo và New York của tổ chức World Conference on Religon and Peace không chịu giữ bí mật chương trình này và đem cho báo chí biết trước. Ông Kumar và các toà Đại Sứ Úc và Mỹ tại Tân Gia Ba bèn họp nhau lại để chống. Họ gây áp lực với Homer Jack, tổng thư ký của tổ chức Tôn Giáo Hòa Bình. Ông Jack nghe theo lời của Kumar yêu cầu thầy Nhất Hạnh hủy bỏ chuyện chở người đi Úc và đi Mỹ và nếu cần thì trao trách nhiệm điều khiển chương trình cho ông Jack. Nhưng toàn ban điều hành nhất định không chịu cho ông Jack. Cuối cùng ông Jack và ông Samp-tap Kumar của Liên Hiệp Quốc đã khéo léo vận động để chánh quyền Tân Gia Ba trục xuất thầy ra khỏi xứ này. Một đêm lúc hai giờ khuya, cảnh sát Tân Gia Ba tới văn phòng, tịch thu thông hành của thầy và ra lệnh buộc thầy phải rời khỏi Tân Gia Ba trong vòng ba mươi sáu giờ. Họ báo ngày mốt tới phi trường, họ sẽ trao thông hành lại trước khi lên máy bay. Sau đó, nhờ ông Jacques Gasseau, Đại Sứ Pháp tại Singapore hết lòng can thiệp, họ mới nhượng bộ để thầy ở thêm mười ngày. Thời gian ấy chỉ đủ để sắp xếp công việc để cho tôi thay thầy điều khiển trọn Ban Điều Hành. Hôm rời Singapore, thầy rất buồn nhưng vẫn còn yên tâm vì nghĩ tôi cũng tạm quen việc và có thể thay thầy quán xuyến mọi thứ. Nhưng không ngờ, thầy vừa lên phi cơ thì đến phiên tôi bị chính quyền Tân Gia Ba yêu cầu rời khỏi nước này trong vòng ba ngày sau đó. Tôi đành phải trao quyền điều hành cho ông Jack. Ông này quả quyết là sở dĩ ông muốn giữ quyền điều khiển chương trình là vì Liên Hiệp Quốc hứa sẽ cấp chiếu khán cho tất cả gần sáu trăm người tị nạn trên hai chiếc tàu bay đi định cư trong vòng ba tuần lễ, khỏi phải đi bằng chiếc Koojara sang tận Úc cho vất vả ! Giải thích cách nào, ông Jack cũng không tin đó là những lời hứa láo. Hoặc giả có biết trước là lời hứa láo ông cũng giả đò tin để có cơ đoạt quyền điều khiển chương trình và làm vừa lòng Liên Hiệp Quốc và hai tòa Đại Sứ Úc và Hoa Kỳ.

Hôm tôi bị bắt buộc rời khỏi Tân Gia Ba, quả thực như giây phút tôi sắp đắm tàu. Có lẽ tôi sẽ sung sướng nếu được ở luôn trên một trong hai chiếc tàu ấy để chia sẻ gian nguy với đồng bào nằm bềnh bồng trên biển mà tương lai không biết đi về đâu. Sau khi tôi bị buộc rời Tân Gia Ba, bác sĩ Choy Leng, người nước này, mà cũng bị bắt buộc rời chiếc tàu Leapdal. Mobi và Vương Hồ điều khiển chiếc Leapdal cũng bị trục xuất trong vòng hai tuần sau. Chúng tôi đi rồi, ông Jack chỉ xin được chiếu khán cho 24 người đi Pháp, 6 người đi Áo, 3 người đi Tây Đức và 3 người đi Úc. Hơn 500 người bị giữ lênh đênh trên hai chiếc tàu gần bốn tháng mới được đưa vào trại và nằm chờ tại trại cả năm mới được đi định cư . . .

Sau đó về Paris, với sự hỗ trợ của hội International Boat People, trụ sở đặt tại Hoà Lan, thầy tổ chức một chương trình cứu trợ nhỏ chỉ dùng một chiếc thuyền đánh cá Thái để ra biển, không mang biểu ngữ cứu trợ nhưng trên thuyền có đủ thực phẩm, nước ngọt, hải bàn, dầu và hải đồ để hướng dẫn ghe đồng bào đến gần các trại tị nạn hầu tránh việc bị đuổi xua. Chiếc thuyền này tên là Shantisuk. Chương trình đó tôi điều khiển và anh Lục làm thuyền trưởng. Chúng tôi chỉ hoạt động được tám tháng. Sau đó vì hải tặc phát sinh nhiều quá, thấy nguy hiểm cho nhân viên cho nên thầy ra lệnh chấm dứt chương trình.

Chương trình Máu Chảy Ruột Mềm không thành công ở chỗ chiếc Koojara không chở người tị nạn sang được tới Úc và tới Guan, nhưng đã gây khá nhiều chấn động trên quốc tế. Chương trình này được phát khởi bằng một bài thơ thầy đọc ở hội nghị Tôn Giáo Á Châu và Hoà Bình hợp tại Tân Gia Ba. Bài thơ này thầy viết bằng Anh ngữ; sau khi nó được hội nghị  chấp thuận, hãng thông tấn Agence France Press đã đánh trọn nguyên văn bài thơ bằng Anh văn đi các nơi:

 

The boat people


you  stay up late tonight my brothers-this I know
because these boat people
on the high seas
never dare to go to sleep
I hear the cry of the winds
around me
total darkness

yesterday they threw the dead bodies
of their babies and children
in the water.
their tears once again fill up
the ocean of suffering.
in what direction are their boats drifting
at this moment?

you stay up very late tonight, brothers
because these boat people
on the high seas
are not certain at all that mandkind exists
because their loneliness
is just immense.

the darkness has become one with the ocean
and the ocean, an immense desert

you stay up all night, brothers
and the whole universe
cling to your being awake.

Có điều buồn cười là AFP lại ghi rằng tác giả bài thơ là ông Isaka, người mà được thầy trao cho bài thơ trước tiên.
Bé Rolanda năm nay (1979) đã hơn ba tuổi, không biết đã được định cư nước nào. Tôi có gặp ba má bé ở trên chiếc Roland, có trao tận tay anh chị bài thơ của thầy và có chụp hình chung với bé và mẹ bé. Chiếc hình đó tôi còn giữ. Bài Chúng Ta Hãy Trả Lời cũng viết bằng tiếng Anh để gửi cho các tổ chức từng ủng hộ chương trình Máu Chảy Ruột Mềm. Bản tiếng Anh như sau:

a lotus just bloomed on the ocean
a baby is born
on the waves.

at mid-night of this january the 30th
two hundred and eighty one people onboard
(their eyes on the ocean)
silently prayed.
an eight member crew
directed the Roland towards the South
the water supplies are out
and the boat is heading to Tioman Island
hoping to refill the tank.

the tapping of the waves on the sides
punctuated their prayers

the moon had already disappeared
only the light of the stars
shone the way for you to come to life, little one.
down there, the waves were shaking their silvery heads.

the mother, lying on the bare deck,
did not have a private room
to welcome her new born
and the doctor
is also one of the wandering people on boats.

the cries of the baby entering life
were swept away by the winds.
the mother smiled faintly
and the doctor stood up to address the people
announcing the news that was good.
281 people clapped their hands,
the captain announced aloud:
“we are heading south.
our population is now 282
let us address our thanks to Buddha, to God”

the small radio linked the ship with the shore
and transmitted the good news to the continent
the human race is still there
tonight, on the solid land, they learned of the coming in to life
of Roland Nguyen Thi

where do you  come from, little one,
and where are you heading to?
why did you choose to come to life on this wandering boat?

she does not ask the questions
but we have to give the answers
who has the heart of letting the tiny lotus flower
blooming at mid-night on the waves
to perish in the depth of the ocean?

brother
sister
tell me
where should we bring her to
we need you to help

Tập thơ