Pháp thoại ngày 13.04.2006, Xóm Thượng, khóa tu tiếng Pháp

Sư Ông kể về chuyện thiếu phụ Nam Xương: Chàng Trương sau bao năm chinh chiến trở về lại được với gia đình. Để ăn mừng ngày trở về của chồng, ngày gia đình được đoàn tụ và để cám ơn ông bà, tổ tiên đã phò hộ cho chồng sống sót trở về cùng với gia đình, người vợ đã đi ra chợ để mua hoa quả về cúng. Người chồng ở nhà với đứa con trai còn nhỏ. Theo tục lệ của người Việt thì thường khi có vấn đề gì trọng đại hay những ngày đáng nhớ thì bàn thờ tổ tiên đều được bày hoa quả và con cái thắp hương lễ bái ông bà, tổ tiên để cám ơn hoặc xin cho tai qua, nạn khỏi. Với truyền thống này, con cái có thể tiếp xúc được với ông bà, tổ tiên. Trong lúc người vợ đi chợ thì ở nhà, chàng Trương cũng lau chùi bàn thờ ông bà, đốt đèn, thắp hương để cám ơn tổ tiên đã phù hộ cho có được ngày đoàn tụ hôm nay. Anh nói với con: “Con lại lạy cám ơn ông bà cùng với bố đi!”. Nhưng đứa bé đã trả lời: “Ông không phải là cha tôi, cha tôi là người khác, cha tôi cao lớn và tối mới về!”. Nghe vậy chàng Trương rất buồn và giận vì nghĩ rằng vợ đã phụ bạc mình trong thời gian mình vắng nhà. Khi người vợ đem hoa quả về, trong lòng đầy hân hoan, hạnh phúc, bày ra đĩa để cúng thì nhận thấy chàng Trương không có vẻ gì vui mừng, mà trái lại, mặt mày lạnh nhạt và có những cử chỉ, lời nói không dễ thương đối với mình. Người vợ cố tìm cách hỏi lý do nhưng chàng Trương vẫn lạnh lùng không nói. Người vợ cảm thấy tủi nhục quá nên đã bỏ nhà ra đi và tự tử chết.
Ở nhà với đứa con, buổi tối đến, đứa bé khóc đòi mẹ, anh mới thắp đèn lên để dỗ con. Khi đèn được thắp lên thì đứa bé bỗng chỉ vào cái bóng của anh ở trên tường và nói: “Kia kìa, bố tôi đã về rồi kìa!”. Lúc đó anh mới chợt hiểu ra là vợ anh đã thường chỉ bóng của mình trên tường và nói với con đấy là bố để cho đứa bé vui và ngủ. Anh hối hận vô cùng, nhưng đã quá muộn.
Câu chuyện này đã xảy ra ở thế kỷ 16 tại Việt Nam, nhưng hiện giờ nó vẫn còn tiếp tục xảy ra hằng ngày và khắp mọi nơi. Chỉ vì tri giác sai lầm của mình mà mình đã tạo ra rất nhiều khổ đau cho mình và cho người khác. Câu chuyện cho thấy, chàng Trương đau khổ do tri giác sai lầm của mình và đã làm cho vợ đau khổ theo, đưa đến sự tự tử, và dĩ nhiên cũng làm cho con đau khổ.
Nếu chàng Trương có thực tập câu thần chú và có thể nói được với người vợ thì câu chuyện có lẽ đã chấm dứt với một gia đình trẻ, đầy tình thương, hạnh phúc và niềm vui. Câu thần chú chỉ là:
“Em ơi, anh khổ lắm, nhưng anh không biết tại sao, em hãy giúp anh!”
Và khi người vợ từ chợ trở về, nếu anh nói được câu đó và chịu khó lắng nghe người vợ cắt nghĩa thì cả gia đình đã không đau khổ.

Để tránh xảy ra tình trạng bi thảm như câu chuyện của thiếu phụ Nam Xương, Sư Ông dạy là chúng ta phải học và thực tập 4 câu thần chú:
1. Ba đang có mặt cho con đây hoặc anh đang có mặt cho em đây
2. Ba/Anh biết rằng Con/Em còn đó và Ba/Anh rất hạnh phúc.
3. Ba/ Anh biết rằng Con/Em đang đau khổ, vì vậy Ba/Anh có mặt đây cho Con/Em.
4. Ba/Anh đang đau khổ, xin Con/Em giúp cho Ba/Anh.

Nếu ta thực sự thương người nào thì ta phải có mặt thật sự cho người ấy. Khi có mặt thật sự cho người mình thương thì mình sẽ có khả năng lắng nghe cũng như có khả năng chia sẻ, nói ra những niềm đau nỗi khổ cho người mình thương.

Hiến tặng sự có mặt là một sự tu tập, nhận diện sự có mặt của người kia cũng là sự tu tập. Tình thương đích thực được làm bằng năng lượng của chánh niệm và chánh định. Nếu chúng ta quá bận rộn thì chúng ta không thể nào có mặt cho người mình thương. Phải có thời giờ và năng lượng chánh niệm thì chúng ta mới có thể có mặt thật sự và thấy được sự khó khăn, nỗi khổ của người kia. Chúng ta phải bỏ tự ái để nhờ người kia giúp mình, để giải thích cho mình nghe tại sao người kia lại nói như vậy, lại làm như vậy để cho mình đau khổ. Tình yêu đích thực không làm bằng sự tự ái và hãnh diện.